Πρέπει και μπορώ - Συν ιστορία και χείρα κίνει

Τα πρόσφατα γενέθλια του Τρότσκι, στις 7 Νοέμβρη με το νέο ημερολόγιο, είναι μια καλή αφορμή να μιλήσουμε για τον πραγματικό πρωταγωνιστή της Οχτωβριανής Επανάστασης, τον ηγέτη της εργατικής τάξης και των Μπολσεβίκων, δηλαδή τον Βλαδίμηρο Ιλίτς Ουλιάνοφ. Κι επειδή η κε του μπλοκ δεν είχε ετοιμάσει εγκαίρως κάτι επετειακό, βρίσκει την ευκαιρία να παραθέσει περίπου αφιλτράριστες, ή τέλος πάντων με σύντομο σχολιασμό, κάποιες σημειώσεις από το πρώτο μέρος μιας βιογραφίας του Λένιν, που φτάνει μέχρι τον Α’ ΠΠ -και δεν περιλαμβάνει τον Οχτώβρη- αλλά αν μη τι άλλο έχει ειδικό ενδιαφέρον, μεταξύ άλλων γιατί είναι γραμμένη από έναν τροτσκιστή ή για την ακρίβεια από έναν αποστάτη του «ορθόδοξου τροτσκισμού» (και εισηγητή της θεωρίας του κρατικού καπιταλισμού για την ΕΣΣΔ), τον Τόνι Κλιφ. Που ασφαλώς αναπαράγει το κλασικό τροτσκιστικό σχήμα ότι ο Λένιν, με τις θέσεις του Απρίλη, υιοθέτησε αναδρομικά τη στρατηγική του Τρότσκι για τη «διαρκή επανάσταση» (αν και ο «σφος με την αξίνα» δε νομίζω να ισχυρίστηκε κάτι τέτοιο, ζώντος του Βλαδίμηρου, ενώ μετά τον θάνατο του τελευταίου και κατά τη διάρκεια της διαμάχης των «επιγόνων», έδειξε αρχικά μάλλον υποχωρητική διάθεση -δηλαδή να υποβαθμίζει τη σημασία μιας θεωρίας που είχε διατυπώσει σε διαφορετική συγκυρία). Αλλά δεν μπορεί να παρακάμψει, έστω και με απολογητικό τόνο, τις σχεδόν μενσεβίκικες θέσεις που πήρε κατά καιρούς ο Λέοντας στη διαπάλη εντός του ΣΔΕΚΡ (χωρίς να τάσσεται σταθερά-διαχρονικά με το μέρος κάποιας από τις δύο «φράξιες», μέχρι τα γεγονότα του ’17). Κι αν όλα αυτά έχουν κάποιο ενδιαφέρον σήμερα, πέρα από ιστορικούς λόγους, δεν είναι για να δικαιώσουμε αναδρομικά μια γραμμή ή τις εμμονές μας, αλλά για να στοχαστούμε τα ζητήματα της εποχής μας. Αν πχ κάποιοι σφοι αναγνώστες αναμασούν το σχήμα περί τροτσκιστικής στροφής του ΚΚΕ -την ίδια στιγμή που μπορεί να υιοθετούν άκριτα διάφορα μεταβατικά προγράμματα, ως συνέχεια της πολιτικής της Δ’ Διεθνούς-, πώς υιοθετούν τη στρατηγική στροφή του Ουλιάνοφ, από τον Φλεβάρη στον Οχτώβρη και την άρνηση του συνθήματος πχ περί μιας κυβέρνησης των σοσιαλιστικών κομμάτων -χωρίς σοβιετική εξουσία; Αλλά αυτό απλώς παρεμπιπτόντως κι όχι για να μας απασχολήσει σήμερα.

Ας περάσουμε στις σημειώσεις -κωδικοποιημένες και με τυχαία χρονολογική σειρά.

-Αν κάποιοι αστοί (και όχι μόνο) δημοσιολόγοι τείνουν να συνδέσουν τους μπολσεβίκους με την επικράτηση ενός πολιτικού δόγματος και μιας μαρξιστικής ορθοδοξίας, είναι ίσως γιατί δεν έχουν υπόψη τη μαζική δουλειά που έκαναν οι τελευταίοι μεταξύ των διαφόρων αιρέσεων, θεωρώντας τους αιρετικούς δυνητικούς συμμάχους ενός δημοκρατικού κινήματος ενάντια στον τσαρισμό και την επίσημη ορθόδοξη εκκλησία, που ήταν πιστός σύμμαχος του τσάρου και ταυτιζόταν με το καθεστώς του. Οι μπολσεβίκοι μάλιστα είχαν εκδώσει για ένα διάστημα και μια περιοδική έκδοση που απευθυνόταν στους αιρετικούς, κάτι που γεννά ιντριγκαδόρικους συνειρμούς, με μια αναχρονιστική μεταφορά στην εποχή μας και το σύμπαν (μικρόκοσμο) των διάφορων πολιτικών παρεκκλίσεων -που ένα παλιό μαοϊκό ιστολόγιο είχε σατιρίσει εύστοχα με τον τίτλο οπορτουνιστική παρέκκλιση, που γραμμένο στα λατινικά, όμως, διαβάζεται και ως παρεκκλήσι.

-Αυτό που οδηγεί πάντως στις τελικές συνέπειες, αν όχι σε ένα ανώτερο ποιοτικό στάδιο, μια γνωστή αποστροφή του Λένιν για την αναγκαιότητα της δουλειάς στις μάζες, ακόμα και στις αντικαπνιστικές λέσχες (που δε θα ήταν πολύ δημοφιλές σύνθημα και μορφή στη σημερινή εποχή των εξαρτήσεων -ανισότιμων και μη) είναι ένα κάλεσμα της φράξιας των μπολσεβίκων, που απευθύνεται στους απόκληρους του κόσμου της εκμετάλλευσης και μεταξύ άλλων και στις ιερόδουλες. Μια οπτική που μοιάζει ιδιαίτερα σύγχρονη κι ας εκκινεί από αρκετά διαφορετική αφετηρία συγκριτικά με τη λογική της «αυτοδιάθεσης του σώματος», των «σεξεργατριών» και των συνδικαλιστικών τους αιτημάτων.

-Αναγκασμένος να ζει για χρόνια στο εξωτερικό, μακριά από τη ρωσική πραγματικότητα, ο Λένιν ζητούσε διαρκώς, επίμονα και εναγώνια πληροφορίες και υλικό από τη Ρωσία, από τα μπολσεβίκικα στελέχη και τους εργάτες, για τις συνθήκες στον χώρο δουλειάς, τους όρους διαβίωσης, τον τρόπο ζωής τους συνολικά κτλ. Η επιμονή του έφτανε μάλιστα σε τέτοιο σημείο, που ένας εργάτης είχε πει μεταξύ σοβαρού και αστείου ότι προτιμά να κάνει σκληρές υπερωρίες στο εργοστάσιό του, παρά να απαντά στις ακατάπαυστες ερωτήσεις του συντρόφου Βλαντίμιρ...

-Σύμφωνα με τη μαρτυρία της Κρούπσκαγια, που μεταφέρεται στο βιβλίο, ο Λένιν ήταν μάλλον ανίκανος να μιλήσει για τις στιγμές της προσωπικής του ζωής και να δώσει ενδιαφέροντα στοιχεία στους επίδοξους βιογράφους του. (Κι αν αυτό μας θυμίζει κάτι, δεν είναι τυχαίο για τους κομμουνιστές -πιο πρόσφατο παράδειγμα το σχόλιο του γιου του Χαλβατζή για τον πατέρα του και τον λόγο που παρέλειψε πολλές ζουμερές αλλά κάπως πιο προσωπικές αναφορές από το τελευταίο βιβλίο του που μας άφησε σαν παρακαταθήκη). Σε άλλες σελίδες βρίσκουμε ένα σχόλιο του Λουνατσάρσκι (που ήταν στη φράξια του Μπογκντάνοφ που απομακρύνθηκε προσωρινά από τους μπολσεβίκους) ότι ο Λένιν δεν είχε ίχνος φιλοδοξίας στη συμπεριφορά του, κάτι που δε θα μπορούσε να ισχυριστεί αντιθέτως για τον Τρότσκι. Ενώ ένας άλλος σοσιαλιστής της εποχής προσθέτει ότι η όψη-εμφάνιση του Λένιν σου έδινε την εντύπωση ενός επαρχιακού μπακάλη...

-Ο Λένιν ήταν ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης των μπολσεβίκων, αλλά δεν ήταν λίγες οι φορές που μειοψήφησε στις τάξεις των μπολσεβίκων και χρειάστηκε είτε να μεταπείσει τους συντρόφους του, είτε να πειθαρχήσει στην πλειοψηφία -αρκεί να μην ένιωθε ότι οι αποφάσεις της ήταν δεσμευτικές σε έναν λαθεμένο δρόμο που τον περιόριζε. Στη βιογραφία αναφέρεται το παράδειγμα μιας ψηφοφορίας, όπου η άποψη του Λένιν μειοψήφησε με 12 έναντι 9,5 -sic- ψήφων, και σε αφήνει με την απορία αν πρόκειται για τυπογραφικό λάθος ή για κάποιο (ένοχο) μυστικό από την κρύπτη της οργανωτικής ζωής των Μπολσεβίκων -πχ η ψήφος του Λένιν μετράει παραπάνω, με συντελεστή 1,5.

-Ο Λένιν έδειχνε κάποιου είδους ενδιαφέρον ή ακόμα και συμπάθεια στον παπα-Γκαπόν, προτού μαθευτεί ότι ήταν πράκτορας στρατολογημένος από την τσαρική Οχράνα και παρόλα αυτά ανίκανος να ελέγξει τις λαϊκές δυνάμεις που απελευθέρωσε και οδήγησαν στο επαναστατικό ξέσπασμα του 1905 -την πρόβα τζενεράλε για τον νικηφόρο Οχτώβρη, μετά από μια ντουζίνα χρόνια. Το σκεπτικό πίσω από αυτήν τη στάση ήταν ο σταθερός προσανατολισμός στη δουλειά με τις μάζες, παρά τις αντιφάσεις στην κίνησή τους και την εξέλιξη της συνείδησής τους.

-Ο Λένιν συμφωνούσε με τη θέση του Τσερνισέφσκι (από τον οποίο δανείστηκε και τον τίτλο της μπροσούρας «Τι να κάνουμε») ότι η υπερβολική επιδίωξη (μανία) για πρωτοτυπία καταλήγει να την καταστρέφει και να την αναιρεί -δηλαδή στο ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα. Κάτι που γίνεται αισθητό στα γραπτά κείμενα του Λένιν, που δε διακρίνονται για τη λογοτεχνική τους πρωτοτυπία, καθώς απευθύνονται στο ευρύ προλεταριακό κοινό, αλλά παραμένουν πρωτότυπα και κλασικά για το περιεχόμενό τους -και όχι για το λαϊκό ύφος τους. 

-Η τακτική δεν πρέπει να συγχέεται με το τακτ. Η πρώτη υπηρετεί μια στρατηγική, το δεύτερο στρογγυλεύει τις γωνίες και τις αιχμές της πραγματικής ζωής. (Ο Στάλιν θεωρούνταν μέγας τακτικιστής από φίλους και εχθρούς, με θετικές ή αρνητικές αποχρώσεις στον εν λόγω χαρακτηρισμό, ουδείς όμως τον κατηγόρησε -ή τον παίνεψε- για το τακτ του. Και η «διαθήκη του Λένιν» θα μπορούσε παραφρασμένη να καλεί τους μπολσεβίκους να βρουν για τη θέση του γραμματέα έναν σφο που να είναι εξίσου καλός τακτικιστής με τον σφο με το μουστάκι, αλλά να διαφέρει μόνο ως προς το τακτ του, στις σχέσεις μεταξύ συντρόφων και όχι μόνο). Όλα τα παραπάνω μπορούν στην καλύτερη να θεωρηθούν «λογοτεχνίζουσες ασκήσεις», έλα όμως που σε κάποια κείμενά του ο Πλεχάνοφ (και άλλοι σοσιαλιστές της εποχής) αναφέρονται ακριβώς στην έννοια του τακτ -ή τουλάχιστον έτσι αποδίδεται από τους μεταφραστές της έκδοσης- και τη σημασία της για το κίνημα, αφήνοντάς σε με την απορία.

-Ο Γκράμσι έγραψε πως ο ρώσικος Οχτώβρης ήταν μια επανάσταση «ενάντια στο Κεφάλαιο» ή τέλος πάντων τις προσδοκίες των κλασικών του μαρξισμού, που είχαν στρέψει το βλέμμα τους στην ανεπτυγμένη Δύση. Πιο ειδικά ωστόσο η Οχτωβριανή ήταν, κατά μία έννοια, μια επανάσταση ενάντια στον Πλεχάνοφ. Όχι μόνο γιατί ο τελευταίος ήταν «αρνητής» του επαναστατικού άλματος και της προοπτικής που ανέδειξε ο Οχτώβρης (αντιμετωπίζοντάς τον ως ένα είδος πραξικοπήματος ενάντια στην ιστορία, τις «σιδερένιες» νομοτέλειές της και την «ομαλή μετάβαση» από το ένα κοινωνικό σύστημα στο άλλο). Αλλά γιατί αντιλαμβανόταν γενικά σωστά αλλά με μια μηχανιστική χροιά τον ρόλο της προσωπικότητας στην ιστορία. Ένα πρόσωπο μπορεί να λείψει από ένα ιστορικό γεγονός, χωρίς να ανατρέψει τη φορά της ιστορίας και επιδρώντας μόνο στην ταχύτητα του ιστορικού χρόνου -μπορεί δηλαδή μόνο να καθυστερήσει ή να επιταχύνει τη ροή του.
Είναι βέβαιο, όμως, ότι η Οχτωβριανή Επανάσταση θα ξεσπούσε χωρίς τον Λένιν; Χωρίς τη στρατηγική σύλληψη, την ανάγνωση της συγκυρίας, την πολιτική ευφυία, την επιμονή για τη στρατηγική στροφή των Μπολσεβίκων; Θα μπορούσε να είναι επιτυχής και νικηφόρα ή να εμφανιστεί μεταγενέστερα στο ιστορικό προσκήνιο, όταν το κλειδί για μια επανάσταση είναι ακριβώς η αξιοποίηση της επαναστατικής κατάστασης, κατά την οποία «μια μέρα πριν νωρίς, μια μέρα μετά αργά»;

-Το βασικό γνώρισμα του Λένιν ήταν ίσως η επιμονή του, η ακατάβλητη σιδερένια του θέληση. Ένας σύγχρονός του Ρώσος αγωνιστής την παρομοίαζε με «θανατηφόρο άρπαγμα ενός μπουλντόγκ» -σε αντίθεση με την ιδιοσυγκρασία του Πλεχάνοφ, που προσιδίαζε σε κυνηγόσκυλο. Είναι ενδιαφέρουσα μια γλωσσική επισήμανση του συγγραφέα -αν και θα χρειαζόταν επιβεβαίωση από ρωσομαθείς- ότι στη ρωσική γλώσσα η λέξη «βόλια» εκφράζει τόσο τη θέληση, όσο και την ελευθερία. (Παρεμπιπτόντως, τα ρωσικά έχουν άλλη μία τουλάχιστον αντίστοιχη γοητευτική περίπτωση, με τη λέξη «Μιρ», που εκφράζει τον κόσμο -τον πλανήτη- αλλά και την ειρήνη, σα να είναι δύο ταυτόσημες έννοιες. Και η αλήθεια είναι ότι χωρίς ειρήνη, ο κόσμος μας οδεύει προς αφανισμό). Ακόμα και αν δεν ισχύει ακριβώς, είναι μια πολύ ωραία σημειολογία για το ουσιαστικό περιεχόμενο της ελευθερίας που ορίζεται θετικά γύρω από κάποιον σκοπό -και όχι απλώς ως αποδέσμευση, απαλλαγή από κάποια δεσμά ή έναν περιορισμό -πχ της φεουδαρχίας.

Είναι η ίδια ταύτιση που συμπυκνώνεται σε μια (παρα)φραση του Αρχιμήδη: δώσε μου μια επαναστατική οργάνωση και θα κινήσω τη γη -ή μάλλον τον τροχό της ιστορίας. Είναι αυτό που εμπνέει τον τίτλο της ανάρτησης, «πρέπει και μπορώ» (ή εναλλακτικά θέλω και μπορώ -αρκεί να μην έχουμε δυσάρεστους συνειρμούς με τα συνθήματα της κάλπικης Αλλαγής για τον λαό και το ΠΑΣΟΚ), που παραπέμπει ίσως κάποια μικρά παιδιά της γενιάς μου (που πέρασαν επιτυχώς τις παιδικές τους αρρώστιες) στο μουσικό σήμα έναρξης του «Ντράγκον-μπολ» -με ήρωα τον Βλαδίμηρο. Κι είναι επίσης αυτό που συμπυκνώνεται στη φράση ότι η ιστορία χρειάζεται λίγο σπρώξιμο -γιατί κινείται αργά, σε σχέση με τα βιολογικά μας όρια, τις επιθυμίες μας, αλλά βασικά την αντικειμενική αναγκαιότητα να αλλάξουμε τον κόσμο. Συν ιστορία και χείρα κίνει -που είναι οδηγός, τροφή για σκέψη και βασικά για δράση στο σήμερα. Είναι τέλος αυτό που θα υποδήλωνε συνειρμικά ένα λογοπαίγνιο με το υποκοριστικό «Βαλόντια» (εκ του Βλαντίμιρ) και την ηχητική συγγένεια με τον (επαναστατικό) βολουνταρισμό. Ο οποίος σπάει τα μούτρα του, όταν δεν έχει επαφή με την πραγματικότητα, και τον αδύναμο κρίκο της αλυσίδας, όταν διαβάζει σωστή τη συγκυρία. Και αυτή είναι μια σπουδαία παρακαταθήκη -αλλά και η πιο δύσκολη να εφαρμοστεί στην πράξη.

Κανείς δε θα γίνει ο νέος Λένιν, απλώς επειδή είναι αποφασισμένος ή γιατί μπορεί να γίνει εκνευριστικά επίμονος και τυφλά πεισματάρης, χωρίς να έχει τις υπόλοιπες αρετές του Ιλίτς: Την αφοσίωση, την ουσιαστική αφομοίωση του μαρξισμού, την ιδανική σύνδεση θεωρίας και πράξης, την τακτική ευελιξία, τη στρατηγική στόχευση, το πολιτικό κριτήριο, το σωστό αισθητήριο για την ανάγνωση της συγκεκριμένης κατάστασης -χωρίς το οποίο σκοντάφτουν συχνά οι καλύτερες, αγωνιστικές προθέσεις των καλύτερων επαναστατών. Το ζητούμενο είναι να κατακτήσουμε συλλογικά το επίπεδο ετοιμότητας των μπολσεβίκων, για να αναδεικνύονται από τις γραμμές μας ικανά στελέχη (και ας μην έχουν τις ανυπέρβλητες ικανότητες του Λένιν), για να αξιοποιούμε τις αντιφάσεις και να κυλάμε τον τροχό της ιστορίας, χωρίς να γυρίζει στο μηδέν, όπως στον μύθο του Σίσυφου.

Ο Λένιν τα έδινε όλα για την επανάσταση, αλλά ήταν μια πολύπλευρη, χαρισματική προσωπικότητα, που συνδύαζε διαλεκτικά τα πιο αντίθετα καθήκοντα και αρετές -την πολιτική πράξη με την πολιτική θεωρία, την τάση να κλείνεται επί μερόνυχτα για (οικονομική, φιλοσοφική κτλ) μελέτη στις βιβλιοθήκες, αλλά να ζητά εμμονικά την άμεση ανάληψη πρωτοβουλιών και να αφήνει στη μέση την μπροσούρα του για το Κράτος και Επανάσταση -γιατί είναι πάντα πιο συναρπαστικό να κάνεις μια επανάσταση, παρά να γράφεις για αυτήν.

Και δεν ήταν -ούτε αυτός, ούτε οι μπολσεβίκοι- χωρίς αντιφάσεις, ένας έτοιμος, διαμορφωμένος και εξ αρχής ολοκληρωμένος επαναστάτης (οι μπολσεβίκοι πχ είχαν σχεδόν για μια δεκαετία μια αντιφατική οργανωτική σύνδεση με τους μενσεβίκους -μετά την αρχική διάσπαση του 1903-, ενώ το οργανωτικό τους μοντέλο -κόμμα νέου τύπου- δεν τους έκανε απροσπέλαστους, πχ για τους πράκτορες του Τσάρου, που έφτασαν στο Πολιτικό Γραφείο και τα ανώτερα αξιώματα, σε συνθήκες σκληρής παρανομίας ασφαλώς. Δεν τους τιμά μια παρουσίαση με μυθικά στοιχεία, χωρίς αντιφάσεις και πισωγυρίσματα. Ούτε όμως μια εκδοχή που θα επέμενε και θα ξαναγύριζε σε αυτά, σα να μην είχαν λυθεί στην πράξη από την ιστορία -πχ για την αξία της οργανωτικής πειθαρχίας του κομματικού μέλους, σε αντίθεση με τη χαλαρή πολιτική σύνδεση που περιέγραφε ο Μαρτίνοφ και διακρίνει τον σημερινό οργανωτικό χυλό πολλών (μικρο)αστικών κομμάτων και οργανώσεων.

Οι κομμουνιστές «χρειάζονται» σήμερα τις αντιφάσεις και τα εμπόδια, για να βγουν πιο δυνατοί από την επίλυσή τους, να αποκτήσουν ετοιμότητα, κριτήριο, δεσμούς με τις λαϊκές μάζες και προπαντός τη δυνατότητα πρωτότυπης πολιτικής σύλληψης και ερμηνείας των γεγονότων, της κοινωνικής πραγματικότητας, της πολιτικής συγκυρίας. Γιατί η συγκεκριμένη ανάλυση της πραγματικότητας παραμένει το πιο δύσκολο καθήκον για τους κομμουνιστές και ήταν το κρίσιμο στοιχείο που έλειπε για τη νίκη των πιο ισχυρών και ελπιδοφόρων επαναστατικών εφόδων προς τον ουρανό -πχ στη Γερμανία. Αυτό είναι ίσως το βασικό που θα έπρεπε να μάθουμε -αλλά δε γίνεται να αντιγράψουμε- από τον Λένιν. Δε φτάνει να θέλεις ή να πρέπει αλλά και να μπορείς...

Η σκύλα μάνα του κτήνους είναι έγκυος ξανά

Ας κάνουμε μια απόπειρα σοβαρής σύντομης πολιτικής εισήγησης, όπως κάποτε στο Τέξας (που έγινε λέει Ντέμοκρατ, με τις ευλογίες των Μπους, γιατί το κεφάλαιο δεν έχει ιδεολογία πέρα από το χρώμα του χρήματος) στην Οργάνωση. Ποια Οργάνωση; Αυτή που λέγαμε προηγουμένως.

Παραμονές Πολυτεχνείου είναι πάντα μια καλή περίοδος. Πχ για πολιτικό συναίσθημα (που λείπει από την ξενέρωτη ημερήσια διάταξη) και έναν έρωτα για μια χρονολογία, την εξέγερση ή μια κατακόκκινη νιφάδα. Για παθιασμένες συνελεύσεις, Φαραντούρη-Θεοδωράκη, μπουάτ, γλυκιά προσμονή και... κάθε Νοέμβρη δεν ξέρω τι με πιάνει.

Ή για αφηρημένες αναλύσεις της συγκεκριμένης κατάστασης -αναλύουμε, διαλύουμε και συνθέτουμε, όπως είπε και ο Νίκος στην Έλλη. Ανάβαση στην αφαίρεση, γενικεύσεις, εισηγήσεις σαν μπροσούρες, πολιτικά σχέδια, τακτικές κινήσεις, στρατηγικές στοχεύσεις, ζητήματα τακτικής και στρατηγικής.

Αν το κάνεις σε μια ταβέρνα, μπορεί να μοιάζει με το εορταστικό των Απαράδεκτων (μια τζατζίκι και κάτω οι δύο υπερδυνάμεις). Ή με τις διαλέξεις του Αλέφαντου στον Πανελλήνιο με τους κεφτέδες (ρε εσείς, ποιος μου έφαγε την ΑΡΑΣ;). Ή με ακροατές του Γεωργίου (σοφή η μαλακία σου) και του Σπορ FM (ζήτω τα 25χρονα της... «Λέσχης της Μάχης» -sic-), που πάει να γίνει πλατφόρμα με πλήρες πρόγραμμα -αλλά όχι πολιτικό.
Στην τελική, άλλο Τσάρλι και άλλο οι άγγελοι του Σάρλη...

Εμάς πάντα μας ενδιαφέρει τι μπάλα παίζει ο αντίπαλος (κράτος και παρακράτος), πώς θα παραταχθεί και τι άσους κρύβει στο μανίκι. Θέλουμε να είμαστε υποψιασμένοι για κάθε ενδεχόμενο. Τίποτα δε μας είναι αδιάφορο (σαν αυτούς που μισεί ο Γκράμσι), ούτε αθώο (μέχρι αποδείξεως του εναντίου) ούτε τυχαίο (η συγκέντρωση ανάβει και όλα είναι συνειδητά). Κι είναι πολλές οι συμπτώσεις των τελευταίων ημερών, για να τις αγνοήσουμε και να μην πάρουμε το μήνυμα.

-Στην επέτειο του «αλόρ σ’ε λα γκερ», το αστικό κράτος είπε στη Θεσσαλονίκη το «τρίτο μέγα ΟΧΙ» στην κομμουνιστική απειλή, στήνοντας ένα τείχος συνταγματικής προστασίας γύρω από τον Κασιδιάρη, που είναι δωσίλογος πατριώτης -όχι σαν τον Λαμπράκη που μιλούσε στην ίδια πόλη, στο «Κοσμοπολίτ». Και όλα αυτά με ζήλο περισσό, που θυμίζει κάτι από Βολφ Μπίρμαν και Βολταίρο: διαφωνώ (στα χαρτιά) με όσα λες, αλλά θα τσακίσω μέχρι θανάτου κομμουνιστές και αντιφασίστες, για να μπορείς να σκορπάς ανενόχλητος το φασιστικό σου δηλητήριο. Που διαβάζεται και αλλιώς: αντιγράφω -ως κράτος- κατά γράμμα τις φασιστικές πρακτικές, αλλά παριστάνω το(ν) έκπληκτο - ανήξερο, όταν θεριεύουν τα φίδια και μας ζώνουν απειλητικά -κύματα μας κλειουν.

Και ποιες είναι αυτές οι πρακτικές; Με αθλητικούς όρους, θυμίζει κάτι από την Μπάρτσα του Φλικ, που ανεβάζει παίκτες και πιέζει ψηλά σε όλο το γήπεδο, για να ανακτήσει την μπάλα, αποκτώντας αριθμητικό πλεονέκτημα, σε κρίσιμα σημεία του γηπέδου. Με πολιτικούς όρους, θυμίζει τον νόμο του θρασύδειλου που χτυπά μόνο εκεί που τον παίρνει. Στα μουλωχτά, ξαφνικά, πολλοί εναντίον ενός και με στόχο άμαχο πληθυσμό. Όπως κάνουν τα ΜΑΤ και οι φασίστες -τυχαίες συμπτώσεις δεν υπάρχουν.

-Ο επόμενος κρίκος στην άτιμη αλυσίδα -που πρέπει να σπάσουμε- ήταν στην αντιφασιστική πορεία στο Νέο Ηράκλειο. Επανάληψη του ίδιου σκηνικού, προς γνώση και συμμόρφωση -όσων δε συνεμορφώθησαν προς τας κρατικάς υποδείξεις-, και επίθεση της αστυνομίας στους διαδηλωτές, στην επέτειο της δολοφονίας των δύο χρυσαυγιτών, που έμοιαζε με (και ήταν) μαφιόζικο ξεκαθάρισμα λογαριασμών. Αν μη τι άλλο η ΕΛ.ΑΣ. κάτι ξέρει από greek mafia και τις μεθόδους της, αυτή τη φορά όμως διάλεξε πιο «ήπιες» μεθόδους (χημικά και δακρυγόνα), πλην εξίσου δολοφονικές -όπως είχε δείξει η δολοφονία του Κοτζαρίδη, χωρίς προφανώς να ιδρώσει το αυτί τους.

Τα ΜΑΤ άλλωστε δεν είναι παρά μια στρατιωτική μονάδα της αστυνομίας, για να μας θυμίζει ότι βρισκόμαστε σε εμπόλεμη κατάσταση διαρκείας (ταξικός πόλεμος) και να ξεχνάμε βολικά (μετά τις κάλπες) τις σοσιαλδημοκρατικές κορόνες: α. για κοινωνική ειρήνη και β. κατάργηση των ΜΑΤ και των χημικών.

-Το (αναγκαίο) «καλό» (για την αστική εξουσία) τρίτωσε στην Πάτρα, όπου η αλληλουχία των γεγονότων ήταν πολύ διδακτική. Οι φασίστες στοχοποίησαν μια συντρόφισσα. Οι κομμουνιστές έδρασαν πολιτικά και την περιφρούρησαν μαζικά -η περιφρούρηση είναι πρωτίστως πολιτική, όπως μαθαίναμε κάποτε στο Τέξας. Οι φασίστες επιτέθηκαν με όπλα και τα εργαλεία της δουλειάς τους (μαχαίρια, σιδερογροθιές, πιστόλια φωτοβολίδας), δρώντας ως συμμορία. Τα αστικά ΜΜΕ πήραν γραμμή να μιλήσουν για άγριες συμπλοκές και επεισόδια. Οι αστυνομικές αρχές συνέλαβαν θύματα της επίθεσης στο νοσοκομείο και άφησαν ελεύθερο (υπό όρους) τον ένοπλο φασίστα.

Με δυο λόγια, μια υποδειγματική εφαρμογή της θεωρίας των δύο άκρων στην πράξη, που λειτουργεί ως πλυντήριο για τους Νεοναζί.

-Αλλά Πολυτεχνείο χωρίς ΑΡΑΣ είναι τσίχλα δίχως ζάχαρη. Οι μαύροι έκαναν παρακρατικού τύπου πέσιμο, με μολότοφ κτλ, σε φοιτητική συνέλευση. Τα κανάλια έφτιαξαν κλίμα τρομοκρατίας αλλά δεν πέρασαν ούτε ξώφαλτσα από την αλήθεια -τη βεντέτα της ΑΡΑΣ με τμήμα της αναρχίας. Η κυβέρνηση, σαν έτοιμη από καιρό, δηλώνει πρόθυμη να πάρει μέτρα για την «προστασία του Πολυτεχνείου» -αν το ακούς από Δαπίτη, το μυαλό σου πάει κατευθείαν σε μπράβους και λοιπούς άσβερκους, που έχουν οργανικούς δεσμούς («α και ου») με την παράταξη. Η Mariori λέει πως η αναρχία είχε κάνει αντίστοιχο πέσιμο εναντίον μας, το ’95 και το ’98 -το ένα μάλιστα σε εκδήλωση αντιστασιακών (!) που έχουν ζήσει πολλά, όσο να πεις, για να τρομάξουν με δύο στρακαστρούκες. Και η ΑΡΑΣ την έπεσε στους Ναρίτες που δεν καταδίκασαν απερίφραστα την επίθεση των μαύρων εναντίον της, στα ΔΣ των φοιτητικών συλλόγων. Μα Εαακίτης να στοχοποιεί (πρώην) Εαακίτη; -Ναι, έτσι έκαναν πάντα.

-Στον βαθμό που εντείνονται οι ενδο-εξωκοινοβουλευτικές αντιθέσεις, δε βλέπω σφοι γιατί να μην παραγγείλουμε ποπ-κορν και πατατάκια, για να κατεβαίνουν καλύτερα σουρεάλ σκηνές και διαλόγους, του στιλ: «Δεν έχουν θέση ανάμεσά μας οι τραμπούκοι», στο καπάκι επίθεση σε όσους δεν τους καταδίκασαν αυθόρμητα, νέος γύρος για την καταδίκη της ΑΡΑΣ, ενδοθυματικές αντιθέσεις στους στόχους της ΑΡΑΣ, που είναι απέναντι αλλά κατέβαιναν μαζί της ως ΕΑΑΚ, ναι αλλά ποιος την ανέχτηκε και ποιος την τάισε πολιτικά μετά τα μεσάνυχτα -πιάσε και ένα αναψυκτικό, για να γλιστράει.

Την ίδια στιγμή το (κεντρο)αριστεροχώρι πανηγυρίζει άλλη μια εκλογική ήττα του φασισμού, αυτή τη φορά στις ΗΠΑ με τις ενδιάμεσες (και εξαρτημένες) εκλογές. Και η ΕΛΑΣ του Τσίπρα αναζητά τις ρίζες του φασισμού στα σκυλάδικα και την υποκουλτούρα, προτείνοντας ίσως ως αντίδοτο τα βιβλία, τα ταξίδια και το έντεχνο ή τις επιτυχίες της Άντζυς Σαμίου -ως αντίβαρο στον Γονίδη και τον Σφακιανάκη. Τώρα κλέφτες και αστυνόμους/θες να παίξουμε στους δρόμους (έρωτας και κίνημα διαλεκτικά δεμένα).

Ο υπόκοσμος και το περιθώριο είναι διαχρονικές δεξαμενές για το φασισμό, όπως όλα τα λούμπεν, ασυνείδητα στοιχεία (ακόμα και η «λούμπεν αστική τάξη», σαν τον Τράκη, που τάχθηκε ανοιχτά υπέρ του αντισυστημικού Κασίδα). Εκεί συναντιέται το κράτος με το παρακράτος: τα ένστολα σκυλιά που φυλάν τα αφεντικά τους, με τα ναζί μαντρόσκυλα των εφοπλιστών και του συστήματος, οι λύκοι αγκαλιά με τα («εξημερωμένα») σκυλιά. Το βασικό, όμως, είναι ποιος κόσμος στηρίζει - χρειάζεται τον υπόκοσμο -και δεν είναι άλλος από τον κόσμο του κέρδους και της εκμετάλλευσης. 

Τα σκυλιά του συστήματος (οικόσιτα ή «αδέσποτα») μπορεί να ψοφάνε κατά καιρούς -όπως τα χρυσαύγουλα. Μη χαίρεστε, όμως, η σκύλα που γέννησε το κτήνος είναι έγκυος ξανά -μας προειδοποίησε ο Μπρεχτ. Και όσοι δηλώνουν αντιφασίστες, είναι υποχρεωμένοι να πολεμήσουν τον φασισμό ως καπιταλισμό -αν θέλουν να τον βάλουν στο χρονοντούλαπο της ανθρώπινης προϊστορίας. Αλλιώς θα στοχοποιούν τα μπουζούκια που είναι όπως και ο μπάτσος όργανα (της τάξης), αλλά θα αφήνουν στο απυρόβλητο την κυρίαρχη τάξη που τα χρησιμοποιεί. Κι η εναλλακτική που προτείνουν θα είναι σαν τον ειρωνικό στίχο του Άσιμου.

Γκρεμίστε τα σκυλάδικα/και κάντε τα χοροπηδάδικα...

-Κερασάκι στην τούρτα, η οδηγία της Κομισιόν στους Ευρωπαίους υπηκόους να φτιάξουν κιτ (σακίδιο) επιβίωσης για 72 ώρες. Ένα ακόμα βήμα για να εξοικειωθούμε με την (υπο)κουλτούρα των φέρετρων, όπως μας παρότρυνε ο Δένδιας. Πολλοί θα μείνουν με την απορία τι είδους χτύπημα ετοιμάζει - περιμένει ο δυτικός κόσμος και η ΕΕ. Αλλά όσοι θέλουν ένα «κιτ» μακροχρόνιας επιβίωσης από το σύστημα που γεννά μαζικά πολέμους και θανατικά, ξέρουν πολύ καλά τι χρειάζεται να πάρουν μαζί τους: σφυρί, δρεπάνι και μακριά από τον καναπέ τους.

Κατακλείδα

Το κράτος κάνει τη δική του καμπάνια διαρκείας υπέρ του φασισμού. Το σύστημα παίζει την μπάλα που ξέρει, το δικό του παιχνίδι. Αντικομμουνισμός, προβοκάτσια, χρήσιμοι ηλίθιοι και μαντρόσκυλα ως εφεδρεία. Η μπάλα όμως είναι στο δικό μας γήπεδο και είναι η ώρα των αποφάσεων -αν θα παίξουμε το παιχνίδι που βολεύει τον αντίπαλο ή με τους δικούς μας όρους. Ποιοι είναι αυτοί; Μεταξύ πολλών άλλων, τους δείχνει η μαζική κινητοποίηση στην Τούμπα -για να σωθεί μια λαϊκή κατοικία από τα αρπακτικά.
Και η δίμηνη καμπάνια της ΟΛΜΕ ενάντια στον φασισμό -μικρή απάντηση σε όσους απορούσαν τι αλλάζει μια εκλογική πρωτιά και μια ταξική διοίκηση σε Ομοσπονδίες και Σωματεία. Και από κοντά, με ενεργό ρόλο και συμμετοχή, η Μάγδα Φύσσα, που έχει καταλάβει καλύτερα από πολλούς ότι ο φασισμός δεν πεθαίνει με δικαστικές αποφάσεις, ούτε με την ιδιώτευση - απογοήτευση. Πρέπει να τον τσακίσουμε -πριν μας τσακίσει αυτός.

Υγ: η σημερινή επέτειος απαιτούσε άλλου είδους ανάρτηση, αλλά η κε του μπλοκ επιφυλάσσεται για το κοντινό μέλλον -αρκεί να μην έχει πολλή ξηρασία.

Στις αυταπάτες δεν υπάρχουν αδιέξοδα

Παρίσι, Ρίο, Μαδρίτη, Κάλπη
Έχεις ξεχάσει πού ακριβώς θέλεις να πας

Ελπίδα εδώ, ελπίδα εκεί, ελπίδα παραπέρα, πού είναι η ελπίδα; Κρυμμένη στο μανίκι του Παπατζή και κάθε εποχή έχει τον Παπανδρέου που της αξίζει. Βυθισμένη στον πάτο ενός άδειου κουτιού (του Βαξεβάνη), μιας ψηφοδόχου γεμάτης αυταπάτες, που σκόρπισαν στους πέντε ανέμους και τις γραμμές των οριζόντων, που ποτέ δεν πιάνονται.

Και έγινε η σπίθα πυρκαγιά (και αρχιπέλαγος τα σταγονίδια). Η ελπίδα καίγεται, εξατμίζεται και πλανάται πάνω από τον κόσμο. Παρίσι, Μαδρίτη, Βελιγράδι, Ρίο, Τίρανα. Στην «Ελπίδα για Δημοκρατία» της Καρυστιανού, στην ξαναζεσταμένη ελπίδα του Αλέξη, στην ντισκοτέκ την παλιά (είναι που λείπεις εσύ, η πραγματική Ελπίδα), σε όποιον μπορεί να νικήσει τον Μητσοτάκη, να κάνει μία από τα ίδια, αλλά με ηθικό πλεονέκτημα. Στο μικρότερο κακό, που δε φέρνει τίποτα καλό, σε όσα είχαμε ζήσει μέχρι χτες και νοσταλγούμε εξιδανικεύοντας, στον πήχη που πέφτει διαρκώς πιο χαμηλά, στο μπόι των ονείρων μας ή μάλλον της αυταπάτης μας, που πόντο-πόντο χάνει. Και τα μισά να κάνει, έστω και ένα να μην κάνει. Στις 50 αποχρώσεις της κάλπης και της διεθνούς σοσιαλδημοκρατίας.

Κάποιοι την βλέπουν περίπου σαν μόδα, βάσει επικαιρότητας. Θα γίνει της Γαλλίας ή μάλλον της Σερβίας, γιατί όχι της Βραζιλίας και της Ισπανίας; Τότε να κάνει η μάνα -αλλά η μαμά πατρίδα δεν υπάρχει πια. Η ελπίδα είναι ψυχή ταξιδιάρα, με διαβατήριο τις νοθείες, ένα σύγχρονο μαρτύριο του Σίσυφου, που είναι καταδικασμένος να τρέχει πίσω της, να μην την φτάνει ποτέ (και ας πολεμάει πάντα), σε αντίθεση με την άπιαστη γραμμή του ορίζοντα, που οφείλεις να κυνηγάς αν θες να προχωρήσεις προς την ουτοπία. Η κίνηση (και κάθε κίνημα) είναι αναγκαίος όρος ύπαρξης της ύλης, δεν είναι όμως το παν. Μπορεί να γίνει μαρτύριο, όταν είναι άσκοπη, ανερμάτιστη, μάταιη και αενάως επαναλαμβανόμενη, σαν φαύλος κύκλος χωρίς διέξοδο από τον βούρκο.

Το βασικό χαρακτηριστικό αυτού του είδους ελπίδας είναι ότι βρίσκεται πάντα μακριά, κάπου στο εξωτερικό, έξω από εμάς και τη δράση μας -ειδοποιός διαφορά με το «απέξω» του Βλαδίμηρου-, έξω απ’ όλους όσους αναμένουν παθητικά τον Σωτήρα και την εύκολη λύση -κατά κανόνα εκλογική ή εξίσου μεταφυσική. Κάθε τι μακρινό είναι θαυμαστό παράδειγμα προς μίμηση, ελπιδοφόρο, χωρίς αντιφάσεις σχεδόν, απόλυτο μέτρο σύγκρισης για εμάς -που «δεν έχουμε περάσει Διαφωτισμό», ούτε καν καπιταλισμό, μας κυβερνά μια Μαφία, σε έναν γιδότοπο, και είμαστε άξιοι της μοίρας μας, που την διαβάζουν σε ανοιχτές παλάμες που μουντζώνουν και σφίγγουν τη γροθιά για να κινηθούν παλινδρομικά, χωρίς σχέδιο, από τη μια ονείρωξη (αυταπάτη) στην άλλη.

Είναι μια ιδιότυπη αντιστροφή του σχήματος της «ελληνικής ιδιαιτερότητας», μια μορφή εξωτερικής ιδιαιτερότητας, ή μάλλον «ιδιαιτερότητας εξωτερικού» -κι ας την τρέφουν οι αυταπάτες του παλιού λεγόμενου «Εσωτερικού». Κάτι σαν το παράπονο της Βάνας Μπάρμπα για την Ελλάδα, όπου «δε γίνονται πράγματα», όχι κάτι ενδιαφέρον τουλάχιστον, κι ας μην κουνήσαμε -συν Αθηνά- ούτε το δαχτυλάκι μας για να κινήσουμε τον τροχό της Ιστορίας.

Είναι επίσης μια ενδιαφέρουσα αντιστροφή μιας δικής μας τυπικής τάσης να κρίνουμε αυστηρά τα καθ’ ημάς, όσα συμβαίνουν και όσους τα κάνουν, όσους γνωρίζουμε από την καλή και την ανάποδη και τρώμε στη μάπα σε καθημερινή βάση -πχ τον οπορτουνιστικό χυλό. Την ίδια στιγμή, όμως, είμαστε επιεικείς και ανεκτικοί σε αδελφές οργανώσεις - δυνάμεις του εξωτερικού, με αντίστοιχες αντιφάσεις - λανθασμένες αντιλήψεις, γιατί επιβάλλεται να συγκροτηθεί ένας διεθνής πόλος, με όσους μιλάμε την ίδια γλώσσα ή υπάρχει ένα πεδίο μίνιμουμ συνεννόησης -κι ας έχει χαμηλό ταβάνι, όπως έδειξαν οι εξελίξεις των τελευταίων ετών με τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Τη γλώσσα μου έδωσαν μαρξιστική. Δεν πειράζει αν κάποιοι δυσκολεύονται στα πρώτα τους βήματα και τη μιλάνε σπαστά, αρκεί να μην την εκβαρβαρίζουν με ξένα, αστικά στοιχεία -όπως ο Πουτινισμός.

Η ελπίδα έρχεται και φεύγει όπως ήρθε, ως την επόμενη αυταπάτη. Σε αυτές δεν υπάρχουν αδιέξοδα, γιατί φαντασιώνεσαι τον κόσμο όπως θέλεις και όχι όπως είναι στην πραγματικότητα. Κι όταν οι παλιές, χρεοκοπημένες αυταπάτες επανέρχονται δριμύτερες, μασκαρεμένες με νέα, άφθαρτα πρόσωπα και σχήματα, τις περνάς πάλι για καινούριες και τις καλωσορίζεις. 

Τι είναι όμως φρέσκο και καινούριο;

Το αναζητούν όλοι, σαν την ελπίδα, και επικαλούνται το όνομά του επί ματαίω. Χρειάζεται κάτι άλλο, κάτι νέο, κάτι τελείως διαφορετικό, μακριά από την πεπατημένη, μια νέα μορφή, μια νέα δύναμη, φρέσκα πρόσωπα, φρέσκιες ιδέες, κάτι που δεν έχουμε δοκιμάσει, με νέα ρούχα και περιτύλιγμα, να αλλάξουμε κάτι για να έχουμε άλλο αποτέλεσμα και όχι τη θλιβερή, παραδοσιακή αναποτελεσματικότητα.

Όχι απεργίες, όχι κόμματα (δηλαδή ΚΚ), όχι σωματεία και οργάνωση. Κάτι αυθόρμητο, αδιαμεσολάβητο, κατά προτίμηση διαδικτυακό και εύκολο σαν ένα κλικ, χωρίς περιττές θυσίες και αγώνες. Μια εύκολη λύση, ουρανοκατέβατη, σαν το ταβάνι που γκρεμίζεται πάνω μας, ενώ «γκρεμίζει το σύστημα» (Μητσοτάκη). Και εκβάλλει ειρηνικά για να ξεφουσκώσει στην κάλπη, κατά κανόνα στην παμπάλαια (και όχι αρχαία) σκουριά της σοσιαλδημοκρατίας -όπου κατέληξε και η Μάρω Δούκα.

Σαν τη «λίστα των φοιτητών» στη Σερβία, που δεν έχει φοιτητές, ούτε τίποτα καινούριο, ούτε καν καθαρό πολιτικό στίγμα καλά-καλά, γιατί θέλει να τα έχει με όλους καλά -προπαντός με τον κόσμο του κέρδους και της εκμετάλλευσης. Ένα κοινοβουλευτικό «no politica», που είναι πάντα αντιδραστικό, πολιτικά μιλώντας. 

Σαν μια Καρυστιανού, με καλύτερους συμβούλους, χωρίς ακροδεξιές κορόνες, που δε θα ’χε εκτεθεί με κοτσάνες -τις απόψεις της. Σαν τη φάρσα της Αλλαγής, που κατέληξε στην τραγωδία της «Ελπίδας» και αποκοιμήθηκε στην αγκαλιά του ΝΑΙ (στο δημοψήφισμα) και της απελπισίας.

Σαν τη Βραζιλία, όπου ο Λούλα θα τα αλλάξει όλα, με κεντροδεξιούς συμμάχους, τους BRICs για στήριγμα, και τα πολιτικά τούβλα που ξεχνάν ότι το κόμμα του κυβερνά εδώ και πέντε τετραετίες -με μικρά διαλείμματα. Ή σαν την Ισπανία του Σάντσεθ, που έζησε δύο Τέμπη σε έναν χρόνο, αλλά το «δις εξαμαρτείν» δε λέει τίποτα σε όσους ζουν τη μέρα της σοσιαλδημοκρατικής μαρμότας και ελπίζουν να αλλάξει κάτι, επαναλαμβάνοντας το ίδιο λάθος, σε νέα ιστορικά συμφραζόμενα. 

Του Δ. Γεωργοπάλη

Και η ελπίδα τους έχει θαφτεί, σαν τον Ντορή, μες στο παχνί και το σανό.
Μα θα είναι πάντα στην ελπίδα των λαών. Ακόμα και όταν το ένα χέρι χτύπαε το άλλο από την απελπισιά και τα παλαμάκια σε ξένους σωτήρες.

-.-

Ιντερμέδιο. 

Αν οι εκλογές στο Ισραήλ, που διαφημίζεται ως η μοναδική δημοκρατία της Μέσης Ανατολής, ήταν οι αρχαιρεσίες ενός οποιουδήποτε μαζικού φορέα στα καθ’ ημάς, θα υπήρχαν σίγουρα καταγγελίες για διαδικασία-παρωδία και όργια νοθείας. Αλλά αυτό είναι το λιγότερο σημαντικό.

Αν οι αστικές εκλογές είναι το δικαίωμα του λαού να επιλέγει ποια κυβέρνηση θα τσαλαπατά τα δικαιώματά του για την επόμενη τετραετία, στις ισραηλινές εκλογές το σώμα επιλέγει μόνο ποια κυβέρνηση θα συνεχίσει την πολιτική της γενοκτονίας -με πόλεμο και κάθε πιθανό μέσο, ως συνέχειά του. Και επειδή δεν υπάρχει πολλή ή λίγη / μετριοπαθής γενοκτονία, στην πραγματικότητα δεν έχει τόση σημασία η τελική σύνθεση της κυβέρνησης, και αν ο Μπίμπι θα συνεχίσει τη σφαγή αυτοδύναμος ή με κάποιο σχήμα συνεργασίας. 

Γενικά μιλώντας, οι γενικεύσεις είναι άδικες και τσουβαλιάζουν, αλλά ας μη γενικεύουμε. Ο περιούσιος κυρίαρχος λαός του Ισραήλ συναινεί ενεργά, στη συντριπτική του πλειοψηφία, και βάζει το δικό του αποτύπωμα στο έγκλημα διαρκείας εις βάρος των Παλαιστίνιων. Οι μετρημένες τιμητικές εξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα και είναι ζήτημα σε ποιον βαθμό αποτελούν εξαιρέσεις. Κάτι που ισχύει τόσο για τα αραβικά κόμματα της αντιπολίτευσης, που συμμετέχουν στην παρωδία, αλλά ακόμα και για τους Ισραηλινούς δημιουργούς του ΝΑΖΑ. Κι αυτή είναι μια αφορμή για την κε του μπλοκ να καταγράψει μερικές πρόχειρες εντυπώσεις, πριν μπαγιατέψουν και τις ξεχάσω εντελώς.

Είναι δύσκολο να βρίσκεται στην ουρά, να βλέπεις τον Γόντικα να βγαίνει σπασμένος από την πρώτη προβολή, και να μη σκεφτείς ότι δεν πρόκειται να δεις κάτι ευκολοχώνευτο. (Και είναι ακόμα πιο δύσκολο να χωρέσει σε μια μικρή πρόταση το εγκώμιο για τη δουλειά του κινηματογραφικού «Μπλόκου» στη Νέα Ιωνία και την απήχηση που έχει. Μια επίσκεψη θα πείσει κάθε ενδιαφερόμενο).

Είναι δύσκολο να μη σκεφτείς τι απέγιναν όσοι στρατιώτες βρήκαν το θάρρος να δώσουν αυτές τις μαρτυρίες. Παρά τη συσκότιση και την ψηφιακή αλλοίωση της φωνής, είναι βέβαιο να μην τους ανακαλύψει και στοχοποιήσει το σιωνιστικό κράτος και οι συμπατριώτες τους. Αλλά δεν είναι αυτοί που βιώνουν τις πιο δύσκολες καταστάσεις στη γη της Παλαιστίνης. 

Είναι δύσκολο να ακούς ψύχραιμος τις μαρτυρίες για τους ψυχρούς, πρακτικούς υπολογισμούς για τη σκόπιμη καταστροφή οικοδομικών μπλοκ και τα μαθηματικά της γενοκτονίας για τις προβλεπόμενες απώλειες, και να μην κάνεις αυθόρμητα τη σύγκριση με τη ναζιστική μηχανή καταστροφής ζωών και τον Άιχμαν -που καταδιώχθηκε, συνελήφθη, δικάστηκε και εκτελέστηκε από το κράτος του Ισραήλ. 

Είναι μάλλον αδύνατο να μη σε οδηγήσει συνειρμικά ο τίτλος του ντοκιμαντέρ στους Ναζί και τη γενοκτονία στη Γάζα. Αν και η λέξη αυτή καθαυτή παραπέμπει στις... «παράπλευρες απώλειες» των στρατηγικών στόχων του IDF, κατά τη διάρκεια των επιθέσεών του. Οπότε είναι πρακτικά αδύνατο να μη σκεφτείς συνειρμικά την αντίστοιχη ορολογία -ψυχρή και ανατριχιαστική- που χρησιμοποιούσαν οι ΗΠΑ για τις «έξυπνες βόμβες» τους, στη διάρκεια των ΝΑΤΟικών βομβαρδισμών της Γιουγκοσλαβίας. Με όποιον δάσκαλο καθίσεις...

Είναι σχεδόν αδύνατο να μην ψυχοπλακωθείς, όχι από τα σκοτεινά πλάνα και τη σκηνοθεσία, αλλά το περιεχόμενο και τις διαστάσεις της γενοκτονίας. Αλλά αυτός είναι πιθανότατα ο στόχος. Να δεις, να σκεφτείς, να νιώσεις και να κάνεις κάτι για να πολεμήσεις τον κόσμο που προκαλεί γενοκτονίες και (στην καλύτερη των περιπτώσεων) ψυχοπλάκωμα.

Είναι δύσκολο να μη θαυμάσεις το θάρρος που χρειάστηκε για αυτές τις αποκαλύψεις - ομολογίες. Αλλά εξίσου δύσκολο να μη σκεφτείς συνειρμικά τον στίχο του Μπρεχτ προς τον στρατηγό, που ξεχνά ότι οι στρατιώτες έχουν το βασικό ελάττωμα να σκέφτονται. Όχι πάντα όμως -όχι εξ αρχής τουλάχιστον. Γιατί οι τύψεις και η όποια συντριβή δεν ξεγράφουν τα πεπραγμένα, ούτε δίνουν άλλοθι σε όσους «εκτελούσαν εντολές» -και παρεμπιπτόντως αμάχους. Ο πόλεμος -ή μάλλον η γενοκτονία- αποκτηνώνει όσους συμμετέχουν, ακόμα και αν είναι άνθρωποι-γενοκτόνοι της διπλανής πόρτας.

Είναι δύσκολο να μη θαυμάσεις το θάρρος που χρειάστηκε για μια τέτοια παραγωγή. Αλλά εξίσου δύσκολο να αγνοήσεις τις ενστάσεις για τους περιορισμούς που προκύπτουν από τη σκοπιά του κράτους - δολοφόνου και των γενοκτόνων -πχ σε ό,τι αφορά την απεγνωσμένη επίθεση των Παλαιστίνιων της 7ης Οκτώβρη 2023 και όσα προηγήθηκαν.

Σε κάθε περίπτωση, είναι ένα ντοκιμαντέρ που αξίζει-πρέπει να δει κανείς.

-.-

Στη δημοκρατία που εκφασίζεται δεν υπάρχουν αδιέξοδα -εξάλλου η χούντα άνοιγε δρόμους. Και αν το ελληνικό αστικό κράτος ξεπλένει τον Μεταξά, γιατί να μην το κάνει με τους νοσταλγούς του -όπως με τον Κασιδιάρη; Αν μη τι άλλο έχει συνέχεια, ιστορική και γενικώς. Και όπως οι φασίστες είναι θρασύδειλοι και επιτίθενται ως συμμορίες, όταν απομονώνουν κάποιον, αντίστοιχα λειτουργούν και οι μονάδες καταστολής, ενάντια σε άοπλους και ενίοτε ηλικιωμένους διαδηλωτές, πχ στη Θεσσαλονίκη.

Όσο για τις αρχές κρατούν τη σημειολογία του περήφανου «ΟΧΙ» στις διαδηλώσεις, την υψηλή προστασία στον προβεβλημένο φασίστα (κρατάει στην εφεδρεία την πτώση από τα σύννεφα, αν τον δει να σηκώνει κεφάλι στις επόμενες κάλπες) και ξανά προς τη δόξα τραβά. Αλόρ σ’ ε λα γκερ-λουτ ντε κλας, για να παραφράσουμε και μια διάσημη φράση, που χάθηκε στη μετάφραση και παραφράστηκε ως όχι... 

Ε όχι δα...

-.-

Μα η ελπίδα είναι στον δρόμο. Ή στα λιμάνια. Και πάντα στην πάλη των λαών.

ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο

Πω, ρε φίλε. Ο κακός χαμός στο μπάσκετ και την Ομοσπονδία. Ναι αλλά εμείς με ποιον είμαστε;

 

Με τους πράσινους ή με τους άλικους; Ή με τους Βένετους που κυβερνάνε; Ή με τον διαιτητή πεζοπόρο-συνοδοιπόρο του Μητσοτάκη, που ξύπνησε μια μέρα σε ένα σπίτι γεμάτο λεφτά και με τα όνειρά του πραγματικότητα; Ή με τους χρήσιμους ανόητους σαν τον Βλαξ-Βάνη, που τα έσπασε με τον Αλέξη αλλά εντοπίζει το σκάνδαλο (μόνο) στη ΝΔ;

Είμαστε με τον Σωλήνα ή με τον Coffee-Island; Με την κάθαρση ή με τον Κοσκωτά, από όπου ξεκίνησε ο Αντάρας της Pizza Fan; Με τους εστέτ απογόνους των θρυλικών δωσίλογων ή με τον λούμπεν αστό, που οι πρόγονοί του έκαναν δουλειές με φούντες επί χούντας; Με τον Ρώσο, τον Κινέζο από τις ΗΠΑ ή με τον Αριστοτέλη (και κρασί απ’ το βαρέλι) που πιέζει γεωπολιτικά για να εκτοπίσει τον Ιβάν, τον επενδυτή από την Ταϊβάν και εσύ μένεις πίσω να πλακώνεσαι σαν χαϊβάν; (Α ρε Μιχάλη, για όλα έχεις γράψει, ακόμα και για το μπάσκετ, όπου έχεις δικαίωμα για μία συν μία).

Είμαστε με το «παλιό καλό» ΠΑΣΟΚ, που ποτέ δεν πεθαίνει, αλλά κόπηκε λόγω ηλικίας στις εκλογές της ΕΟΚ; Που είχε Σωλήνα και τον Φίλιππα ως εκπρόσωπο τύπου, να βγάζει σπυράκια -σαν την πορτοκαλί θεά- με τις μαϊμούδες που χοροπηδάνε στο ΝΒΑ και τους διεθνείς που κατέστρεφαν την Εθνική, κάνοντας συνδικαλισμό; Με τον Σωλήνα που δεν έχει καμία σχέση με τα «παιδιά του σωλήνα» -όπως μας χλεύαζε ο Πανούσης στη δεκαετία με τις βάτες και τους σωλήνες- αλλά κάποιοι τον έβλεπαν ως επίτροπο της τελευταίας Σοβιετίας, με ισόβια θητεία, κρατικά πλάνα και αναπτυξιακά προγράμματα;

Ή με τους ενωτικούς τεχνοκράτες που έχουν διαλύσει το μπάσκετ σε φέουδα -καπιταλισμός, σου λέει...; Και τους γιάπηδες που αποφάνθηκαν ότι η βασική πληγή του επαγγελματικού αθλητισμού είναι ότι δεν έχει εμπορευματοποιηθεί αρκετά, συνεπώς χρειαζόμαστε πιο πολλούς μάνατζερ για πιο πολλά κέρδη;

Ή μήπως με τον «τρίτο δρόμο» του Φασούλα, που και αυτός αδιέξοδο ΠΑΣΟΚ είναι, γιατί άφησε τα παιδιά του σωλήνα της ΚΝΕ, πήγε πολύ μακριά και παντρεύτηκε με τη μάσα -με μικρό και κεφαλαίο, αρκεί να υπηρετεί το κεφάλαιο.

Είσαι με το μοντέλο του «κρατικού αθλητισμού» που παράγει μετάλλια, πρωταθλητές και διακρίσεις, χωρίς υποδομές; Ή με τους κρατικοδίαιτους επενδυτές που μας γδύνουν και εμφανίζονται ως ευεργέτες, όταν τους χαρίζουν δημόσια γήπεδα και στάδια, που ρήμαζαν επιμελώς αφημένα στην τύχη τους; Κάν’ το όπως ο Πέλε...

Είσαι με τα κοράκια που θα έκαναν «κρα» για μια πιθανή εμπλοκή του Λιόλιου με τον Πελετίδη ή τον Πετρόπουλο; Ή με τα παπαγαλάκια που κάνουν γαργάρα ότι ο Λιόλιος χρηματοδοτούσε αφειδώς την αντιπολίτευση;

Είσαι με τον Δήμο Πατρέων ή με τον Δήμο Ντικούδη, που ήταν τσάτσος δεξί χέρι του Λιόλιου; Ή μήπως με τον Λάζο που βρίζει τώρα τα Πουτινάκια και παλιότερα τη Σοβιετία, γιατί είναι με το ΝΑΤΟ και είχε γίνει μάνατζερ για να... βοηθήσει τα νέα παιδιά (να δομήσουν το βιογραφικό τους, που θα έλεγε και ο Κυρανάκης); ΕΟΚ και ΝΑΤΟ...

Είσαι με τους ανήξερους που έπεσαν από τα σύννεφα, σαν σταγονίδια βροχής; Ή με τους πολύξερους με το υφάκι (πολλά βαρύ, καφενειακό), που τα γνώριζαν όλα και δικαιώθηκαν, γιατί «σας τα ’λεγα εγώ» -αν και σαν τον πολιτικό σας-τα-λεγάκια δεν έχει).

Είσαι με τους δημοσιογράφους που ήταν στο μισθολόγιο της Ομοσπονδίας και στη δικογραφία της υπόθεσης; Ή μήπως με τους προσεκτικούς που φροντίζουν για τις δημόσιες σχέσεις τους; Ή με τους αποκαλυπτικούς, που έχουν πηγή την κυβέρνηση ή τον εργοδότη τους; Ή με τους μαχητικούς, που δε μασάνε τα λόγια τους και τα βάζουν με τον «υπέροχο λαό στην κερκίδα», αλλά δε λένε κουβέντα για τα μεγάλα αφεντικά, γιατί ως γνωστόν το «έξυπνο πουλί» από την ουρά μυρίζεται το βρωμόψαρο; Ή με τους εναλλακτικούς, που έχουν χορηγό και λένε για τον υγιή στοιχηματισμό-τζόγο, που ενισχύει τον αθλητισμό;

Είσαι με αυτούς που ξέρουν πως το σκάνδαλο δεν έχει χρώμα, πέρα από αυτό του χρήματος; Που δεν έχει ούτε ένα ευρώ, αλλά πνίγεται με δίχρωμα κασκόλ; (Κράτα Βασίλη γερά). Ή με όσους ειρωνεύονται αφ’ υψηλού το πόπολο γιατί έχει ανάγκη όπιο και παυσίπονα μες στην κοιλάδα των Τεμπών και των ατέλειωτων δακρύων;

Είσαι από αυτούς που χάνουν τα ταξικά γυαλιά τους και φοράνε μόνο οπαδικά -no politica, που εκκολάπτουν το αυγό του φιδιού; Λες και εσύ «φέρτε πίσω τα κλεμμένα» για τίτλους και κύπελλα, αντί για μισθούς, αποθεματικά και δικαιώματα; Πόσο καιρό έχεις να βγεις στον δρόμο για μια δική σου νίκη, που δεν ήταν δανεική (από τα σπορ) και εφήμερη σαν σαπουνόφουσκα;
Θα ξανάρθει η ρουτίνα, μα κάτι άλλαξε από χτες...

Είσαι μήπως με τη ρετρό νοσταλγία; Τότε που όλα ήταν πιο αγνά και ρομαντικά; Στη δεκαετία με τις βάτες και τους σωλήνες, όταν ο Γκάλης έξυνε με ξυραφάκι τη μάρκα απ’ τα παπούτσια του -για να του δώσουν διαφήμιση και δικαιώματα- και ο Γιαννάκης απεργούσε για να πάρει λεφτά και καλύτερο συμβόλαιο; Και χάσαμε το αήττητο, γιατί κανείς δεν είναι άτρωτος, αρκεί να μη χάνει άνευ αγώνα...

Ή μήπως είσαι με τη νέα τάξη πραγμάτων; Με τα ντιφλέκσια και το μακρινό ριμπάουντ; Με το ΝΒΑ Europe και το σύγχρονο μπάσκετ, που έχει γίνει (οργανωτικά) χίλια κομμάτια -περισσότερα από την παλιά Σοβιετία και μια χώρα που την έλεγαν Γιουγκοσλαβία; Με τον Λούλα και τους φοιτητές του (σεξ-ντρόγκα) Μποντιρόγκα; Με τη μεγάλη των πλάβι σχολή ή με τη μεγάλη των αυταπατών παράδοση και τη διαχρονική γοητεία της σοσιαλδημοκρατίας -ευρωπαϊκής και λατινο-αμερικάνικης;

Είσαι με όσους φωνάζουν ρυθμικά «η Βασούλα με φόρμα ριγέ»; Με όσους νιώθουν ένα αίσθημα δικαιοσύνης με τις συλλήψεις, τις προφυλακίσεις και τα πλάνα με τις σκεπασμένες χειροπέδες; Με όσους πιστεύουν πως το κράτος λειτουργεί και τιμωρεί τη διαφθορά; Με όσους ελπίζουν πως θα καθαρίσει ο χώρος με λίγες εκκαθαρίσεις προσώπων; Με αυτούς που πανηγυρίζουν γιατί γκρεμίστηκε το σύστημα (Λιόλιου); Με αυτούς που ξέχασαν τις αντίστοιχες συλλήψεις στο ποδόσφαιρο και την κάθαρση που (δεν) έφεραν; (Κάποιος ήρθε στην παρέα, καλώς ήρθες Αχιλλέα). Ή με αυτούς που λένε πως δεν αλλάζει ποτέ τίποτα -πέρα από τον Μανολιό και τα ρούχα του; Είσαι με όσους βάζουν χαμηλό πήχη στη χαρά τους ή στις προσδοκίες τους από τη ζωή;

Είσαι με όσους κρίνουν εξ ιδίων τα αλλότρια; Ή με την καραμέλα ότι «αυτά μόνο στην Ελλάδα γίνονται»; Και όταν γίνονται και αλλού -ναι αλλά εκεί τουλάχιστον τους τιμωρούν; Λες να εξαντλείται σε αυτό η περίφημη «ελληνική ιδιαιτερότητα»; Και στο φιλότιμο, που δεν έχουν οι κρατούντες;
Στη δική σου την καρδιά, αφιλότιμη...

Είσαι με τους κάφρους που έβριζαν σεξιστικά την ξανθιά $@#&*, όπως κάνουν με κάθε γυναίκα στη μίζερη ζωή τους; Ή με αυτούς που έχαναν το δάσος με τις προκλητικές διαιτησίες της Τσαρούχα; Και πίστευαν σε έναν καλύτερο κόσμο, όπου θα ήταν οι γυναίκες (τύπου Θάτσερ) στην εξουσία;

Είσαι με αυτούς που ψάχνουν άλλοθι στους γκρίζους για κάθε ήττα; Με όσους κλαίγονται για να κερδίσουν το επόμενο σφύριγμα; Ή με αυτούς που δεν είδαν, δεν άκουσαν (και δεν είπαν) τίποτα για την εύνοια, τα χειρουργεία, την αλλοίωση αποτελεσμάτων -ακόμα και στα σχολικά πρωταθλήματα;

Είσαι με όσους άρχισαν ντουέτο την Αντίστροφη Μέτρηση, για να αλλάξουν όλα και να ξεβρωμίσει ο τόπος; Ή με το σαξές στόρι των Final Countdown, τιρινίνι για πάντα, οι ομάδες μας ανεβαίνουν και σαρώνουν και έχουμε το καλύτερο πρωτάθλημα των Europe;

Τελικά με ποιον είσαι/είμαστε;

Είσαι με εμάς ή με τους άλλους; Μα εμείς είμαστε οι άλλοι -και οι ζωές των άλλων, που είναι ο χειρότερος φόβος μας κατά τους υπαρξιστές. Και ως πότε θα σπαταλάς την ανάγκη για συλλογικότητα σε αθλητικούς συλλόγους και σωματεία που δεν είναι ταξικά, αλλά αθλητικά;

Σωματείο μεγάλο, δεν υπάρχει άλλο, δεν υπάρχει άλλο πλέον ταξικό...

Έρχονται οι πόλεις του φωτός

Τι γίνεται στη Γαλλία -και άλλες χώρες; Της Γαλλίας. Παλλαϊκός ξεσηκωμός, που είναι κάτι σαν γαλλική σπεσιαλιτέ (εγκαλιτέ-φρατερνιτέ) εδώ και κάποιους αιώνες, δημιουργώντας μια παράδοση και ένα ιστορικό φορτίο. Ένας χρυσός δημοσιογραφικός και επαναστατικός κανόνας (κάτι που μας θυμίζει ότι ο Μαρξ κατά καιρούς βιοποριζόταν από τη δημοσιογραφία, όπως και το μισό στελεχιακό δυναμικό του παλιού ΝΑΡ άλλωστε) λέει να παρακολουθούμε τα γεγονότα, την εξέλιξη και τη δυναμική τους, αφήνοντας τα συμπεράσματα για την τελική ανάλυση. Αλλά το έργο το ξέρουμε και το υλικό δε λείπει από τους αβράκωτους ποπολάρους του καιρού μας -κι από εμπειρίες είχες αρκετές/ ε, άντε ξεκαθάρισε τι θες. Οπότε περνάμε σε ένα προσχέδιο με σημειώσεις και βασικές διαπιστώσεις.

Οι κινητοποιήσεις στη Γαλλία προσφέρουν εκπληκτικά στιγμιότυπα -αυτό που κάποιοι σινεφίλ θα έλεγαν εμβληματικές σκηνές και οι νεοξύλ περιεχόμενο/content. Από την μπάντα που παίζει τη Διεθνή -που το ζήλεψαν και το αντέγραψαν και οι δικοί μας- και τη σημειολογία με την τύχη του Λουδοβίκου, μέχρι τους συγκινημένους ασπρομάλληδες με τα αμαξίδια που θυμήθηκαν τα νιάτα τους και τον Μάη του ‘68. Η σκηνοθεσία της ιστορίας και της πραγματικής ζωής είναι απαράμιλλη. Και αξίζει ένα καλύτερο έπαθλο από ένα αγαλματάκι ή μάλλον έναν φοίνικα. Μια πρώτη, σημαντική επιβράβευση είναι και η διεθνής απήχηση σε άλλες χώρες -που άλλοι την φαντασιώνονται ως το “διεθνές ‘68” της εποχής μας.

Το βασικό είναι τι καταλαβαίνει το κοινό αυτό και αν θα παραμείνει τέτοιο (κοινό σε ρόλο θεατή) ή θα πρωταγωνιστήσει στη ζωή του, ενεργοποιώντας τον μηχανισμό της μπρεχτικής αποστασιοποίησης. Μια συνήθης αντίδραση είναι μια -πορνογραφική σχεδόν- κατανάλωση κινηματικών στιγμών-επιτευγμάτων, όπου ο κίνδυνος δεν είναι ηθικής τάξης. Δεν είναι κακό να ερεθίζεις τη φαντασία (στην εξουσία) για να πάρεις ιδέες και να τις κάνεις υλική δύναμη, αρκεί να μην εγκλωβίζεσαι, με τη δύναμη της συνήθειας, στην αδράνεια της αυτοϊκανοποίησης και τον ρόλο του μαλάκα.

Η πραγματική ένοχη απόλαυση είναι να βλέπεις να υστεριάζουν οι σύγχρονες Μαρίες Αντουανέτες για το πλιάτσικο των Βερσαλλιών. Και από κοντά οι εγχώριοι αυλικοί, σαν τον εκπρόσωπο του βασιλιά Λουδοβίκου, τον Αρκά ως γελωτοποιό με σκίτσα, την κόρη του βασιλοκομμουνιστή και τον φέρελπι Κυρανάκη να αναμασάν θεωρία δύο άκρων, ωμό αντικομμουνισμό και ισλαμοφοβία, ζητώντας από το ΚΚΕ να αναλάβει την ευθύνη για τη βία που ΘΑ ξεσπάσει σαν ιός στη χώρα μας. Φαντάσου να βγουν οι γκιλοτίνες πώς θα τους σηκωθεί η τρίχα (η περούκα πώς είναι;).

Προσωπικά έχω μείνει με την απορία γιατί ο σοσιαλιστής Τσβάιχ επέλεξε να γράψει μια απολογητική βιογραφία για την “Τουανέτα”. Και κάποιοι άλλοι με την απορία για το 41% (λίγους μήνες μετά από τα Τέμπη) και για τον εκλογικό θρίαμβο του ντε Γκολ, μετά τον Παρισινό Μάη. Αλλά η συνταγή είναι αλάνθαστη, όσο ηλίθιος και αν είναι ο εκάστοτε πολιτικός μάγειρας. Να ποντάρεις στα ταπεινά ένστικτα των νοικοκυραίων και τη σιωπηλή πλειοψηφία που θα επιβάλει την πτωματική της αδράνεια στην κάλπη. Κι όσοι εξοργίζονται με αυτό, δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να σπάσουν την εκκωφαντική σιωπή νεκροταφείου στον δρόμο, που είχε και γράφει τη δική του ιστορία.

(Παρενθετικά και παρεμπιπτόντως. Η κυβέρνηση παίρνει θέση στη σωστή πλευρά της υστερίας, για να συμπέσει εντυπωσιακά με τη «σοσιαλιστική ανάλυση» του πολυδιάστατου Μαρκούζε για τον μονοδιάστατο άνθρωπο και τον ενσωματωμένο εργάτη, που αφήνει τον ρόλο του επαναστατικού υποκειμένου στους ανθρώπους του περιθωρίου -λούμπεν προλετάριους, εξαθλιωμένους μετανάστες κτλ. Καθώς επίσης και με αναρχικούς φετιχιστές της βίας, που την θεωρούν ως το βασικό συστατικό – χαρακτηριστικό της εξέγερσης.
Η πραγματικότητα, βέβαια, είναι όντως πολυδιάστατη -το θέμα είναι τι δίνει τον τόνο ή τι επιλέγεις να δεις και να αναδείξεις. Κλείνει η παρένθεση).

Ναι αλλά δεν είναι τόσο απλό.
Οι επαγγελματίες γκρινιάρηδες, που σιχτιρίζουν γιατί δε γίναμε Γαλλία, δε σκοπεύουν να ξεκουνήσουν έτσι εύκολα απ’ τον καναπέ τους. Περιμένουν μια ουρανοκατέβατη αλλαγή, να έρθει απέξω, εύκολη κι ετοιματζίδικη, χωρίς τη δική τους δράση -πόσο μάλλον θυσίες. Να αρχίσει να κινείται ο κόσμος από μόνος του, για να διασκεδάσουν τη δική τους ακινησία και την ανία τους. Κατά κανόνα είναι άτομα που δε βρέθηκαν στις χτεσινές διαδηλώσεις, δεν είχαν περάσει καν από το Σύνταγμα για να δουν τους φοιτητές που κατασκηνώνουν και διαδηλώνουν, δεν έχουν ακούσει τίποτα για τη διεθνή απεργία των λιμενεργατών σε δεκάδες χώρες και λιμάνια που συμμετέχουν. Αγνοούν βολικά οτιδήποτε δεν ταιριάζει στο αφήγημα “τίποτα δε γίνεται”, καθώς και ό,τι απειλεί να διαταράξει τη νιρβάνα τους.
Γκρινιάζουν για όσα (δεν) κάνουν οι κομμουνιστές, αλλά πιθανότατα θα έκαναν το ίδιο ακριβώς και στη Γαλλία. Γιατί κυβερνά τόσα χρόνια ο Μακρόν, ανεβαίνει η Λεπέν, γιατί “είναι απομονωμένη η CGT”, γιατί οι μαθητές δεν κάνουν καταλήψεις (αλλά αποχή). Γιατί δε βγαίνει τίποτα με μια απεργία, δεν αλλάζει κάτι με μια εξέγερση, και δε φτάνει μια επανάσταση -σε μια μόνο χώρα, ήπειρο ή γαλαξία.

Ναι αλλά εμείς δεν έχουμε περάσει καν από Διαφωτισμό.
Ναι αλλά και εμείς έχουμε περάσει από τρία γράμματα μόνο φωτίζουν -ΕΑΜ, ΔΣΕ, ΚΚΕ. Έχουμε περάσει ένα Πολυτεχνείο (σαν τον Σπύρο) και πιο πρόσφατα τις τεράστιες διαδηλώσεις ενάντια στα μνημόνια και το έγκλημα των Τεμπών. Δεν υπάρχει λόγος για σύνδρομο μειονεξίας (απέναντι στους Γάλλους του Ζεράρ) παρά μόνο για γόνιμο προβληματισμό: τι άφησαν όλα αυτά, γιατί δε νίκησαν, πώς θα αποκτήσουν συνέχεια, βαθύτερα και πιο μόνιμα χαρακτηριστικά, πώς θα γίνουν η βάση για να ξεκινάμε τον εκάστοτε επόμενο γύρο από καλύτερες κεκτημένες θέσεις και να τις βελτιώνουμε κάθε φορά.
Και το ίδιο ακριβώς ερώτημα μπαίνει για τη Γαλλία, που έχει εξίσου (ή και περισσότερο) ισχυρές αγωνιστικές παραδόσεις, παλιές και πρόσφατες, αλλά γίνεται φανερή η απουσία πολιτικής έκφρασης των αγώνων και μια οργανωμένη πρωτοπορία που θα τους ανεβάσει επίπεδο, για να περάσουμε σε άλλη πίστα με πιο ενδιαφέρουσες -και νικηφόρες- διαδικασίες.

Είδαμε και εδώ που έχουμε το ΚΚΕ τι καταφέραμε -λένε κάποιοι.
Αλλά ο αναντικατάστατος ρόλος μιας οργανωμένης πρωτοπορίας (όποια χαρακτηριστικά και αν της δίνει κανείς) που θα καθοδηγήσει αποφασιστικά τον αγώνα στη νίκη, έχει προκύψει ως συμπέρασμα πολύ πριν ιδρυθεί καν το ΚΚΕ -και το κομμουνιστικό κίνημα, με τη μορφή που γνωρίσαμε-, ήδη από την εποχή της Κομμούνας και της Α’ Διεθνούς. Και επιβεβαιώνεται συνεχώς από τα γεγονότα, ακόμα και όταν υπάρχει κόμμα αλλά δεν έχει διαμορφωμένη επαναστατική στρατηγική, για να σταθεί στο ύψος της περίστασης -όπως τον Μάη του ‘68.

Η σχέση αυθόρμητου-συνειδητού/οργανωμένου είναι διαλεκτική. Ο Βλαδίμηρος είχε πει πως κάθε αυθόρμητο κίνημα περιέχει στοιχεία συνειδητής ηγεσίας-πειθαρχίας. Αλλά η αυθόρμητη εξέλιξη του κινήματος (μέσα από επιμέρους αιτήματα, πχ οικονομικού χαρακτήρα, χωρίς πολιτική, επαναστατική στόχευση) οδηγεί στην υποταγή στην αστική ιδεολογία.

Κατ’ αντιστοιχία, πίσω από το αυθόρμητο ξέσπασμα των Γάλλων, υπάρχουν άπειρα ένσημα οργανωμένης δουλειάς και ισχυρές συνδικαλιστικές οργανώσεις, με μεγάλη μαζικότητα (να ένα στοιχείο που είναι πραγματικά αξιοζήλευτο και προς δημιουργική αντιγραφή στα καθ’ ημάς). Αλλά χωρίς μια επαναστατική πρωτοπορία, που να διασφαλίζει τον συντονισμό των ενεργειών, στις διάφορες φάσεις του αγώνα, και πρωτίστως την προοπτική, όλα αυτά έχουν συγκεκριμένο ταβάνι.
Το οποίο καλούνται να τρυπήσουν, όσοι ονειρεύονται μια νέα έφοδο στον ουρανό. Για να γίνουν τα σκοτάδια λάμψη και πόλεις του Φωτός...

Με αντιθέσεις και καβγαδάκια

Με αντιθέσεις και καβγαδάκια
Είναι η σχέση μας πολύ διαλεκτική
Μετά μωρό μου ζητάς χαδάκια
Και αλλάζει η πολιτική πλοκή

 

Μπορείς να πιάσεις τις διαλεκτικές κατηγορίες-διαβαθμίσεις: διαφορά-διάκριση-αντίθεση-αντίφαση. Ή το σχήμα των μη ανταγωνιστικών αντιθέσεων, που ενδέχεται να γίνουν τέτοιες. Ή απλά να βουλιάξεις στις αντιφάσεις σου και να μην κάνεις τίποτα. Τίποτα άλλο από υπερανάλυση του ασήμαντου, με την ελπίδα να φτάσεις κάποτε διαλεκτικά στη σύνθεση.

Κάθε άνθρωπος είναι οι αντιφάσεις του. Ο Χαριτόπουλος ήταν ένα εκρηκτικό μίγμα τέτοιων, κάπως γοητευτικό και κάπως ανυπόφορο -όλα αυτά μαζί και τίποτα συγχρόνως. Μπορούσε να σε εκνευρίσει ή να σε γοητεύσει με τη γραφή του. Να γράψει κάτι βαθύ και ψαγμένο ή κάτι εντελώς ρηχό, καφενειακό -ή και τα δύο μαζί, στην ίδια σελίδα. Να μοιάζει φιλοσοφημένος ή κοινότοπος, σαν τα κλισέ ενός boomer life-coach.

Να κάνει μια σπουδαία βιογραφική έρευνα για τον Βελουχιώτη και να μας τον παρουσιάζει ως «αρχηγό των ατάκτων» που τον φοβόταν το κόμμα του. (Και το πρόβλημα δεν είναι αν ευθυγραμμίζεται με τη δική μας αντίληψη αλλά πώς βλέπει τον ρόλο της προσωπικότητας και τι πιστεύει πως κινεί τον τροχό της ιστορίας). Να σε ξενερώσει πολιτικά με εύκολα, αβάσταχτα στερεότυπα, αλλά να εξιλεωθεί με τα υπέροχα «αυγά μαύρα» για τον εμφύλιο και την ιστορική του μνήμη -απ’ τα καλύτερα πολιτικά θεατρικά κείμενα που έχω υπόψη. Να αναπαράγει βλακείες για το ΚΚΕ αλλά να το ψηφίζει σταθερά και (αν δεν κάνω λάθος) να του φτιάχνει το λογότυπο του 902, αξιοποιώντας εμπειρία χρόνων στον τομέα της διαφήμισης.

Γιατί, τι είναι μια αγάπη χωρίς λίγα γαμωσταυρίδια ως αλατοπίπερο; Αρκεί να μη γίνονται καδρονιές και νεράντζια με ξυραφάκια, που καταλήγουν στο νοσοκομείο. Όπως η Μαλβίνα κάποτε -που δεν έμοιαζε με δεξιά, αλλά ήταν παραδοσιακή και ερωτευμένη, οπότε ανεχόταν το «αριστερό» ξύλο του Χαριτόπουλου και κολλούσε με τις αντιφάσεις του. Το βιβλίο «ο άνεμος κουβάρι» είναι ένας αξεπέραστος ερωτικός ύμνος (για τη Μαλβίνα), που μπορεί να σε κάνει να «ερωτευτείς» τον συγγραφέα του, εφόσον δεν ξέρεις τις κακοποιητικές πράξεις του, πίσω από τα παχιά του λόγια.

Έναν συγγραφέα που έγραψε και μια σπουδαία ωδή στα παιδικά του χρόνια και τον παλιό, αυθεντικό Πειραιά που χάνεται, αλλά δεν απέφυγε (ούτε λίγο) την εξιδανίκευση της λούμπεν «μαγκιάς» και κάποιων άρρωστων καταστάσεων. Ο οποίος είχε στιγμές που μιλούσε σαν πορωμένος, ξεροκέφαλος σωβινιστής, αλλά έγραψε απολαυστική σάτιρα για τον στρατό ή για το... «εθνικό» καθεστώς των συνταγματαρχών, που οδήγησε σε μια κωμωδία (την επιστράτευση του ’74) και μια τραγωδία (την Κύπρο).

Και όταν κολυμπάς σε τόσες αντιφάσεις, δεν μπορεί παρά να γεννάς εξίσου αντιφατικούς αποχαιρετισμούς. Κάπως σαν την ανακοίνωση του ΚΚΕ, που είναι εμφανές πως δεν είναι ξερή και τυπική, αλλά άργησε να βγει κάποιες μέρες, αφήνοντάς μας με την απορία στο ενδιάμεσο. Ενώ εγώ ξέρω ότι λίγα αναγνώσματα μου φάνηκαν πιο εθιστικά από τον «αρχηγό των ατάκτων», την πρώτη φορά που έπεσε στα χέρια μου. Και ακόμα λιγότερα μου έχουν φανεί πιο βαρετά, όταν το(ν) ξανάπιασα αργότερα, πολιτικά πιο ώριμος (;).

Κι είναι σχεδόν βέβαιο πως αν η κε του μπλοκ γράψει απλώς ότι ήταν ένας πολύ καλός συγγραφέας, κάποιος αναγνώστης μπορεί να σχολιάσει ότι ήταν εγωπαθής, μεγάλο ψώνιο, τεράστιος μ-λ-κας. Και πιθανότατα θα είχε δίκιο. Αλλά το ένα δεν αναιρεί το άλλο -το πολύ να το αίρει διαλεκτικά. Και ποιοι είμαστε εμείς για να μιλήσουμε για αντιφάσεις, όταν δεν έχουμε λύσει το δικό μας (άνεμο) κουβάρι.

***

Το δίλημμα Βίσση-Καρβέλας προέκυψε δυναμικά στη δημόσια σφαίρα, ως το καλλιτεχνικό αντίστοιχο ή τέλος πάντων ό,τι πλησιέστερο στον δικομματισμό που γνωρίσαμε (και δεν ψηφίσαμε αλλά λουστήκαμε για πολλά χρόνια και τώρα επιχειρούν να ξαναστήσουν). (Συγ)κυβέρνησαν-συνεργάστηκαν για πολλά χρόνια, συγκέντρωσαν μεγάλα πλήθη, στο ΟΑΚΑ και στο Σύνταγμα (ή στην παραλία της Θεσσαλονίκης, όπου ο Ανδρέας θα γελούσε με τη «λαοθάλασσα» του Ρέμου), προκαλούσαν διαρκώς ντόρο ή τεχνητές εντάσεις και τώρα μαλώνουν για το μέλι. Ποιος θα κρατά την κουτάλα και με ποια ποσόστωση. Άσε που ο ένας πόλος πέταξε κάτι μαρξιστικά τσιτάτα (για το κεφάλαιο που δεν έχει πατρίδα), για να παρουσιάσει το ζήτημα ως διαφωνία αρχών και όχι απλή αρχομανία. 

Πριν ξεσπάσει η κόντρα, ο ΓΓ είχε αποφύγει έξυπνα την πάσα-παγίδα του Τσίμα, για την ευθεία σύγκριση των δύο κόσμων, στο Τρίτση και το ΟΑΚΑ, κρατώντας έτσι ανοιχτό παράθυρο για να έρθει κάποτε η Αννούλα στο Φεστιβάλ, να τραγουδήσει Κουγιουμτζή μαζί με τον Νταλάρα (τώρα που δε θα μπορεί να τραγουδά Καρβέλα). Έκτοτε όμως η αντιπαράθεση άναψε και ξέφυγε σε πρωτόγνωρα ύψη παθιασμένης υπερανάλυσης, όπου κολλούσε γάντι το τρολάρισμα του Ταλαγάνη (όχι του Ζέβγου) για τη διαλεκτική σχέση δημιουργού-ερμηνευτή. Ξεχνά όμως το πρωτεύον σκέλος της αντίθεσης και τον δυναμικό πόλο της διαλεκτικής σχέσης, σύμφωνα με τη θεωρία των μη ανταγωνιστικών αντιθέσεων (που αποπροσανατολίζουν τον λαό και τον αφήνουν να πλέει σε ένα τέλμα ιδεολογικής σύγχυσης, με ανεπανόρθωτες συνέπειες στην ανάπτυξη του κινήματος της εργατικής τάξης και της αποδέσμευσής της από τα ιμπεριαλιστικά δεσμά) αλλά σε διάκριση με τα μαοϊκά τσιτάτα.

Μια άλλη απόπειρα σοβαρής ανάλυσης εστιάζει στο επιθετικό λάιφ-στάιλ που ξεβλάχεψε τη χώρα και την κυβερνά-τυραννά έκτοτε. Αλλάξανε τα γούστα σου και μπέρδεψες τα μπούτια σου, φτάνοντας στην αποθέωση ενός πολύχρωμου τίποτα, μουσικά και ιδίως στιχουργικά μιλώντας.

Αυτή η προσέγγιση έχει βάση, ξεχνά βολικά όμως ότι κάποιες φορές αποθεώνουμε και εμείς χρυσές μετριότητες με εναλλακτικό προσωπείο, που η τέχνη τους δεν έχει κανένα προωθητικό περιεχόμενο ούτε αποτελεί σημαντική καλλιτεχνική πρόταση, ενώ η προσωπική τους στάση δε συνάδει με τις αρχές που (υποτίθεται ότι) πρεσβεύουν και με τη σωστή πλευρά της κοινωνίας. Ονόματα δε λέμε, καλλιτεχνικές υπολήψεις δε θίγουμε... 

Αφετέρου, σε καθαρά προσωπικό επίπεδο, δυσκολεύομαι να παραγνωρίσω τη χρηστική αξία της δεκαετίας με τις βάτες (και της ποπ μουσικής της) στο να έχουμε «χαρούμενα παιδικά χρόνια» -που είναι η μόνη μας πατρίδα. Ή την καλτ «αξία» στίχων που καταφέρνουν να ριμάρουν την Περεστρόικα με «έργα κατασκοπικά και καουμπόικα», όπως στη «Νάντια» του Καρβέλα -εκ του Ναντιέζντα, που σημαίνει «Ελπίδα», η οποία έρχεται μα δε μας καταδέχεται και θα αργήσει λίγο -τώρα οι καλύτεροί της ήχοι πλέον δεν υπάρχουν.

Όλα αυτά όμως είναι ακραία υποκειμενικά και δεν έχουν καμία σημασία. Ούτε οι ένοχες μουσικές απολαύσεις της κε του μπλοκ, ούτε ο τρίτος δρόμος της Λίας Βίσση (που δεν είναι λύση, αλλά ίσως ήταν καλύτερη μουσικός, φίλε Βασίλη που λες), ούτε και η ουτοπική αναζήτηση ενός υποτιθέμενου σημείου καμπής, όπου το δίδυμο τάχα παρασύρθηκε από την εύκολη επιτυχία του και άρχισε να ακολουθεί την εκάστοτε μόδα της εποχής.

Γιατί είχαν αμφότεροι άλλες προοπτικές (η μεν με τον Κουγιουμτζή, ο δεν -sic- με τους Sharp-Ties ή και ως Nick Carr και στους πρώτους «ροκ-εν-ρολ-ικούς» ελληνόφωνους δίσκους του) και το ζήτημα είναι γιατί δεν αξιοποίησαν αλλιώς το ταλέντο τους και το χαράμισαν σε τέτοια μονοπάτια. Εκτός και αν ακολουθούσαν πάντα τη μόδα της εποχής (πχ της Μεταπολίτευσης με τα πιο πολιτικά - προβληματισμένα τραγούδια) και εμείς διαλέγαμε να βαυκαλιζόμαστε. Καλή ώρα όπως με την Περεστρόικα του Μιχάλη (όχι του Ρακιντζή, του άλλου).

Και αν η κουβέντα αυτή γινόταν στα όργανα, θα έκλεινε ίσως με συντροφική αυτοκριτική και τους στίχους του «Φταίω», γιατί «μακριά σου εγώ δεν κάνω μία, είμαι μια σκέτη απελπισία» -και η ελπίδα ενημέρωσε πως θα αργήσει λίγο ακόμα, στη ντισκοτέκ την παλιά.

*** 

Επόμενη θεματική, καβγαδάκια στο Αιγαίο, με φόντο την ελληνοτουρκική φιλία και την συνεκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Αυτό που ξεχώρισε η κε του μπλοκ από την εκδήλωση του ΚΚΕ για τα ελληνοτουρκικά, είναι μια αποστροφή από την ομιλία του ΓΓ, που συνδέει τα κυριαρχικά δικαιώματα με την εργατική-λαϊκή εξουσία.

Για τον λόγο αυτό, το ΚΚΕ δε δέχεται συμφωνίες που παραχωρούν δικαιώματα αξιοποίησης της θάλασσας, του πυθμένα, του υπεδάφους και της ατμόσφαιρας υπεράνω της, για να πλουτίζουν οι διάφοροι ληστές-κεφαλαιοκράτες και το κεφάλαιο.

Θεωρούμε απαράδεκτη την απειλή πολέμου από την Τουρκία στην περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της πέραν των 6 ν.μ. που είναι σήμερα. Η επέκταση των χωρικών υδάτων της χώρας μέχρι τα 12 μίλια είναι δικαίωμά της, εφόσον εξυπηρετεί τα λαϊκά συμφέροντα, με την εργατική και λαϊκή εξουσία.

Γενικά θα μπορούσαμε να καταλήξουμε στο σύνθημα «κυριαρχικά δικαιώματα με εργατική εξουσία». Ή όπως συνοψίζει και το εκλαϊκευτικό Λαϊκό Στρώμα, 6 μίλια με καπιταλισμό, 12 με σοσιαλισμό. Και με ΝΑΡ ίσως 9 -αλλά κατά βάση από 0 έως 3, λέει η κε του μπλοκ.

Αυτά βέβαια είναι ωραίο υλικό για χαβαλέ. Αυτό που δεν είναι χαβαλές, είναι ένας ενεργεία αξιωματικός που βρίσκει το θάρρος να βγει ανοιχτά σε εκδήλωση του ΚΚΕ, για να πει ότι δεν είμαστε πρόθυμοι να πάρουμε μέρος σε άδικους πολέμους για τα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα. Κι αν επιλέγει να το κάνει, είναι για δύο λόγους: πρώτον γιατί φτάνει ο κόμπος στο χτένι, όπου ο καθένας θα κληθεί να επιλέξει -με ποιους θα πάει και ποιους θα αφήσει. Δεύτερον ότι έχει δυναμώσει αρκετά η παρέμβαση του κόμματος στον στρατό. Και αυτό είναι κρίσιμο στοιχείο για τις εποχές που έρχονται.

***

 Μα Ρεπουμπλικάνος να «μαχαιρώνει» Ρεπουμπλικάνο; Πού φτάσαμε...

Τώρα οι μισοί τρέχουν να σβήσουν τις φωτό που έβγαλαν μαζί της και οι ίδιοι μισοί δηλώνουν τον αποτροπιασμό και την απαξίωσή τους για το πεπτωκός είδωλο που προσκυνούσαν δουλικά -σαν Κακός Βεζύρης. Άλλοι κάνουν χαβαλέ με το κορμί που έχασαν ή με τις αποτυχημένες πλαστικές -σαν τα φτιασιδώματα του συστήματος. Και η ΚΝΕ της εύχεται «στα τσακίδια». Αλλά την άλλη φορά να την έχουμε διώξει εμείς και όχι οι δικές τους εσωτερικές αντιθέσεις (για τους φίλους σκέτο «ενδο»).

Στο ενδιάμεσο, η κινητοποίηση για την επίσκεψη του μακελάρη Ρούμπιο είχε ιδιαίτερες στιγμές, με Μπλακ Σάμπαθ και Μπρους Σπρίνγκστιν στα μεγάφωνα (Born in the USA) -που δεν ξέρω αν έχουν ξαναπαίξει σε συγκέντρωση. Έναν γαλατικό ελιγμό προς τους στύλους του Ολυμπίου Διός (-Εδώ δεν είναι η χελώνα του Καίσαρα; -Μα όχι. -Μα ναι...). Και «επαναστατική γυμναστική», με τροχαδάκι μπρος και πίσω, για να μετρήσουμε μετά τις απώλειες σε κάθε μπλοκ-κοόρτη. Και ενώ αναζητούσες τον Αστερίξ να σου εξηγήσει τι ακριβώς κάνουμε -γιατί είναι πάντα καλό να ξέρεις για τι παλεύουμε-, έβλεπες στο portal την αιφνιδιαστική έφοδο των σφων στην πρεσβεία, με το πανό. Γιατί δεν είναι ανάγκη να ξέρουμε πάντα όλοι το σχέδιο, αρκεί να υπάρχει -και να μας το εξηγήσει μετά ο Αστερίξ ή το portal.

Κι αν για κάποιους ο αντι-ιμπεριαλισμός και οι κινητοποιήσεις προς την πρεσβεία μοιάζουν με ρετρό ιστορία, δε φταίει (και γι’ αυτό) το ΚΚΕ, αλλά η πολύχρονη προπαγάνδα (για τον αντι-αμερικανισμό που είναι ο αντι-ιμπεριαλισμός των ηλιθίων) και οι πολύτιμες υπηρεσίες της βρώμικης σοσιαλδημοκρατίας που έφεραν τις ελληνο-αμερικανικές σχέσεις στο «καλύτερο σημείο της ιστορίας τους». Αλλά αυτό είναι συζήτηση για ένα άλλο κείμενο...

Σε περίπτωση που

Σε περίπτωση που φοβήθηκες τη βροχή και δεν ήρθες την τελευταία μέρα, έχασες. Σε περίπτωση που πήγες στη Βίσση, πάλι έχασες αλλά ίσως κερδίζεις αλλού, γιατί κάθε ήττα προσφέρει διδάγματα. Σε περίπτωση που είσαι στη σπορά των ηττημένων που έχασαν το Φεστιβάλ, δε θα δεις τίποτα σε κανάλια και εφημερίδες -μια ομερτά που παραξενεύει ακόμα και τους δικούς τους δημοσιογράφους. 

Σε περίπτωση που το μετάνιωσες, υπομονή μέχρι του χρόνου -360 και σήμερα. Και σε περίπτωση που ψάχνεις υποκατάστατο για το στερητικό σύνδρομο, ακολουθούν 13 σημεία για την τέταρτη μέρα του Φεστιβάλ, που μπήκε και αυτό στην καρδιά μας, σαν τις κούπες μιας τράπουλας -όχι αυτές με τον Μαζωνάκη.

Θα σπάσω κούπες, με τα τραγούδια που ’πες.

🧡Άσσος κούπα

Και την επέτειο του ΕΑΜ θυμήθηκε. Και έμμεση αναφορά στην υπόθεση Μαζώ είχε. Και τη διεθνή του ανάλυση έκανε. Και ωραία ατάκα είπε ο ΓΓ -να μας πουν πού εφαρμόστηκε αυτός ο περιβόητος υγιής καπιταλισμός. Αλλά ως καλύτερη φράση ψηφίζω μια άλλη του Κωτσαντή για το Φεστιβάλ, που είναι «παράθυρο ανοιχτό στη λιακάδα» -εν μέσω βαρυσυννεφιάς. Στα αξιοσημείωτα και η καινοτομία με τη θεατρική, μπρεχτική εισαγωγή πριν την καθιερωμένη ανάκρουση της Διεθνούς, με σφιγμένες γροθιές.

🧡Δύο κούπα

Όχι πως δεν είχαν καλές ατάκες και οι υπόλοιποι. Το Σφάλμα στη μαθητική πέταξε ένα «σκατά στη συνεργασία με το κράτος-δολοφόνο» του Ισραήλ. Η Νατάσσα είπε «φωτιά στην πατριαρχία» πριν από ένα τραγούδι -αλλά ο Οδηγητής έπαιξε μια άλλη φράση που έδειχνε την προοπτική, για τον κόσμο που αλλάζει όταν αγωνιζόμαστε συλλογικά. Και τα μεγάφωνα του Φεστιβάλ γέμιζαν ευχάριστα την αμήχανη σιωπή της αναμονής μεταξύ δύο συναυλιών με μηνύματα ενάντια στον μακελάρη Ρούμπιο -όχι τον Ρίκι-, που θα έρθει στη χώρα μας την άλλη βδομάδα.

Γενικώς λέγονται πράγματα και ακόμα καλύτερα γίνονται κιόλας. Κι ας μη μας πίστευαν κάποια εθελόδουλα ζώα -που έλεγε μια ψυχή.

🧡Τρία κούπα

Μα έχει Πανσέληνο απόψε και είναι ωραία -και ας μην πολυφαινόταν. Σε κάποια φάση πρόβαλε και το φεγγάρι -σαν ποδοβολητό σελήνης-, ο κόσμος στην κεντρική σεληνιάστηκε με τη Νατάσσα (που έχει πέσει από μικρή στη χύτρα με το φίλτρο της ΚΝΕ) και άρχισαν τα θαύματα. Βροχή παντού στο λεκανοπέδιο, στο βάθος αστραπές για εφέ, στο ΟΑΚΑ-Βιγιαμπάχο ακόμα βρέχει (ή ψιχαλίζει), αλλά στο Τρίτση έχουμε μια αδιάβροχη σοσιαλιστική νησίδα παντός καιρού και θαύματος. Κάτι ψιχάλες έριξε μόνο όταν άρχισε να μιλάει ο ΓΓ αλλά ήταν προβοκάτσια - ή απλή συγκίνηση.

Αλλά στο Φεστιβάλ δε βρέχει ποτέ, γιατί είναι σαν τον αστικό μύθο με το μαγνητικό πεδίο του βράχου της Ακρόπολης, που δεν τον κουτσουλάν ποτέ τα περιστέρια. (Κάμερα σε μένα). Και να πώς οι κομμουνιστές χτίζουν τελικά δικούς τους Παρθενώνες. Και στις 18 (σοσιαλισμός), έχει προσκύνημα στη Μακρόνησο από τους απογόνους των αντιστασιακών.

Επίσης δεν κάνει κρύο στο Πάρκο Τρίτση -που είναι και αυτό μια ελληνική γωνιά-, κρύο δεν έκανε ποτέ. 57 Αυγούστου, για πάντα καλοκαίρι στις καρδιές μας, και ευτυχώς που πουλούσαν οι σφοι φουτεράκια και έπιασαν τόπο οι αγορές μας -κι εσύ νόμιζες πως δε θα το έβαζα ποτέ...

🧡Τέσσερα κούπα

Δεν ξέρω αν το Πάρκο Τρίτση λογίζεται ως κυκλοφοριακής αγωγής, πάντως μαθαίνεις πώς είναι το μποτιλιάρισμα για τους πεζούς ή πώς να αντιμετωπίζεις τον συνωστισμό και τον πανικό από την αγοραφοβία -πχ στον Τσουβέλα ή στη φωτογραφική έκθεση για τους 200. Οι σκηνές ήταν ασφυκτικά γεμάτες, αλλά κάποιοι σφοι λένε πως τα ενδιάμεσα περάσματα ήταν σχετικά βατά -συγκριτικά με άλλες χρονιές. Κάτι η Αννούλα, κάτι η πιθανότητα βροχής (σε περίπτωση που), ήταν περίπου το ιδανικό σενάριο για τον απλό επισκέπτη. Να μη βρέξει καθόλου μέχρι αργά, αλλά να έχει βαριά σύννεφα ώστε να ξεχωρίζουν οι φοβητσιάρηδες από τους Ικαριώτες.

🧡Πέντε κούπα

Ένα σύννεφο πλανήθηκε πάνω από το πάρκο Τρίτση, αλλά γνώρισε την ΚΝΕ, ερωτεύτηκε το Φεστιβάλ -σαν αυτό του Χικμέτ- και δε μας μούσκεψε. 

Κι ένα φάντασμα πλανιόταν πάνω από τις μουσικές σκηνές -αυτό του Μαζώ. Με τον ΓΓ να ρίχνει μια ξώφαλτση αναφορά στην όαση πολιτισμού του φεστιβάλ, σε αντίθεση με τη βιομηχανία του θεάματος και τη γυαλιστερή μηχανή του κιμά, που...

Για το κέρδος αγοράζει και πουλάει ταλέντα, όνειρα και προσδοκίες, που αλέθει και αλλοτριώνει με κάθε τρόπο ανθρώπους που έχουν να προσφέρουν και ορισμένες φορές τους φτάνει ακόμα και μέχρι το χείλος της καταστροφής (σ.σ.: να και έμμεση αναφορά στην Παπαρίζου). Για να έρθουν στη συνέχεια οι έμποροι της ευφορίας αλλά και οι επιχειρηματίες-τσαρλατάνοι της ευεξίας και της «αιώνιας νεότητας» και να ολοκληρώσουν το έγκλημα.

Στο τέλος έπρεπε να αφιερώσει απ’ το μικρόφωνο το «ανήκω σε μένα και στο φεστιβάλ μου». Και βασικά να κάνει μια αναφορά στη μνήμη του Χαλβατζή, που την τίμησε όμως ο Τσακνής -που είχε βιώσει την ΚΝΕ της εποχής και του αφιέρωσε το «Νοέμβρης ’90».

Σεπτέμβρης ήταν η χρονιά και εδώ γινόταν του χαμού...

🧡Έξι κούπα

Η καυτή τριάδα του Σαββάτου ήταν: χατσαπούρι, Τσουβέλας, Κουτσούμπας (όχι απαραίτητα με αυτή τη σειρά) κι η Νατάσσα σταθερή αξία. Ο Τσουβέλας έβγαλε αβίαστα γέλιο, χωρίς πολιτική σάτιρα, είχε άπειρο κόσμο και μόνο στην κεντρική σκηνή θα χωρούσε άνετα πλέον -ή και όχι. Ο Τσολιάς είχε πιο πολιτικό πρόγραμμα, αλλά κακό ήχο, χωρίς την άνεση και την επαφή του Τσούβι (Ερνάντες) με το κοινό.
Μια ιδέα είναι να συνδυάσεις το χιούμορ του πρώτου με το πολιτικό στίγμα του δεύτερου. Μια άλλη άποψη είναι ότι ο Τσουβέλας θα είχε πιο πολλή πλάκα, αν είχε κοινωνικό -έστω- σχόλιο, και ο Τσολιάς πιο πολλή άνεση, αν δούλευε-βάθαινε το πολιτικό του σχόλιο, πέρα από τους προφανείς στόχους (ΟΠΕΚΕΠΕ, Άδωνης κτλ).

Το καλό με τον Τσούβη είναι ότι φέρνει χύμα κόσμο και άτομα που δεν είχαν καμιά επαφή με την ΚΝΕ, αλλά βρήκαν την ευκαιρία να την γνωρίσουν.

-Φέρνετε και τον Τρανό; Ρωτούσε μια παρέα τον σφο στις κάρτες γνωριμίας.

Όχι, αλλά φέρνουμε τον Κουτσούμπα.
Οι μισοί έφυγαν, αλλά οι άλλοι μισοί έδωσαν τηλέφωνο και ό,τι ήθελε προκύψει.

🧡Επτά κούπα 

Μπορεί να μη φέραμε τη Χαραλαμπούδη, μαζί με τον Τσουβέλα, αλλά οι (μωρο)μανούλες ήταν πανταχού παρούσες -χωρίς Viber- και είχαν μια άτυπη μεταξύ τους άμιλλα ποια θα φέρει μαζί της το μικρότερο νεογνό. Μια θήλαζε ένα μωρό τριών μηνών, μια άλλη ένα βρέφος λίγων εβδομάδων. Κάποια άλλη μπορεί να ερχόταν κατευθείαν από το μαιευτήριο και μια παράλλη να ξεγεννούσε κατευθείαν στο ιατρείο του Φεστιβάλ, για να μη χάσει στιγμή. ΟΒ βρεφών και σύντροφοι εξ απαλών ονύχων... 

🧡Οκτώ κούπα 

Ο άνθρωπος έχει τελικά αρκετά ελαττώματα, σύντροφε. Ξέρει να βρίσκει μικροπράγματα για να γκρινιάζει, να γαντζώνεται στη ζαχαρένια που δεν έχει, σε χαζομάρες που του γεμίζουν τη μέρα και του αδειάζουν το μυαλό. Ξέρει να μιμείται χωρίς ταλέντο και προσχήματα και να παρουσιάζει κάτι για δικό του (πρώτη φορά ξανασυμβαίνει). Ξέρει να ξεχνά, να απενεργοποιεί τη λειτουργία της σκέψης για να ξεχνιέται (και να ξεχνά), να γίνεται χρυσόψαρο, να μη βγάζει ποτέ συμπεράσματα. Ξέρει να δίνει δύο μεροκάματα για μια συναυλία ή να κουνάει το δάχτυλο σε όσους διασκεδάζουν στο ΟΑΚΑ -ή στην παραλία της Θεσσαλονίκης.

Αλλά αν γλιτώσει από όλα αυτά, μπορεί να κάνει και άλλα. Ξέρει να σκέφτεται και να δρα. Να οργανώνεται και να διεκδικεί. Να πολεμά και να τραγουδά. Και πότε-πότε να ψυχαγωγείται, που είναι τελείως διαφορετικό από τη διασκέδαση, που (ετυμολογικά μιλώντας) σε διασκορπίζει και ψάχνεις να μαζέψεις τα κομμάτια σου. Με δυο λόγια να έρχεται στο Φεστιβάλ και να φεύγει έχοντας τροφή για σκέψη -και βασικά δράση.

🧡Εννιά κούπα

Αυτό το ερωτικό, βραχνό γρέζι στη φωνή μετά από κάθε τετραήμερο -που η Φοίβη το έψαχνε μάταια στα μυξομάντιλα της Μόνικα και όχι στο Πάρκο Τρίτση. Αξία ανεκτίμητη, που αποκτάς με χώμα, υγρασία και ξελαρύγγιασμα στις συναυλίες.

Και η αίσθηση ότι όλα είναι σοφά καμωμένα και πως το φεστιβαλικό πρόγραμμα τελειώνει το Σάββατο, για να ξεκουραστείς την Κυριακή από τη φεστιβαλική κόπωση. Κι αν ο 40άρης σφος είναι σαν δύο εικοσάρηδες, τότε σημαίνει πως είχε διπλή χρέωση και είναι προφανώς πτώμα από την κούραση...

🧡Δέκα κούπα

Και τι καλό βρήκε η κε του μπλοκ στη Σύγχρονη Εποχή με τις (μη πολιτικές-ιδεολογικές) εκπτώσεις; Πολλά και διάφορα -εκτός από την έκδοση του Τμήματος Αθλητισμού για τα ερασιτεχνικά σωματεία. Και τα πιο ζουμερά πηγαδάκια -πχ για τον αριστερόστροφο αντικομμουνισμό του ζηλωτή Καρπόζηλου και το πάθος του για κάθε λογής πρώην.

Λέγαμε όμως για βιβλία. Για να μείνω μόνο στην ιστορία -και σε όσα έχω διαβάσει ή ξεφυλλίσει: Πολύ καλές τιμές για ογκώδεις μελέτες, όπως για τον ρόλο του Πολιτικού Επιτρόπου στον ΔΣΕ και τη ζωή των παρανόμων κομμουνιστών -με υλικό από τη Θεσσαλονίκη. Την πολύ ενδιαφέρουσα καταγραφή στοιχείων και μαρτυριών για το στρατόπεδο γυναικών πολιτικών κρατουμένων στη Χίο. Το εμπλουτισμένο «Αυτοστέγαση Τώρα», με τις πολύ ενδιαφέρουσες εκτιμήσεις για την πολιτική της κατοικίας στην Ελλάδα και τις βαθύτερες πολιτικές της στοχεύσεις (μια παρουσίαση της αρχικής μορφής του μπορείτε να βρείτε εδώ).

Μα πάνω απ’ όλα ένα διαμαντάκι για την «κάθοδο των Μιλιονέρων» (δηλαδή των εκατομμυριούχων) στην πρώην ΓΛΔ και την καταγραφή εντυπώσεων από ένα οδοιπορικό του ’92, που δεν είναι τόσο μακρινό, γιατί προδιέγραφε με μαθηματική ακρίβεια όσα βλέπουμε σήμερα στη Σαξονία, ακόμα και αν ρίξει κανείς μια απλή ματιά στις εικόνες -με τις ουρές των ανέργων έξω από το γραφείο ευρέσεως εργασίας και τις πορείες των νεοναζί. Κάνω την αυτοκριτική μου που το αγνοούσα τόσα χρόνια. 

🧡Βαλές κούπα 

Ένα ταμπλό στο περίπτερο του συλλόγου των αποφοίτων του σοσιαλισμού έδειχνε πώς θα μπορούσε να είναι το Erasmus των ονείρων μας (αν και η Πανσπουδαστική αντιδρούσε και δικαίως στα πρώτα χρόνια εφαρμογής του προγράμματος). 

Ενώ στον διπλανό πάγκο των Θεμάτων Παιδείας μπορούσες να προμηθευτείς το τελευταίο τεύχος αφιέρωμα στην Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς και ένα αρκετά παλιότερο παρεμφερούς θεματικής, για να κάνεις συγκριτική μελέτη και να δεις πόσο καλά πάλιωσαν μερικές αναλύσεις -εκ των οποίων αρκετές έχουν γραφτεί από τους αποφοίτους του σοσιαλισμού.

🧡Ντάμα κούπα

Η νεανική-φοιτητική ήταν πιο γεμάτη από άλλες φορές, η μαθητική πάλι όχι τόσο, η λαϊκή έχει το δικό της σταθερό κοινό. Το ζήτημα είναι πώς μπορεί να γεμίσει καλύτερα το πρόγραμμα της Κεντρικής Σκηνής, με κάποια νέα «δυνατά» ονόματα, τώρα που φεύγουν σιγά-σιγά οι παλιές σταθερές των τελευταίων δεκαετιών (πχ ο Βασίλης και όχι μόνο).

Είναι εφικτό να φέρουμε ονόματα από το εξωτερικό; Να βάλουμε τη Σεμίνα να πείσει τον Λεξ (όχι) ή άλλους φίλους της; Να έρθουν η Βόσσου και η Πωλίνα, που υπέγραψαν και κείμενο για την πολιτιστική προσφορά του ΚΚΕ; Ή μήπως η Αννούλα για ένα αφιέρωμα στον Κουγιουμτζή, μαζί με τον Νταλάρα; Εγώ βασικά και τη Λία δέχομαι, που έκανε κάποτε περιοδεία με τον Βασίλη στο εξωτερικό και του είχε αφιερώσει ένα πολύ ωραίο τραγούδι. Φίλε Βασίλη που λες...

🧡Ρήγας κούπα

Η Μποφίλιου τελειώνει και πέφτουν οι πρώτες ψιχάλες -να μη μας ματιάσουν. Ο Εισβολέας κλείνει συγκινημένος, γιατί κλείνει έναν κύκλο με αυτή την ομάδα συνεργατών και επιστρέφει στις χιπ-χοπ ρίζες του. Οι ουρανοί συγκινούνται και αυτοί και ανοίγουν. Μέχρι να φτάσει ο κόσμος στην έξοδο, έχει πιάσει κανονική βροχή. Σκέφτεσαι πως κράτησε τίμια στάση και ήταν μια καλή συμφωνία: ρίξε ό,τι έχεις μετά τη 1 και μη μας χαλάς το κυρίως πρόγραμμα, παρά μόνο το φινάλε στη Λαϊκή, για να γράψουμε επίλογο με ένα ωραίο κλισέ -κλαίει και ο ουρανός που τέλειωσε στο Φεστιβάλ.

Φτάνεις σπίτι, βγαίνεις στο μπαλκόνι, αναλογίζεσαι το υλικό για αναμνήσεις που μάζεψες αυτές τις τέσσερις μέρες. Στο βάθος ακούγονται δοξάρια, σα να φτάνει ο απόηχος με ικαριώτικες νότες να τυλίξει τις σκέψεις σου, ως μουσική υπόκρουση.

-Για μισό, ακούμε δηλαδή ήχους, σαν την Ζαν Ντ’ Αρκ;

Μα όχι, είναι ο Φάκαρος από το Ικαριώτικο γλέντι, που συνεχίζεται κανονικά. Αν κάποιοι πιστεύουν πως θα τον πτοήσει μια απλή βροχούλα ή ο κίνδυνος ηλεκτροπηξίας είναι γελασμένοι. Πέρασε η μπόρα, πέρασε. Ικαρία για πάντα!

Και ως τι ώρα έκατσε τελικά; Ξέρω ’γω; Μέχρι να του πουν να φύγει.

Τέσσερις πήγε, μου ’παν πάλι φύγε, φύγε απ’ το Φεστιβάλ...

🧡 Σε ρόλο Τζόκερ θα μπορούσε να είναι η Αννούλα με τα μπότοξ. Αλλά η ουσιαστική σύγκριση γίνεται σε άλλο επίπεδο, όπως το κατέγραψε εύστοχα ο Μάνος.Σ. στον τοίχο του -και αντέγραψε δημιουργικά ο Ν. Μπ. στον δικό του, σαν δικό του.

Χτες (σ.σ. προχτές) ήταν 90.000 στη συναυλία της Βίσση. Αλλά επίσης χτες ήταν 90.000 στο Φεστιβάλ της ΚΝΕ (οι αριθμοί είναι λίγο φουσκωμένοι, αλλά δεν είναι εκεί η ουσία). Ναι, πολλοί δρόμοι οδηγούσαν στο ΟΑΚΑ. Αλλά και πολλοί δρόμοι οδηγούσαν στο Πάρκο Τρίτση. Η συναυλία της Βίσση προβλήθηκε από όλα τα ΜΜΕ. Το Φεστιβάλ της ΚΝΕ από κανέναν. Για τη συναυλία της Βίσση το Μετρό επέκτεινε τις ώρες λειτουργίας του και έγιναν κυκλοφοριακές ρυθμίσεις. Στο Φεστιβάλ της ΚΝΕ δεν υπήρχε ούτε τροχονόμος. Η συναυλία της Βίσση είχε είσοδο από 22 έως 300 ευρώ. Το Φεστιβάλ της ΚΝΕ είχε προαιρετική ενίσχυση 6 ευρώ. Στη συναυλία της Βίσση είχε stands με διαφημίσεις της ΔΕΗ. Στο Φεστιβάλ της ΚΝΕ είχε stands με τα τελευταία σημειώματα των 200 της Καισαριανής. Η συναυλία της Βίσση τελείωσε τραγουδώντας το «Κραυγή». Η ομιλία του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ τελείωσε τραγουδώντας τη Διεθνή. Όπως έλεγε και κάποιος παλιός πολιτικός: αυτοί τη δουλειά τους, εμείς τη δική μας.

Και όπως θα τραγουδούσε και ένας αοιδός.

Ανήκω σε μένα και στο Φεστιβάλ μου...