Τα μυστικά της Λίμνης

Τι γυρεύει εδώ ένα αμιγώς αθλητικό κείμενο; Καλή ερώτηση. Αν χρειάζεται κάποιου είδους άλλοθι η ένοχη απόλαυση της κε του μπλοκ, θα ήταν μάλλον αυτό το απόσπασμα από το βιβλίο Black Power του Θ. Μήνα.

Μέχρι και τα μέσα περίπου της δεκαετίας του ’60, οι λευκοί αθλητές υπερτερούσαν αριθμητικά στις συνθέσεις των ομάδων του ΝΒΑ, με τη ζυγαριά όμως να έχει αρχίσει να γέρνει πια προς τη μεριά των Αφροαμερικανών. Πρωτοπόροι εδώ υπήρξαν οι Boston Celtics, οι οποίοι λογίζονται ως λευκή ομάδα, επειδή έχουν ως σύμβολο το ιρλανδικό τριφύλλι, καθώς οι Ιρλανδοί μετανάστες υπερτερούν αριθμητικά στη Βοστόνη. Ανέδειξαν επίσης πολυάριθμους σπουδαίους λευκούς αθλητές (...). Ωστόσο, το 1956 οι Celtics ενέταξαν στο δυναμικό τους τον διεθνή Αφροαμερικανό σέντερ Bill Russell, πολυνίκη του ΝΒΑ (έντεκα πρωταθλήματα) και αργότερα τον πρώτο μαύρο προπονητή στην ιστορία των σπορ. Ακόμα πιο σημαντικό: ο Russell ήταν πολιτικοποιημένος ακτιβιστής, στενός φίλος και συνεργάτης του Martin Luther King.

(...) Ο προπονητής που επέλεξε τον Russell ήταν ο Αμερικανο-εβραίος Red Auerbach, πρώην μέλος του CPUSA (σ.σ.: ΚΚ ΗΠΑ), ο οποίος είχε μπελάδες την εποχή του μακαρθισμού. Βασικός σχολιαστής των Celtics ήταν τότε ο Johnny Most, σοσιαλιστής και στενός φίλος του Howard Fast, συγγραφέα των μονογραφιών Spartacus (1951) και Σάκκο και Βαντσέττι (1953). Στις 26 Δεκεμβρίου του 1964, οι Celtics προχώρησαν σε κάτι ανήκουστο ως τότε: παρέταξαν στο παρκέ μια πεντάδα αποτελούμενη μόνο από Αφροαμερικανούς. Το Boston Garden, η ιστορική έδρα των Celtics, πάγωσε. Σιγή ιχθύος, όμως στη μετάδοση του αγώνα στα ερτζιανά ο Most παραληρούσε από τον ενθουσιασμό του. 

Και ποιος είναι ιστορικά ο μεγαλύτερος αντίπαλος των Σέλτικς -εκτός από τον κακό τους εαυτό; Οι Λος Άνχελες Λέικερς -από την εποχή που μετακόμισαν στη βόρεια Καλιφόρνια. Και ποιος είναι ο μεγαλύτερος λιμνάνθρωπος όλων των εποχών; Υπέροχο αντιδιαλεκτικό ερώτημα.

Ο Λεμπρόν δεν μπαίνει καν πεντάδα -το πολύ να την συμπληρώνει. Ο Κόμπε είναι απλά για τους μικρούς που έπεσαν στη χειρότερη γενιά του ΝΒΑ και τον είδαν σαν όαση. Ο Σακίλ κάνει καλύτερη καριέρα ως κωμικός στην τηλεόραση. Ο Τσάμπερλεϊν ήταν πραγματικά σπουδαίος αλλά έπεσε σε λάθος εποχή και έχανε συνέχεια απ’ τους Σέλτικς του Ράσελ. Και φτάνουμε στην κορυφή, το δίδυμο Τζαμπάρ-Τζόνσον, όπου μπορείτε να διαλέξετε όποιον θέλετε, αλλά μόνο ένας ήταν μάγος και συνέδεσε (νύχι-κρέας) το όνομά του με τη λάμψη του Showtime, δηλαδή την καλύτερή τους περίοδο.

Μπορεί ο Τζέιμς Γουόρθι να φορούσε το 42, αλλά ο Μάτζικ είναι η σωστή απάντηση στα πάντα. Ακόμα και στο κλασικό ερώτημα για την καλύτερη πεντάδα όλων των εποχών, προαιώνιο αίνιγμα που έθετε η Σφίγγα στους περαστικούς, σκοτώνοντας μόνο όσους την ξεκινούσαν από τον Λεμπρόν, για να το λύσει τελικά-εξαρχής ο Ράιλι. Στο 1 ο Μάτζικ, στο 2 τον πλαισιώνει ο Μάτζικ, στο 3 ο Μάτζικ, στο 4 ο Μάτζικ και στο 5 έχουμε τον Μάτζικ, που μπορούσε να παίξει όλες τις θέσεις με την ίδια άνεση.

Μια πεντάδα γεμάτη μαγεία που δε θα έχανε από κανέναν, παρά μόνο από τον εαυτό της και από υπερβολική ομαδικότητα, αν πάσαρε συνέχεια ο ένας Μάτζικ στον άλλο και τους έμενε η μπάλα στα χέρια, στο τέλος της ιστορίας και της επίθεσης. 

Όπως θα έκαναν δηλαδή πέντε πιστοί Θωμάδες στο Μπαρτζώκας-μπολ, για το οποίο γράφτηκε ένα σοσιαλιστικό έπος, η πορτοκαλί (αντ)επανάσταση εκδοχή του Παιδαγωγικού Ποιήματος και θα ήταν σπουδαίο πολιτικό άλλοθι για τα πάντα: αθλητικά κείμενα, ένα τεύχος-αφιέρωμα της ΚΟΜΕΠ στο μπάσκετ, ή τον παραλληλισμό ενός αθλήματος κλειστών χώρων με το αντάρτικο (πόλεων), που δεν πρέπει να συγχέεται με το ταμπούρι, το πούλμαν του Μουρίνιο και λοιπούς τσουρουκάδες, και τον οποίο εισήγαγε ο Κ. Πολίτης, που ήταν ευρωκόουτς και ευρωκομμουνιστής -με το Εσωτερικού, σαν τον πατέρα του Μπαρτζώκα. Ή έναν ακόμα μερακλίδικο παραλληλισμό της σπυριάρας με το απόστημα της ανάθεσης, που δε φεύγει με Clearasil, και τις εφηβικές συνθήκες που δεν έχουν ωριμάσει ακόμα.

Μα κατά βάθος δε ζηλεύω (πολύ) που δεν το σκέφτηκα-έγραψα εγώ, γιατί δεν είμαι οπαδός του υπαρκτού μπαρτζωκισμού (ούτε καν οπορτουνιστική του παρέκκλιση). Κι αυτό δεν έχει να κάνει με τον πατέρα του, ούτε μόνο με τη συμπεριφορά του που στηλιτεύεται στην άγνωστη Διαθήκη του Ντούντα, με τη σαφή υπόδειξη: προτείνω να μπει στη θέση του προπονητή κάποιος άλλος σ/φος, ο οποίος να διαφέρει από τον κόουτς Μπι μόνο στο εξής: να είναι πιο ευγενικός και λιγότερο δύστροπος. Ούτε καν με τα μπινελίκια, που είναι μια ανέξοδη μορφή εκτόνωσης, που διεγείρει το ποίμνιο και δίνει τροφή στα μεσαιωνικά πρωτοσέλιδα του Sportime, αλλά όχι και πραγματική διέξοδο.

Το ζήτημα δεν είναι αν μπορούσες να σταθείς στην Κόκκινη Πλατεία και να φωνάξεις δυνατά αν γαμιέται ο Μπρέζνιεφ, αλλά αν μπορείς να σταθείς στο κέντρο ενός γεμάτου ΣΕΦ και να πεις το ίδιο για το αφεντικό σου. Και δεν έχει τόση σημασία αν είναι εστέτ απόγονοι μιας θρυλικής δωσιλογικής οικογένειας ή γνήσιος εκπρόσωπος της λούμπεν αστικής τάξης, που έχει βαλθεί να δικαιώσει τις αναλύσεις της 17Ν. Την ιστορία της οποίας πρέπει κάποτε να διηγηθεί κάποιος από μια δική μας σκοπιά και να μην περιμένουμε να μάθουμε τι λέει ο Λευκός Οίκος από τον Παπαχελά, που δεν ξέρουν ποιον Αλέξη να επιλέξουν ως αγαπημένο τους.

Αλλά το κόβω εδώ, πριν μας οδηγήσουν σε άλλο γήπεδο-κείμενο οι συνειρμοί αλά Σκουντής (στο Βιγιαμπάχο ακόμα περιγράφουν -και ο Βιγιακάμπα ακόμα σουτάρει, δίπλα στον Κορνίλιους Τόμπσον που πήρε το τρίποντο). Χωρίς να επεκταθώ στον πράκτορα της 3ης Διεθνούς (που δεν είναι κίτρινη σαν τον αγαπημένο του Άρη) Σάσα Βεζένκοβ, που μοιάζει γίγας στους γίγαντες (ο Ντιμιτρόφ) αλλά με πήλινα πόδια. Και είναι ζήτημα αν κάθε πτώση του στο παρκέ είναι φλόπινγκ, κατάρρευση ή ανατροπή.

Και δε θα παρασυρθώ να απαντήσω στον Φουρνιέ πως η μπουγάτσα είναι προϊόν ΠΟΠ για τη ΛΔ του Βορρά, όπως και τα τρίγωνα, και τα καλύτερα τα εισπαράγει η «Εύα» στο Γαλάτσι, μαζί με καζάν ντιμπί. Και το μυστικό της τριγωνικής επίθεσης των Μπουλς του Φιλ Τζάκσον είναι «τρίγωνα-μπουγάτσα-πιτόγυρα», που εμείς τα λέμε σάντουιτς και οι άλλοι σουβλάκια. Κι αυτά είναι σοβαρά ταυτοτικά ζητήματα στην εποχή μας, γιατί τα πιτόγυρα δεν έχουν δυνατότητα αυτοπροσδιορισμού και χειραφέτησης από τη χαμουτζίδικη διάλεκτο. Εκτός από την ταξική πάλη υπάρχουν και τα πιτόγυρα.

Κι είναι τυχαίο, νομίζετε, πως οι δυο δικέφαλοι (ΑΕΚ και ΠΑΟΚ) έφεραν τους πρώτους ευρωπαϊκούς τίτλους το ’68 και το ’91, δηλαδή τις χρονιές της δικέφαλης διάσπασης του ΚΚΕ, με τα δυο κεφάλια (και δυο κεραμίδια στα δυο του τα φρύδια), όπου το ένα κοιτούσε στη σοβιετική Ανατολή (και την επανάσταση) και ας αλληθώριζε ενίοτε, ενώ το άλλο στον δυτικό μαρξισμό και την Ανανέωση, οπότε έπρεπε να κοπεί πριν φάμε το κεφάλι μας και γίνουμε κόμμα του κεφαλαίου.

Είναι τυχαίο ή μήπως διαλεκτική στιγμή του αναγκαίου ότι ο «Αυτοκράτορας» Άρης πήρε το τελευταίο πρωτάθλημα το ’91 και κατέρρευσε (δηλαδή ανατράπηκε εκ των έσω, τον τρύπησαν), σαν τη σοβιετική «αυτοκρατορία» του καλού; Και πιο εύκολα θα ξαναπάρει σάρκα και οστά η Σοβιετία, παρά θα δούμε τον «Αυτοκράτορα» να επιστρέφει με κινέζικα χαρακτηριστικά και τη σκέψη Σιάο Τσε Τουνγκ.

Τυχαία μήπως και η επικράτηση της Αλέκας με το μπασκετικό 57-53 επί του Δραγασάκη, που θύμιζε σκορ Λιμόζ; (Κι αν έβγαιναν ισοπαλία, τι γινόταν; 5μηνη παράταση;). Και πως όταν πήρε η Λιμόζ, το ’93, το ευρωπαϊκό μες στο ΣΕΦ με το μπρεζνιεφικό όνομα, στήνοντας αμυντικά τείχη από πορσελάνη γύρω από την μπασκέτα της, ο Φουκουγιάμα έγραψε για το τέλος του μπάσκετ και της Ιστορίας;

Αλλά όλα αυτά είναι πλέον ιστορία, που δεν τελειώνει ποτέ και θα αρχίσει να γράφεται όταν τελειώσουμε με την προϊστορία του είδους μας και τις ταξικές κοινωνίες. Κι αν η μέχρι τώρα ανθρώπινη ιστορία είναι η ιστορία της ταξικής πάλης, πολλοί παίκτες που έγραψαν ιστορία στα γήπεδα, κόβονται ως μετεξεταστέοι. 

Ο Μέσι πχ θα είναι πάντα αυτός που χειροκροτούσε τον Τραμπ, ενώ μιλούσε για τον βομβαρδισμό του Ιράν. Ο GOAT Τζόρνταν θα είναι αυτός που φοβήθηκε να πάρει δημόσια θέση, γιατί και οι Ρεπουμπλικάνοι αγοράζουν παπούτσια ΝΙΚΕ. (Ή αλλιώς και οι Ντέμοκρατς είναι ρατσιστές, και λίγοι θυμούνται πως ο Λίνκολν ήταν Ρεπουμπλικάνος, ενώ πολλοί από τους συγγραφείς της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας ήταν... φιλελεύθεροι δουλοκτήτες! Και ο Μάτζικ ήταν ο καλοσιδερωμένος χαμογελαστός πρώην σκλάβος (ούτε καν αυλικός, όπως στο βίντεo-κλιπ του Remember the Time, με τον Φαραώ Έντι Μέρφι), που κάθε λευκός θα ήθελε για γείτονα ή γαμπρό του, μέχρι που βρέθηκε θετικός στο AIDS και θυμήθηκε τι πάει να πει ρατσισμός.

Το φαινομενικά παράδοξο είναι πως όλοι αυτοί κουβαλάν μια ιδιαίτερη ιστορία και έγραψαν τη δική τους στα παρκέ, σε ένα πρωτάθλημα που μοιάζει κάποιες στιγμές να μην έχει ιστορικό φορτίο, μεγάλες αντιπαλότητες, καυτές έδρες, ακόμα και βαριές φανέλες, γιατί το εμπόριο τα έχει κάνει όλα ίσωμα, ακόμα και το στοιχειωμένο (από φαντάσματα που πλανώνται) για κάθε αντίπαλο Μπόστον Γκάρντεν.

Την ίδια ψευδαίσθηση έλλειψης ιστορικού βάθους μπορεί να σου δώσουν και οι ΗΠΑ -όπου κάποιες οδοί αντί για ονόματα έχουν απλώς μια πρακτική τακτική αρίθμηση- ως κράτος. Το οποίο χτίστηκε σε έναν «Νέο Κόσμο», χωρίς φεουδαρχικά βαρίδια και άλλα κατάλοιπα του παρελθόντος, χωρίς να χρειάζεται καν να περάσει Διαφωτισμό και ταξικές επαναστάσεις, για να μοιράσει τελικά απλόχερα το σκοτάδι του σε όλες τις ηπείρους της Γης.

Το κράτος των ΗΠΑ ενέγραψε εξ αρχής στην ταυτότητά του (που δεν είναι βιολογικά, αλλά ιστορικά, κοινωνικά προσδιορισμένη) τη βαρβαρότητα, την άγρια επιβολή, τους διωγμούς των... Ινδιάνων, κάθε μορφής βαρβαρότητα και όλα τα χαρακτηριστικά της «καπιταλιστικής προόδου», που γιγαντώνονταν μαζί του, καθώς αυτό επέκτεινε την κυριαρχία του στον πλανήτη.

Μπορεί να το διαπιστώσει κανείς διαβάζοντας πχ τις «Ηνωμένες Πολιτείες του Πολέμου», του Ντέιβιντ Βάιν, που έχει μια σειρά μειονεκτήματα (από την επιμέλεια και το Επίμετρο, μέχρι την επιεικώς θολή αντίληψη του συγγραφέα για έννοιες όπως ο ιμπεριαλισμός, ο υπερ-ιμπεριαλισμός κτλ), αλλά και ένα σαφές πλεονέκτημα: ότι γράφεται από έναν Αμερικανό καθηγητή, που έχει κάνει πολυετή έρευνα στο θέμα των Βάσεων -χαρακτηρίζοντας μάλιστα τις ΗΠΑ ως «Έθνος Βάσεων».
Και ο οποίος δείχνει πολύ γλαφυρά στο βιβλίο του ότι ο πόλεμος δε συνδέεται απλώς με τις μπίζνες των καπιταλιστών και την κατάκτηση νέων αγορών-σφαιρών επιρροής, αλλά είναι από μόνος του μια τεράστια μπίζνα: με εκαντοντάδες βάσεις (γνωστές και μυστικές σε όλον τον πλανήτη), εργολάβους, ιδιωτικά συμφέροντα, ακόμα και ιδιωτικούς στρατούς και γενικώς μια αγαστή σύμπραξη κράτους και ιδιωτών και σε αυτόν τον τομέα. Και προπαντός με μια τεράστια δυναμική, που επιβάλλει σε απόλυτο βαθμό πολιτικές και κυβερνήσεις.

Υπ’ όψιν, ο περίφημος όρος «στρατιωτικο-βιομηχανικό μπλοκ» (που περιέγραφε αυτή τη διαδικασία σε ένα αρκετά πρώιμο στάδιό της, σε σχέση με τη σημερινή συγκυρία) δεν ήταν επινόηση των Σοβιετικών, αλλά του Άικ. Μια προειδοποίηση -στα όρια της αγωνιώδους έκκλησης, σε κάποια σημεία- του Αϊζενχάουερ, που ασφαλώς δεν ήταν κομμουνιστής, αλλά πρόεδρος των ΗΠΑ στα χρόνια του Μακαρθισμού, στρατηγός και Ρεπουμπλικάνος.
Χρήσιμο και ενδιαφέρον ανάγνωσμα, σε κάθε περίπτωση.

Κλείνουμε επιστρέφοντας διαλεκτικά στο σημείο από το οποίο ξεκινήσαμε. Τα μυστικά του βάλτου ή μάλλον της λίμνης. Και είχε δίκιο ο Βλαδίμηρος για τους παλιούς σφους, πως έχουν κάθε δικαίωμα να τραβήξουν για τον βάλτο (ή τη λίμνη), όχι όμως να παρασύρουν το κόμμα μαζί τους. Ενώ ο Ντέμης -τον καιρό που ήταν μαρξιστής- έλεγε πως δε μας νοιάζουν οι εφήμερες χαρές σαν το πρωτάθλημα, αλλά να μεγαλώσουμε τη λίμνη. Μα από τη Βανδήέα ξεκινούν οι ορδές των αστών και επηρεάζουν το κίνημα που μετά πήγε και έπεσε στη λίμνη, καλός άνθρωπος μπορεί να ήταν, δεν παίρνω όρκο.

Αλλά η συνέχεια για τον Μάτζικ σε επόμενο κείμενο-κονσερβοκούτι.

Ρούτε γη, ρούτε νερό - Φελίς ΟΑΚΚΕ

Σύνδεση με τα προηγούμενα. Το Πολυτεχνείο είναι ζωντανό και γέννησε το σύντομο καλοκαίρι της αριστερής ιδεολογικής ηγεμονίας, που ωστόσο ήταν πιο μουντό κι άστατο από όσο θυμόμαστε και πιστεύουμε. Μια ηγεμονία που σβήνει σταδιακά και παράλληλα με τα αυθόρμητα αντι-ΗΠΑ, αντι-ΕΕ αισθήματα των μαζών και τα αντι-ιμπεριαλιστικά αντανακλαστικά, που επιχειρούν να τα θάψουν καλά άπαντες -πλην Λακεδαιμονίων. Έρχεται ωστόσο να μας βγάλει από την πλάνη μας το «γνήσιο λενινιστικό κίνημα» και να μας δείξει πως ακόμα κι αυτοί (οι Λακεδαιμόνιοι) μήδισαν και αρνήθηκαν να δώσουν γη και νερό στις ετερόκλητες (ως αντίθετο του «αυτόκλητες») αντι-ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Στη συνέχεια ξετυλίγουμε μαζί το νήμα της παράνοιας και της αφήγησης ενός παραμυθένιου κόσμου, κατά βάση (νατοϊκή) επινοημένου και φαντασιακού, που συγχέει το α-ι (αντι-ιμπεριαλιστικό μέτωπο) με το ΑΙ -την τεχνητή νοημοσύνη, μέσα από μια μικρή τριλογία.

Α. Ένας είναι ο εχθρός

Μεσημεράκι της τελευταίας Τρίτης του Νοέμβρη. Το ΚΚΕ διοργανώνει συλλαλητήριο ενάντια στην επίσκεψη του γραμματέα του ΝΑΤΟ. Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι κι ένα γεράκι στη Μεσόγειο; Η απάντηση έρχεται από την ντουντούκα, με τον κορυφαίο του χορού να δίνει το κορυφαίο σύνθημα: ήρθε ο Ρούτε, τις βόμβες του ακούτε! Οριακή στιγμή, που θα μείνει στην ιστορία. Συμπληρώνω συνειρμικά «Ρούτε γη, ρούτε νερό...» αλλά το κρατάω για τον τίτλο της ανάρτησης.

Η κε του μπλοκ προλαβαίνει τα μπλοκ όταν ξεκινάν από τα Προπύλαια και παίρνουν τη στροφή. Η Σταδίου γεμίζει από το Σύνταγμα ως την Κλαυθμώνος. Για τέτοια μέρα και ώρα -μεσημέρι εργάσιμης- έχει πάρα πολύ κόσμο, σκαστό από δουλειές και υποχρεώσεις, με ειδοποιήσεις της προ-τελευταίας στιγμής και άμεσα αντανακλαστικά.

Η ντουντούκα συνεχίζει. Έξω η Ελλάδα από τη σφαγή!
Το ΑΙ, α-ι διαβολάκι σου ψιθυρίζει, σπέρνοντας αμφιβολίες και ερωτήματα.
Ποια σφαγή εννοεί; Της Αργεντινής από τον Πιτσίλκα; Το Σέλτικς-Λέικερς του ’85 -the great massacre; Την καρατιά του Μπρινιόλι στον Σουμάχερ; Δεν είναι σαφές.

Δε σας θέλει ο λαός, πάρ’ τις βάσεις σας και μπρος.
Ποιες βάσεις; Τη βάση του 10; Βάση για κέικ; Κι αν μιλά για βάσεις του θανάτου, που έχουν κάνει γήπεδο baseball τη Μεσόγειο, εννοεί όλες; Και στο Ταρτούς της Συρίας;

Να σημειώσουμε επίσης το σκόπιμο λάθος στον τύπο «πάρ’» -β’ ενικό προστακτικής, αντί για β’ πληθυντικό, για να βγει το μέτρο. Συνθηματική αδεία, όπως στο «χούντες-πολέμοι-τρομοκρατία». Αλλά δεν είναι αυτή η βασική παραφωνία όσων υποστέλλουν τη σημαία του α-ι αγώνα.
Κι όλοι αυτοί που κατέβηκαν στον δρόμο;
Δεν υπάρχουν, είναι ηθοποιοί -σαν τη Γερασιμίδου.

Ένωση και ΝΑΤΟ, πολέμου συνδικάτο!
Για ποια Ένωση λέει όμως; Την ΑΕΚ; Της Κύπρου με την Ελλάδα; Ή μήπως της Κούβας με τους BRICs; Δε μας το εξηγεί.
Ένας είναι ο εχθρός, ο ιμπεριαλισμός.
Ένας, ε; Κράτα το αυτό, να το πιάσουμε μετά. 

Παραδίπλα βλέπω τον σύντροφο της ΣΕΑΝ που φωνάζει συνθήματα -χαρακτηριστική μορφή που δε χάνει πορεία κι ας έχει χάσει το φως του. Δεν μπορεί να διαπιστώσει ιδιοίς όμμασι την κατάντια του κόμματος που υπονομεύει τον α-ι αγώνα. Θα μπορούσε να πει όμως -στους γνήσιους ΑΙ λενινιστές- πως το χειρότερο είδος τύφλωσης είναι οι πολιτικές ιδεοληψίες για το ΚΚΕ.

Στη Βουλή συναντάμε τα ποτάμια του γνήσιου α-ι κινήματος. Ξεχύνονται ορμητικά, σαν τον Κηφισό τον Αύγουστο, παραλίγο να ξεχειλίσει το πεζοδρόμιο της Αμαλίας. Ανοιγοκλείνεις τα μάτια, όπως στο σινεμά, και βλέπεις μπροστά σου τον Στέισι Κινγκ, τον γίγαντα που σκόραρε 70 πόντους μαζί με τον Τζόρνταν σε ένα ματς -αυτός τον έναν, σαν αρχικό κεφάλαιο, και ο Μιχαλάκης την υπεραξία. Τα κλείνεις πάλι για μια στιγμή και τώρα βλέπεις τον Χότζα να καθοδηγεί ένα δισεκατομμύριο προλετάριους στη σοσιαλιστική οικοδόμηση, τον λαό του μαζί με τους Κινέζους -καλά πήγε αυτό, ιδίως για τους φωστήρες που θεωρούν ακόμα σοσιαλιστική την Κίνα.

Β. Φωτιά και Τσεκούρι

Ο ΙΚ είναι στρατιωτικόςαστός και τα λέει τσεκουράτα, σαν συνταγματάρχης, αλλά του δημοκρατικού τόξου -του νεοδημοκρατικού βεβαίως-βεβαίως. Και τις προάλλες, με στόμφο και σουφρωμένα χείλη -σα να βγαίνει προγούλι από το στόμα- μας είπε τα εξής γραπτώς.

Ο Πρετεντέρης έχει δίκιο πως δεν ξέρουμε την ίδια ιστορία. Εκτός κι αν κάνει τον ανήξερο για βασικά γεγονότα. Ότι πχ τον Δεκέμβρη το μακελειό το ξεκίνησε ο Έβερτ στο Σύνταγμα, εναντίον μιας ειρηνικής διαδήλωσης και συνεχίστηκε την άλλη μέρα στην κηδεία των θυμάτων*. Ότι οι Βρετανοί τράβηξαν δυνάμεις από το μέτωπο ενάντια στη ναζιστική Γερμανία -πιο πολλές από όσες είχε η Ιταλία του Μουσολίνι, όταν μας επιτέθηκε τον Οκτώβρη του ’40. Κι ότι είχαν εντολή από τον Τσώρτσιλ να συμπεριφερθούν σαν σε κατεχόμενη πόλη, που εξεγέρθηκε. Ή ότι το ελληνικό κράτος αφιέρωσε μνημείο σε αυτόν τον στρατό Κατοχής, στο Πεδίο του Άρεως -το άγαλμα της προμάχου Αθηνάς, που προστάτεψε τη Σκωμπία από τον ΕΛΑΣ και τους αντάρτες.

*εκτός κι αν διαβάζει τις ιστορίες που πλασάρει ως ιστορία ο Καλύβας στο τελευταίο πόνημά του για τα Δεκεμβριανά, όπου γράφει μεταξύ άλλων κωμικοτραγικών.

Οι υπουργοί του ΕΑΜ παραιτήθηκαν ομαδικά το πρωινό της 2ας Δεκεμβρίου και την ίδια ημέρα το ΕΑΜ κάλεσε τον λαό της πρωτεύουσας σε μαζική διαμαρτυρία στην πλατεία Συντάγματος για την επόμενη ημέρα, εξαγγέλλοντας γενική απεργία για την 4η Δεκεμβρίου. Η κυβέρνηση φάνηκε αρχικά διατεθειμένη να παραχωρήσει άδεια για τη διαδήλωση αλλά την απέσυρε όταν ο υπουρός Τύπου πληροφόρησε τον Παπανδρέου πως είχε προγραμματιστεί ομιλία του Βρετανού πρέσβη στη λέσχη «Παρνασσός» την ίδια ημέρα. Η γειτνίαση της λέσχης με την πλατεία Συντάγματος οδήγησε τελικά την κυβέρνηση να απαγορεύσει τη διαδήλωση, καθώς ο Παπανδρέου φοβόταν ότι η διαδηλωτές θα στοχοποιούσαν τον πρέσβη.

Το ΕΑΜ απέρριψε την απαγόρευση δηλώνοντας πως η συγκέντρωση θα λάμβανε χώρα στον προγραμματισμένο χώρο και χρόνο. Η κυβέρνηση προσπάθησε να την αποτρέψει, αλλά τα μέτρα που έλαβε δε στάθηκαν ικανά να εμποδίσουν το πλήθος από το να συγκεντρωθεί στην πλατεία Συντάγματος. Η αστυνομική δύναμη που είχε αναλάβει να επιτηρεί τη διαμαρτυρία πανικοβλήθηκε και έστρεψε τα όπλα εναντίον των πολιτών. Ο τελικός απολογισμός ήταν 11 νεκροί και 33 τραυματίες. Την επόμενη ημέρα οι συγκρούσεις επεκτάθηκαν σε όλη την Αθήνα. Η ένοπλη αναμέτρηση ξεκίνησε.

Ο ΙΚ φαίνεται να αγνοεί και τις σύγχρονες εξελίξεις. Ότι η Ελλάδα συμμετείχε και συμμετέχει σταθερά ως μέλος του ΝΑΤΟ σε μια σειρά σφαγές της σύγχρονης Ιεράς Συμμαχίας. Δίνοντας γη και ύδωρ -δηλαδή βάσεις-ορμητήρια-, στρατό για «ειρηνευτικές αποστολές», πολεμικό υλικό στη φασιστική κυβέρνηση της Ουκρανίας, ή φρεγάτες που φυλάνε τα σύνορά μας στην Ερυθρά Θάλασσα και τα κυριαρχικά δικαιώματα των εφοπλιστών. Το τίμημα που πληρώνει ο λαός για όλα τα παραπάνω είναι βαρύτατο και -ευτυχώς- δε μετριέται πάντα με φέρετρα, ούτε θέλουμε να τα ξαναδούμε.

Ο Πρετεντέρης φαντάζεται τους κομμουνιστές σαν ένα τάγμα φανατικών, που τραγουδούν με έκσταση στα ’κονίσματα του Περισσού, και λένε στον σφο με το μουστάκι: «γιατί εγώ ζω στον κόσμο τον δικό μου/ κι εσύ υπάρχεις μόνο εσύ μωρό μου». Δε μας εξηγεί όμως πώς κατάφερε να επιβιώσει και να τον ενοχλεί ένα φαντασιόπληκτο κόμμα, χωρίς επαφή με τον αληθινό κόσμο και τις ανάγκες του.

Ο ΙΚ πλασάρει επιθετικά ως θέσφατο τη χοντροκομμένη άγνοια και την αμορφωσιά της τάξης του. Ξέρει όμως περισσότερα από όσα δείχνει. Και βασικά γνωρίζει πολύ καλά ποιος ανοίγει σήμερα το μέτωπο ενάντια στα ιμπεριαλιστικά σφαγεία -αυτό που «αγνοεί» δηλαδή το ΑΙ κίνημα- και ποιον πρέπει να χτυπήσει για να προσφέρει υπηρεσίες στο σύστημα.

Παρεμπιπτόντως, αν θέλετε να δείτε τι περιλαμβάνει η ιστορική Έκθεση που ενόχλησε τόσο τον Πρετεντέρη, προλαβαίνετε για λίγες μέρες ακόμα, καθώς πήρε παράταση. Θα άξιζε τον κόπο και μόνο για το ιστορικό πλην ξεχασμένο κτίριο, την εντυπωσιακή του ανάδειξη και την υποβλητική ατμόσφαιρα, που κερδίζει ακόμα και τους αδαείς -πχ περαστικούς τουρίστες! Κι επιβάλλεται για όσους δεν είναι απλώς τουρίστες-φασαίοι ή επιθετικά αμόρφωτοι σαν τον ΙΚ και δε ρίχνουν λήθη στην ιστορία του τόπου.

Γ. Φελίς ΟΑΚΚΕ - Μια Μάντρα ναζίδια

It’s the most wonderful time of the year...

Είναι η ωραιότερη στιγμή του χρόνου -και δεν είναι Χριστούγεννα. Είναι η εποχή που τα αστικά ΜΜΕ ανακαλύπτουν την αδιάκριτη γοητεία των γκρουπούσκουλων και τα κάνουν «Πρώτο Θέμα». Η εποχή που ζευγαρώνουν φασίστες και ΑΙ -κατά φαντασίαν- αριστεροί, και τα κυβερνητικά τρολ αιφνιδιάζονται ευχάριστα από την ωριμότητα των «συντρόφων» που βρίζουν το ΚΚΕ. Είναι εκείνη η εποχή του χρόνου, που η ΟΑΚΚΕ κερδίζει 500.135 λεπτά δημοσιότητας, που δεν της αναλογούν, αλλά δεν ξοδεύει ούτε ένα για να αντικρούσε τη χυδαία προπαγάνδα για τον λιμό στη σοβιετική Ουκρανία.

Φελίς ΟΑΚΚΕ -τουρουτουτουμ- Φελίς ΟΑΚΚΕ...

Είναι η εποχή που ο μετακλητός Γρηγόρης βρήκε ένα λιμάνι να ξαποστάσει και να πληρώνεται για να αγανακτεί με τους «κόκκινους φασίστες». Φελίς Ψαριανός. Τώρα ξέρει ποιο θα είναι το επόμενο κόμμα του ως γυρολόγος. Η ζεστή αγκαλιά τον περιμένει αν χάσει ποτέ το ζεστό χρήμα της κυβέρνησης. Αλλά όσο αυτό πέφτει, δεν πάει πουθενά. Εδώ είναι τα τα-ξίδια...

Αυτοί οι ερυθροφασίστες είναι Πουτινάκια -που διαδήλωσαν έξω από τη ρωσική πρεσβεία. Τάγματα κρούσης - εφόδου, με ασυλία, που τους επιτέθηκε με χημικά η αστυνομία. Σταλινικά απολιθώματα -γιατί είχαν πανό που θύμιζε πως οι δυο λαοί ζούσαν ειρηνικά στον σοσιαλισμό -κι αυτή είναι η μόνη δυνατή ειρηνική συνύπαρξη. Αλλά αν διαβάσεις ανάποδα, πολλές φορές το πανό τους, θα ακούσεις το κρυφό τους μήνυμα:

I wanna wish you a holodomor
From the bottom of the well...

Για τους αστούς ο εχθρός έχει χρώμα, όνομα και αιτία. Μισούν το ΚΚΕ, γιατί τους θυμίζει την υπαρξιακή τους αγωνία και δεν τους αφήνει σε χλωρό κλαρί, ούτε στη Μάντρα, ούτε πουθενά -στη Σούδα, στο Σύνταγμα, στη Καισαριανής τον τοίχο, είτε Δεκέμβρη, είτε Μάη. Κι αν βαυκαλίζονται πως θα μας σταματήσει η αστεία προπαγάνδα τους -ότι τάχα επιτέθηκαν αγριεμένοι σημαιοφόροι κομμουνιστές στους φιλήσυχους Ουκρανούς φασίστες- είναι βαθιά γελασμένοι. Ή αλλιώς θα μας γελάσουν μια Μάντρα ναζίδια.

Αλλά αν υπάρχει ελπίδα για την ΟΑΚΚΕ, τότε υπάρχει για όλους. Το θείο, χαρμόσυνο μήνυμά της είναι απλό: όσο πιο γραφικές επιθέσεις κάνεις, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να αποκτήσεις δημόσιο λόγο, σαν χρήσιμο παρατράγουδο. Φελίς ΟΑΚΚΕ! Όσο για τους αυθεντικούς (ΑΙ) α-ι, που τσακίζουν κάθε μέρα ναζί και ποδοπατάν τον ιμπεριαλισμό στο πληκτρολόγιό τους, μπορεί να γυρίσει το χαρτί. Όσο υπάρχουν πρεσβείες, κανείς καλός δεν πάει χαμένος.

Η τριλογία θα μπορούσε να εμπλουτιστεί με το μπλοκάρισμα των ναυτεργατών που σταμάτησαν την αποστολή πολεμικού στο Ισραήλ, τις αντι-ιμπεριαλιστικές παρεμβάσεις πολλών γενναίων φαντάρων και δεκάδες άλλα παραδείγματα. Αλλά ας μείνουμε στα πιο πρόσφατα -είναι υπερ-αρκετά για να περάσουμε σε κάποια συμπεράσματα.

Ένας είναι ο εχθρός, ο ιμπεριαλισμός. Αυτό είναι μάλλον αυτονόητο -μέχρι και η ΟΑΚΚΕ το δέχεται. Το πρόβλημα ξεκινά όταν κάποιες δυνάμεις δανείζονται αντεστραμμένο το σχήμα της ΟΑΚΚΕ (για τη ρωσόδουλη αστική τάξη) και το προσαρμόζουν αντίστοιχα στη δική τους ανάλυση.

Αν ξύσουμε κάτω από τη χούφτα όσων αυνανίζονται πνευματικά με την φράση «μια χούφτα καπιταλιστικές χώρες» -από τον «Ιμπεριαλισμό» του Λένιν- και το σχήμα της εκμετάλλευσης κράτους από κράτος, δεν πρόκειται να βρούμε μια ομάδα ιμπεριαλιστικών κρατών, αλλά μία και μόνη δύναμη: τις ΗΠΑ. Ένας είναι ο εχθρός -στην κυριολεξία- και άλλος ουδείς. Ακόμα και η Γερμανία πχ περνά σε δεύτερο πλάνο -και ίσως να μη θεωρείται τυπική ιμπεριαλιστική δύναμη- καθώς προσδεμένη στο νατοϊκό άρμα, διακόπτει τις σχέσεις της με τη Ρωσία -που ήταν ο βασικός τροφοδότης της σε φτηνό φυσικό αέριο- ενώ φιλοξενεί νατοϊκές βάσεις στο έδαφός της. Κι αντί αυτό να αποτελεί αφορμή για σκέψη και προβληματισμό -πχ πάνω στην έννοια της ανισότιμης αλληλεξάρτησης ή κάποιο άλλο σχήμα- οι «γνήσιοι λενινιστές» συνεχίζουν μακάριοι στην ίδια γραμμή. Κι αν κάποτε, το βασικό πολιτικό καθήκον που απέρρεε από το σχήμα της εξάρτησης ήταν μια αστικοδημοκρατική επανάσταση -για την ανεξαρτησία της χώρας και της... «υποτελούς αστικής της τάξης»-, στην παρούσα «α-ι» φάση, το κύριο καθήκον των «γνήσιων» φαίνεται να περνάει μέσα από την επίθεση στο ΚΚΕ, που έχει υποστείλει τα λάβαρα του α-ι αγώνα κτλ...

Τελικά, ποιος σηκώνει αυτόν τον αγώνα, όμως; Και πώς θα το κρίνουμε; Με βάση τις φλογερές διακηρύξεις και τις πολυσέλιδες αναλύσεις ή στην πράξη;

Για την αστική τάξη ένας είναι ο εχθρός: ο κομμουνισμός (και οι... παραφυάδες του). Μπορεί να έχει φαιδρούς διανοούμενους - δημοσιολόγους και ενίοτε κοντόφθαλμο κριτήριο -που θολώνει από τη δίψα της για άμεσο, μέγιστο κέρδος. Δεν παύει όμως να διαθέτει πείρα, ταξικό ένστικτο και να αναγνωρίζει πολύ καλά ποια είναι η βασική απειλή για την εξουσία της. Κι αν τα παραπάνω δεν είναι αρκετά, υπάρχει άλλο ένα αδιάψευστο κριτήριο, μακριά από διακηρύξεις και λόγια.

Είναι η στάση της βάσης κάθε χώρου, τα αντανακλαστικά που δείχνει, που δεν είναι εξαρτημένα, αλλά σε πλέρια -sic- αλληλεξάρτηση με την ηγεσία, με τις επεξεργασίες, τον δημόσιο λόγο και την πολιτική του κόμματος -ή όποιου άλλου χώρου. Κι η πράξη απέδειξε -πχ στην επίσκεψη του Ρούτε, που θα είχε μείνει ουσιαστικά αναπάντητη, χωρίς τους Λακεδαιμόνιους- πως χωρίς το ΚΚΕ δε νοείται (ρ)ούτε υφίσταται αντι-ιμπεριαλιστικό κίνημα -πραγματικό και όχι ΑΙ. Αν όμως το ΚΚΕ είχε όντως υποστείλει τα λάβαρα κτλ-κτλ, ο κόσμος του θα είχε πάρει το μήνυμα και δε θα είχε την ίδια αντίδραση.

Συνεπώς, ισχυρίζεσαι Απολίθωμα πως τα κάνουμε όλα καλά;

Ούτε κατά διάνοια. Κι όσα κάνουμε είναι λίγα κι ανεπαρκή για τις απαιτήσεις των καιρών, στην παρούσα συνθήκη. Μπορούσαμε να κάνουμε (ακόμα) περισσότερα για την Παλαιστίνη -δεν είναι ποτέ αρκετά. Και προκύπτουν διαρκώς νέα μέτωπα, σε κάθε γωνιά του πλανήτη -από τη Ρουμανία, ως τη Νότια Κορέα, όπου κηρύσσεται στρατιωτικός νόμος, γιατί η κυβέρνηση δε μπορεί να περάσει νομοσχέδια και υπάρχουν παντού πράκτορες του Κιμ. Αλλά τα ανεξάρτητα ΜΜΕ ιεραρχούν τις δικές τους προτεραιότητες και μας ενημερώνουν υπεύθυνα -για άλλη μια φορά- για τους βορειοκορεάτες που πολεμούν στην Ουκρανία με τους Ρώσους...

Ας δούμε άλλο ένα παράδειγμα -που ομολογώ πως αγνοούσα μέχρι πρόσφατα. Η Κούβα βρίσκεται σε εξαιρετικά δεινή θέση -διαχρονικά λόγω του δολοφονικού εμπάργκο, πολύ περισσότερο τα τελευταία χρόνια μετά την πανδημία. Αν διοργάνωνε κάποιος φορέας στη χώρα μας ένα «καραβάνι αλληλεγγύης», θεωρώ αυτονόητο πως θα ήταν αυθόρμητη και μαζική -πολύ περισσότερο από ό,τι αντίστοιχο έχουμε δει ως τώρα- και θα συλλεγόταν ένα τεράστιο υλικό (φάρμακα, τρόφιμα κτλ) για τον κουβανικό λαό. Αυτό που ελάχιστοι γνωρίζουν είναι πως δε θα υπήρχε ασφαλής και εύκολος τρόπος να σταλεί άμεσα το υλικό αυτό στο νησί της Επανάστασης -κι οι ανεπίσημοι τρόποι θα περιλάμβαναν μεσάζοντες που δεν είναι υπεράνω πάσης υποψίας, ίσα-ίσα.

Έχω πλήρη άγνοια για το πώς θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί το ζήτημα και ποιος θα έπρεπε να δρομολογήσει τη λύση του -η κουβανική πρεσβεία; Πολιτικοί φορείς; Κάποιος άλλος; Θεωρώ αυτονόητο, όμως, ότι το βασικό όπλο που έχουν οι επαναστατικές δυνάμεις στο νησί δεν είναι οι τακτικές διεθνείς συμμαχίες για να αξιοποιήσουν τις αντιθέσεις -πόσο μάλλον όταν αυτό το βήμα τείνει να ιδεολογικοποιηθεί, αντί να κατανοηθεί ως ελιγμός. Το βασικό όπλο ήταν και παραμένει η αλληλεγγύη των λαών, κι αυτό δεν είναι κούφιο σύνθημα -είναι όμως ζήτημα πώς μπορεί να περάσει στην πράξη.

Θεωρώ επίσης ότι επιβάλλεται να γίνει σοβαρή, μεθοδική, θεωρητική κι επιστημονική δουλειά -πχ κάποια Συνδιάσκεψη- για τη συνολική αντίληψη του κόμματος για τον σύγχρονο ιμπεριαλισμό, που θα πιάνει όλες τις πτυχές. Το έργο του Λένιν -που δεν ήταν ολοκληρωμένο-, την επικαιροποίησή του (με ποιον τρόπο και σε ποια κατεύθυνση), τη θεωρία της ανισότιμης αλληλεξάρτησης, το σχήμα της πυραμίδας και τη θέση κάθε χώρας σε αυτήν, τα ιδιαίτερα καθήκοντα που προκύπτουν για κάθε χώρα, ιδίως σε έναν πόλεμο, κτλ. Προφανώς η δουλειά αυτή δεν ξεκινά από μηδενικήβάση. Είναι κρίσιμο κι ουσιαστικό, όμως, να αντιμετωπίσει - ερμηνεύσει όλα τα φαινόμενα και όχι να επιλέξει εκείνα τα σημεία -από το πλούσιο εμπειρικό υλικό- που επιβεβαιώνουν μια ήδη έτοιμη, διαμορφωμένη ανάλυση.

Το ίδιο οφείλει να κάνει κάθε κόμμα, αφήνοντας στην είσοδο της έρευνας τις «προκαταλήψεις» του. Αλλιώς δεν αποκλείεται να φτάσει στο σημείο του ρώσικου ΚΕΚΡ, που αναγνώριζε τη Ρωσία ως ιμπεριαλιστική δύναμη, δικαιολογώντας ωστόσο στη συνέχεια την ανάγκη να υποστηριχθεί και να νικήσει στον πόλεμο της Ουκρανίας. Με άλλα λόγια, επέλεγε ιμπεριαλιστή -και το παραδεχόταν ανοιχτά.

Η κριτική για ένα ΚΚ είναι οξυγόνο. Η πολεμική εναντίον του από άλλους χώρους δεν έχει καμία υποχρέωση να είναι καλοπροαίρετη, οφείλει όμως να μην παίρνει διαζύγιο με την πραγματικότητα. Και η δική μας δουλειά είναι να μην της δίνουμε μεγαλύτερη σημασία και βάρος, από όσο έχει στην πραγματική ζωή. Να μη χάνουμε το δάσος, να μην ξεχνάμε το καθήκον της αυτοκριτικής και της αναζήτησης των δικών μας ελλείψεων. Το δύσκολο δεν είναι να ξεχωρίζεις στους τυφλούς -που δεν πιάνουν μία μπροστά στον σύντροφο από τη ΣΕΑΝ και τους δικούς του- αλλά να βλέπεις μακριά, αξιοποιώντας τη ματιά κάθε σφου.

Κι έτσι να φτάσουμε να είμαστε φελίς Κουκουέ...

Θεωρία των τηλεπαιγνίων (και των λογοπαιγνίων...)

Λάμδα, όπως λέμε Λένιν. Και Λογοπαίγνιο.

Σαν φράση θυμίζει κάτι από «Τροχό της Τύχης», ένα από τα πολλά πειστήρια ότι ως έθνος (ανάδελφο) δεν ξεπεράσαμε ποτέ τη δεκαετία με τις βάτες.
Αγαπάς τα 80’ς; Απόδειξη...

Θα υπάρχουν όμως τηλεπαιχνίδια στον κομμουνισμό;
(Καλή ερώτηση. Ας πάρουμε τη βοήθεια του κοινού, που έχει το αλάθητο των λαϊκών μαζών).
Αν ναι, θα υποχρεώσουμε τον σφο παρουσιαστή να φέρνει παραδείγματα για κάθε γράμμα και να μην παρεκκλίνει ούτε ένα γιώτα από τη γραμμή.
Άλφα όπως λέμε Αλέκα. «Χι» όπως Χαρίλαος και δυαδική εξουσία, που είναι κάτι σαν ισοπαλία και πάμε στην παράταση. Β for Βαζιούλιν/Βιγκότσκι. Κάπα όπως ΚΚΕ, κολεκτικοβοποίηση κοκ.
Ενώ η αειθαλής, σαν σιβηρική σημύδα, Τζούλια Νόβα θα φορά το μπλουζάκι CCCP, εξηγώντας πώς ζούσαν τότε πια αδελφωμένοι οι λαοί στη χώρα που γεννήθηκε αλλά δεν υπάρχει πια.

Και ο Ανδρουλάκης ξαπλωμένος σαν υπάκουο σκυλί στο κατώφλι του Κόκκαλη -ή όποιου άλλου μπόγια τον μαζέψει στην αυλή του- για λίγα κοκαλάκια εξουσίας, θα μετρά στη σειρά: Μαρξ, Μπρέζνιεφ, Μίκης, Μάο, Μπακούνιν -αλλά και Μίμης, Μαράκι, Μανιαδάκης, Μάτεσης και Μιχαηλίδης. Όλα τα «μι» εις την νι («νι» όπως Νίκος Ζαχαριάδης, Μπελογιάννης και Πλουμπίδης ή Νικολάι Λένιν) που έριξε στο πυρ το εξώτερον -σαν το βιβλίο του- μόλις πίστεψε ότι τελείωσε η ιστορία -του ΚΚΕ και γενικώς- και η πάλη των τάξεων που την κινεί. Αλλά παραμένει ιστορικά αδικαίωτη και όμως κινείται, τώρα και για πάντα, hasta la δικαίωση siempre.

Και ο Ρούσης θα έξυνε από τις σελίδες της ιστορίας το άρθρο του στην Ελευθεροτυπία για τα τρία σίγμα του ΚΚΕ, που ήταν λέει σταλινικό, σεχταριστικό και συντηρητικό -στο φως από τις φλόγες του Δεκέμβρη- γιατί βασικά είχε άλλη εκτίμηση για τον σοσιαλισμό που γνωρίσαμε και αγαπήσαμε για όσα μας γνώρισε -και ας κάνουν κάποιοι τώρα ότι δεν τον ξέρουν και ότι δεν υπήρξε ποτέ. Και αν είχε και άλλα χρόνια μπροστά του (ο Ρούσης, όχι ο σοσιαλισμός) ίσως να έφευγε και ξαναρχόταν σαν εκκρεμές, ως υποψήφιος συνεργαζόμενος και στο ενδιάμεσο να θυμόταν λέει το βιολί για το συντηρητικό ΚΚΕ και τα «όμικρον» που το ο-μικραίνουν, όπως η ομοφοβία.
Για φαντάσου...

Κι οι παρεκβάσεις με τους συνειρμούς θα συνεχίζονταν εσαεί. Πχ για αυτούς που έστελναν κάποτε διαδικτυακά ποιηματάκια για τον μαρξισμό-λενινισμό της Μπέλλου και του Μαΐλη. Αχ, «ωραία χρόνια», που προσπαθούσες να καταλάβεις τι ήθελε να πει η φράξια και ο «ποιητής», με τα κοκαλάκια (εξουσίας) στα μαλλιά και τα διαδικτυακά ποιηματάκια, που θα μάθετε, και αν σοβαρολογεί και τα πιστεύει. Η γνώση είναι δύναμη αλλά η άγνοια αήττητη.

Και θα είχαμε μπόλικο υλικό, με διανοούμενους, μικροαστούς γραμματιζούμενους, και άλλους μαρξιστικά αγράμματους, όπως τους έλεγε η Αλέκα, κούτσουρα απελέκητα που δεν ξέρουν την αλφαβήτα του κομμουνισμού και το αλφαβητάρι του Μπουχάριν και του Πρεομπραζένσκι.
Το πρόβλημα όμως δεν είναι η ανάγνωση αλλά η κατανόηση κειμένου. Αν είσαι πχ μαρξιστικά αναλφάβητος και αν κρατάς ως ζουμί από την μπροσούρα του Λένιν το σημείο για τη χούφτα χωρών ή τα πέντε σημεία-γνωρίσματα του ιμπεριαλισμού του Βλαδίμηρου.

Μήπως όμως στην κοινωνία του μέλλοντος δε θα έχουμε τυχερά (τηλε)παιχνίδια (οι μπολσεβίκοι δεν παίζουν άλλωστε ζάρια με τις τύχες των λαών, που πρέπει να τις πάρουν στα χέρια τους) αλλά μονάχα γνώσεων, με τις κατάλληλες προσαρμογές;
Θα ξεκινούσαμε από τα απλά και βατά -πχ τι ορίζουμε ως συνείδηση της αναγκαιότητας ή τι είναι η οργανική σύνθεση του κεφαλαίου- και θα φτάναμε με διαβαθμίσεις σε θέματα για καλά διαβασμένους και στην ερώτηση του εκατομμυρίου: γιατί παραμένει ιστορικά αδικαίωτη η πάλη των τάξεων; Ή γιατί διαλύθηκε η ΕΣΣΔ; Ποια θα είναι η βασική αντίθεση στην αταξική κοινωνία;
Χωρίς πολλαπλές επιλογές, με ελεύθερη ανάπτυξη.

Η Αλιφέρη θα αλλάζει σταυροπόδι και θα μας αγαπά, η Ρένια θα μετράει τα points και η Δημητρούλα θα είναι περήφανη για τον Σπύρο -πριν γίνει παρουσιαστής και «με το ευρώ καλύτερα»-, γιατί πρώτη φορά φαίνεται κάπου χρήσιμο που είναι κομμουνιστής. (Αν έλυνε σταυρόλεξα, θα έβρισκε και άλλες). Αλλά ο τίτλος του παιχνιδιού θα άλλαζε, δε θα είχε Κροίσους και εκατομμυριούχους και θα ήταν κάτι σαν «ποιος θέλει να γίνει ήρωας της σοσιαλιστικής εργασίας» ή Σταχανοβίτης (απόψε στο κορμί της).

Στον «Αδύναμο κρίκο» θα υπήρχαν σεμινάρια για τη σχετική θεωρία του Βλαδίμηρου για την ανισόμετρη ανάπτυξη και κριτική για τα πι-αριλίκια του Μπογιό με την Ακρίτα.
Στο Ρουκ-Ζουκ οι σφοι θα εξασκούνται να λένε τσιτάτα με δικά τους λόγια, χωρίς επαναλήψεις και παπαγαλία.

Και στις Κόντρες-Κοντραπλακέ-Άκου τι είπαν ή πώς το λένε τώρα, θα κάναμε πλάκα με «αντιφρονούντες» και τα αστικά στερεότυπα. Ρωτήσαμε εκατό άτομα για τη γνώμη τους... και τα 99 συμφώνησαν αυθόρμητα πριν καν διατυπωθεί το ερώτημα, ενώ ο ένας που δίστασε, μετατέθηκε στο Ιρκούτσκ, που είναι πιο εξωτικό από την Τάλσα.
Και μετά θα ακολουθεί σύντομο εκπαιδευτικό βίντεο για το πώς στήνονται οι δημοσκοπήσεις σε μια αστική δημοκρατία (απ’ τον τρόπο που τίθεται το ερώτημα ως το τελικό μαγείρεμα) ή και πιο «άμεσες διαδικασίες», όπως το δημοψήφισμα του ’15, που θυμίζει εκείνα τα meme: 39% ΝΑΙ, 61% ΝΑΙ αλλά με άλλο χρώμα...

Αν μιλήσουμε πιο σοβαρά, λίγα πράγματα είναι πιο αποκαλυπτικά από τα τηλεπαιχνίδια για τον «μαγικό κόσμο» της τηλεόρασης και των εφοπλιστών που έχουν τα κανάλια και τον εκάστοτε ΠΘ χεσμένο.

Βλέπεις χορηγούς, δωροθέτες, άπειρες διαφημίσεις και αντιλαμβάνεσαι την ομερτά και τον χρυσό νόμο της εξαγορασμένης σιωπής, γιατί δε γίνεται να δαγκώσεις τα χέρια που σε ταΐζουν και αγοράζουν τηλεοπτικό χρόνο.
Βλέπεις αγχωμένους, αποβλακωμένους παίκτες, διαλεκτικά δεμένους με τους αποχαυνωμένους τηλεθεατές, που χαζεύουν τρώγοντας στο δόξα πατρί(δα, θρησκεία, οικογένεια) σποτάκια κατά ριπάς, 20 λεπτά κάθε ώρα, και παύεις να αναρωτιέσαι για το 41% ή αυτούς που ψηφίζουν το ίδιο αλλά με άλλο χρώμα (ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ, Νέα Αριστερά).

Και ναι, το χάσμα των γενεών δεν το βλέπεις μόνο στη δικτατορία της ραπ -που ριμάρει με τη ΔΑΠ, αλλά δε χάνει σε καμία συνέλευση- αλλά και στα χασμουρητά του γηραλέου τηλεοπτικού ποίμνιου. Όσοι κοροϊδεύουν όμως γέρους τηλεθεατές, πολύ σπάνια διαφέρουν επί της ουσίας και ακόμα σπανιότερα έχουν καλά αντισώματα ενάντια σε οθόνες παντός είδους ή σε ένα διαλυμένο μυαλό από την κούραση του 8ωρου.

Λέγαμε όμως για τον τροχό της τύχης και της ιστορίας, όπου το τυχαίο είναι απλώς μια διαλεκτική στιγμή της αναγκαιότητας, που θα γυρίσει και αυτός να πηδήξει και ο φτωχός -το μεγάλο άλμα προς τον ουρανό. Έναν τροχό (της τύχης) που δίνει μαθήματα τακτικής και στρατηγικής. Ένα γράμμα πριν νωρίς, ένα γύρισμα μετά αργά. Και το παν είναι να αποφύγουμε τη χρεοκοπία, των ιδεών και βασικά του κόμματος που θα τις δυσφημήσει, αν το αλώσει ο ταξικός εχθρός.

Πρέπει όμως να γίνει πιο δύσκολο -και ευχάριστο- να παίρνεις φωνήεντα και λοιπά προνόμια. Ή να έχουν τα παζλ ωραίες, εύηχες λέξεις όπως το «ζντράσβουιτ», να στραμπουλάει η γλώσσα και το μυαλό των παικτών, για να παίρνει στροφές και να αποκτά καλύτερο κριτήριο.

Και είναι ζήτημα πώς θα εφαρμοστεί λειτουργικά στον τροχό η ντιρεκτίβα του σφου με το μουστάκι για το ποδόσφαιρο, που ήθελε χιλιάδες να παίζουν και μόνο (εικοσι)δυο-τρεις σαν θεατές στις κερκίδες. Και που αν έβλεπε εκείνο τον παίκτη που αγνοούσε τον Βλαδίμηρο, θα έβαζε από μόνος του το meme που υπογράφει το διάταγμα: να ξεσκονίζει βουνοκορφές με οδοντόβουρτσα στα Ουράλια...

Λέγαμε λοιπόν πως λάμδα όπως Λένιν και λαός. Και (Ρόζα) Λούξεμπουργκ και Λίμπκνεχτ. Να βλέπαμε λέει από μια γωνιά τις διαδηλώσεις των γερμανών συντρόφων με τα πλακάτ και τα τρία λάμδα και να πηγαίναμε σαν τρολ με ένα πλακάτ του Λιγκατσόφ, για να κάνουμε τη διαφορά.
Είμαστε Λάθος μες στο κεφάλαιο του Λάθος Λήμματος.

Λάμδα, όπως λέμε «λαθολογία». Κι είναι όντως τρομερό να βλέπεις πώς πασχίζουν να στρέψουν τη Ρόζα ενάντια στον Βλαδίμηρο, για το κόμμα και τη Συντακτική Συνέλευση. Και αν διαβάσεις τέτοια αφιερώματα, κινδυνεύεις να ξεχάσεις ποιοι ακριβώς την σκότωσαν και τι της είχαν φυλαγμένα: σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση με φράικορπς, μια προβοκάτσια της ιστορίας ενάντια στις σιδερένιες βεβαιότητες πως δεν υπήρξε ποτέ σοσιαλφασισμός.

Μα ο σοσιαλφασισμός είναι μια άλλη ιστορία, για άγρια θηρία, δε θέλει σκευωρία. Και όρκο παίρνω πως αυτή η ανάρτηση είχε σκοπό να μιλήσει για τον Λένιν και δυο εκδόσεις για τα 100 χρόνια από τον θάνατό του, αλλά ξεστράτισε στην πορεία και ύστερα πήγε έπεσε στον γκρεμό και η πάλη των τάξεων παρέμεινε αδικαίωτη και καλά κρασιά. Όρκο παίρνω πως καλή ανάρτηση ήτανε...

Κι αν δε βγαίνει πάντα νόημα, είναι μικρός φόρος τιμής για τους φευγάτους συνειρμούς στις αρχές του μπλοκ, που σήμερα κλείνει τα 16 και μας γαμά τα λύκεια, στην πορεία προς την ενηλικίωση. Αλλά τις πιο ασυνάρτητες αναρτήσεις δεν τις έχουμε γράψει ακόμα...

Κανείς δεν είναι σαν το Λένιν

Δημοσιεύτηκε στην Κατιούσα

Ο Γερμανός ιστορικός Γκοσβάιλερ -που έζησε μέχρι τα 100 του χρόνια-  έγραφε σχετικά με τη δεκαετία του 80′ και την επικράτηση της αντεπανάστασης στη Σοβιετική Ένωση πως ναι μεν ο Γκορμπατσόφ και η Περεστρόικα ήρθαν να εκφράσουν την αντεπανάσταση, συμπυκνώνοντας αντικειμενικές τάσεις της περιόδου, και κάθε εποχή βρίσκει την προσωπικότητα που αναζητά, αλλά γιατί να μη θεωρήσουμε πως η εποχή εκείνη χρειαζόταν ένα Λένιν;
Και ποια εποχή δε χρειάζεται ένα Λένιν, αλήθεια; Πόσο εύκολο είναι όμως να τον βρει;

Κανείς δεν είναι σαν το Βλαδίμηρο. Που ένας άλλος Βλαδίμηρος, ο Μαγιακόφσκι, έλεγε πολύ εύστοχα μετά το θάνατο του Λένιν, πως είναι πιο ζωντανός κι από εμάς τους ζωντανούς. Και με αυτό προφανώς δεν εννοούσε το μαυσωλείο του, αλλά όσα έλεγε, έγραφε κι όσα έκανε.

Κανείς δεν είναι σαν το Λένιν. Και τίποτα δεν είναι πιο φαιδρό από τις προσπάθειες κάποιων αστών ιστορικών να αναλύσουν και να ερμηνεύσουν “ψυχολογικά” την προσωπικότητά του, με βάση την εκτέλεση του μεγάλου αδερφού του για την εκτέλεση του τσάρου, λες και ο Λένιν έγινε επαναστάτης, ψάχνοντας εκδίκηση. Μα τότε γιατί αυτός, κι όχι κάποιος άλλος συγγενής από τους χιλιάδες εκτελεσμένους και φυλακισμένους του τσαρικού καθεστώτος; Κανείς άλλος δεν ήθελε να το εκδικηθεί;

Ας δούμε κάποια κωδικοποιημένα σημεία, πέρα από τα βιογραφικά στοιχεία.

-Καμία άλλη μεγάλη μορφή στην ιστορία των επαναστάσεων και κανείς άλλος σύγχρονος δεν έχει καταφέρει να δείξει τέτοια αξιοσημείωτη τακτική ευελιξία, χωρίς να χαθεί στις τακτικές στροφές, στη βάση της πιο αταλάντευτης στρατηγικής στόχευσης, επιδιώκοντας πάντα να την υπηρετήσει, με ολοκληρωτική αφοσίωση και στοχοπροσήλωση στο κεντρικό ζήτημα της εξουσίας και της επανάστασης -ακόμα κι όταν πίστευε πως ήταν πολύ γέρος και πως δε θα προλάβαινε να ζήσει την τελευταία.

Είναι πολύ χαρακτηριστικό πχ το ζήτημα της αυτοδιάθεσης των εθνών, που το πρόβαλε ως απαράβατο όρο για την επαναστατική δράση, χωρίς να μπλέξει ούτε στιγμή στα γρανάζια του εθνικισμού, όντας παράλληλα ο πιο σφοδρός πολέμιος του σοσιαλ-σωβινισμού -και διάφορων ντροπαλών παραλλαγών του- κολυμπώντας ενάντια στο ρεύμα της εποχής, που κατάπιε τη μεγάλη πλειοψηφία των κομμάτων της Β’ Διεθνούς στην Ευρώπη.

Ήταν έτοιμος να πάει ενάντια και στο ίδιο του το κόμμα, αν χρειαζόταν (εάν δεν έπειθε τους συντρόφους του για τη δική του άποψη), αλλά και να μεταπειστεί, αν είχε άδικο. Κι είχε τέτοια τακτική ευελιξία, ακολουθώντας τις ρευστές συνθήκες που αλλάζουν, που δυστυχώς κάποιοι μπορούν να βρουν στα άπαντά του, κάτι αλλά και το αντίθετό του, για να πάρουν αυτό που τους βολεύει στο σήμερα, έξω από τα συμφραζόμενα και το ιστορικό πλαίσιο της εποχής, για να “αποδείξουν” ή να υποστηρίξουν μια θέση τους. Δεν υπάρχει ίσως πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα από τους υποστηρικτές της Περεστρόικα και του “σοσιαλισμού της αγοράς”, που καλούσαν να επιστρέψουμε στα τελευταία γραπτά του Λένιν -επειδή ακριβώς συνέπιπταν με τον τακτικό ελιγμό της ΝΕΠ, που ήθελαν να τους προσδώσουν στρατηγική σημασία.

-Ο Λένιν ήταν οι ιδέες που γίνονται υλική δύναμη, η διαλεκτική σύνδεση θεωρίας και πράξης. Έγραφε θεωρητικές, αλλά εκλαϊκευμένες μπροσούρες, προσιτές και στον τελευταίο εργάτη που γνώριζε γράμματα (αν και αυτό δεν ήταν αυτονόητο στην τσαρική Ρωσία με τα μεγάλα ποσοστά αναλφαβητισμού), προσανατολισμένες στη δράση και γύρω από τα σημαντικά πρακτικά ζητήματα που απασχολούσαν το επαναστατικό κίνημα. Δεν τον κατάπινε η ρουτίνα και ο πρακτικισμός, δεν προσκολλούνταν σε παλιά σχήματα που τα ξεπερνούσε η ζωή (ακόμα κι αν είχαν επιβεβαιωθεί) ούτε αποκόπτονταν στο συννεφάκι της θεωρητικολογίας και της αφ υψηλού θεώρησης της πραγματικότητας.

Είναι πολύ χαρακτηριστικό αυτό που αφορά δύο από τα πιο σημαντικά-κομβικά έργα του. Έγραφε το “Κράτος και Επανάσταση” στην παρανομία, παραμονές της επανάστασης, και σταμάτησε τη συγγραφή του -την οποία ποτέ δεν ολοκλήρωσε- λόγω της Οκτωβριανής Επανάστασης, ακριβώς γιατί είναι προτιμότερο να ζεις παρά να γράφεις για την επανάσταση. Είναι όμως αυτές ακριβώς οι σημειώσεις (στο περίφημο γαλάζιο τετράδιό του, όπως λέγεται και το έργο του Καζακίεβιτς), προσανατολισμένες στα άμεσα επαναστατικά καθήκοντα των μπολσεβίκων σε εκείνη την περίοδο, που είναι άκρως διαχρονικά και επίκαιρα, συμπυκνώνοντας την ουσία του επαναστατικού μαρξισμού για αυτό το ζήτημα.

Στον αντίποδα, η μελέτη του για τον “Ιμπεριαλισμό (ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού)” γράφτηκε μες στη φωτιά των γεγονότων του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, με το Λένιν στην εξορία, να χάνεται για ώρες στις βιβλιοθήκες και να μελετά τον καπιταλισμό της εποχής του, όχι από στε(γ)νά θεωρητικό ενδιαφέρον, αλλά για να βασίσει σε αυτήν την ανάλυση και τη θεωρία της ανισόμετρης ανάπτυξης του καπιταλισμού, την επεξεργασία για τον αδύναμο κρίκο της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας και το καθήκον της επανάστασης -που ήταν άμεσο και ας μη φαινόταν τότε στον ορίζοντα και τη μαυρίλα του πολέμου.

-Ο Λένιν είναι η απόδειξη και η “διάψευση” της κλασικής θεώρησης για το ρόλο της προσωπικότητας στην ιστορία. Η επανάσταση μπορεί να ξεσπούσε χωρίς το Λένιν και τους μπολσεβίκους, αλλά κανείς δεν ξέρει αν έτσι θα είχαμε τη νικηφόρο Οκτωβριανή Επανάσταση ή πχ μια ηρωική επανάληψη (με σχήμα πρωθύστερο) της ήττας των λαϊκών μαζών και των Σπαρτακιστών στη Γερμανία. Κανείς δεν μπορεί επίσης να ξέρει αν οι μπολσεβίκοι θα είχαν την ίδια στρατηγική, χωρίς την αποφασιστική συμβολή του Λένιν. Η οποία δεν καταρρίπτει όσα ξέρουμε για τα όρια της δράσης ενός ατόμου στην ιστορία, αλλά δείχνει πόσο καθοριστικός μπορεί να γίνει ο ρόλος τους ιδίως σε κρίσιμες, επαναστατικές καμπές.

Ο Λένιν εξάλλου δε δρούσε μόνος του, αλλά στο πλαίσιο του κόμματος, της επαναστατικής πρωτοπορίας. Δως μου ένα κόμμα (σα μοχλό) και θα κινήσω τη γη -για να παραφράσουμε τον Αρχιμήδη. Οι μπολσεβίκοι ατσαλώθηκαν στη διάρκεια των πλούσιων επαναστατικών γεγονότων της Ρωσίας και στη διαπάλη τους με άλλα οπορτουνιστικά, σοσιαλιστικά ρεύματα (μενσεβίκοι, εσέροι), κι αυτό τους κατέστησε έτοιμους την κατάλληλη στιγμή, δηλαδή τον Οκτώβρη (μια μέρα πριν νωρίς, μια μέρα μετά αργά).

Από την άλλη, απέχει πολύ από την πραγματικότητα να φανταστούμε τους μπολσεβίκους ως ένα κόμμα που ήταν εξ αρχής πανίσχυρο. Ακόμα και στο οργανωτικό ζήτημα, παρά την καθαρή και επίκαιρη αντίληψη του Λένιν για το κόμμα Νέου Τύπου, δεν είχαν αποκοπεί πλήρως και οριστικά, από οργανωτική άποψη, από τους μενσεβίκους, μέχρι και λίγους μήνες πριν από το επαναστατικό ξέσπασμα.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε πως ήταν μάλλον αδύναμοι, τη στιγμή που ξέσπασε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, με την ηγεσία του κόμματος να είναι είτε στην εξορία της παγωμένης Σιβηρίας, είτε αναγκαστικά εκτός Ρωσίας -όπως ο Λένιν- για να αποφύγουν τη σύλληψη. Αυτό που άλλαξε τα δεδομένα ήταν η αστική επανάσταση του Φλεβάρη του 17′. Και σε κάθε περίπτωση, η δική τους απαράμιλλη επαναστατική δράση δε θα ήταν αρκετή αν δεν υπήρχε ήδη επαναστατικός αναβρασμός κι η δημιουργία των σοβιέτ, με άλλα λόγια “επαναστατική κατάσταση” η οποία δεν προκύπτει κατά παραγγελία, αλλά αντικειμενικά.

Αυτό που θα μπορούσαμε και θα έπρεπε να ζηλέψουμε πάντως από τους μπολσεβίκους, είναι οι συνεδριακές τους διαδικασίες, που γίνονταν τακτικά, ακόμα και στην παρανομία, με πολυήμερη διάρκεια, σημαντικές συζητήσεις και έλεγχο της δράσης, των καθηκόντων που είχαν μπει το προηγούμενο διάστημα, της συγκυρίας και των κατάλληλων επεξεργασιών, με καταμερισμό στις εισηγήσεις και έντονες, ουσιαστικές συζητήσεις -χωρίς αυτό να τους κάνει ποτέ λέσχη συζητήσεων, όπως μοιάζουν να είναι σήμερα τα συνέδρια και οι διαδικασίες πολλών χώρων που έχουν θεωρητικά ως σημείο αναφοράς τους μπολσεβίκους.


Κανείς δεν είναι σαν το Λένιν. Επιβάλλεται όμως να προσπαθήσουμε να γίνουμε, έστω ένα κλάσμα του, ακολουθώντας το παράδειγμά του στην εποχή μας.

Σκέψεις για τον ιμπεριαλισμό

Παρεμβάλλω μια παρένθεση στις τελευταίες συνεδριακές αναρτήσεις, για να παραθέσω μια σειρά λογικών συλλογισμών, που μπορεί τελικά να μην είναι τόσο άσχετη με το θέμα των ημερών.

Ας ξεκινήσουμε με ένα ερώτημα: η Ρωσία ήταν ιμπεριαλιστική χώρα το 1917, τη χρονιά της επανάστασης;
Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή κι εύκολη, δεδομένου ότι η Ρωσία ήταν ένα είδος "καθυστερημένης υπερδύναμης", με ανισόμετρη ανάπτυξη στο εσωτερικό της και οικονομία που πατούσε με το ένα πόδι στο μεσαίωνα, ενώ με το άλλο έκανε το άλμα στο μονοπωλιακό στάδιο του καπιταλισμού, συμμετέχοντας και στον πρώτο ιμπεριαλιστικό παγκόσμιο πόλεμο, για τη μοιρασιά των αγορών.

Θα μου πεις, κάποιοι δεν έχουν καθαρό αν η σημερινή Ρωσία είναι ιμπεριαλιστική. Και θεωρούν μάλιστα λάθος ολκής να μην αξιοποιούμε τις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις, παίρνοντας κατά κάποιον τρόπο το μέρος της Ρωσίας ή των BRICs γενικά, της πιο αδύναμης πλευράς. Να μπούμε δηλ στη λογική να διαλέξουμε το μικρότερο κακό ή καλό ιμπεριαλιστή, με τη διαφορά πως δεν είναι ιμπεριαλιστής (αφού) αλλά καπιταλιστής σκέτο ή κάτι άλλο. Και τότε πώς ακριβώς μιλάμε για ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις και αξιοποίησή τους;

Το ωραίο της υπόθεσης είναι πως οι απόψεις αυτές μπορεί να προέρχονται από ομάδες ή άτομα, που δικαιολογούν τη "ρωσική ιδιαιτερότητα" ως καρπό του σοσιαλιστικού της παρελθόντος, που είναι ακόμα νωπό, έχει αφήσει ανεξίτηλο το στίγμα του, δεν επιτρέπει την πλήρη ένταξή της στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα, την πλήρη διαμόρφωση του ιμπεριαλισμού στη Ρωσία, κοκ. Αλλά μπορεί παλιότερα να θεωρούσαν τη Σοβιετική Ένωση σοσιαλ-ιμπεριαλιστική δύναμη, που επενέβαινε στα εσωτερικά άλλων χωρών, για να υπηρετήσει τα δικά της κρατικά συμφέροντα. Με άλλα λόγια, η σύγχρονη Ρωσία δεν είναι ιμπεριαλιστική, γιατί υπήρχε η σοσιαλ-ιμπεριαλιστική ΕΣΣΔ.
-Παράλογο...; Δεν απαντάει, άρα λογικό.

Το άλλο ωραίο είναι πως επιχειρούν να δικαιολογήσουν την ιδιαιτερότητα των BRICs πχ με τους ρυθμούς ανάπτυξης της κινέζικης (σ.σ.: καπιταλιστικής) οικονομίας εν μέσω κρίσης, που τους συγκρίνουν με τη Σοβιετική Ένωση του μεσοπολέμου, που είχε μείνει απρόσβλητη από το παγκόσμιο οικονομικό κραχ του 29', πετυχαίνοντας ένα μικρό, οικονομικό θαύμα. Φως φανάρι πως οι κρατικές-οικονομικές δομές που το επιτρέπουν αυτό, είναι μη ιμπεριαλιστικές, ου μην και σοσιαλιστικές.

Αλλά ας επιστρέψουμε στο αρχικό μας ερώτημα: ήταν η Ρωσία ιμπεριαλιστική το 17;
Αν ναι, δεν είναι λογικό να ισχυριστούμε πως ο ιμπεριαλισμός σήμερα -έναν αιώνα μετά- είναι πιο εξελιγμένος-διαμορφωμένος, όχι μόνο στη Ρωσία, αλλά και σε λιγότερο ισχυρές χώρες, που έχουν ωστόσο τις υλικές προϋποθέσεις για επαναστατικό πέρασμα στο σοσιαλισμό;
Αν όχι, δεν είναι αξιοσημείωτο πως μια μη ιμπεριαλιστική χώρα προχώρησε σε σοσιαλιστική επανάσταση και πως ο ημιφεουδαρχικός χαρακτήρας της Ρωσίας και η σχετική καθυστέρηση στην οικονομία της δε στάθηκε ανασταλτικός παράγοντας στην επαναστατική στρατηγική και δράση των μπολσεβίκων. Σε κάθε περίπτωση, τα συμπεράσματα για τη σημερινή συγκυρία είναι χρήσιμα και καταλυτικά.

Ας δούμε όμως κάτι άλλο. Ενώ διαρκούσε και βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη ο Α' Π.Π., ο Λένιν αφοσιώθηκε στη μελέτη του ιμπεριαλισμού της εποχής του, τη συγγραφή μιας εκλαϊκευμένης μπροσούρας πάνω στο ζήτημα και την επεξεργασία της θεωρίας της ανισόμετρης καπιταλιστικής ανάπτυξης και του αδύναμου κρίκου της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας. Ο οποίος -συμφωνούμε όλοι σε αυτό, υποθέτω, πως- ήταν η Ρωσία.

Η Ρωσία αποδείχτηκε ο αδύναμος κρίκος της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας, ανεξάρτητα από το αν ήταν-θεωρούνταν ιμπεριαλιστική. Εξάλλου, η εμπειρία του 20ού αιώνα δείχνει ότι οι αδύναμοι κρίκοι της αλυσίδας έτειναν να εντοπίζονται στη λεγόμενη "περιφέρεια", όπου οι εγχώριες αστικές τάξεις ήταν πιο αδύναμες, κι όχι στα μεγάλα ιμπεριαλιστικά κέντρα. Όταν, για παράδειγμα, εκτιμούν κάποιοι σήμερα πως η Λατινική Αμερική μπορεί να αποδειχτεί ο σύγχρονος αδύναμος κρίκος, δεν εννοούν πιθανότατα ότι χώρες σαν τη Βενεζουέλα, τον Ισημερινό, κοκ, είναι μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις (αν και η Βραζιλία παρουσιάζει αρκετά τέτοια χαρακτηριστικά), τις τοποθετούν όμως σε ένα ενιαίο σύνολο, όπου είναι υποψήφιες για να σπάσουν την ενότητά του.

Η ενότητα αυτή δεν ακυρώνει την ανισομετρία και τις διαφορές μεταξύ των κρίκων της αλυσίδας. Είναι, κατά μία έννοια σαν ενότητα μες στη διαφορά. Εδώ δε μας ενδιαφέρει να διαλέξουμε το πιο κατάλληλο σχήμα (πλέγμα-αλυσίδα, πυραμίδα ή κάτι άλλο) για τη θεωρητική ερμηνεία και για τις μεταξύ τους διαφορές. Το σημαντικό είναι πως αυτά τα σχήματα περιγράφουν τον πλανήτη ως ένα σύνολο και εντάσσουν σε αυτό όλα τα κράτη, χωρίς να τα εξισώνουν ως προς την ισχύ τους.

Πού καταλήγουμε με όλα αυτά;
Αν καταλαβαίνω καλά -και δεν παρερμηνεύω τη θέση του- το κόμμα χρησιμοποιεί στις επεξεργασίες του το σχήμα της πυραμίδας -που καταδεικνύει την ανισομετρία και την ανισότιμη θέση κάθε χώρας- και λέει ότι ο καπιταλισμός έχει φτάσει σε όλες τις χώρες στο ιμπεριαλιστικό του στάδιο, χωρίς αυτό να τις καθιστά όλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Δε νομίζω -ή δε θυμάμαι τουλάχιστον- να αναφέρεται το κόμμα σε "ιμπεριαλιστική Ελλάδα" σε κάποιο κείμενό του, όσο κι αν περιγράφει τις επιδιώξεις-βλέψεις της ελληνικής αστικής τάξης για επέκταση στα Βαλκάνια, αναβάθμιση της γεωστρατηγικής θέσης της, συμμετοχή σε πολεμικές επιχειρήσεις για μοιρασιά της λείας, κοκ.

Αυτή η ανάλυση ξεσηκώνει διάφορες αντιδράσεις, με το σκεπτικό πως ακυρώνει τη θεωρία του Λένιν για τον ιμπεριαλισμό κι όσα γράφει ο Βλαδίμηρος για μια χούφτα χωρών που εκμεταλλεύονται τις υπόλοιπες, βάζοντας (η ανάλυση του κόμματος) όλες τις χώρες στο ίδιο τσουβάλι, ορίζοντας τα ίδια καθήκοντα για κάθε ΚΚ, κοκ.

Δύο απλά ερωτήματα λοιπόν:
-Οι παραπάνω αγανακτούν κι αντιδρούν εξίσου άραγε και με το Βλαδίμηρο, που "ακυρώνει τη λενινιστική θεωρία για τον ιμπεριαλισμό", εντάσσοντας όλες τις χώρες στην ιμπεριαλιστική αλυσίδα που έχει ασθενείς και ισχυρούς κρίκους, αλλά είναι ενιαία;
Ή αγανακτούν μόνο με το ΚΚΕ, από θέση αρχής;

-Συμφωνούν τουλάχιστον πως το επαναστατικό μας καθήκον είναι το σπάσιμο της αλυσίδας και η σοσιαλιστική επανάσταση; Ή μήπως απορρέουν διαφορετικά καθήκοντα για κάθε ΚΚ και τη θέση της χώρας στην οποία δρα; Μήπως δεν είναι ώριμη από υλικοτεχνική άποψη η σοσιαλιστική επανάσταση στις χώρες που δεν είναι ιμπεριαλιστικές και χρειάζεται κάποιο μεταβατικό στάδιο, μεταβατικά αιτήματα, κοκ;
Κάθε απάντηση ευπρόσδεκτη.

Ζητήματα τακτικής και στρατηγικής

(Αν κάποια από τα παρακάτω σημεία επαναλαμβάνονται σε σχετικά πρόσφατες αναρτήσεις, τότε ας θεωρηθεί στα πλαίσια του "επανάληψη μήτηρ πάσης μαθήσεως").

Τι εστί τακτική; Είναι το ευέλικτο κομμάτι της τακτικής, απαντούν κάποιοι σφοι. Σε τι συνίσταται όμως αυτή η ευελιξία; Σε μια κάποια σχετική αυτονομία από το στρατηγικό στόχο, που μπαίνει ως αποτέλεσμα-προοπτική κι όχι ως προϋπόθεση; Ή σε κάτι άλλο;

Υπάρχει και μη ευέλικτο-αμετακίνητο κομμάτι της στρατηγικής; Ποιο είναι αυτό και πώς γίνεται ο διαχωρισμός; Και τι εννοούμε όταν λέμε "στρατηγική"; Μιλάμε για το ίδιο πράγμα ή μήπως πρέπει να το ορίσουμε-διευκρινίσουμε;

Η στρατηγική ταυτίζεται με το στρατηγικό στόχο; Είναι οι στρατηγικές επιλογές που οδηγούν σε αυτόν, όπως πχ το τρίπτυχο "αποδέσμευση (από την ΕΕ)-διαγραφή (του χρέους)-κοινωνικοποίηση (των μονοπωλίων)"; Αν ναι, τι από τα παραπάνω είναι ευέλικτο και πώς νοείται η ευελιξία του;

Ή είναι γενικά η αντίληψη κι ο σχεδιασμός για την κατάκτηση της εξουσίας, η λογική που διέπει το στρατηγικό σχεδιασμό; Η λογική των σταδίων πχ ήταν τακτική ή στρατηγική (και προβληματική σε κάθε περίπτωση) επιλογή;

Η τακτική συνδέεται άμεσα με την ευελιξία, με τη μέθοδο δοκιμή-σφάλμα, τη συχνή εναλλαγή, τη φαντασία, με δυο λόγια την αγωνία και συνεχή αναζήτηση για να βρεθεί η κατάλληλη μορφή-μέσο-σύνθημα. Η τακτική συνδέεται επίσης με τη συγκυρία και την ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης, προσαρμόζεται ευέλικτα στις ιδιαιτερότητες και τις απαιτήσεις της, για να τις "εγκαταλείψει" μετά, όταν αλλάξουν οι συνθήκες, χωρίς να γαντζώνεται σε θεωρητικά σχήματα που αντιστοιχούσαν σε άλλες περιόδους.

Στον αντίποδα, οι τακτικές επιλογές δεν πρέπει να είναι αντιφατικές κι αλληνοαιρούμενες, να πλήττουν την αξιοπιστία της πολιτικής πρωτοπορίας. Πρέπει να γίνονται στη βάση αρχών, με σκοπό να υπηρετήσουν τη στρατηγική κι όχι μικροπολιτικές σκοπιμότητες, εκλογικούς στόχους, πρόσκαιρα οφέλη που μπορεί να γυρίσουν μπούμερανγκ, κτλ.

Ο Λένιν πχ έκανε λόγο στον Αριστερισμό -αν δεν κάνω λάθος- για τακτική συμπόρευση και με τους πιο αμφιταλαντευόμενους, προσωρινούς συμμάχους, εκφράζοντας την αγωνία του να γίνουν τα ΚΚ της δυτικής Ευρώπης πραγματικά μαζικά κι επικίνδυνα για την αστική τάξη της χώρας τους. Ήξερε όμως να ξεκόβει αποφασιστικά από το χυλό και να μη θυσιάζει το σκοπό χάριν μιας θολής ενότητας. Η πορεία των μπολσεβίκων το 17' είναι χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της ευελιξίας. Αρνήθηκαν να μπουν σε μια κυβέρνηση συνεργασίας με όλα τα εργατικά κόμματα που δρούσαν στα σοβιέτ (εσέροι, μενσεβίκοι), αλλά υποχώρησαν από τη θέση τους περί εθνικοποίησης της γης, για να εξασφαλίσουν τη συμμαχία των αριστερών εσέρων και την ευρεία υποστήριξη της αγροτιάς.

Πρέπει να έχουμε καθαρό, αν τα συνθήματα κι οι στόχοι πάλης μπαίνουν για ζύμωση στον κόσμο και συγκέντρωση δυνάμεων ή ως διεκδίκηση για άμεση υλοποίηση στο σήμερα, στο κυρίαρχο πλαίσιο (ή στο έδαφος του καπιταλισμού, όπως συνηθίζουμε να λέμε), χωρίς αυτά προφανώς να χωρίζονται από σινικά τείχη. Τα διεκδικητικά πλαίσια αγώνα προβάλλουν στόχους για να συσπειρώσουν τον κόσμο και να οργανώσουν την πάλη του και μπορεί να πετύχουν ορισμένες κατακτήσεις, αλλά δεν μπορούν να υλοποιηθούν στο σύνολό τους από την αστική εξουσία -και κάθε επιμέρους νίκη είναι επισφαλής, όσο δε συνδέεται με ριζικές αλλαγές σε πολιτικό επίπεδο. Ένα ξεχωριστό σύνθημα μπορεί από μόνο του να είναι ενσωματώσιμο, κρίνεται όμως από το συνολικό πλαίσιο πάλης στο οποίο εντάσσεται και τη λογική που προωθεί.

Προεκτείνοντας το παραπάνω σκεπτικό, κανένα αίτημα-σύνθημα-στόχος πάλης δεν είναι από μόνο του ρεφορμιστικό ή μαξιμαλιστικό. Κρίνεται από το συνολικό πλαίσιο πάλης κι από τη σημασία που έχει στην εκάστοτε συγκυρία -εάν μπορεί δηλαδή να συσπειρώσει ευρύτερες μάζες, να ανεβάσει το επίπεδο της συνειδητοποίησής τους και την αγωνιστικότητά τους- κι όχι από το αν μπορεί από μόνο του να κλονίσει την αστική εξουσία, γιατί δεν υπάρχει κανένα τέτοιο σύνθημα, ούτε μαγικά ραβδιά στην ταξική πάλη.

Η συγκεκριμένη ανάλυση είναι απαραίτητος όρος για τη διαλεκτική σκέψη. Αλλιώς μπορεί πχ να θεωρήσει κανείς καθαρό ρεφορμισμό τις οικονομικές διεκδικήσεις μιας πανεργατικής απεργίας, που δε βάζει θέμα αλλαγής τάξης στην εξουσία, και να περάσει για επαναστατική στάση και λογική κάτι μαυροκόκκινα μικροαστικά παιδιαρίσματα, που θέλουν παντού και πάντα γενική απεργία διαρκείας, ή γενική πολιτική απεργία -λες κι είναι θέμα προθέσεων ή φραστικών διακηρύξεων.

Με αυτήν την έννοια, κατά τη γνώμη μου έχει μεγαλύτερη σημασία μια συγκεκριμένη ανάλυση της κατάστασης που δε θα εξηγεί αφηρημένα γιατί η αποδέσμευση από την ΕΕ είναι ενσωματώσιμη από το σύστημα (που όντως μπορεί να είναι αν μείνει μετέωρο βήμα στο κενό, αν δε συνδεθεί με το άλμα της επανάστασης), αλλά συγκεκριμένα τη σημασία του στη συγκυρία: αν δηλ είναι ένα αίτημα που η ελληνική αστική τάξη αδυνατεί να ενσωματώσει, λόγω του στρατηγικού προσανατολισμού της στον ευρωμονόδρομο, και το οποίο μπορεί να συσπειρώσει ευρύτερες μάζες. Ή αν είναι ένα σύνθημα που ευνοεί την καλλιέργεια αυταπατών στις λαϊκές μάζες, σε μια περίοδο που τρίζει το οικοδόμημα της ΕΕ και ο ευρωσκεπτικισμός έρχεται ως νέο ανάχωμα στη δυσαρέσκεια και τις διάφορες αναζητήσεις που αναπτύσσονται στην εργατική τάξη.

Σε κάθε περίπτωση, το σύνθημα των κομμουνιστών -κατά τη γνώμη μου πάντα- δεν μπορεί παρά να είναι η αποδέσμευση από τη λυκοσυμμαχία της ΕΕ, με την εργατική τάξη και το λαό στην εξουσία. Αυτό μεταφράζεται σε "αποδέσμευση με εργατική-λαϊκή εξουσία", που προβάλλεται θαρραλέα και με θετικό περιεχόμενο. Όχι σαν μια στείρα αντίθεση ιδεοληπτικού χαρακτήρα -όπως προσπαθούν να την εμφανίσουν οι ευρωλάγνοι όλων των αποχρώσεων. Ούτε όμως φοβικά και "υπερασπιστικά", πχ ως "ναι μεν αποδέσμευση, αλλά με εργατική εξουσία", σαν να διορθώνουμε κάποιον άλλον, αντί να αναδεικνύουμε τη δική μας πρόταση.

Νομίζω, επίσης, ότι πρέπει να ξεκαθαρίσουμε την αντίληψή μας για το ζήτημα των κρίκων και τη σημασία τους, προχωρώντας πέρα από δεδομένες (για εμάς τουλάχιστον) θέσεις ότι ο σχηματισμός μιας κυβέρνησης του ΚΚ, εργατικής, προσωρινής -ή όπως αλλιώς ονομαστεί- δεν είναι κρίκος που μπορεί να υπηρετήσει μια επαναστατική στρατηγική. Μπαίνουν όμως ένα πιο ουσιαστικό ερώτημα.

Είτε υπάρχουν-μπορούν να υπάρξουν κρίκοι, που μπορούν να ανεβάσουν το επίπεδο της πάλης, να υπηρετήσουν τη στρατηγική, και ψάχνουμε να βρούμε τον κατάλληλο που ανταποκρίνεται στην εκάστοτε συγκυρία και τις ανάγκες της.

Είτε δεν υπάρχουν-μπορούν να υπάρξουν, εκφράζουν μια λανθασμένη, ρεφορμιστική λογική και στόχους που μπορεί εύκολα να ενσωματώσει το σύστημα κι η αστική τάξη, συνεπώς είναι μάταιο κι επιζήμιο να μας απασχολούν.

Αν κάποιος πιστεύει το δεύτερο, η κουβέντα μπορεί να σταματήσει εδώ.

Προσωπικά, πιστεύω το πρώτο. Και σημασία δεν έχει τι καταλαβαίνω εγώ, αλλά τι λέει και εννοεί το κόμμα, όταν εκτιμά πχ ότι την περίοδο της κατοχής, ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας ως κρίκος δεν μπόρεσε να συνδεθεί με το στρατηγικό στόχο και την κατάκτηση της εξουσίας.

Το λάθος δεν είναι στους κρίκους, στην πάλη των επιμέρους, αλλά στην αυτονόμησή τους από το κύριο, από το βασικό καθήκον ενός κομμουνιστή, που δεν είναι άλλο από την επανάσταση.

Η στρατηγική του ΚΚΕ και η πάλη ενάντια στις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες

Ελλείψει χρόνου, η κε του μπλοκ αντιγράφει ένα υποκεφάλαιο -με τον τίτλο της ανάρτησης- από το άρθρο του Β. Όψιμου "Η θεωρία του Λένιν για τον ιμπεριαλισμό και οι διαστρεβλώσεις της", ως μια βάση για να ανοίξει η συζήτηση. Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο στην ΚομΕπ, που κυκλοφορεί και φιλοξενεί στις σελίδες της προσυνεδριακό διάλογο, με περισσότερες από τριάντα παρεμβάσεις.

* * *

Το ΚΚΕ, βγάζοντας συμπεράσματα από την πείρα του ελληνικού και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος, προχώρησε προς τα μπρος την επεξεργασία της επαναστατικής στρατηγικής του με το 19ο Συνέδριο. Δεν ήταν μια εύκολη κι ευθύγραμμη πορεία μετά τη διάσπαση του Κόμματος και τις αντεπαναστατικές ανατροπές. Κουβαλούσαμε και κάμποση "αρχαία σκουριά" από στρατηγικές επεξεργασίες προηγούμενων δεκαετιών. Με τις επεξεργασίες του τεκμηριώνει ότι:

Ο καπιταλισμός στην Ελλάδα βρίσκεται στο ιμπεριαλιστικό στάδιο ανάπτυξής του, σε ενδιάμεση θέση στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα, με ισχυρές ανισότιμες εξαρτήσεις από τις ΗΠΑ και την ΕΕ [...] Μετά την εκδήλωση της κρίσης, επιδεινώθηκε η θέση της ελληνικής καπιταλιστικής οικονομίας στο πλαίσιο της Ευρωζώνης, της ΕΕ και γενικότερα της διεθνούς ιμπεριαλιστικής πυραμίδας, γεγονός που δεν αναιρεί ότι η ένταξη της Ελλάας στην ΕΟΚ-ΕΕ εξυπηρέτησε τα πιο δυναμικά τμήματα του εγχώριου μονοπωλιακού κεφαλαίου και συνέβαλε στη θωράκιση της πολιτικής του εξουσίας.

Η συμμετοχή της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ, οι οικονομικοπολιτικές και πολιτικοστρατιωτικές εξαρτήσεις από την ΕΕ και τις ΗΠΑ, περιορίζουν τα περιθώρια αυτοτελών ελιγμών της αστικής τάξης της Ελλάδας, καθώς όλες οι συμμαχικές σχέσεις του κεφαλαίου διέπονται από τον ανταγωνισμό, την ανισομετρία και συνεπώς την πλεονεκτική θέση του ισχυρού, διαμορφώνονται ως σχέσεις ανισότιμης αλληλεξάρτησης...

Στη σημερινή Ελλάδα η εργατική τάξη, η πρωτοπορία και η βασική κινητήρια δύναμη της σοσιαλιστικής επανάστασης, είναι πολύ πιο πολυάριθμη, καθώς ο καπιταλισμός έχει αγκαλιάσει πολύ περισσότερους κλάδους της παραγωγής και η απασχόληση στην αγροτική οικονομία έχει συρρικνωθεί δραστικά. Ταυτόχρονα, εξακολουθούν να υπάρχουν πολυάριθμα στρώματα αυτοαπασχολούμενων στην πόλη και στην ύπαιθρο -το υπόβαθρο για την αναγκαιότητα της κοινωνικής συμμαχίας που πρέπει να οικοδομήσει η εργατική τάξη γύρω της.

Η Λαϊκή Συμμαχία, όπως την επεξεργάστηκε το 19ο Συνέδριο, είναι ακριβώς η αναγκαία συμμαχία των κοινωνικών δυνάμεων για το σήμερα. Η ενότητα της εργατικής τάξης σε επαναστατική κατεύθυνση και το μάζεμα γύρω της των φτωχών λαϊκών στρωμάτων. "Εκφράζει τα συμφέροντα της εργατικής τάξης, των μισοπρολετάριων, των αυτοαπασχολούμενων και φτωχών αγροτών που δεν μπορούν να κάνουν συσσώρευση, των νέων και των γυναικών από τα εργατικά λαϊκά στρώματα στον αγώνα κατά των μονοπωλίων και της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας, κατά της ενσωμάτωσης της χώρας στις ιμπεριαλιστικές ενώσεις".

Ο αντικαπιταλιστικός αντιμονοπωλιακός προσανατολισμός της κοινωνικής συμμαχίας εκφράζει με επάρκεια τα αντικειμενικά υλικά συμφέροντα της εργατικής τάξης και των μικροαστικών στρωμάτων: Η εργατική τάξη έχει αντικειμενικό υλικό συμφέρον από την ανατροπή του καπιταλισμού, τα μικροαστικά στρώματα έχουν αντικειμενικό υλικό συμφέρον από τη συντριβή της κυριαρχίας των μονοπωλίων, ανεξάρτητα από τις αυταπάτες τους για τη δυνατότητα μακροημέρευσης μιας οικονομίας στο έδαφος της ατομικής μικρο-ιδιοκτησίας. Οι επιθετικοί προσδιορισμοί "δημοκρατικό" και "αντιιμπεριαλιστικό" (με την έννοια της πάλης ενάντια σε ιμπεριαλιστικές συμμαχίες και οργανισμούς) που χρησιμοποιούνταν στις παλιότερες κομματικές επεξεργασίες για να προσδιορίσουν το χαρακτήρα της πολιτικής συμμαχιών δεν ανταποκρίνονταν σε κάποιες υπαρκτές αναγκαιότητες της ταξικής διάρθρωσης της ελληνικής κοινωνίας. Αποτελούσαν περισσότερο λεκτικά υπολείμματα και συγχύσεις καλύτερων επεξεργασιών του Κόμματος. Δεν υπάρχουν στη σημερινή Ελλάδα υπαρκτές κοινωνικές-ταξικές δυνάμεις που να έχουν ως συνολικό προσανατολισμό (ο οποίος ανταποκρίνεται στα ιδιαίτερα, δικά τους συμφέροντα) μια "δημοκρατική" ή μια "αντιιμπεριαλιστική" στρατηγική. Η πάλη ενάντια στις ιμπεριαλιστικές ενώσεις και οργανισμούς, για την αποδέσμευση από την ΕΕ ή η πάλη για τα δημοκρατικά δικαιώματα και ελευθερίες εντάσσονται στα επιμέρους μέτωπα πάλης της κοινωνικής συμμαχίας, αλλά δεν καθορίζουν το χαρακτήρα της και τον κεντρικό της προσανατολισμό. Αυτός μπορεί και πρέπει να καθορίζεται αποκλειστικά από το ποια στρατηγική κατεύθυνση εξυπηρετεί τα συμφέροντα των κοινωνικών δυνάμεων που απαρτίζουν την κοινωνική τους συμμαχία.

Οι αντιλήψεις μιας σειράς οπορτουνιστικών δυνάμεων ότι η πάλη για έξοδο από το ευρώ και την ΕΕ μπορεί να λειτουργήσει ως ο βασικός και ώριμος κρίκος που θα συσπειρώσει σήμερα τις λαϊκές μάζες σε ριζοσπαστική κατεύθυνση υπονομεύουν την πάλη του λαϊκού κινήματος. Συσκοτίζουν καταρχάς τον πραγματικό αντίπαλο, αποσπώντας την πολιτική των ιμπεριαλιστικών επιτελείων (Κομισιόν, ΔΝΤ κτλ) από τα συμφέροντα και τις επιδιώξεις των αστικών τάξεων, μαζί και της αστικής τάξης στην Ελλάδα που συμμετέχει στις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες και συνδιαμορφώνει την πολιτική τους. Ανεξάρτητα από φραστικές διακηρύξεις, δυσκολεύουν στην πραγματικότητα την ανάπτυξη της ριζοσπαστικότητας των λαϊκών μαζών, καλλιεργώντας σε αυτές την αυταπάτη ότι η πάλη τους μπορεί (ή και πρέπει) να σταματήσει τα "προσωρινά" σε ένα ενδιάμεσο σκαλοπατάκι μιας (καπιταλιστικής) Ελλάδας έξω από το ευρώ ή και την ΕΕ, που θα παίξει έναν "αντικειμενικά προοδευτικό ρόλο", με μια εξουσία "η οποία δε θα είναι αστική, δε θα είναι άμεσα η δικτατορία του προλεταριάτου, θα είναι όμως μια πολιτική εξουσία που το κράτος της θα είναι τύπου Κομμούνας..."

Αντικειμενικά, μια τέτοια γραμμή πάλης σπρώχνει τα εργατικά και λαϊκά στρώματα στην αγκαλιά των μερίδων εκείνων του μονοπωλιακού κεφαλαίου που, μπροστά στην όξυνση των αντιφάσεων της καπιταλιστικής ανάπτυξης, καλοβλέπουν σήμερα φυγόκεντρες τάσεις στην ΕΕ και μια αναδιάταξη των ιμπεριαλιστικών συμμαχιών. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αντιλήψεις αυτές προβάλλονται σε μια χρονική στιγμή που εγχώριες και ξένες αστικές δυνάμεις ήδη αμφισβητούν τη συνοχή της Ευρωζώνης, αλλά και της ίδιας της ΕΕ, και τείνουν να εγκαταλείψουν την επιχειρηματολογία για νομοτελειακή σύγκλιση των οικονομιών της ΕΕ. Είναι διαφορετικό ζήτημα να αξιοποιεί ένα γερά εξοπλισμένο επαναστατικό κίνημα τις αντιθέσεις ανάμεσα σε μερίδες του κεφαλαίου και τους ενδοϊμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς για να προωθήσει τους στόχος του και άλλο, θεωρώντας ότι στα λαϊκά στρώματα η αναγκαιότητα σύγκρουσης με τις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες, να σέρνεται πίσω από αστικούς σχεδιασμούς.

Στον ίδιο ολισθηρό δρόμο οδηγούν και οι αντιλήψεις ότι το σύνολο των αντιδραστικών μέτρων που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας με όχημα τα "μνημόνια" συνιστούν την υλοποίηση ενός οργανωμένου σχεδίου των ιμπεριαλιστικών κέντρων για τη διοχέτευση αξίας από την καπιταλιστική οικονομία της Ελλάδας προς αυτά. Προκύπτει επομένως, σύμφωνα με αυτήν τη λογική, ότι οι εφαρμοζόμενες πολιτικές δεν απαντούν σε αναγκαιότητες της ελληνικής αστικής τάξης, ιδιαίτερα σε καιρούς οικονομικής κρίσης, αλλά συνιστούν ένα εκ των έξωθεν εκπορευόμενων σχέδιο των διεθνών κέντρων που λειτουργούν ως "επικυρίαρχοι". Το ελληνικό μονοπωλιακό κεφάλαιο βγαίνει έξω από το κάδρο των ευθυνών. Το ίδιο αθέατη γίνεται και η καπιταλιστική κρίση της ελληνικής οικονομίας -απλά ο ελληνικός καπιταλισμός επηρεάζεται από την παγκόσμια κρίση.

Στη σημερινή Ελλάδα του μονοπωλιακού καπιταλισμού η αντικειμενική υπαρκτή αντίθεση των συμφερόντων των λαϊκών τάξεων με τις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες δεν μπορεί να λυθεί ξέχωρα από την αντίθεσή τους με τις δυνάμεις του κεφαλαίου. Η απαλλαγή από την εξουσία του κεφαλαίου είναι ο αναγκαίος όρος για να λειτουργήσει η αποδέσμευση από τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς υπέρ του λαού. Η τοποθέτηση στην προμετωπίδα του λαϊκού κινήματος των στόχων πάλης ενάντια στις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες, συχνά με την αταξική επίκληση για "υπεράσπιση της εθνικής ανεξαρτησίας", δε συνιστά κάποια δήθεν από αποτελεσματική αξιοποίηση της επαναστατικής τακτικής.

Αποτελεί, όπως έδειξε και η προηγούμενη διάλυση, μια μηχανιστική, αντιδιαλεκτική μεταφορά στο σήμερα μιας τακτικής που χρησιμοποίησε το επαναστατικό κίνημα στο πρώτο μισό του περασμένο αιώνα, τακτική που είχε πολύ πιο συγκεκριμένους αποδέκτες (χώρες με χαμηλό την εποχή εκείνο επίπεδο καπιταλιστικής ανάπτυξης. ή και με μη διαμορφωμένη την αστική κρατική οντότητά τους) και πολύ συγκεκριμένες στοχεύσεις προώθησης της επαναστατικής πάλης. Σήμερα όχι μόνο πρέπει το επαναστατικό κίνημα να υπολογίσει με αυστηρά επιστημονικό επίπεδο την ανάπτυξη του μονοπωλιακού καπιταλισμού που έχει μεσολαβήσει από τότε, αλλά, όντας και σοφότερο από την ενσωμάτωση της ιστορικής πείρας, να διορθώσει και τα στραβοπατήματα των παλιότερων επεξεργασιών του.

Η αναγκαία επαναστατική τακτική χτίζεται στο έδαφος της καθημερινής ταξικής πάλης, των άμεσων διεκδικήσεων, της αντίστασης στα αντιλαϊκά μέτρα. Για την αλληλεγγύη, την επιβίωση, την υπεράσπιση του εργατικού εισοδήματος, για την ανάκτηση των απωλειών στην κατεύθυνση ικανοποίησης των σύγχρονων αναγκών, για την υπεράσπιση των δημοκρατικών και συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, για την αποδέσμευση από τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς. Η οργανωμένη ταξική πάλη, σε σύγκρουση με τη συνολική πολιτική της αστικής τάξης και του κράτους της, με μοχλό την ανασύνταξη του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος και την ενίσχυση του ΠΑΜΕ, είναι ο μόνος σίγουρος δρόμος για να συγκεντρωθεί ο στρατός της επανάστασης, οι κινητήριες δυνάμεις της, για να  διαμορφωθεί η αναγκαία κοινωνική συμμαχία, να προετοιμαστεί ο υποκειμενικός παράγοντας για την προοπτική της επανάστασης.

Κερδίστε χάνοντας

Δεν είναι λίγο βαρετό να νικάμε μόνο εμείς σε κάθε Eurogroup; Ας αφήσουμε κανέναν άλλο να νικάει πού και πού, έτσι για να μη χαθεί το ενδιαφέρον και δε μας παίζει κανείς στο τέλος -θα μας αποφεύγουν για να αποφύγουν τη βέβαια ήττα. Βασικά το ίδιο πρόβλημα είχαν κι οι άρχοντες των Ολυμπιακών Αγώνων, στην αντίστοιχη περιπέτεια του Αστερίξ, και έφτιαξαν ένα άθλημα μόνο για τους βάρβαρους -για να μείνει ευχαριστημένος κι ο Καίσαρας.

Θα περίμενε κανείς από την κυβέρνηση να πουλάει τρέλα, όπως και τώρα, αλλά να ρίξει και λίγο αριστερό σανό για πασπάλισμα, στο οποίο ειδικεύεται. Λίγο Μπρεστ-Λιτόφσκ και ΝΕΠ, για τους αναγκαίους "λενινιστικούς" συμβιβασμούς ή ότι είναι μια ήττα που προετοιμάζει την τελική νίκη, όπως η επανάσταση του 1905 ετοίμασε το ξέσπασμα του 17' και τον Οχτώβρη. Όλα αυτά, όπου η πραγματικότητα ξεπερνάει τη φαντασία και το τρολάρισμα. Να βγουν και να πουν πχ πως χαμένη διαπραγμάτευση είναι μόνο αυτή που δε γίνεται. Ή ότι χάσαμε μόνο μια μάχη, αλλά θα κερδίσουμε τον πόλεμο -που είναι συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα.

Όχι όμως, αυτοί πουλάνε σκέτη τρέλα, αγνή και "άδολη" -όσο κι η απλή αναλογική τους. Σου λέει: νικήσαμε. Πάλι. Στον έβδομο ουρανό όλοι αδέλφια. Πετάμε από κορυφή σε κορυφή κι από επιτυχία σε θρίαμβο. Δεν υπάρχουν ντροπαλές δικαιολογίες, μονάχα νίκες, περιφανείς και περήφανες, όχι σαν τους άλλους τους υποτελείς.

Του Πάνου Ζάχαρη

Είναι κάπως σαν το "κερδίστε χάνοντας" που παίζαμε μικροί και το παίζουν τώρα οι συνταξιούχοι με τις συντάξεις τους.
Το παθαίνω και τώρα, μεγάλος, με τα κιλά καμιά φορά, που είναι σαν το χρέος. Όλα τα απομειώνω, τα διευθετώ και τα διαγράφω, για να είναι βιώσιμος (αυτά και βασικά ο ιδιοκτήτης τους) και όλο μου βγαίνουν περισσότερα, με τα πανωτόκια και τις αυξήσεις. Αλλά δεν εκτιμάς κάτι μέχρι να το χάσεις -πχ το μυικό πάχος που λέει κι ο Οβελίξ.

Ή σαν το Ρόκι, που τρώει μπουνιές τη μία μετά την άλλη, βουλώνουν τα μάτια του, μελανιάζουν και ρίχνει στα τυφλά (τυφλή αντιβία και έτσι) απ' όπου κι αν προέρχεται, αλλά πάντα νικάει στο τέλος και φωνάζει "Άντρια-ααα" (λες να εννοεί τον Αντρέα που του λείπει;).
Όμως ο λαός είναι παραζαλισμένος -σαν το Ρόκι- από τα απανωτά χτυπήματα, του κάνουν πουρέ το μυαλό και τα ΜΜΕ, και δεν μπορεί να καταλάβει πως δεν είμαστε όλοι ένα πράγμα, ίσα και όμοια, ούτε στην κρίση, ούτε στην ανάπτυξη, για να χάνουμε και να κερδίζουμε όλοι μαζί.
Together we stand, divided we fall, αλλά σαν τάξη, όχι σαν έθνος.

Κι όσοι μπορούν και σκέφτονται ακόμα, έχουν εθιστεί στην ιδέα πως χρειαζόμαστε νίκες στο σήμερα που γενικά δεν είναι λάθος, αρκεί να συνειδητοποιήσει κανείς πως κάθε μικρή νίκη είναι επισφαλής κι ολοένα δυσκολότερη, όσο δε συνδέεται με μια μεγάλη που θα φέρει ριζικούς μετασχηματισμούς κι όχι ημίμετρα ή μικρές ανάσες αξιοπρέπειας (για να την κρατάμε μετά βουλωμένη, σαν τον Πέπε, από το Αστερίξ στην Ισπανία).

Κι είναι τραγικό αν δεις τι έχει βαφτιστεί κατά καιρούς ως "νίκη" τα τελευταία χρόνια, εν μέρει από την ανάγκη του κόσμου να ζήσει τέτοιες, αλλά πιο πολύ από διάφορους πολιτικούς απατεώνες και το πάντα πρόθυμο αριστεροχώρι, που πατάνε σε αυτήν την ανάγκη και την καπηλεύονται.
Μαϊούνης, η υπαναχώρηση του ΠαΣοΚ στο άρθρο 16, οι πλατείες, ο Σύριζα, το δημοψήφισμα, η στάση του "αριστερού" Φίλη για τα Θρησκευτικά (που τις προάλλες ζήτησε συμπόρευση με ΠαΣοΚ και ΔημΑρ, με τους οποίους υπάρχει προγραμματική σύγκλιση -αυτός τουλάχιστον είναι ειλικρινής). Μέχρι και το μνημόνιο βαφτίστηκε "νίκη", γιατί ναι μεν ήταν επώδυνος συμβιβασμός, συγκριτικά όμως "πιο επωφελής" από τους προηγούμενους.

Τόσες νίκες κι ούτε ένας τίτλος όμως; Μέχρι κι η Λεβερκούζεν (Νεβερκούζεν, Λεβερ-λούζερ) έχει πάρει κάποια τρόπαια στην ιστορία της. Κι εμείς όχι; Πώς εξηγείται αυτό; Με δύο τρόπους...

Καταρχάς εκλογικά. Γιατί στην κάλπη η ήττα είναι απτή και τελεσίδικη, δεν επιδέχεται πολλαπλών ερμηνειών. Και όσο πιο πολλά φύκια πουλήσεις για μεταξωτές κορδέλες, όσο περισσότερες τζάμπα, εικονικές νίκες πουλήσεις στο τηλεοπτικό πόπολο, για να χαρεί, τόσο αυξάνουν οι πιθανότητες σου ως ΔΦΑ να επιζήσει εκλογικά -ου μην και να παραμείνει γαντζωμένος στην κυβέρνηση.
Ενώ αν έβγαιναν να πουν "δυστυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι", δε θα έβρισκαν στο τέλος ούτε την ψήφο τους.

Το δεύτερο έχει να κάνει με το δικό μας το λαό. Που αναζητά καλές εμφανίσεις και περήφανες ήττες. Ναι μεν χάσαμε, αλλά τουλάχιστον το παλέψαμε και το διαπραγματευτήκαμε, πέσαμε με το κεφάλι ψηλά, τι άλλο να κάναμε;
Κι όταν είναι να παλέψει ο ίδιος, πέφτει αμαχητί, γιατί τίποτα δεν αλλάζει. Και δεν παλεύει καν, έστω για να πέσει με το κεφάλι ψηλά, μαχόμενος.



Αλλά στο τέλος venceremos (Σύριζα-Ποδέμος). Ένας λυκάνθρωπος εναντίον της λυκοσυμμαχίας...

Υγ: Θα 'ναι σαν νίκη, αλλά θα χάνουμε... Τα έλεγε ο γέρος...
Υγ2: Αλλά εμείς θα τη φτιάξουμε την οργάνωση. Χαμένε α χαμένε...

Υγ3: ωπ, τι έγινε; Μελαχρινός Λένιν (Lenin Moreno) στον Ισημερινό;
Μετά τον Κορέα; Κερδάμε αδέλφια...

Για το Βλαδίμηρο

Από τα ελάχιστα ρώσικα που γνωρίζω, "βοστόκ" (ВОСТОК) είναι η ανατολή. Κι είναι το όνομα που διάλεξαν για μια σειρά δορυφόρους τους οι σοβιετικοί, ξεπερνώντας τους δυτικούς στην κούρσα του διαστήματος. Ακόμα κι αν οι Αμερικάνοι καμαρώνουν πως μόνο αυτοί έφτασαν στη Σελήνη, νομίζω πως οι σοβιετικοί έφτασαν στη σκοτεινή πλευρά της, που ήταν και πιο δύσκολο εγχείρημα.

Το Βλαδιβοστόκ, που βρίσκεται στη μία άκρη του Υπερσιβηρικού και τις ακτές του Ειρηνικού μεταφράζεται ως Άπω Ανατολή. Κι ήταν μια παράξενη πόλη, στρατηγικής σημασίας, όπου δύσκολα πήγαινε κάποιος χωρίς λόγο κι ειδική άδεια, απλώς για τουρισμό. Κι όταν πήγαινε είχε τη διακριτική συνοδεία κάποιου πράκτορα της KGB. Κάτι τέτοιο τουλάχιστον μας είχε πει (αν δε διαστρεβλώνω εγώ το νόημα κι αυτή τα γεγονότα) η καθηγήτρια που πρόλαβε να μας διδάξει κάποια ελάχιστα ρώσικα και μας έλεγε παράλληλα (γιατί τη ρωτούσαμε) ιστορίες για τις βόλτες που έκανε με τους δικούς της στην πόλη, μαζί με το σφο μυστικό που τους παρακολουθούσε, και δεν ξέρω αν έβγαλαν στο τέλος κι αναμνηστική φωτογραφία όλοι μαζί.

Αλλά σε αυτές τις ιστορίες δεν έδινα πολλή βάση, αφενός γιατί μπορεί να μην τις θυμάμαι καλά και να συμπληρώνει δημιουργικά η φαντασία τα κενά της μνήμης, αφετέρου γιατί κάποιες ελέγχονται για την αξιοπιστία τους. Όπως πχ μια άλλη για το σύζυγό της, που πολέμησε στο Αφγανιστάν, όπου είχε -λέει- πολι(τι)κό ψύχος και πάγωνε το κάτουρο των φαντάρων, πριν πέσει καλά-καλά στο χιόνι να το ζωγραφίσει. Που θα μου φαινόταν ελάχιστα πειστικό σήμερα, αν δεν είχε μεσολαβήσει το πάγωμα του θαλασσινού νερού στις δημοτικές αλατιέρες. Συνεπώς πίστευε και μη ερεύνα... Που σύμφωνα με μια απολογητική δε λέει να μην πιστεύεις, αλλά είτε πιστεύεις είτε όχι, πίστευε και μη, κόμμα (νέου τύπου), ερεύνα, όπως και να έχει.

Σε κάθε περίπτωση, η καθηγήτριά μας ήταν μάλλον φιλοσοβιετική, σε αντίθεση με το σύζυγό της, κι ενσάρκωνε αυτόν τον καλοκάγαθο νέο τύπο ανθρώπου, που είχε απονεκρώσει πρόωρα την πολιτική του συνείδηση, πριν καν φτάσουμε στον ώριμο κομμουνισμό (όπου δε θα υπάρχει πολιτική). Και δεν καταλάβαινε πολύ καλά τι έφταιξε κι έπεσε ο ουρανός στο κεφάλι μας, παρά μόνο πως τα πράγματα πήγαιναν καλά σε γενικές γραμμές με τον Μπρέζνιεφ, αλλά μετά άρχισαν να χαλάνε. Κι ύστερα εσύ σφε αναρωτιέσαι τι έγινε και δεν υπερασπίστηκε ο λαός τη σοβιετική εξουσία, αν όντως την ήθελε κι ήταν υπέρ της.

Αυτά που ακολουθούν είναι προφανώς δικοί μου δημιουργικοί πλην αδόκιμοι συνειρμοί, και όχι γνώσεις που απέκτησα κοντά της (ως προς τις προεκτάσεις τουλάχιστον). Στα ρώσικα υπάρχει η πολύ ωραία λέξη "μιρ" (мир), που συνδέθηκε κι αυτή με το διάστημα και πιο ειδικά με το γνωστό σταθμό, όπου το 91' ένας κοσμοναύτης (άλλη ωραία λέξη) έφυγε για την αποστολή του, κι όταν ήταν να επιστρέψει, δεν υπήρχε πια σαβιέτσκι σαγιούζ κι έπρεπε να επιλέξει άλλη, καινούρια υπηκοότητα, πώς ήθελε δηλ να πολιτογραφηθεί.

Το "μιρ" λοιπόν έχει δύο σημασίες: κόσμος, αλλά και ειρήνη. Και πρέπει να έχει αγροτική προέλευση, από τις κοινότητες των γεωργών, που για αυτούς πιθανότατα ο κάμπος τους, με την αβάσταχτα κυκλική-φυσική, κι επαναλαμβανόμενη ρουτίνα και κανονικότητα, ήταν όλος ο κόσμος τους. Κάτι που μας δείχνει γιατί δε θα μπορούσε ποτέ να είναι η αγροτιά το επαναστατικό υποκείμενο που θα αξίωνε να αλλάξει όλο τον κόσμο, κι έναν τέτοιο ορίζοντα που θα τον απάλλασσε από την ανθρώπινη εκμετάλλευση.

Είναι παράλληλα πολύ όμορφη η σύνδεση του κόσμου με την ειρήνη, ως δύο έννοιες που τις ενώνει ένα κοινό, ν(ο)ημα, όπως συνδέονται νομίζω στα ρώσικα, το κόκκινο με το όμορφο, που αποδίδονται με την ίδια λέξη: красный. Η Κόκκινη Πλατεία έχει δηλ διπλή σημασία κι είναι τέτοια (κράσναγια-όμορφη) προτού γίνει όντως κόκκινη, με την επανάσταση και το Μαυσωλείο του Λένιν. Αλλά δεν είναι σε αυτήν την ταύτιση (του κόσμου με την ειρήνη) που πρέπει να αναζητηθούν οι ρίζες του συνθήματος για την παγκόσμια ειρήνη, την ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ ανταγωνιζόμενων κοινωνικών συστημάτων, τις πρωτότυπες συνθήκες που το υπαγόρευσαν και τη στρεβλή εφαρμογή του στη συνέχεια.

Αν λοιπόν πάρουμε το "Μιρ" και του προσθέσουμε το συνθετικό που βάλαμε πριν στο "Βοστόκ", θα πάρουμε το Βλαδίμηρο==> Βλαντίμιρ, και όχι Βλάντιμιρ ή Βλαντιμίρ, γιατί είναι μια από τις συνηθέστερες παρατονίες-λανθασμένες αναγνώσεις ξένου ονόματος, αλλά σαφώς λιγότερο σοβαρές από τις πολιτικές παραφωνίες και τις λανθασμένες αναγνώσεις του λενινιστικού έργου.

Στη δική μου δημιουργική (;) φαντασία λοιπόν, ο Βλαδίμηρος εκπροσωπεί ένα μακρινό κόσμο, της επανάστασης, σαν το νέο κόσμο του σοσιαλισμού, και μια ειρήνη εξίσου μακρινή, όσο τουλάχιστον κυριαρχεί ο "υπαρκτός ιμπεριαλισμός" και δεν ανατρέπουμε το εκμεταλλευτικό σύστημα.

Και δεν υπάρχει κανείς άλλος που να κατάφερε τόσο καλά να γειώσει την επουράνια έφοδο, να την κάνει τέχνη κι επιστήμη μαζί, με σχέδιο, μέθοδο, φαντασία, τακτική ευελιξία κι εμμονή στο στρατηγικό στόχο. Κανείς άλλος που να παρακολούθησε και να διδάχτηκε από το ζωντανό, κινούμενο κόσμο, κάνοντας τον κομμουνισμό πραγματική κίνηση, που καταργεί τη σημερινή κατάσταση των πραγμάτων, κι όχι ένα ιδεώδες στο οποίο πρέπει να προσαρμοστεί (θέλοντας και μη) η πραγματικότητα. Που να δένει τη θεωρία με την πράξη, κατευθύνοντας ουσιαστικά τη μία στην άλλη, τη μελέτη του ιμπεριαλισμού με τον αδύναμο κρίκο της επανάστασης και τα άμεσα πρακτικά καθήκοντα (πχ της σοβιετικής εξουσίας) ή τους απαραίτητους τακτικούς συμβιβασμούς με την προοπτική της οικοδόμησης του νέου κόσμου.

Για αυτό κι είναι ίσως ο μεγαλύτερος επαναστάτης της ιστορίας, όλης της επαναστατικής προϊστορίας στην προσπάθεια του ανθρώπου να ξεπεράσει το βασίλειο της ανάγκης, τη δική του προϊστορία και να αρχίσει να δημιουργεί συνειδητά την ιστορία του είδους του.

Κι αυτός είναι ο Βλαδίμηρος Ιλίτς Ουλιάνοφ (Λένιν), που πέθανε σαν σήμερα, πριν από 93 χρόνια...

Τι να κάνουμε

Χτες, μεταξύ άλλων, ήταν η επέτειος θανάτου του Νικολάι Τσερνισέφσκι, του επαναστάτη που ήταν πρόδρομος του ρώσικου σοσιαλισμού, στοχαστής, λογοτέχνης και συγγραφέας του εμβληματικού μυθιστορήματος "τι να κάνουμε" που το έγραψε μες στη φυλακή κι επηρέασε  βαθιά μια ολόκληρη γενιά επαναστατών, στα τέλη του 19ου αιώνα. Από εκεί δανείστηκε ο Λένιν τον τίτλο της ομώνυμης, κλασικής μπροσούρας του, εν όψει του σημαδιακού 2ου συνεδρίου του ΣΔΕΚΡ που σηματοδότησε τη διάσπαση -ή μάλλον το ρήγμα- με τους μενσεβίκους. Κι ένας σφος λέει, περισσότερο όμως για το "ένα βήμα μπρος, δυο βήματα πίσω", (που στο μπάσκετ πάντως βήματα είναι) πως κανονικά τέτοια βιβλία δεν πρέπει να τα διαβάζουμε μικροί, πχ στη σπουδάζουσα, γιατί είναι σκέτο κάψιμο, με πολύ ειδικές λεπτομέρειες για το ιστορικό πλαίσιο της εποχής, που δεν έχουν μεγάλη σημασία σήμερα.

Οι σοβιετικοί πάντως είχαν σε τόσο μεγάλη υπόληψη τον Τσερνισέφσκι, που συμπεριέλαβαν το όνομά του, μαζί με άλλες 18 φυσιογνωμίες επαναστατών και στοχαστών-φιλοσόφων, "προδρόμων και πρωτεργατών" του ουτοπικού κι επιστημονικού σοσιαλισμού, στον οβελίσκο που βρίσκεται στο Κρεμλίνο, στους κήπους Αλεξαντρόφσκι, ένα από τα πρώτα μνημεία της επανάστασης, που στήθηκε στον ένα χρόνο από την επικράτησή της, εν μέσω δηλ πολεμικών επιχειρήσεων. Και περιλαμβάνει μεταξύ άλλων κι ονόματα αναρχικών, όπως του Προυντόν και του Μπακούνιν, με τους οποίους είχαν συγκρουστεί σκληρά οι Μαρξ κι Ένγκελς.

Το "πρόδρομοι και πρωτεργάτες" που έβαλα παραπάνω σε εισαγωγικά, είναι ο τίτλος του βιβλίου δυο σοβιετικών που επιμελήθηκαν βιογραφικά σημειώματα για τις προσωπικότητες του μνημείου και τα (αντίστοιχα) 19 κεφάλαια του βιβλίου. Το οποίο δε μεταφράστηκε στα ελληνικά από το πρωτότυπο, αλλά από την αγγλική έκδοση, με θεώρηση ενός από τους σχολιαστές του μπλοκ, που παρά την επαφή του (;) με τη θεωρία και τα έργα των κλασικών, άφησε τη μετάφραση του γνωστού "Στο Τζέλατς" (δεν έχω ρώσικα στο πληκτρολόγιο) ως "τι πρέπει να γίνει" αντί για το γνωστό μας "τι να κάνουμε".

Τι πρέπει να γίνει λοιπόν; Ή μάλλον τι πρέπει εμείς να κάνουμε; Αυτό είναι το ερώτημα που έθεσε στην εποχή του ο Τσερνισέφσκι κι απασχολεί διαχρονικά τους επαναστάτες για τη δική τους χρονική συγκυρία. Όπου το πιο βασικό είναι να μην απαντήσουμε μοιρολατρικά "ε... τι να γίνει..." ή "τι να κάνουμε κι εμείς" -αυτά έχει η ζωή, κι εμείς τα αποδεχόμαστε παθητικά, όπως έρχονται. Ούτε όμως να φτάσουμε στο νεοφιλελεύθερο ΤΙΝΑκάνουμε του Σύριζα, που επικυρώθηκε στο πρόσφατο 2ο συνέδριό του -που δε νομίζω πάντως να το συζητάμε εκατό χρόνια μετά (πέρα από την ομορφιά που έκανε ο Τσίπρας, γιατί εκτός από το Μοντεσκιέ ξέρει κι από Βολταίρο και μπορεί να διαφωνεί με μια άποψη, αλλά θα υπερασπιστεί μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να ψηφίσεις ξανά και ξανά μέχρι να συμφωνήσεις με τη δική του εισήγηση) όπως το 2ο Συνέδριο του ΣΔΕΚΡ. Κι ίσως τελικά να είναι χειρότερο κάψιμο να ασχολείσαι με αυτό το συνέδριο, παρά με το 1903.

Ας σημειωθεί πάντως, παρεμπιπτόντως, πως στη νέα ΚΕ του Σύριζα που εκλέχτηκε από το Συνέδριο (ευτυχώς με την πρώτη, χωρίς επαναληπτική ψηφοφορία) υπάρχει κι ένας Ανδρέας Παπανδρέου, έτσι για τη σημειολογία του πράγματος. Ενώ αν πάρουμε τοις μετρητοίς την εκτίμηση πως ο Φίλης βγήκε δεύτερος στην ψηφοφορία, γιατί συγκρούστηκε με την Εκκλησία, μπορούμε να πούμε τότε πως κι ο Τσακαλώτος βγήκε πρώτος, γιατί συγκρούστηκε με τους εταίρους κι εφαρμόζει φιλολαϊκά μνημόνια.
Τόση σύγκρουση από το ΠαΣοΚ είχαμε να δούμε...

Χτες λοιπόν, που ήταν η επέτειος θανάτου του Τσερνισέφσκι, ο καλύτερος τρόπος για να την τιμήσει κανείς και να απαντήσει στο διαχρονικό ερώτημά του, ήταν έμπρακτα, στους δρόμους και τα μαζικά συλλαλητήρια σε όλη τη χώρα για την υπεράσπιση των συλλογικών συμβάσεων και των εργασιακών που μπαίνουν στο στόχαστρο.

Τι μπορούμε να κρατήσουμε από τη χτεσινή ημέρα;
Η συγκέντρωση στο Σύνταγμα ήταν μαζική -αν και κάπως δύσκολο να την υπολογίσεις με ακρίβεια, αφού ουσιαστικά έγιναν τρεις διαφορετικές προσυγκεντρώσεις-πορείες, από Κάνιγγος-Ακαδημίας, Σταδίου και Στύλους του Ολυμπίου Διός. Η προσέλευση ωστόσο, αν και μαζική, ήταν κάτω από τις απαιτήσεις των περιστάσεων και το συναγερμό που πρέπει να σημάνει για τα εργασιακά, εφόσον δε θέλουμε να μετρήσουμε μία ακόμα ήττα.

Το πιο σημαντικό στοιχείο ήταν κάποια ποιοτικά χαρακτηριστικά που έδωσαν διαφορετικό τόνο. Το ανοιχτό, πλατύ κάλεσμα σε εργατικά σωματεία και συλλογικούς φορείς έχει συγκεντρώσει πάνω από 500 υπογραφές, προσεγγίζοντας σταδιακά τα μεγέθη της μεγάλης κινητοποίησης του πανελλαδικού συλλαλητηρίου του ΠΑΜΕ, της 1ης Νοέμβρη του 14'.

Προφανώς το βασικό δεν είναι να μαζέψουμε μερικές σφραγίδες παραπάνω για μόστρα, ιδίως σε μια περίοδο γενικευμένης απαξίωσης των σωματείων, αλλά ο συντονισμός δράσης και τι μπορούμε να κάνουμε με αυτά τα σωματεία. Το πρώτο βήμα είναι η κατάθεση πρότασης νόμου σε όλα τα κόμματα του κοινοβουλίου -πλην της ναζιστικής Χρυσής Αυγής. Κι αν είναι προφανές πως μόνο το ΚΚΕ θα την στηρίξει, παρόλα αυτά η κίνηση έχει μια αξία, για να διαλυθούν αυταπάτες, να ξεσκεπαστεί ο ρόλος του καθενός και να διαπαιδαγωγηθούν οι εργαζόμενοι.

Παράλληλα, υπάρχει το ανοιχτό κάλεσμα του ΠΑΜΕ για τη συνδιάσκεψη στο ΣΕΦ, όπου είναι σημαντικό να υπάρξει μαζική ανταπόκριση, και η άσκηση πίεσης για την προκήρυξη γενικής απεργίας μες στο Νοέμβρη, όπου το ζητούμενο δεν είναι απλά να προκηρυχθεί, αλλά ποιος θα τη σηκώσει και θα τρέξει να την οργανώσει.

Εδώ είναι που θα δοκιμαστεί κι η ειλικρίνεια των ενωτικών διαθέσεων κάποιων δυνάμεων. Θα υπάρξει ενότητα, κοινή δράση, "ενιαίο μέτωπο" ή όπως αλλιώς το πει κανείς στη διάλεκτό του, σε αγωνιστική βάση; Από τις 15 ομοσπονδίες και τα  περίπου 20 εργατικά κέντρα που συνυπογράφουν το κάλεσμα αγώνα, στο ΠΑΜΕ* συσπειρώνονται περίπου τα μισά. Χτες ένα από τους ομιλητές ήταν από τα τσιμέντα Χαλκίδας (που δεν πρόσκεινται στο ΠΑΜΕ). Ενώ η δική μας περιφρούρηση ήταν από διακριτική έως υποτυπώδης.

Όπως ήταν δηλ, σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη η παρουσία του εξωκοινοβουλίου. Οι γνωστοί (και όχι ιδιαίτερα διακριτικοί) ΣΕΚίτες και μια ισχνή παρουσία του Συντονισμού Πρωτοβάθμιων μόνο στην Αθήνα (σεισμός-σεισμός-συντονισμός) παρά το ξεχωριστό κάλεσμα που είχαν στα Προπύλαια (εάν δεν κάνω λάθος).
Θα μπορούσε να ανταποδώσει κανείς τις διαδικτυακές σπόντες για του πλειστηριασμούς και να πει: μα γιατί άραγε δεν ενδιαφέρονται για την υπεράσπιση των συλλογικών συμβάσεων και δεν το έχουν εντάξει στις προτεραιότητές τους -όπως δεν είχαν εντάξει και το ασφαλιστικό την περασμένη άνοιξη;
Αλλά δεν υπάρχουν τέτοιες πολυτέλειες, και δεν είναι αυτοί το κρίσιμο μέγεθος για την όποια κοινή δράση, ενότητα, κτλ.

*το οποίο ΠΑΜΕ ούτως ή άλλως δε συσπειρώνει μόνο ένα στενό κομματικό πυρήνα -κι αυτό γίνεται εύκολα αντιληπτό σε οποιονδήποτε καλόπιστο παρατηρητή. Και μου έχει μείνει μια χαρακτηριστική φράση του ΓΓ στην περυσινή Συνδιάσκεψη για τη δουλειά στο εργατικό κίνημα, που έλεγε πως στο ΠΑΜΕ δε δρουν μόνο οι κομμουνιστές, αλλά... κάθε καρυδιάς καρύδι.

Αξίζει τον κόπο, επίσης, να παρακολουθήσει κανείς το χαιρετισμό του Μαυρίκου, με τον αισιόδοξο, φορτισμένο τόνο και τις νότες προλεταριακού διεθνισμού-ενθουσιασμού. Αλλά και την προσεγμένη κεντρική ομιλία του Τασιούλα.

-Στα υστερόγραφα της ανάρτησης, μπορούμε να προσθέσουμε ότι η ΕφΣυν πρόβαλε πρωτοσέλιδα (!) το χτεσινό συλλαλητήριο, αλλά ως δράση του ΠΑΜΕ! Ενώ το ερχόμενο Σάββατο κυκλοφορεί με ένα αφιέρωμα στο Χαρίλαο Φλωράκη (τι έχουμε να διαβάσουμε πάλι...)

-Και για να ανταποδώσουμε το "ενιαίο μέτωπο" στους Σεκίτες, μπορείτε να παρακολουθήσετε σήμερα το απόγευμα στο (μαρξιστικό) βιβλιοπωλείο τους, πίσω από την Τιτάνια, την παρουσίαση του βιβλίου του Δ. Σκλαβενίτη (που νομίζω ότι κινείται στο χώρο του Σύριζα) Κάτσε καλά Γεράσιμε  για το μαθητικό κίνημα της Μεταπολίτευσης. Παρά τους όποιους πολιτικούς περιορισμούς, νομίζω πως έχει ενδιαφέρον και χρήσιμα στοιχεία, για αρκετές γενιές.

-Για την επέτειο της Αλλαγής, και τις τρεισίμισι δεκαετίες που κλείνει, κάποια άλλη φορά.