Η εξέγερση της Δράμας

Κάποια βασικά εισαγωγικά στοιχεία, που χρειάζεται να ξέρει κανείς για την εξέγερση της Δράμας, μπορείτε να διαβάσετε σε αυτό το κείμενο στο Ατέχνως. Εδώ η κε του μπλοκ επαναλαμβάνει κάποια βασικά σημεία κι εμβαθύνει στην ουσία και τις προεκτάσεις τους.

Ο γεωγραφικός προσδιορισμός Δράμα (δίπλα από την εξέγερση) αναφέρεται σε όλο το νομό κι όχι τόσο στην πόλη, που δεν βρισκόταν στην καρδιά των γεγονότων. Αυτή χτυπούσε στο Δοξάτο, τη Χωριστή, την Προσοτσάνη, κ.α., που δέχτηκαν και τα περισσότερα αντίποινα.

Η εξέγερση αυτή δεν είναι η πρώτη αντιστασιακή ενέργεια στον ελληνικό χώρο. Είχαν προηγηθεί πολλές τέτοιες μεμονωμένες ενέργειες, μικρής εμβέλειας (πιο γνωστή είναι το κατέβασμα της ναζιστικής σημαίας από τον ιστό της Ακρόπολης, από τους Σάντα και Γλέζο) που αποδεικνύουν ότι η αντίσταση στον κατακτητή εκδηλώθηκε από την πρώτη αρχή κι όχι αφότου ξεκίνησε η επιχείρηση Μπαρμπαρόσα κι η ναζιστική επίθεση στη Σοβιετική Ένωση, όπως ισχυρίζονται οι αστοί ιστορικοί, για να μειώσουν το μεγαλείο της.

Είναι όμως το πρώτο οργανωμένο αντιστασιακό κίνημα και το δεύτερο χρονικά σε ολόκληρη την κατεχόμενη Ευρώπη. Ουσιαστικά δηλαδή άνοιξε το κεφάλαιο της εποποιίας της Αντίστασης, που γιγαντώθηκε τα επόμενα χρόνια, συσπειρώνοντας τη συντριπτική πλειοψηφία του εργαζόμενου λαού. Στην περιοχή της Δράμας ανήκει η τιμή για την πρώτη σπίθα που άναψε αυτό το φιτίλι και έκανε τα σκοτάδια φως.

Η εξέγερση εκδηλώθηκε μόλις μία μέρα μετά από τη συγκρότηση του ΕΑΜ. Δεν είχε προφανώς -και δεν ήταν δυνατόν να έχει- επαφή με τα κεντρικά όργανα κι αποφασίστηκε χωρίς να ειδοποιηθεί (πόσο μάλλον να την εγκρίνει) το Μακεδονικό Γραφείο του ΚΚΕ, που -είχε δεχτεί λιγότερα χτυπήματα από τη μεταξική δικτατορία και- είχε θέσει ως στόχο την ενίσχυση της ένοπλης, αντάρτικης δράσης.

Ένας βασικός παράγοντας που καθόρισε την εκδήλωση της εξέγερσης ήταν τα κομματικά στηρίγματα και στελέχη της περιοχής που μπήκαν στην πρωτοπορία της αντίστασης. Αλλά η εξέγερση πνίγηκε στο αίμα κι αυτό καθόρισε αποφασιστικά τις κατοπινές εξελίξεις: την ανάπτυξη και δράση των τμημάτων του Τσαούς Αντόν και των δοσίλογων, καθώς και την αναιμική παρουσία του εαμικού κινήματος τα επόμενα χρόνια.
Πιθανότατα ο ίδιος παράγοντας καθόρισε εν μέρει και τη (μεταπολιτευτική) χαμηλή εκλογική καταγραφή του ΚΚΕ στην περιφέρεια Δράμας, όπου προπολεμικά συγκέντρωνε πολύ υψηλά ποσοστά. Από την άλλη υπάρχει το παράδειγμα της Χωριστής, που μολονότι βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα και της εκδίκησης των φασιστών, είναι μέχρι σήμερα το εκλογικό προπύργιο του ΚΚΕ, με αγωνιστική παράδοση, που δεν έσβησε, αλλά ενισχύθηκε από τα βαριά αντίποινα.

Η εξέγερση ήταν κατά γενική ομολογία ηρωική αλλά πρόωρη και καταδικασμένη σε ήττα, με βαριές συνέπειες για τους ντόπιους -πολλοί προσπάθησαν να περάσουν στην άλλη όχθη του Στρυμόνα, έξω από τα όρια της βουλγαροκρατούμενης περιοχής, για να γλιτώσουν τα αντίποινα- και τις προοπτικές ανάπτυξης του κινήματος. Πέτυχε όμως κάτι πολύ σημαντικό: να διατρανώσει το αδούλωτο πνεύμα και τη θέληση του λαού, ματαιώνοντας ουσιαστικά τους φασιστικούς σχεδιασμούς για τεμαχισμό και αναδιανομή εδαφών. Το ακριβώς αντίθετο δηλ από τις κατηγορίες που της απέδωσαν κατά καιρούς, εχθροί και "φίλοι".

Το (μετ)εμφυλιακό κράτος αξιοποίησε το βαρύ φόρο αίματος που πλήρωσαν οι Δραμινοί, επιχειρώντας να ξαναγράψει την ιστορία και να φορτώσει αλλού τις ευθύνες και τα κρίματα του δικού του δωσιλογικού παρελθόντος. Έτσι τον τελευταίο χρόνο του εμφυλίου, κρίνοντας εξ ιδίων τα αλλότρια, ο Έλληνας γενικός επιθεωρητής νομαρχιών Γενικής Διοικήσεως Μακδεδονίας το 41' Αθανάσιος Χρυσοχόου, ο συνεργαζόμενος δηλ με τους Γερμανούς και τους Βούλγαρους κατακτητές της Μακεδονίας διοικητής της, εισηγείται την άποψη ότι οι βουλγάρικες κατοχικές αρχές συνεργάστηκαν με τους Έλληνες κομμουνιστές της Δράμας για να ξεσπάσει εξέγερση και να δικαιολογήσουν σφαγές κατά του ελληνικού πληθυσμού της περιοχής με σκοπό την αλλοίωση της εθνολογικής σύστασής της.

Η εκδοχή της συνεργασίας των κομμουνιστών με τον κατακτητή καταρρίπτεται από μια σειρά γεγονότα. Οι Βούλγαροι είχαν πολλές απώλειες, που δεν μπορούν να προκληθούν-δικαιολογηθούν από μια στημένη επίθεση, που γνώριζαν και την υποδαύλισαν οι ίδιοι. Και τα κομματικά στελέχη που βρέθηκαν στην ηγεσία της (στημένης υποτίθεται) εξέγερσης, έπεσαν στο πεδίο της μάχης ή πέρασαν στην παρανομία και έχασαν τη ζωή τους μες στους αμέσως επόμενους μήνες.

Η θεωρία της παγίδας και των υποβολιμαίων ιδεών που καλλιέργησαν τεχνηέντως οι Βούλγαροι και οι μυστικές τους υπηρεσίες, δεν τεκμηριώνεται με στοιχεία και δεν επιβεβαιώνεται από τα γεγονότα. Η οργάνωση του κινήματος και τα ταυτόχρονα, συντονισμένα χτυπήματα σε αρκετά σημεία του νομού μαρτυρούν την ύπαρξη ενός επιτελικού σχεδίου κι όχι σπασμωδικές ενέργειες υπό τη μέθη ενός στιγμιαίου ενθουσιασμού.

Είναι γεγονός πάντως ότι υπήρξε λανθασμένη εκτίμηση της κατάστασης, για τις δυνατότητες και τις προοπτικές του κινήματος, ως προς την αντιστοίχηση του σχεδίου και των μέσων με τα πραγματικά δεδομένα. Κι αυτό είναι που καθόρισε και την (αυτο)κριτική του κόμματος τα επόμενα χρόνια, κατά τον απολογισμό της εξέγερσης και των πυκνών γεγονότων της δεκαετίας.

Αν εξαιρέσει κανείς το επίμαχο ζήτημα των υποβολιμαίων διαδόσεων -που επέδρασε παλιότερα σε αρκετές, προσεγγίσεις κι από τη δική μας σκοπιά- νομίζω πως δεν υπάρχουν πολλές διαφορές ως προς την ουσία. Η εξέγερση ήταν ηρωική, αλλά πρόωρη. Η βασική διαφορά βρίσκεται μάλλον στα συμφραζόμενα και τον απολογητικό τόνο παλιότερων προσεγγίσεων (που καλούνταν επιπλέον να επιπλεύσουν στα κύματα της λαθολογίας), σε αντίθεση με τη θαρραλέα υπεράσπιση της εξέγερσης τα τελευταία χρόνια -και αποκορύφωμα την πρόσφατη εκδήλωση τιμής στην πόλη της Δράμας, στα πλαίσια των εορταστικών εκδηλώσεων για τα εκατόχρονα του κόμματος. Κανένας αγώνας δεν πάει χαμένος, αλλά είναι το σκίρτημα του νέου που παλεύει να γεννηθεί και εκτοπίσει το παλιό.

Στο σύνδεσμο που έδωσα στην αρχή του κειμένου, θα βρείτε μερικές πληροφορίες για την εκδήλωση αυτή και για τη λοιπή βιβλιογραφία-αρθογραφία σχετικά με την εξέγερση.
Εδώ θα παραθέσω ένα ακόμα απόσπασμα από την εισηγητική ομιλία της Θ. Καπέτη (μέλος της κετουκε) και το κρατάμε για μελλοντική αξιοποίηση-σχολιασμό.

Στη βιβλιογραφία προηγούμενων δεκαετιών, από στελέχη του Κόμματος γίνεται κριτική στο Μακεδονικό Γραφείο.
Ο Πέτρος Ρούσσος χαρακτηρίζει την ενέργεια της καθοδήγησης της Δράμας πρόωρη, που όπως λέει: δεν μπορεί να 'ναι άσχετη με τις μονόπλευρες αντιλήψεις και τα πρόωρα συνθήματα που επικρατούσαν στην παλιά καθοδήγηση του ΜΓ του ΚΚΕ...
Επίσης, ο Ανδρέας Τζήμας έγραψε σε έκθεσή του για το Μακεδονικό Γραφείο: Παρά το ζηλευτό πνεύμα οργάνωσης... που τους διέκρινε, κατάφερε με αυτήν του την οργανωτική πολιτική και με εξίσου εσφαλμένη πολιτική γραμμή (σοβιετική Ελλάδα, σοβιετική εξουσία) να μείνει μια οργάνωση σεχταριστική...
Η δράση του Μακεδονικού Γραφείου δεν επιβεβαιώνει την κριτική περί σεχταρισμού. Όπως φάνηκε και στις προηγούμενες αναφορές μας, το Μακεδονικό Γραφείο επέδειξε ετοιμότητα και εγρήγορση, τόσο στη γρήγορη συγκρότηση των ΚΟ και τη μαζική δουλειά, όσο και στην προσπάθεια συγκρότησης ένοπλων ομάδων που θα πρωτοστατούσαν στην αντίσταση κατά των κατακτητών. Λειτουργούσε με αίσθημα ευθύνης και πρωτόβουλο πνεύμα. Αξιοσημείωτη επίσης είναι και η ξεκάθαρη άποψη που είχε διατυπώσει από τις πρώτες μέρες του ιταλοελληνικού πολέμου, ότι πρόκειται για πόλεμο ιμπεριαλιστικό και από τι δύο πλευρές. Επιπλέον είχε αφουγκραστεί σωστά τις διαθέσεις και τη δυσαρέσκεια του λαού της περιοχής, κι αυτό γιατί ήταν ισχυροί οι δεσμοί του με την εργατική τάξη και το λαό της.

Η προϊστορία της εξέγερσης

Μπορεί ενίοτε να το χάνει στο ταξικό, αλλά στις διεθνείς αναλύσεις ο δελαστίκ παραμένει από τους κορυφαίους του είδους. Κι είναι πάντα χρήσιμο να ανατρέχει κανείς για τα μεσανατολικά θέματα στο βιβλίο του «θύελλα στον κόλπο» που το έγραψε αρχές δεκαετίας του 90’, μαζί με τον κ. γιαννίκο, που πρέπει να είναι κάτι σαν τον μήλακα –τον φανταστικό φίλο του μπογιό.
Με ένα ξεφύλλισμα μπορεί να βρει κανείς απαντήσεις σε μια σειρά ερωτήματα: τι ήταν ο νάσερ, ποιες ήταν οι σχέσεις του με τους σοβιετικούς, τι ρόλο έχουν οι αδερφοί μουσουλμάνοι, πώς ανήλθε στην εξουσία ο μουμπάρακ κ.ά. Η κε του μπλοκ παραθέτει μερικά αποσπάσματα.

Αλεξάνδρεια, 26 ιουλίου 1956.
Ο γκαμάλ αμπντέλ νάσερ ανεβαίνει στο βήμα για να εκφωνήσει λόγο με την ευκαιρία της επετείου των τεσσάρων χρόνων από τότε που ο βασιλιάς φαρούκ εγκατέλειψε την χώρα, λίγα 24ωρα μετά την επιτυχία της επανάστασης των «ελεύθερων αξιωματικών», στις 23 ιουλίου 1952. Οι φήμες ότι θα πει κάτι πολύ σημαντικό οργιάζουν. Πρώτη έκπληξη όταν ο νάσερ αντί να χρησιμοποιήσει την επίσημη, λόγια αραβική γλώσσα, αρχίζει να μιλάει στη λαϊκή αιγυπτιακή διάλεκτο. Το πλήθος παρακολουθεί μαγεμένο.

Ξαφνικά ο τόνος της ομιλίας του ανεβαίνει, όταν αναφέρει αρκετές φορές το όνομα του φερντινάν ντε λεσέπς, του γάλλου μηχανικού που ήταν επικεφαλής της κατασκευής της διώρυγας του σουέζ. «Λεσέπς» είναι το σύνθημα που περιμένουν να ακούσουν οι επίλεκτες μονάδες καταδρομέων του αιγυπτιακού στρατού για να καταλάβουν τη διώρυγα.

Η φωνή του νάσερ γίνεται οργισμένη, απειλητική:
«Όλα εκείνα τα οφέλη που μας στερούσε η ιμπεριαλιστική εταιρία της διώρυγας, αυτό το κράτος εν κράτει, εμείς θα τα ξαναπάρουμε»! Η φωνή του νάσερ ξεχειλίζει από περηφάνια κι από χαρά. «Σας ανακοινώνω ότι αυτή τη στιγμή που σας μιλάω, τυπώνεται το φύλλο της εφημερίδας της κυβέρνησης που δημοσιεύει το νόμο της εθνικοποίησης της εταιρίας της διώρυγας. Αυτή τη στιγμή που σας μιλάω, αιγύπτιοι κυβερνητικοί υπάλληλοι παίρνουν στην κατοχή τους την έδρα της εταιρίας».

Ακριβώς στο σημείο αυτό, ο νάσερ ξεσπάει σε ένα παρατεταμένο, βροντερό γέλιο που περνάει στην ιστορία. Το πλήθος παραληρεί. Δεκάδες εκατομμύρια αιγύπτιοι βγαίνουν στους δρόμους, τραγουδάνε, φιλιούνται μεταξύ τους. Από τα βάθη του νείλου στο σουδάν ως τη μεσόγειο υψώνονται δεκάδες χιλιάδες πανό με το σύνθημα «ψηλά το κεφάλι αδερφέ μου»!

Εκείνο το βράδυ μπορεί να πει κανείς συμβολικά, ο νασερισμός γίνεται πλατύ λαϊκό ρεύμα, καθώς οι μάζες συναρπάζονται από το μήνυμα άρνησης της ιμπεριαλιστικής κυριαρχίας.

Πριν προχωρήσουμε όμως, ας αφήσουμε τον ανρί λοράνς να μας εξηγήσει επιγραμματικά τις σχέσεις του νάσερ και του συριακού μπάαθ με τον κομμουνισμό, για να ερμηνεύσουμε τις εξελίξεις που θα ακολουθήσουν τα επόμενα χρόνια.

Για το νάσερ, όπως και για το μπάαθ, οι κομμουνιστές είναι επικίνδυνοι αντίπαλοι, τόσο στο πολιτικό επίπεδο όσο και στο ιδεολογικό. Ο προλεταριακός διεθνισμός είναι απαράδεκτος για τους υπέρμαχους της ενότητας των αράβων. Ο νάσερ και το μπάαθ, ρεαλιστές καθώς είναι, ξέρουν επίσης ότι για να διαπραγματευτούν με τη σοβιετική ένωση από θέση ισχύος, πρέπει να εξαλείψουν κάθε κομμουνιστική επιρροή στο εσωτερικό της χώρας

Ενώ ο νάσερ αντιτίθεται δημόσια στον κομμουνισμό, ταυτόχρονα διαβεβαιώνει για το σοσιαλιστικό προσανατολισμό του. Σύμφωνα με τους θεωρητικούς του, ο αραβικός σοσιαλισμός διακρίνεται από την άρνηση της ταξικής πάλης που οδηγεί στη δικτατορία του προλεταριάτου. Αυτός ο σοσιαλισμός είναι μια εθνική ένωση, στην οποία οι απόκληροι δέχονται τη βοήθεια όλων κι έτσι θα εξελιχθεί μέχρι την εξαφάνιση των ταξικών διακρίσεων. Είναι εχθρικός προς την ατομική ιδιοκτησία εκείνων που εκμεταλλεύονται το λαό, αλλά όχι και σε εκείνη την ατομική ιδιοκτησία που προέρχεται από την παραγωγική εργασία. Κατά συνέπεια, η μη εκμεταλλευτική ατομική ιδιοκτησία πρέπει να διατηρηθεί. Οι εθνικοποιήσεις στην οικονομία μπορούν να είναι απλώς μερικές, όχι ολικές. Το κράτος επιβλέπει μόνο την κοινωνική δικαιοσύνη.
Τα παραπάνω μπορούν να εξηγήσουν ως ένα βαθμό και τη σημερινή τακτική των δύο κκ της συρίας που συμμετέχουν στον κυβερνητικό συνασπισμό και κάνουν λόγο για σοσιαλισμό.

Ποιοι παράγοντες αναστέλλουν την πορεία ριζοσπαστικοποίησης στη μέση ανατολή; Πρώτα απ’ όλα η ένωση συρίας και αιγύπτου. Η ένωση πραγματοποιείται την 2η φλεβάρη 1958 κι επικυρώνεται με δημοψήφισμα στις 23 του μηνός αποσπώντας το 99,98% των ψήφων. Γεννιέται έτσι η ενωμένη αραβική δημοκρατία (εαδ).

Το συριακό κόμμα τίθεται εκτός νόμου. Ο γραμματέας του αυτοεξορίζεται. Ο νάσερ σηκώνει τους αντικομουνιστικούς τόνους. «Η αντίδραση και το κκ συρίας ξεσηκώθηκαν ενάντια στην ένωση και δούλεψαν εναντίον του αραβικού εθνικισμού».

Ο ολοένα εντονότερος αντικομουνιστικός προσανατολισμός του νάσερ υποχρεώνει τον χρουτσώφ να απολογηθεί δημόσια για την υποστήριξη που του παρέχει και να καταδικάσει την πολιτική του, το μάρτη του 59: «Όταν αποκαταστήσαμε φιλικές σχέσης με την εαδ γνωρίζαμε τις αντικομουνιστικές ιδέες του προέδρου νάσερ, αλλά σκεφτόμασταν ότι στην πάλη για εθνική απελευθέρωση, που απαιτεί ενότητα όλων των αντιιμπεριαλιστικών δυνάμεων, θα έδινε μεγαλύτερη προσοχή στα δημοκρατικά αιτήματα των λαών. Δυστυχώς σήμερα παίρνει μέτρα κατάπνιξης των ιδανικών της ελευθερίας όχι μόνο στην εαδ, αλλά και σε άλλες χώρες. Φιλικά θέλουμε να του πούμε ότι αν επιμείνει σε μια τέτοια πολιτικής η αποτυχία είναι αναπότρεπτη».

Η δημιουργία της εαδ αναστέλλει την πορεία ριζοσπαστικοποίησης της αιγύπτου και της συρίας. Σε λίγο θα εμφανιστούν τα πρώτα σημάδια κάποιας προσέγγισης του νάσερ με τις ηπα. Η εαδ παύει να υπάρχει το φθινόπωρο του 61, αν και η αίγυπτος θα συνεχίσει να έχει αυτό το όνομα μέχρι το 1971.

Δεύτερος παράγοντας, το κράτος του ισραήλ. Το γέλιο του νάσερ αποτελεί θανάσιμη απειλή για τους ιμπεριαλιστές. Η απόφασή τους είναι αμετακίνητη. Ο νασερισμός πρέπει να συντριβεί με τα όπλα. Όπλο τους το ισραήλ. Η ήττα της αιγύπτου το 67’ στον πόλεμο των επτά ημερών, βάζει τέλος στον ριζοσπαστισμό του νασερισμού και τον καθιστά σημείο συσπείρωσης των δυνάμεων της δεξιάς. Η ταφόπετρα μπαίνει στην αραβική σύνοδο κορυφής της ίδιας χρονιάς στο χαρτούμ.

Στο χαρτούμ ο πρόεδρος νάσερ βγάζοντας τα συμπεράσματά του από την ήττα του, αφήνει να θριαμβεύσουν οι σαουδικές θέσεις που είναι υπέρ των δυτικών δυνάμεων απέναντι στην αριστερή γραμμή που είναι εχθρική στον ιμπεριαλισμό των μεγάλων καπιταλιστικών κρατών. Στην πραγματικότητα στο χαρτούμ παραδίνονται οι άραβες. Η αναγνώριση της κυριαρχίας των συμφερόντων των δυτικών δυνάμεων στον αραβικό κόσμο είναι ολοκληρωτική.

Τρίτος ανασταλτικός παράγοντας, το ισλάμ.
Από τις αρχές του 50’, μόλις η επανάσταση του νάσερ αφήνει να φανεί καθαρά ότι αφυπνίζεται ο αραβικός εθνικισμός, οι ηπα αναζητούν απεγνωσμένα κάποιο τρόπο να ανακόψουν από τα μέσα την έφοδο των αράβων «γιακωβίνων». Τελικά τον βρίσκουν: όργανό τους, η σαουδική αραβία. Όπλο τους ο ισλαμισμός.

Δυο λόγια για το σύγχρονο ισλαμικό κίνημα, αφού τα επόμενα χρόνια ο ρόλος του αυξάνει διαρκώς.
Το πρώτο και διασημότερο ισλαμικό ρεύμα είναι αυτό των αδερφών μουσουλμάνων. Απαιτεί ηθικό πουριτανισμό κι απορρίπτει τόσο τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής όσο και την πρακτική του λαϊκού ισλαμισμού και τον αραβικό κλασικό πολιτισμό. Οι αδελφοί μουσουλμάνοι αρνούνται κάθε έννοια παναραβισμού ή προτεραιότητας των αράβων στο ισλάμ. Το ισλάμ δε γνωρίζει γεωγραφικά σύνορα, φυλετικές ή πολιτικές διαφοροποιήσεις. Θεωρεί ότι όλοι οι μουσουλμάνοι είναι μια μοναδική κοινότητα-έθνος κι ότι η μουσουλμανική πατρίδα είναι μία και μοναδική, όσο απομακρυσμένες κι αν είναι μεταξύ τους οι διάφορες επαρχίες. «Πρέπει να ξανασκεφτούμε το αρχικό ισλάμ και να πραγματοποιήσουμε την αναβίωσή του σήμερα» είναι η διδασκαλία τους.

Οι αδερφοί μουσουλμάνοι δεν είναι σε θέση να προτείνουν οποιοδήποτε ρεαλιστικό πρόγραμμα κατάληψης της εξουσίας, εξαιτίας της ιδεολογικής τους άρνησης να δεχτούν την ύπαρξη πολιτικής. Η ιδιαιτερότητα του κινήματός τους οφείλεται στη ρήξη με το θεσμικό ισλάμ. Τόσο οι ιδεολογικοί τους εκπρόσωποι, όσο και τα στελέχη τους έχουν διαμορφωθεί μακριά από θρησκευτικές σχολές. Στους ΑΜ δεν υπάρχουν ουλεμάδες, λόγιοι θρησκευτικών επιστημών που βγαίνουν από τζαμιά-πανεπιστήμια, το διασημότερο των οποίων είναι το αλ-αζάρ του καΐρου. Πολύ συχνά αυτοί οι επαγγελματίες θεολόγοι, που συνήθως είναι κρατικοί υπάλληλοι ή τρέφονται από τον κρατικό κορβανά, κατηγορούν τους ΑΜ ότι δεν έχουν πραγματική θρησκευτική μόρφωση κι ότι προωθούν εξαιρετικά επικίνδυνες ιδέες στο δογματικό επίπεδο. Τους κατηγορούν ακόμα και για αναβίωση αιρέσεων από τα πρώτα χρόνια του ισλάμ.

Το δεύτερο ισλαμικό ρεύμα είναι ο σαουδαραβικός ουαχαβιτισμός. Όντας η πιο σκοταδιστική πουριτανική τάση του ισλάμ, ο ουαχαβιτισμός μέχρι τις αρχές του εικοστού αιώνα θεωρούνταν αίρεση από τους υπόλοιπους σουνίτες μουσουλμάνους. Σε πλήρη αντίθεση όμως με τους ΑΜ, ο ουαχαβιτισμός έχει τρομερή πρακτική πείρα κοσμικής εξουσίας, αφού πάνω στη βάση του οικοδομήθηκε η σαουδική αραβία και μόνο η ύπαρξη του ως κοινής θρησκείας δικαιολογεί την ύπαρξη της σαουδ. αραβίας ως ενιαίου κράτους. Διαφορετικά αυτό που ονομάζεται σαουδική αραβία είναι ένα συνονθύλευμα από εντελώς εχθρικές μεταξύ τους φυλές βεδουίνων.

Η διδασκαλία του ουαχαβιτισμού, σε αντίθεση με εκείνη των ΑΜ είναι κατεξοχήν έργο των ουλεμάδων. Παρουσιάζεται ως διδασκαλία αποκατάστασης μιας παραδοσιακής ισλαμικής τάξης, που βασίζεται στις σχέσεις ανάμεσα στους θρησκευτικούς ηγέτες και μια μοναρχική εξουσία που ακούει στις συμβουλές τους. Λιγότερο ή περισσότερο ανοιχτά πρεσβεύει την οικοδόμηση ενός χαλιφάτου για το σύνολο του μουσουλμανικού κόσμου. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ο σαουδάραβας βασιλιάς πήρε τον τίτλο του φρουρού των ιερών πόλεων μέκκας και μεδίνας.

Το τρίτο ισλαμικό ρεύμα, σουνίτικο κι αυτό κι ίσως ακόμα πιο αντιδραστικό (!) από τα προηγούμενα, είναι εξωαραβικό, προϊόν της τεχνητής δημιουργίας του κράτους του πακιστάν. Στο δογματικό επίπεδο το ρεύμα αυτό βρίσκεται πολύ κοντά στους ΑΜ, με τους οποίους συμπίπτει και στην απόρριψη των ουλεμάδων.

Το τέταρτο ισλαμικό ρεύμα, ο επαναστατικός σιιτισμός, είναι εντελώς διαφορετικό από τα τρία προηγούμενα. Αποτέλεσμα μακρόχρονης θεολογικής εξέλιξης, αρχικά σήμαινε τη συσπείρωση όλων των πιστών γύρω από το πρόσωπο του ιμάμη. Η κυρίαρχη τάση του ισλάμ, οι σουνίτες δεν αναγνώρισαν ποτέ τους ιμάμηδες, τους οποίους οι χαλίφηδες καταδίωξαν αμείλικτα.

Αντιμαχόμενοι (ως ένα βαθμό) τον καπιταλισμό, αλλά και τον κομμουνισμό, οι θρησκευτικοί αυτοί ηγέτες καθορίζουν τις αρχές μιας ισλαμικής πολιτικής οικονομίας, η οποία επεκτείνεται και συμπληρώνεται με τη διατύπωση μιας καινούριας πολιτικής θεωρίας που καταλήγει στην ιδέα της ισλαμικής δημοκρατίας. Αυτή ορίζει την ανωτερότητα του ισλαμικού νόμου απέναντι σε όλα τα ανθρώπινα έργα. Η εφαρμογή του δε μπορεί να γίνει παρά μόνο από θρησκευτικούς ηγέτες όπως διακηρύσσει το 1970 ο χομεϊνί.

Επιστροφή στη ροή των γεγονότων. Το 1970 ο νάσερ πεθαίνει και τον διαδέχεται ο σαντάτ.
Η άνοδος του σαντάτ στην εξουσία συνοδεύεται από το βίαιο αναπροσανατολισμό της εξωτερικής πολιτικής της χώρας, με χαρακτηριστικό στοιχείο την απομάκρυνση των 20.000 σοβιετικών συμβούλων τον ιούλιο του 72. Στον οικονομικό τομέα εγκαταλείπεται ο νασερισμός και υιοθετείται η πολιτική της ινφιτάχ, των ανοιχτών θυρών προς τα δυτικά κεφάλαια με όρους κυριολεκτικά αποικιοκρατικούς. Αρχίζει η υπερχρέωση προς τις ηπα και τις πετρονομαρχίες του κόλπου, ενώ από το 77 ο σαντάτ παύει να αποπληρώνει το τεράστιο στρατιωτικό χρέος προς την εσσδ.

Η πολιτική της ινφιτάχ οξύνει τις κοινωνικές αντιθέσεις. Αξιοποιείται η διαφθορά του καθεστώτος για την ανάπτυξη ενός παρασιτικού καπιταλισμού, με μοναδικό προσανατολισμό προς την παροχή υπηρεσιών. Οι συνθήκες ζωής του λαού επιδεινώνονται δραματικά. Έτσι ο σαντάτ επιλέγει τη λύση της μετανάστευσης για να αποφύγει την κοινωνική έκρηξη.

Τον ιανουάριο του 77, κάτω από την αφόρητη πίεση του δντ, ο σαντάτ ανακοινώνει μείωση των κρατικών επιδοτήσεων στα βασικά προϊόντα, πράγμα που οδηγεί σε μεγάλες αυξήσεις τιμών. Σε όλη την χώρα ξεσπούν εξεγέρσεις πεινασμένων αιγυπτίων. Το καθεστώς αντιδρά με ωμή βία.

Η εξαθλίωση συνδυάζεται με κούφιες πομπώδεις επιδείξεις μεγαλομανίας του καθεστώτος. Ο σαντάτ δε διστάζει να εμφανίζεται στις επίσημες τελετές κρατώντας μια ράβδο αρχιστράτηγου που είναι φτιαγμένη όπως τα σκήπτρα των φαραώ!

Ταυτόχρονα ενθαρρύνει αδίστακτα τα ισλαμικά κινήματα. Ο σαντάτ δίνει τα πάντα για να ενθαρρύνει τον ισλαμικό εξτρεμισμό, ιδιαίτερα στα πανεπιστήμια, όπου τα εξτρεμιστικά ισλαμικά κινήματα αναπτύσσονται σε βάρος της αριστεράς και των νασερικών. Την ώρα της δύσκολης συνεύρεσής του με τη δύση, κι ενώ πρέπει να εκχωρήσει πολλά στο ισραήλ, ο κρατικός θρησκευτικός εξτρεμισμός φαίνεται στην κυβέρνηση σαντάτ –φιλοδυτική χωρίς αποχρώσεις και αντισοβιετική χωρίς όρια- το καλύτερο χαρτί που μπορεί να παίξει στο εσωτερικό μέτωπο για να παραλύσει την αντιπολίτευση.

Αιγυπτιακή βουλή, νοέμβρης 77’. Ο σαντάτ αφήνει την χώρα άναυδη, δηλώνοντας έτοιμος να πάει στην κατεχόμενη ιερουσαλήμ και να μιλήσει στο κνεσέτ, το ισραηλινό κοινοβούλιο. Ούτε ο πιο απαισιόδοξος δε φανταζόταν ότι ο σαντάτ είναι σε τέτοιο βαθμό όργανο των ηπα.

Η πίεση της ουάσιγκτον καρποφορεί θριαμβευτικά δέκα μήνες αργότερα. Στο καμπ ντέιβιντ των ηπα ο κάρτερ καλεί τους σαντάτ και μπέγκιν να υπογράψουν χωριστή συνθήκη ειρήνης. Οι διαπραγματεύσεις διαρκούν 13 συνεχείς μέρες. Στο τέλος ο σαντάτ τα έχει δώσει όλα! Μοναδικό αντάλλαγμα: η επιστροφή στην αίγυπτο του κατεχόμενου από το ισραήλ σινά.

Στη σύνοδο κορυφής των αράβων η συμφωνία απορρίπτεται ομόφωνα κι αποφασίζεται η μεταφορά της έδρας του αραβικού συνδέσμου από το κάιρο στην τύνιδα. Η απομόνωση του σαντάτ τον καθιστά σχετικά άχρηστο για την αμερικανική πολιτική. Η ουάσιγκτον πόνταρε στην αίγυπτο, που ήταν ανέκαθεν πολιτικό, πνευματικό κέντρο όλου του αραβικού κόσμου, για να την κάνει φάρο ακτινοβολίας της πολιτικής της σε όλη την αραβία. Αλλά με τον σαντάτ καμένο είναι αδύνατο να παίξει τέτοιο ρόλο.

Έχει φτάσει η ώρα που ο σαντάτ θα καταβροχθιστεί από το τζίνι που απελευθέρωσε για να πολεμήσει την αριστερά και το νασερισμό. Η μυστική οργάνωση αλ τζιχάντ (ιερός πόλεμος) των αδερφών μουσουλμάνων ετοιμάζει τη δολοφονία του. Ένα ισλαμικό δικαστήριο της οργάνωσης συνέρχεται κρυφά κι αποφασίζει ότι ο σαντάτ δεν είναι ευσεβής μουσουλμάνος κι επομένως δεν υπάρχει θρησκευτικό εμπόδιο για να προχωρήσουν στην εκτέλεσή του.

Στις 6 οκτώβρη 1981, στη διάρκεια στρατιωτικής παρέλασης, ο σαντάτ δολοφονείται με θεαματικό τρόπο, μπροστά στις κάμερες της τηλεόρασης. Κανείς δε θα τον κλάψει. Ο σαντάτ κηδεύεται με την παρουσία ενός μεγάλου αριθμού πολιτικών προσωπικοτήτων του δυτικού κόσμου, αλλά απουσία των αράβων ηγετών και του αιγυπτιακού πληθυσμού, σε κραυγαλέα αντίθεση με την κηδεία του προκατόχου του, νάσερ. Την ηγεσία της χώρας αναλαμβάνει ο χόσνι μουμπάρακ, ίδιων πολιτικών πεποιθήσεων με το σαντάτ. Είναι πραγματικά ο άνθρωπος που χρειάζονται οι αμερικανοί εκείνη τη στιγμή.

Αντί επιλόγου λίγα στοιχεία από τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης μουμπάρακ.
Το 1970 το εξωτερικό χρέος της αιγύπτου ήταν μόλις 1,7 δις δολάρια. Το 88’ είχε αυξηθεί 25 φορές φτάνοντας τα 43 δις. Ο πληθωρισμός που ήταν μόλις 3,8%, είχε εκτοξευθεί στο 21,9%. Οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 22,5 φορές, ενώ οι εξαγωγές μόλις κατά έξι.

Παράλληλα ευδοκιμεί το φρούτο των ισλαμικών εταιριών τοποθέτησης χρημάτων. Οι ισλαμικοί κύκλοι δημιουργούν εταιρίες προσφέροντας επιτόκια, διπλάσια από τα επίσημα, χωρίς καμία εγγύηση για τους καταθέτες, πέρα από τη θρησκευτική τους τιμιότητα. Τρομοκρατημένο από τις συνέπειες το καθεστώς μουμπάρακ ψηφίζει νόμο για τον περιορισμό και έλεγχο των δραστηριοτήτων τους. Αλλά οι πρώτες δίκες φανερώνουν την εμπλοκή ενός μεγάλου αριθμού πολιτικών στελεχών της κυβέρνησης, διευθυντών του δημοσίου τομέα, δημοσιογράφων κλπ που αγκαλιάζει όλη την αιγυπτιακή κοινωνία. Οι δίκες σταματάνε.

Εδώ σταματάει κι η ανάρτηση γιατί έχει ξεφύγει σε μέγεθος. Αλλά από τις παραθέσεις αυτές μπορούν να βγουν χρήσιμα συμπεράσματα.

Τα διδάγματα της εξέγερσης

Λίγα λόγια εισηγητικά για να περάσουμε στις τοποθετήσεις.

Ο ζοφρουά είναι το νεαρό πλουσιόπαιδο από τα βόρεια προάστια με αποκλίνουσα συμπεριφoρά. Ήταν κακομαθημένος, με πλούσιο μπαμπά που του αγόραζε ό,τι ήθελε και με προκλητική περιφρόνηση προς τα όργανα της τάξης και τον σουπιά.

Παρά τις ταξικές διαφορές η παρέα του δε δίστασε να αγκαλιάσει το δράμα του ζοφρουά και να τον μετατρέψει -άθελά του ίσως- σε σύμβολο του αγώνα ενάντια στη θεσμική καταστολή και τα όργανα. Δηλ τον σουπιά και το σύστημα.

Η εξέγερση ήταν καθολική, ξεσηκωμός μιας ολόκληρης γενιάς. Μιας ολόκληρης τάξης ενάντια στη νέα τάξη πραγμάτων.
Κι ήταν διαταξική πέρα από παλιοδογματικά, ταξικά καλούπια που φέρνουν την εξεγερμένη νεολαία στα μέτρα τους, αντί να προσπαθήσουν να έρθουν αυτά στα μέτρα της.

Η παρέα των εκδικητών είναι μετωπικό σχήμα τοπικής εμβέλειας. Στα ελληνικά δεδομένα θα μπορούσε να είναι το μερα. Κι αν δεν το έχει κατοχυρώσει κάποια άλλη συλλογικότητα είναι ό,τι πρέπει για την ονομασία του νέου φορέα του σπόρτιγκ και το καταθέτω επισήμως ως πρόταση.
Εδώ άλλοι υπογράφουν ως διάφοροι-ες, κάποιοι-ες. Στο παρέα των εκδικητών θα κολλήσουμε;

Η εκδίκηση περιγράφει απόλυτα το στίγμα και τον ορίζοντα πολλών συνιστωσών του κινήματος. Σε ευθεία αντίθεση με τη διεκδίκηση που θεωρείται πολιτικάντικη, ή κατά το κοινώς λεγόμενο φλωριά.
Η πρόθεση τα αλλάζει όλα.

Γενικά οι προθέσεις παίζουν σπουδαίο ρόλο, ειδικά οι καλές. Κι ας στρώνουν πολλές φορές το δρόμο για την κόλαση, όπως προειδοποιεί ο λένιν. Ακόμα και με το διάβολο θα συμμαχήσουμε για το καλό του κινήματος είχε πει ο χαρίλαος το 89.
Και για να του πουλήσουμε την ψυχή μας, συμφώνησαν οι υπόλοιποι.

Ακόμα και στα ρήματα η σύγκριση είναι καταλυτική.
Διεκδικώ κι εκδικούμαι.
Το εκδικούμαι είναι παθητικό και σαν φωνή και σα νόημα. Το διεκδικώ είναι ενεργητικό ρήμα, αλλά λίγοι το κάνουν στην πράξη, πέρα από τα λόγια.

Ο ζοφρουά κατάλαβε όσο λίγοι μεγάλοι ότι το να παίζεις είναι επαναστατικό. Μια ανέμελη πράξη αυτο-οργάνωσης του ελεύθερου χρόνου ενάντια στον επιστατικό αυταρχισμό, τους κανόνες και την κανονικότητα. Με δυο λόγια ενάντια στην καταπίεση.
Μια γροθιά στο στομάχι του συστήματος.

Παράλληλα όμως κουβαλούσε μαζί του τα ταξικά του κατάλοιπα. Δέος μπροστά στο σύστημα (αλά φλωράκης). Μικροαστικός σεβασμός για την ιδιοκτησία. Υπακούει στο κόμμα που έχει μέσα του και πηγαίνει πιο εκεί να μη σπάσει το τζάμι.
Υποταγή στους κανόνες της εξουσίας. Φόβος μπροστά στην ελευθερία. Και μπρος στην πιθανή βία. Που σε τελική ανάλυση είναι ελευθερία. Με άλλα λόγια το θηλυκό του βίου.

Τα ερωτήματα για τον σουπιά είναι πολιτικά κι αμείλικτα.
Ανήκει στην εργατική τάξη ή είναι τσιράκι του συστήματος;
Κάτω απ' το κεφάλι του έχει σκατά ή ταξική συνείδηση;
Δουλεύει για τη φουκαριάρα τη μάνα του ή για τη θεσούλα του και το βόλεμά του;
Παράγει υπεραξία; Τι λένε τα μ-λ σχετικά;
Και τι δουλειά είχε ο αντουάν σκυλάκ στην εκδήλωση του σωματείου που έχουν οι παιδοφύλακες;

Στη γλώσσα της γεωμετρίας η μπάλα είναι σφαίρα. Αλλά εξοστρακίστηκε όντως στον τοίχο; Ή ήταν μια εν ψυχρώ βολή κατά του ανυποψίαστου σουπιά;
Την επόμενη βδομάδα η κυριακάτικη ουμανιτέ δημοσίευσε το ανυπόγραφο διήγημα το λάθος σουτ σε έναν επιστάτη που έδινε μια διαφορετική, αιρετική εκδοχή των πραγμάτων.

Το τρίπτυχο με το οποίο πέρασε στην ιστορία η εξέγερση ήταν:
-να πέσει ο σουπιάς (από τα κάτω κι αριστερά)
-να επιστραφεί πίσω η μπάλα κι όλα τα κλεμμένα (από τα αποθεματικά των ταμείων μέχρι την ίδια τη ζωή).
-όλη η εξουσία στα σοβιέτ των μαθητών

Ο εντ με τις τάσεις ηγεμονίας είναι το ναρ.
Το τετράστιχο που του αρέσει και τον εκφράζει πάει ως εξής:
Όλοι σε φωνάζαν αρχηγό
κι ήξερες μονάχα να διατάζεις
κι έτρεχα ξοπίσω σου κι εγώ
για να με κοιτάζεις

Ο ατίθασος ρούφους, που στην κρίσιμη στιγμή φεύγει με καταγγελίες από τα αριστερά για ηγεμονισμό και την αντιδημοκρατική συμπεριφορά του ναρ μες στο μετωπικό σχήμα αντιπροσωπεύει το φλογερό καταγγελτικό λόγο του ανυπότακτου σάββα μιχαήλ.
Το μειωτικό παρατσούκλι ρούφους του το έβγαλαν οι γάλλοι σύντροφοι του νακ για τις τάσεις φυγής του από το μερα εξαιτίας της κόντρας με το σεκ. Αυτό στην μετωπική αργκό λέγεται εσωτερίκευση των ενδοτροτσκιστικών διαφορών.

Κατά μία άλλη εκδοχή το πλήρες όνοματεπώνυμό του είναι ρούφους μπεζανσνό. Είναι ο μεγάλος αδερφός του ολιβιέ, μέλος της τρομοκρατικής οργάνωσης παρέα των εκδικητών, τα μέλη της οποίας συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν κατά τη διάρκεια μιας απόπειρας δολοφονίας του τσάρου ντε γκωλ.
Ο μικρός ολιβιέ ορκίστηκε εκδίκηση για τον αδερφό του κα συνεχίζει το έργο του σήμερα.

Γενικώς η παρέα των εκδικητών είναι στην ουσία μια ευκαιριακή συγκόλληση με πολύ κοντό ορίζοντα. Στην πρώτη ευκαιρία τα μέλη της τη διαλύουν πρόθυμα με εκατέρωθεν κατηγορίες και διαχείριση της μιζέριας.
Τα συντροφικά μαχαιρώματα πέφτουν βροχή. Ψάχνουν όλοι έναν προδότη να του φορτώσουν την ήττα.

Η ουσιαστική αυτοκριτική είναι ζωτική λειτουργία για το σχήμα. Δεν είμαι προδότης, τουλάχιστον όχι περισσότερο απ' ό,τι εσύ, λέει ο νικόλας στον εντ.
Αυτοκριτική που αποτελεί οδηγό για το μέλλον.
Στο επόμενο κίνημα θα σου δείξω ποιος είναι προδότης...

Ο ανιάν είναι το χαϊδεμένο του αστικού συστήματος εξουσίας. Θυμώνει που οι άλλοι χαϊδεύουν τα αυτιά των αναρχικών αντί για δικά του και τους καταγγέλλει.
Την κρίσιμη στιγμή απουσιάζει από το κίνημα. Στο τέλος όμως δικαιώνεται. Δεν ήταν εξέγερση αυτό που έγινε. Κι ας μην έσπασε ούτε ένα τζάμι.

Ο μικρός νικόλας είναι αυτό ακριβώς που σχολίασε ο μπαγούδο στο πιο κάτω ποστ: ο τύπος που έκατσε μέχρι τέλους και την έκανε από τα αριστερά. όχι γιατί διαφωνούσε, αλλά γαμώτο, κανείς δε θα τον πει προδότη.
Επειδή είναι αφηγητής, λέω να τον κάνω δημοσιογράφο. Μάλλον του πριν για να έχει και ίντριγκα.

Το τέλος της ιστορίας μας αφήνει αρκετά ερωτήματα για το ρόλο των νέων πρωτοπόρων, τη μαθητική νεολαία και το επαναστατικό υποκείμενο. Για τις μορφές πάλης και τη σχέση μας με το αυθόρμητο.
Πλάκα-πλάκα κι ο μάης του 68 κάπως έτσι ξεκίνησε. Και μάλιστα από τη γενιά του μικρού νικόλα!

Ωστόσο, καμιά απορία μας, καμιά μεταμοντέρνα θεωρητική αναζήτηση, δεν αναιρεί τις αλύγιστες, ατσάλινες νομοτέλειες για το ρόλο της πρωτοπορίας και του κόμματος νέου τύπου, που επιβεβαιώνονται καθημερινά από την ίδια ζωή.

Όπως διαβάζουμε στην αναθεωρημένη έκδοση του εμφύλιου πολέμου στη γαλλία, το λάθος της παρέας των εκδικητών δεν ήταν ότι έκανε κατάχρηση βίας και της εξουσίας που είχε. Το ακριβώς αντίθετο. Φοβήθηκε και δεν χρησιμοποίησε συστηματικά τη βία και την εξουσία που είχε.

Θέλετε λοιπόν να μάθετε τι λογής είναι μια εξέγερση;
Κοιτάξτε την παρέα των εκδικητών. Πάρτε τις ιστορίες του μικρού νικόλα και διαβάστε τες.
Στο επόμενο κίνημα προσπαθήστε απλά να μην είστε ο προδότης.
Ή τουλάχιστον να μην είστε γραφικοί σαν τους ήρωες της ιστορίας. Που είναι βγαλμένοι από τη ζωή ένας προς έναν...

Η εξέγερση

Χτες το απόγευμα ο Ζοφρουά έφερε στο σχολείο μια μεγάλη μπάλα και στο διάλειμμα, ο Σουπιάς (ο επιστάτης μας) του είπε: "Να μην παίξεις μ' αυτή τη μπάλα γιατί θα σπάσεις κανένα τζάμι ή θα χτυπήσεις κανέναν".

Τότε ο Ζοφρουά πήρε τη μπάλα του και πήγε πιο πέρα και την ώρα που ο Σουπιάς μιλούσε μ' ένα μεγάλο, βάρεσε μια δυνατή κλοτσιά στη μπάλα, αλλά ήταν πολύ άτυχος γιατί η μπάλα χτύπησε στον τοίχο, μετά το χέρι του Σουπιά κι ο Ζοφρουά έβαλε τα κλάματα. Ο Σουπιάς έγινε κατακόκκινος, μάζεψε τη μπάλα, έπιασε το Ζοφρουά από το χέρι και πήγαν κι οι τρεις στο διευθυντή. Και μετά ο Ζοφρουά δεν ξαναγύρισε γιατί ο Σουπιάς του έδωσε δυο μέρες αποβολή.

Όταν σχολάσαμε, ήμασταν όλοι πολύ στενοχωρημένοι γιατί ο Ζοφρουά είναι φίλος μας κι όταν τρώμε αποβολή γίνεται χαμός στα σπίτια μας και γιατί επιπλέον ο Σουπιάς είχε κρατήσει τη μπάλα, που ήταν τέλεια για να παίζουμε ποδόσφαιρο στην αλάνα.

-Αυτό δεν είχε δικαίωμα να το κάνει ο Σουπιάς, είπε ο Εντ.
-Ναι, είπα εγώ.
-Μπορεί να μην είχε το δικαίωμα, αλλά το έκανε, είπε ο Ρούφους.
-Α, ναι; είπε ο Εντ. Ε, λοιπόν κι εμείς θα του δείξουμε πως δεν είχε το δικαίωμα να το κάνει! Ξέρετε τι θα κάνουμε παιδιά; Αύριο το πρωί, θα έρθουμε όλοι νωρίς στο σχολείο κι όταν χτυπήσει ο Σουπιάς το κουδούνι για να μπούμε στην τάξη, εμείς δε θα μπούμε. Και μετά θα πούμε στο Σουπιά: Αν θέλετε να πάμε στην τάξη, πάρτε πίσω την αποβολή του Ζοφρουά και ξαναδώστε του τη μπάλα, καταλάβατε; Θα του δείξουμε εμείς!

Αυτή η ιδέα ήταν καταπληκτική κι όλοι φωνάξαμε "γιούπι, γιούπι, μπράβο"!
-Ναι, είπε ο Μεξάν, θα δουν πως η παρέα των Εκδικητών δεν αστειεύεται!
Η παρέα των Εκδικητών είμαστε εμείς και πραγματικά δεν αστειευόμαστε.
-Αν θέλετε να μπούμε στην τάξη, πάρτε πίσω την αποβολή του Ζοφρουά και δώστε του τη μπάλα, καταλάβατε; έτσι θα πούμε στο Σουπιά, είπε ο Εντ.
-Θα του δείξουμε εμείς! είπε ο Κλοτέρ.
-Συμφωνούμε όλοι λοιπόν; ρώτησε ο Ιωακείμ.
-Ναι! φωνάξαμε όλοι.
-Τα λέμε αύριο παιδιά! είπε ο Εντ.

Κι έφυγε με τον Ιωακείμ, που το σπίτι του είναι δίπλα στο δικό του και στο δρόμο του εξηγούσε τι θα λέγαμε αύριο στο Σουπιά. Εγώ ένιωθα πολύ περήφανος επειδή ανήκω σε μια φοβερή παρέα που δεν αστειεύεται. Ο Αλσέστ που περπατούσε δίπλα μου τρώγοντας ένα κρουασάν αναστέναξε βαθιά και πριν μπει στο σπίτι του μου είπε:
-Θα γίνει μεγάλη φασαρία αύριο.
Σ' αυτό είχε δίκιο ο Αλσέστ. Θα γινόταν μεγάλη φασαρία και ο Σουπιάς θα καταλάβαινε μια για πάντα ποιος είναι ο πιο δυνατός, εμείς ή αυτός.

Τη νύχτα δεν κοιμήθηκα καλά. Έτσι γίνεται πάντα όταν έχω κάτι σοβαρό να κάνω την επόμενη μέρα. Κι όταν η μαμά ήρθε να μου πει πως ήταν ώρα να σηκωθώ, ήμουνα ήδη ξύπνιος και πολύ εκνευρισμένος.
-Έλα σήκω, τεμπελάκο! μου είπε η μαμά.
Μετά με κοίταξε και με ρώτησε:
-Τι ύφος είναι αυτό Νικόλα; Τι έχεις;
-Δεν αισθάνομαι πολύ καλά, είπα.
Και είναι αλήθεια πως δεν αισθανόμουν καλά. Είχα έναν κόμπο στο λαιμό, πονούσε λίγο η κοιλιά μου και κρύωναν τα χέρια μου. Η μαμά έβαλε το χέρι της στο μέτωπο και μου είπε:
-Ναι είσαι λίγο ιδρωμένος...

Ο μπαμπάς που έβγαινε από το μπάνιο μπήκε στο δωμάτιό μου και ρώτησε:
-Τι τρέχει; Τα συνηθισμένα πρωινά συμπτώματα πριν από το σχολείο;
-Δε μου φαίνεται πολύ καλά, είπε η μαμά. Αναρωτιέμαι αν... Ξέρεις ο συμμαθητής του ο Ανιάν πέρασε μαγουλάδες και...
-Μα τις πέρασε και ο Νικόλας τις μαγουλάδες, είπε ο μπαμπάς. Δείξε μου τη γλώσσα σου διαβολάκο!
Έβγαλα τη γλώσσα μου, ο μπαμπάς μου χάιδεψε τα μαλλιά και είπε:
-Νομίζω πως θα επιζήσεις! Άντε σβέλτα, φιλαράκο θ' αργήσεις. Και μην παίρνεις αυτό το ύφος. Αν στο σχολείο συνεχίσεις να μη νιώθεις καλά θα γυρίσεις σπίτι. Σύμφωνοι;
Κι εγώ σηκώθηκα. Πριν βγει από το δωμάτιό μου, ο μπαμπάς γύρισε και με ρώτησε:
-Μήπως έχεις κανένα πρόβλημα στο σχολείο;
-Όχι απάντησα.

Όταν έφτασα στο σχολείο τα παιδιά ήταν κιόλας στην αυλή και κανείς δε μιλούσε πολύ. Ο Κλοτέρ φαινόταν άρρωστος και ο Αλσέστ δεν έτρωγε.
-Είδατε τον Σουπιά παιδιά; είπε ο Εντ. Σε λίγο θα πάψει να χαμογελάει!
-Ναι είπε ο Ρούφους.
-Αυτός ο προδότης ο Ανιάν δεν είναι εδώ, οπότε κανείς δε θα μπει στην τάξη και χωρίς εμάς δε μπορούν να κάνουν μάθημα. Η δασκάλα όταν δε μας δει στην τάξη θα ρωτήσει τον Σουπιά τι συμβαίνει, εκείνος θα της πει κι αυτή θα πάει στο διευθυντή να παραπονεθεί για το Σουπιά. Θα σπάσουμε πολλή πλάκα, θα δείτε! είπε ο Εντ.

-Μα τι ακριβώς θα κάνουμε; ρώτησε ο Κλοτέρ.
-Όταν ο Σουπιάς χτυπήσει το κουδούνι, μας εξήγησε ο Εντ, όλοι οι άλλοι θα μπουν στις γραμμές, αλλά εμείς θα μείνουμε εδώ ακίνητοι. Τότε ο Σουπιάς θα έρθει να μας ρωτήσει γιατί δε μπαίνουμε στις γραμμές κι εμείς θα του πούμε: Πάρτε πίσω την αποβολή του Ζοφρουά και δώστε μας τη μπάλα, αλλιώς δε μπαίνουμε στην τάξη!
-Ποιος θα του το πει; ρώτησεο Κλοτέρ.
-Ξέρω γω; είπε ο Εντ. Εσύ, εσύ, ή εσύ.

-Εγώ; είπε ο Ρούφους. Γιατί εγώ; Στο κάτω κάτω δική σου ιδέα ήταν.
-Κατάλαβα, είπε ο Εντ, είσαι προδότης; Το ήξερα.
-Εγώ προδότης; φώναξε ο Ρούφους. Όχι κύριε, δεν είμαι προδότης! Αλλά δε μου αρέσει να με περνούν για βλάκα! Είναι εύκολο να βάζεις τους άλλους να κάνουν τα δύσκολα!
-Ναι, είπαν ο Κλοτέρ κι ο Μεξάν.
-Και πρώτον δεν είμαι υποχρεωμένος να κάνω ό,τι λες! φώναξε ο Ρούφους. Δεν είσαι ο αρχηγός της παρέας!
-Αφού είναι έτσι δε ανήκεις πια στην παρέα! είπε ο Εντ.
-Σκασίλα μου και τόσο το καλύτερο! φώναξε ο Ρούφους. Εγώ δεν είμαι δειλός να υπακούω σε σένα επειδή φωνάζεις πιο δυνατά από τους άλλους.
Κι ο Ρούφους έφυγε τρέχοντας.

-Άσ' τον να φύγει, είπε ο Εντ. Δε θέλουμε προδότες στην παρέα.
-Ναι, είπε ο Μεξάν. Όμως καλά λέει πως δεν είσαι εσύ ο αρχηγός. Έχει δίκιο!
-Α, έτσι; Ε, τότε πήγαινε κι εσύ με αυτόν τον προδότη, φώναξε ο Εντ.
-Αυτό θα κάνω! φώναξε ο Μεξάν. Δε μου αρέσει να με διατάζουν!
Κι έφυγε μαζί με τον Κλοτέρ και τον Ιωακείμ.

-Αφού μένουμε μόνο εμείς οι τρεις είπε ο Αλσέστ δεν έχει πια νόημα... Μπορούν να κάνουν μάθημα και χωρίς εμάς, άσε που θα φάμε σίγουρα αποβολή.
-Είσαι κι εσύ προδότης όπως οι άλλοι έτσι; είπε ο Εντ.
-Και να σου πω και κάτι άλλο; Στο κάτω-κάτω ο Ζοφρουά δεν είχε παρά να μην κάνει βλακείες! φώναξε ο Αλσέστ. Ο Σουπιάς του είχε πει να μην παίξει με την μπάλα του, δεν είχε παρά να καθίσει φρόνιμος!
-Μπα; Τώρα είσαι με το μέρος του Σουπιά; έκανε ο Εντ.
-Δεν είμαι με το μέρος κανενός, απάντησε ο Αλσέστ, αλλά δεν έχω καμία όρεξη να φάω αποβολή επειδή ένας βλάκας έκανε μια βλακεία! Μετά στο σπίτι μου γίνεται χαμός και μου απαγορεύουν να τρώω γλυκά. Για χάρη δηλ ενός βλάκα που πέταξε τη μπάλα του πάνω στον Σουπιά, να μη φάω εγώ φράουλες σαντιγί; Τι μας λες;
Κι ο Αλσέστ έφυγε δαγκώνοντας μια μπουκιά από ένα μεγάλο σάντουιτς με τυρί.

-Άντε φύγε κι εσύ λοιπόν! μου φώναξε ο Εντ. Τι κάθεσαι; Κι εσύ προδότης δεν είσαι;
-Προδότης εγώ; φώναξα. Όχι πιο πολύ από εσένα πάντως. Για ξαναπές το αν τολμάς!
Δεν προλάβαμε να παίξουμε ξύλο γιατί χτύπησε το κουδούνι, όμως καθώς προχωρούσαμε για να μπούμε στις γραμμές και να πάμε στην τάξη, είπα στον Εντ:
-Στο επόμενο διάλειμμα, θα σου δείξω εγώ ποιος είναι προδότης!



Αφήνω μια μέρα την εισήγηση για ανάγνωση και μετά θα προχωρήσουμε σε σημειολογική ανάλυση, συνειρμούς και τοποθετήσεις.