Αναμνήσεις για τον Άρη

Ρώτησαν λέει τον Πολάκη για το κάδρο με το Βελουχιώτη, αν ο Άρης θα υπέγραφε ποτέ μνημόνια. Κι απάντησε το καμάρι τσι Κρήτης, πως κι ο Άρης πρώτα υπέγραψε, κι ύστερα έκανε το αντάρτικο.

Βάστα μάνα και θα γίνει το μεγάλο πήδημα.

Αφορμής δοθείσης, στο σημερινό κείμενο η κε του μπλοκ αντιγράφει από τις αναμνήσεις του εξόριστου Βασίλη Γιαννόγκωνα κάποια αποσπάσματα που είναι σχετικά με το Βελουχιώτη κι έχουν, σε κάθε περίπτωση, το δικό τους ενδιαφέρον, ακόμα κι όταν ξεφεύγουν λίγο σε κρίσεις, διατυπώσεις, ακόμα και στη θεματολογία.
Καταρχάς λίγα λόγια για το βιβλίο (εκδόσεις Δίφρος) και το συγγραφέα του, από το οπισθόφυλλο της έκδοσης.

Ο Βασίλης Γιαννόγκωνας, παππούς του ΚΚΕ, που πέρασε όλη τη ζωή στις εξορίες και στις φυλακές, έχει γράψει βιβλία-μαρτυρίες με τις αναμνήσεις του, που τα διακρίνει ο σεβασμός προς την ιστορική αλήθεια, η ρέουσα και με λογοτεχνικά χαρίσματα αφήγηση, η αντικειμενικότητα και η σωστή περιγραφή των γεγονότων.
Στο βιβλίο του "Γαύδος, Αναμνήσεις εξόριστου", πολύτιμη είναι η μαρτυρία για τη ζωή των εξορίστων σ' αυτό το νησί, στο οποίο είχε εξοριστεί το 1933 για ένα χρόνο με το ιδιώνυμο του Βενιζέλου.
Στην αρχή αναφέρει τους συνεξορίστους του, που είναι 18, όλοι στελέχη του ΚΚΕ και του συνδικαλιστικού κινήματος κι ανάμεσά τους ο Άρης Βελουχιώτης.
Αναφέρεται στην οργάνωση της ζωής τους στο νησί, στις σχέσεις τους με την αστυνομία και τον ελάχιστο ντόπιο πληθυσμό, στις εκλογές του 193, που για να ενισχύσουν το Κόμμα οικονομικά, στερηθήκανε επί μια εβδομάδα το βραδινό τους συσσίτιο, και τέλος στην επιστροφή του στον Πειραιά, όταν έληξε η εκτόπισή του.
Στο τέλος της μαρτυρίας του, ο Β. Γιαννόγκωνας, αναφέρεται στους συνεξορίστους του αλλά και σε στελέχη του ΚΚΕ.

Ακολουθούν τα ενδιαφέροντα αποσπάσματα, όπου τηρείται η ορθογραφία του πρωτότυπου.

ΘΑ ΕΧΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ ΣΤΑ 1943
Ένα βράδυ που καθόμασταν στο πεζούλι έξω από το σπίτι μετά το συσσίτιο, κάναμε διάφορες συζητήσεις, για διάφορα θέματα, εσωτερικά, εξωτερικά, κι ακόμα λέγαμε αστεία, για να περνά η ώρα μας. Ήρθε και η συζήτηση γύρω από ένα συμβόλαιο που είχαμε κάνει, με την κυρά Ευτυχία ιδιοκτήτρια ενός οικοπέδου, όπου έλεγε θα μας παραχωρήσει το μέρος κι ό,τι υλικά μπορούσε και μεις θα το χτίζαμε με κόπο δικό μας και θα βάζαμε τα κουφώματα. Για δέκα χρόνια, να καθόμαστε δίχως να πληρώνομε ενοίκιο, έως το 1943. Μετά το 43 θα ήτανε δικό της και θα πληρώναμε ενοίκιο. Τα συμβόλαια τα είχε εγκρίνει και η Αστυνομία Γαύδου. Λέω λοιπόν εγώ! γιατί να κάνουμε συμβόλαια, για δέκα χρόνια και όχι για είκοσι μέχρι το 1953 να μην πληρώνουμε ενοίκιο";
-Είσαι κουτός μωρέ Γιαννόγκωνα- μου λέει ο Κλάρας- το 1943 θάχουμε την εξουσία στα χέρια μας. Τα φασιστικά καθεστώτα που εφαρμόζει η αστική τάξη δεν είναι φαινόμενο κοινωνικό δυναμικό της, αλλά φοβερή αδυναμία της να κυβερνήση δημοκρατικά. Και τώρα μάλιστα, που στο ένα έκτο του κόσμου κυβερνάνε οι κομμουνιστές, στη Σοβιετική Ρωσία, γίνεται πιο δύσκολη η θέση της Αστικής τάξης στο να κυβερνά τους Λαούς. Και ανδρώνουν τα κινήματα στις καπιταλιστικές χώρες και στις αποικίες. Η Κίνα συγκλονίζεται, οι Ινδίες το ίδιο...
Και όμως στην Ευρώπη Γερμανία-Ναζισμός και Ιταλία φασισμός επεκράτησε και σε λίγο στη χώρα μας από τον Γιάννη Μεταξά με την Τετάρτη Αυγούστου του 1906. Τότε εμένα με πιάσανε (το Σεπτέμβρη) στον Πειραιά και με είχαν μαζί με τον Ζαχαριάδη στην Ασφάλεια Πειραιώς και σε ένα μήνα με στείλανε στον Άι Στράτη και στις 25 Μαρτίου 1937 στην Ακροναυπλία και τον Ζαχαριάδη στην Κέρκυρα που από κει έφυγε. Και να λοιπόν το 1943 η προοπτική τον Κλάρα επαλήθεψε με μαθηματική ακρίβεια. Αυτός ήτανε το 1943 αρχηγός του ΕΛΑΣ με το ψευδώνυμο Άρης Βελουχιώτης και εγώ δεύτερος καπετάνιος του εφεδρικού τάγματος του ΕΛΑΣ στα Ταμπούρια του έκτου συντάγματος Πεζικού του Πειραιώς. Στα βουνά ήταν το μόνιμο και στις πόλεις το εφεδρικό ΕΛΑΣ.
Από την Γαύδο που χωρίσαμε ούτε ξανανταμώσαμε πουθενά με τον Άρη. Τώρα πια περιμένω κι εγώ την πλήρωση του χρόνου ν' ανταμώσουμε στον άλλο παντοτεινό κόσμο, αν υπάρχει...

ΑΣΤΥΝΟΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΠΑΣ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΑΛΛΗΛΟΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΝΤΑΙ
Στο νησί υπάρχουν ολοχρονίς μερικές πέρδικες, κάτι αγριοκούνελα κι αγριοκάτσικα. Φυσικά οι νησιώτες όποιος έχει όπλο σκοτώνει και κανένα από δαύτα. Έτσι κι ο παπάς πότε-πότε κι αυτός έβγαινε κυνήγι και σκότωνε καμμιά πέρδικα. Επίσης είχε κι έναν ανεμόμυλο κι άλεθε όταν φύσαγε αεράκι το δικό του κριθάρι ο παπάς και συνάμα και των νησιωτών βέβαια, αλλά με πληρωμή. Ακόμα καμμιά φορά ο παπάς έσφαζε και καμμιά γκιόσα κατσίκα στέρφα και πουλούσε κρέας στους νησιώτες. Από αυτόν αγοράζαμε και μεις κι η αστυνομία. Ακόμα και κανένα γέρικο βόδι ή κανένα που χτύπαγε κι ήτανε ανίκανο για ζευγάρι στο χωράφι. Λοιπόν ένα βράδυ κει που καθόμασταν και που μόλις είχαμε αποφάει το λίγο και φτωχικό φαγάκι μας, βλέπουμε κι έρχεται ο παπάς και ήθελε ιδιαιτέρως να πη κάτι στον καπετάνιο γραμματέα της κολεχτίβας τον οποίον προσφωνούσαν καπετάνιο (σκέψου!) οι Γαυδιώτες. Τότες γραμματέας της κολεχτίβας ήτανε ο Θανάσης ο Κλάρας ή Μιζέριας, όπως είπα ο κατοπινά Άρης Βελουχιώτης. Πήγε λοιπόν ο Κλάρας και κάπου μισή ώρα συζητούσαν. Τέλος ο Θανάσης ήρθε και με κεντρισμένο ενδιαφέρον ζητούμε να μάθουμε τι ήθελε ο παπάς από τον "καπετάνιο". Αρχίζει να μας λέει ο Θανάσης τι τούπε ο παπάς. "Ο αστυνόμος του έχει κάνει τρεις μηνύσεις. Και του έχουν έρθει οι κλήσεις για δίκη στο πλημμέλημα Χανίων. Μια για παράνομη θήρα, δεύτερη για κατακρατήσεις σφαγείων και τρίτη για κατακράτηση φόρου επιτηδεύματος που άλεθε με τον ανεμόμυλό του το κριθάρι των Γαυδιωτών. Και οι τρεις μηνύσεις βαθμός πλημμελήματος, όπου θα πήγαινε ο παπάς στα Χανιά να δικαστή. Και για τον παπά ήτανε πρόβλημα και κυρίως οικονομικό μεγάλο να πάη στα Χανιά. Ήθελε πάνω από χίλιες δρχ έξοδα, εξόν αν τον καταδικάζανε κιόλας. Και ήτανε όλο σκασίλα ο παπάς. Και με το δίκιο του. Γι' αυτό λοιπόν ήρθε στην κολεχτίβα, να συμβουλευτή τον καπετάνιο, τι μπορεί να κάνη, κατά του αστυνόμου. Και μεις σ' αυτήν την περίπτωση τι μπορούσαμε να κάνουμε;
Δαίμονας, όπως ήταν ο Κλάρας, αμέσως είχε συλλάβει στην αντίληψή του, τι να πή στον παπά, να κάνη κατά του Αστυνόμου. Λοιπόν λέει ο Θανάσης ότι θα πη στον παπά να κάνη μήνυση, κατά του αστυνόμου περί μοιχείας, που είχε με τη σπιτονοικοκυρά μς, άνομες σχέσεις με την κυρά Ευτυχία. "Ξίστρα", αυτό το παρατσούκλι της είχε δώσει ο Θανάσης. Γιατί, κάθε Σάββατο ο αστυνόμος ερχότανε από το Καστρί στο Συρακίνικο ξυριζότανε, έκοβε τα μαλλιά του στον κουρέα της κολεχτίβας και ύστερα άμα σκοτίνιαζε, πήγαινε λίγο παραπάνω, που ήτανε το σπίτι της κι έμενε όλη τη νύχτα και το πρωί, τράβαγε για το Καστρί. Την πράξη του αυτή την έβλεπαν οι νησιώτες και τη σχολίαζαν ποικιλοτρόπως αλλά και τι μπορούσαν να κάνουν. Αφού το ήθελε κι αυτή. Άλλωστε καπετάνιος ήτανε αυτός, κυρ αστυνόμος, για την τάξη, για το νόμο, για την τιμήν των Ελλήνων. Η κυρά αυτή ήτανε παντρεμμένη μ' έναν τέως Χωροφύλακα που ήτανε στη Γαύδο. Η πατρίδα του κυρίου αυτού ήτανε από τη Χίο και αφού παντρεύτηκε στη Γαύδο έμεινε πια και είχε κάνει και παιδιά με την κυρά Ευτυχία ο Χιώτης τέως χωροφύλακας.
Ήτανε η γυναίκα τότες γύρω στα τριάντα τριανταπέντε, ψιλιά μελαχροινή, νόστιμη και λυγερόκορμη.
Φεύγει ο Θανάσης και πάει πιο πέρα, που τον περίμενε, με υπομονή και αγωνία ο παπάς, για να του πη ο Κλάρας τι μπορή να κάνη. Του λέει λοιπόν ο Κλάρας ότι αν θέλει μπορεί με τη σειρά του κι αυτός να του κάνη μήνυση του αστυνόμου, για τις άνομες σχέσεις του με την κυρά Ευτυχία. Ο παπάς επικρότησε τη γνώμη αυτή ακούοντας την από τον Κλάρα και τον παρακαλεί τώρα να τη γράψωμε εμείς τη μήνυση γιατί αυτός ήτανε αγράμματος. Αφού του την κάναμε την μήνυση και συμφωνούσε βέβαια ο παπάς τώρα θα την πήγαινε στον ενωμοτάρχη και θα του την έδωνε πια στα χέρια του, αυτοπροσώπως, όπως κι έγινε. Την άλλη μέρα βλέπουμε τον ενωμοτάρχη τσουπ, κι έρχεται στην κολεκτίβα και ζητούσε τον Κλάρα. Πήγε ο Κλάρας και πιο πέρα από το σπίτι κουβέντιαζαν πάνω από μία ώρα. Κι η κουβέντα τους βέβαια θα ήτανε για τις μηνύσεις. Ίσως για συμβιβασμό, μα τι συμβιβασμό που δεν χωρούσε, γιατί οι υποθέσεις, ήτανε δικαστηριακές του παπά.
Ο ενωμοτάρχης ήτανε σε ηλικία γύρω στα πενήντα. Κρητικός και παντρεμένος. Με πέντε κορίτσια. Στην ηλικία ένα χρόνο το ένα από το άλλο. Το μικρότερο ήτανε 15 χρονών. Ήθελε λίγους μήνες να συμπληρώση χρόνια συντάξιμα θα έπαιρνε κι ένα εφάπαξ γύρω στις πενήντα χιλ. δραχ. κι έτσι θα κατόρθωνε να τα αποκαταστήση, να τα προικίση. Αφού και τώρα στη Γαύδο έκανε αιματηρές οικονομίες κάνοντας και το σκατό του παξιμάδι και τάστελνε στην Κρήτη στην οικογένειά του.
Λοιπόν σύμφωνα με τους νόμους και τους κανονισμούς του Κράτους της Βασιλ. Χωροφυλακής, όταν λέει και μια μέρα να είχε καταδικασθή από ποινικά δικαστήρια θα έχανε το εφάπαξ και θάπαιρνε μειωμένη σύνταξη. Φανταστήτε τώρα την τραγική θέση αυτού του ενωμοτάρχη. Ολόκληρη ζωή δούλεψε στη Β. Χωροφυλακή και του την έτρωγαν λάχανο. Κι όλα τα όνειρα για τις κόρες του και γενικά της οικογενείας του ήτανε καταστροφή. Γι' αυτό λοιπόν ο κύριος ενωμοτάρχης με τη "Δαμόκλειο σπάθα" πάνω από το κεφάλι του, την μήνυση που του έκανε ο παπάς, έβαλε προπέλα στον πισινό του κι ήρθε στην κολεχτίβα στους δεσμώτες του να βρη σωτηρία. Ο πνιγμένος από τα μαλλιά πιάνεται. Βέβαια να πη κανείς την αλήθεια αυτό ήτανε μεγάλη σατανική έμπνευση του Θανάση και την χειροκροτούσαμε.
Τέλειωσε η εκτόπισή μου και ακόμα δεν έμαθα τι απόγινε η υπόθεση εκείνη.

ΣΥΝΕΞΟΡΙΣΤΟΙ
Ο Άρης Βελουχιώτης γεννήθηκε στη Λαμία σπούδασε γεωπόνος. Μετρίου αναστήματος λεπτός, άσπρο πρόσωπο, φρύδια μουστάκι μαύρα, σοβαρός. Το μπόι του λαμπάδα. Το βήμα του σταθερό. Ήτανε καλός κολυμπητής και το κολύμπι το είχε μάθει μικρός στον Σπερχειό ποταμό. Και όσοι μαθαίνουν μπάνιο σε γλυκό νερό είναι κατά πλειοψηφία καλοί κολυμπητές. Στο Συρακίνικο της Γαύδου κολυμπούσαμε μαζί και τον είδα που κολυμπούσε μαγκιόρα.
Συζητητής καλός. Η κουβέντα του, παρατηρούσες άμα κουβέντιαζες μαζί του λίγο προς το γρήγορο. Λίγο κάπως ανεπαίσθητο το ρο το πρόφερε ελαττωματικό. Αλλά πολύ λίγο.
Στην αμουδιά του Συρακίνικου κάθε βράδυ έκανα βόλτες μαζί του. Τον ακολουθούσε μια κοντόσωμη σκυλίτσα που είχαμε στην κολεχτίβα και την είχε ονομάσει "Ξύστρα". "Ξύστρα" της φώναζε και κείνη πήγαινε μαζί του στη βόλτα. Αυτός την τάιζε από το φαΐ του.
Έκανε και με άλλους βόλτα αλλά περισσότερες φορές μόνος του.
Είχε ένα συνήθειο, βέβαια όλοι μας το είχαμε, αλλά ο Θανάσης περισσότερο, να βγάζουμε αέρια. Από τα όσπρια που τρώγαμε, το νερό, το κλίμα τέλος όλο αέρια βγάζαμε. Ο Θανάσης εκεί που καθότανε κι έτρωγε στο τραπέζι μαζί με τους άλλους σήκωνε το κολομέρι του και δώστου το αέριο .Ευτυχώς που δεν βρωμούσανε. Το είχε παρακάνει. Αφού το φέραμε και στον πυρήνα θέμα το κλάσιμο κατά την ώρα του φαγιού. Το γέλιο του σπάνιο στα χείλια του. Είχε μου φαίνεται χρυσό δόντι και κάποιο σπασμένο. ήτανε ζόρικος και το φόβο δεν το λογάριαζε.
Μια φορά στο Μπογιάτι είχα πάει στη γαλαρία να δω πού κάνανε και δεύτερη, γιατί τώρα είναι διπλή, βραδάκι ήτανε που κατέβαινα από το χτήμα μου στη γραμμή του τραίνου και βρίσκω έναν που φύλαγε το υλικό. Τον χαιρέτησα, αρχίσαμε την κουβέντα, τον ρώτησα από ποιο μέρος είναι και μου λέει από τη Λαμία. "Α, του λέω από το μέρος που ήτανε κι ο Βελουχιώτης". "Ναι" μου λέει και μου εξιστορεί: Τον καιρό του θέρους είπανε στο σπίτι του στο Θανάση να πάη να πάρη καμμιά εικοσαριά θεριστάδες από το παζάρι και να πάη να κάνη αρχή στο θέρος.
Ο Θανάσης πήγε στο παζάρι και λέει: "Παιδιά θέλω καμμιά εικοσαριά από σας να πάμε να θερίσουμε". Πήγανε κοντά του, πήρε είκοσι και πριν ξεκινήσουν τους λέει: "Ακούτε παιδιά, το μεροκάματο έχει σαράντα δρχ. εγώ θα σας δώσω εξήντα τι λέτε, είστε σύμφωνοι;" Μπορούσαν να μην είναι σύμφωνοι!
Στο μεταξύ πήγανε άλλοι Λαμιώτες και έκαναν παράπονο και διαμαρτυρία στο Θανάση, γιατί έδωσε εξήντα δρχ. μεροκάματο.
Τους έκανε πέρα και τους λέει: "Έτσι μ' αρέσει εμένανε".
Αυτό μαθεύτηκε φαρδειά πλατειά στην Λαμία.
Και όταν ο Θανάσης αποφάσισε ν' ανέβη στο βουνό να βγη αντάρτης να χτυπήση τους κατακτητές και φώναξε παιδιά της Λαμίας να πάνε κοντά του, όλη η νεολαία ήθελε να βγη στο βουνό μαζί με το Θανάση. Αυτά μου διηγήθηκε ο φύλακας της ΣΕΚ στη γαλαρία του Μπογιατιού, για το Θανάση Κλάρα. Λυπάμαι πολύ που δε ζήτησα το όνομα του φύλακα να το αναφέρω εδώ στα γραφτά μου.
Ο Θανάσης Κλάρας στον καιρό της Τετάρτης Αυγούστου ήτανε στην Κέρκυρα φυλακή.
(...)
Ο Θανάσης ο Κλάρας έφυγε από την Κέρκυρα με δήλωση. Το αιτιολογικό κατά τον Κλάρα ήτανε, γιατί ο Μανωλέας είχε κάνει δήλωση αφού επί καπιταλισμού είδε οφίτσια. Επίσης γιατί είχε κάνει ο Σκλάβαινας αρχηγός κοινοβουλευτικής ομάδας κι ο Νεφελούδης Γενικός γραμματέας του ΚΚΕ.
Κι όπως έπαιζε το κομπολογάκι του πήγε στην κυκλίδα και λέει στο φύλακα: άνοιξέ μου θα κάνη δήλωση. "Εγώ λέει ο Θανάσης προχθεσινό παιδί μπήκα στο κίνημα, έγινα υπεύθυνος του Ριζοσπάστη και μου κόψαν τα χρόνια του Χριστού στη φυλακή κι ο Σκλάβαινας, Μανωλέας πολλοί σύντροφοι και με οφίτσια έφυγαν κι εγώ θα κάτσω;
Στην Κατοχή όπως ξέρουμε έγραψε ιστορία.

Μπόνους ένα άσχετο απόσπασμα από την ίδια ενότητα για το Γιάννη Σιδέρη, που έχει το δικό του ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Γιατρός, άντρας της ηρωίδας Ηλέκτρας Αποστόλου. Στην Κέρκυρα έκανε δήλωση και στο Μεταγωγών αντιδήλωση και τον έστειλαν στην Ακροναυπλία. Από την Ακροναυπλία το Δεκέμβριο του 1941 μας πήραν διακόσους οι Ιταλοί μαζί και τον Γιάννη και μας πήγαν στην Κατούνα της Αιτωλοακαρνανίας. ΕΚεί πέθανε και τον ταφιάσαμε στο νεκροταφείο της Κατούνας. Όταν πέθανε είχε έρθει επισκεπτήριο η μάννα του Θανάση Βοσνάκη η κυρά Σίρμα, τώρα μακαρίτα και όπως τον είχαμε στην είσοδο της φυλακης και τον έκλεγαν η μάννα του Ηλία Λιαπάκη κρατουμένου στην Ακροναυπλία μαζί με άλλες δυο Κατουνιώτισσες μπαίνει μέσα η κυρά Σίρμα και όπως τον είδε στην κάσα φωνάζει. "Γιάννη μου Γιάννη σ' έφαγαν οι φασίστες". Ευτυχώς που δεν την άκουσα οι φασίστες να είχαμε καμμιά περιπέτεια. Μας επέτρεψαν και πήγαμε και τον ταφιάσαμε, κρατούμενοι συνοδεία. Εγώ, ο Λυκούρης, ο Κάλφας, τους άλλους δεν θυμάμαι τα ονόματά τους και στο δρόμο που τον περνούσαμε όλη η Νεολαία της Κατούνας κρατούσε από μια παπαρούνα κόκκινη. Οι Ιταλοί ρώτησαν, γιατί κρατάνε παπαρούνα και τους είπανε ότι το έχουνε έθιμον. Και σύμπτωση σε λίγες μέρες πέθανε μια κατουνιώτισσα και κρατούσαν σ' αυτήν παπαρούνες! Να δικαιολογήσουν την κατάσταση.
Όταν έκανε δήλωση η γυναίκα του η Ηλέκτρα, του είπε "Γιάννη μου, εγώ θα σε θεωρώ άντρα μου, θα σε αγαπώ, θα σ' εχτιμώ, μόνο κοίταξε να μην γλυστρήσης παρακάτω". Όταν τον μπάζαμε μέσα στην μάντρα του νεκροταφείου η πόρτα ήτανε στενή και δεν χωρούσαμε και οι τέσσαρες να περάσουμε μέσα, έπιασα εγώ την κάσα από το κεφάλι κι ο Κάλφας από τα πόδια, προχωρώντας εγώ ε τον κώλο, μόλις πέρασα την πόρτα σπάει ο πάτος της κάσας και μας έμεινε η κάσα στα χέρια δίχως τον νεκρόν. Είπαμε κακός οιωνός αυτός. Πήραμε την κάσα, την πήγαμε στο λάκκο, καρφώσαμε τον πάτο και βάλαμε τον νεκρό στα λάκκο. Κι ο Γιάννης έμεινε παντοτεινά στην Κατούνα. Έπασχε από φυματίωση.

Δύο σημειώσεις

Α. οι συμπτώσεις της ιστορίας το ‘φεραν έτσι που η επέτειος της γέννησης του τσε και του θανάτου του άρη να είναι κολλητά η μία κοντά στην άλλη, για να τους θυμόμαστε και να τους τιμούμε μαζί, σα ζευγάρι αχώριστο με βίους σχεδόν παράλληλους: από τη μεσοαστική τους καταγωγή στο ολόψυχο δόσιμο στους λαϊκούς αγώνες· και από το ένοπλο αντάρτικο μέχρι το τραγικό αλλά ένδοξο τέλος τους. Ακόμα κι η προσπάθεια εμπορευματοποίησης του τσε, για να τον εκφυλίσουν και να τον καταστήσουν ακίνδυνο ως ιστορικό παράδειγμα, βρίσκει το ελληνικό της αντίστοιχο στην πολιτική υπεραξία που θέλησε να βγάλει το πασοκ της μεταπολίτευσης από τα κάδρα και τις φωτογραφίες του άρη στα τοπικά του γραφεία, ως κάποιο πρώιμο σύμβολο τάχα της τρίτης σεπτέμβρη.

Υποψιάζομαι πάντως ότι για κάποιο κόσμο η σύνδεση που κάνει μεταξύ των δύο κι οι τιμές που τους αποδίδει έχουν πολύ διαφορετική αφετηρία. Νομίζω δηλ πως αυτό που βλέπουν και θαυμάζουν κάποιοι στον γκεβάρα και το βελουχιώτη είναι εκείνα τα στοιχεία που φτιάχνουν ένα ψεύτικο είδωλο, σαν ιστορική οφθαλμαπάτη. Δεν τιμούν τους ένοπλους συλλογικούς αγώνες των οποίων ηγήθηκαν ο καπετάνιος και ο κομαντάντε, αλλά την.. ηρωική μοναχική τους πορεία, που δεν χώρεσε σε έτοιμα, οργανωτικά καλούπια. Δεν τιμούν τη σταθερά πορεία τους μέσα απ’ τις γραμμές του κομμουνιστικού κινήματος αλλά εκείνες τις στιγμές που τάχα συγκρούστηκαν με αυτό ή τουλάχιστον με την επίσημη, οργανωμένη έκφρασή του (εσσδ, κκε) και τις επιλογές τους. Σε τελική ανάλυση δεν τους τιμούν για τους νικηφόρους σταθμούς του συλλογικού αγώνα τους, αλλά για την ήττα τους και το.. ρομαντικό, μοναχικό τους τέλος. Τους τιμούν δηλ γιατί έχασαν κι έφυγαν νωρίς, για να θάψουν τους ζωντανούς που εκφυλίστηκαν δήθεν και βολεύτηκαν.

Στην πραγματικότητα βέβαια ο βελουχιώτης δεν ήταν ο «αρχηγός των ατάκτων» ή κάποιου μπουλουκιού, αλλά αρχηγός του ένοπλου οργανωμένου λαού και των τάξεων που πολεμούσαν για λευτεριά και λαοκρατία. Και ο τσε γκεβάρα δεν ήταν πραγματικός επαναστάτης, επειδή άφησε τη βολή και την καρέκλα του υπουργού σε διάκριση κι αντιπαράθεση με αυτούς που έμειναν πίσω και επαναπαύτηκαν στις επαναστατικές δάφνες ή γραφειοκρατικοποιήθηκαν, αλλά γιατί υπηρέτησε πιστά μέχρι τέλους την επαναστατική υπόθεση, όπως ακριβώς έκαναν απ’ τη δική τους σκοπιά οι κουβανοί, οικοδομώντας στην πατρίδα τους την κοινωνία του μέλλοντος και βοηθώντας έμπρακτα, στο μέτρο των δυνατοτήτων τους, διάφορα επαναστατικά κινήματα ανά τον κόσμο.

Αυτό που προκύπτει λοιπόν ως φαινομενικά παράδοξο είναι πως τα διάφορα ακροδεξιά φασισταριά με τη μηδενική νοημοσύνη, που βρίζουν χυδαία τον κομμουνιστή βελουχιώτη και τον κομμουνιστή τσε γκεβάρα, από αλλεργία σε οτιδήποτε επαναστατικό και προοδευτικό, καταλαβαίνουν τελικά τη σύνδεση αυτών των δύο με τους κομμουνιστές και τους λαϊκούς αγώνες, πολύ καλύτερα από λογής-λογής ψαγμένους υμνητές και θαυμαστές τους. Γιατί αυτοί οι τελευταίοι τους θαυμάζουν για (τους) λάθος λόγους, ενώ οι πρώτοι τους μισούν θανάσιμα και τους καθυβρίζουν για τους σωστούς λόγους και προπαντός για αυτό που ήταν: κομμουνιστές.

Β. οι ομαδικές απολύσεις στην χαλυβουργία έρχονται να ανοίξουν τους ασκούς του αιόλου και να διαψεύσουν για πολλοστή φορά τις αυταπάτες του φιλήσυχου νοικοκυραίου που όταν βλέπει απεργία, λουφάζει στα αυγά του, για να μην μπλέξει και βαυκαλίζεται πως το αφεντικό θα του είναι ευγνώμων και θα προφυλάξει ειδικά αυτόν, ως αντάλλαγμα για την υπάκουη στάση του. Αλλά στα συλλογικά προβλήματα δεν υπάρχουν ατομικές λύσεις –παρά μόνο ως εξαίρεση στον κανόνα, αλλά και αυτό ξεφτίζει σιγά-σιγά. Στην ουσία επιβεβαιώνεται η προειδοποίηση του μπρεχτ: όποιος δεν έχει τον αγώνα μας μοιραστεί, θα μοιραστεί την ήττα μας. Σε αντίθεση με άλλες εποχές, που κάποιοι είχαν μάθει να λουφάζουν στους αγώνες και τις απεργίες, για να μοιραστούν εκ του ασφαλούς τις νίκες και τις κατακτήσεις τους, σήμερα οι εργαζόμενοι είναι καταδικασμένοι να χάσουν ή να νικήσουν όλοι μαζί, σαν τάξη κι όχι σα μονάδες.

Οι απολύσεις των χαλυβουργών έρχονται ως κορύφωση σε μια σειρά εξελίξεις που τρέχουν και δεν προλαβαίνει να τις καταγράψει καλά-καλά κανείς. Οι καθαρίστριες του υπουργείου οικονομικών έχουν μπει στο στόχαστρο της κυβέρνησης, της κρατικής καταστολής, της αδέκαστης δικαιοσύνης και της τηλεοπτικής προπαγάνδας, που βαράνε όλες μαζί σα σφυριά, συντονισμένα κι «ανεξάρτητα», στην ίδια κατεύθυνση. Στους διοικητικούς υπαλλήλους των πανεπιστημίων λήγει η περίοδος της διαθεσιμότητάς τους και μαζί η εκεχειρία κι ο προσωρινός συμβιβασμός που είχαν πετύχει με τον πολύμηνο αγώνα τους το περασμένο εξάμηνο. Στο πολυτεχνείο κρήτης ψηφίστηκε ο αντιδραστικός εσωτερικός κανονισμός σε κλειστή συνεδρίαση της συγκλήτου· κι όταν οι φοιτητές προχώρησαν σε κατάληψη, ο πρύτανης απάντησε με ένα ιδιότυπο «λοκ-άουτ» και το κλείσιμο της λέσχης, για να τους εκβιάσει! Στην ερτ ένας σεκιουριτάς χτύπησε με φαλτσέτα ένα συνδικαλιστή. Κι όλα αυτά απλώς ως καταγραφή όσων συνέβησαν μες στην τελευταία εβδομάδα.

Το αστικό κράτος κι οι μηχανισμοί του εκδικούνται τους πρωτοπόρους μαχητικούς κλάδους και γενικώς οποιονδήποτε τολμήσει να αντιδράσει με κάθε μέσο που έχει στη διάθεσή του: δεν ξεχνά, δε συγχωρεί. Η διαφορά είναι πως εμείς από την πλευρά μας δεν έχουμε κανένα περιθώριο αυτάρεσκης επιβεβαίωσης (εμείς σας τα λέγαμε, σας είχαμε προειδοποιήσει) ή εκδικητικής χαιρεκακίας απέναντι στις φενακισμένες εργατικές συνειδήσεις ή ακόμα και την υστερική απεργοσπάστρια της χαλυβουργίας, που είχε πιάσει στασίδι στα κανάλια τον καιρό της απεργίας. Γιατί; Γιατί είμαστε καταδικασμένοι να χάσουμε ή να νικήσουμε όλοι μαζί, ως τάξη.

Κι ένα υστερόγραφο:

Το διήμερο 20-21/6 το Μουσικό Εργαστήρι του Παμμικρασιατικού Συνδέσμου στην Πάτρα, με έδρα τα Προσφυγικά, θα παρουσιάσει την δουλειά που ετοιμάζει μήνες τώρα, με δύο συναυλίες και τιμώμενα πρόσωπα τον Κώστα Καζάκο και τη μεγάλη απούσα Μαρία Δημητριάδη. Όσοι πιστοί προσέλθετε και πατήστε την παρακάτω εικόνα, για να μάθετε λεπτομέρειες.

Εδώ θα μείνουν για πάντα

Η συγκυρία κι η ζωή τα έφεραν έτσι που η σημερινή αποκατάσταση του άρη βελουχιώτη από το κόμμα να συμπέσει χρονικά με την επέτειο της δολοφονίας του ερνέστο γκεβάρα στη βολιβία. Άκρως σατανική σύμπτωση, για να περάσει απαρατήρητη.

Οι συνειρμοί είναι αναπόφευκτοι κι οι βίοι -των αγίων του κομμουνιστικού κινήματος- σχεδόν παράλληλοι. Οι σπουδές κι η μικροαστική ζωή που άφησαν κατά μέρος για να ζήσουν επικίνδυνα. Το ανήσυχο πνεύμα τους που συνάντησε τους κομμουνιστές κι απέκτησε στόχο ζωής και περιεχόμενο. Η γενειάδα που ξύριζαν και γίνονταν αγνώριστοι, όταν μεταμφιέζονταν. Ο θρυλικός μπερές του τσε με το αστέρι, και το καπέλο που έγινε σήμα κατατεθέν των μαυροσκούφηδων του άρη. Το ψευδώνυμο του γιου του πολέμου, κι η προσφώνηση «Τσε» -κάτι αντίστοιχο με το δικό μας ρε- για να δείχνει την αργεντίνικη εθνικότητα. Τα γενέθλια του ερνέστο που πέφτουν σχεδόν μαζί με την αυτοκτονία του άρη (14 και 15 ιούνη). Κι η πολιτική αποκατάσταση του τελευταίου τη μέρα της εκτέλεσης του τσε.

Ο ένδοξος θάνατος που τους βρήκε στο βουνό, μαχόμενους με το όπλο στο χέρι. Η μάταια προσπάθεια των εχθρών τους να τους ταπεινώσουν μετά θάνατον και να αφαιρέσουν κάτι από την αίγλη τους. Κι οι θρύλοι των χωρικών που τους έζησαν από κοντά και πιστεύουν πως είναι ακόμα ζωντανοί.


Η επαφή με το λαό που τους λάτρεψε. Η τέχνη του αντάρτικου που απογείωσε τον πολιτικό αγώνα. Η επιλογή να μην επαναπαυτούν στις δόξες τους και βολευτούν, αλλά να πολεμήσουν ξανά στο βουνό. Και ο τραγικός επίλογος μιας θριαμβευτικής πορείας, που τα κκ τον είδαν από απόσταση.

Ίσως αυτός να είναι κι ο λόγος που ο βελουχιώτης κι ο γκεβάρα είναι οι μόνες παραδοσιακές μορφές που ερωτεύεται σφοδρά η παιδική αρρώστια του κομμουνισμού. Ανίκητοι στις μάχες, σαν τον έρωτα, ξενυχτούν στα κόκκινα, παθιασμένα μάγουλα των αριστεριστών και στις αφίσες πάνω απ’ το κρεβάτι τους, όπου ονειρεύονται ξύπνιοι και πλάθουν καινούριους κόσμους με το μυαλό τους.

Σαν εκείνη την αφίσα της σοβαρής συνιστώσας, με τον άρη καβάλα στο άλογο, που σου πάγωνε το αίμα με τα παράταιρα που συνέδεε. Και την πήρε για το δωμάτιό του ο κοντόχοντρος, αλλά έκοψε πρώτα με ψαλίδι την κεφαλίδα του ναρ, πριν την κρεμάσει στο φανοστάτη του τοίχου του. Όπως κάνουν περίπου απ’ την ανάποδη στον χώρο του με τις ηρωικές μορφές, που τις εξυμνούν και τις καθαγιάζουν, αφού κόψουν πρώτα την κεφαλίδα του κουκουέ από το ιστορικό πλαίσιο που τις ανέδειξε, για να μην τους χαλάει την πολιτική τους αισθητική.

Αλλά φροντίζουν να ξεχνάνε τον πατριωτικό λόγο του άρη στη λαμία.
Το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα και τρέχει να βρει κέρδη σε όποια χώρα υπάρχουνε τέτοια. Ενώ εμείς το μόνο που έχουμε είναι οι καλύβες και τα πεζούλια μας. Ποιος μπορεί λοιπόν να ενδιαφερθεί καλύτερα για την πατρίδα του;
Όπως και το patria o muerte (πατρίδα ή θάνατος) με το οποίο έκλεινε όλες τις επιστολές του ο γκεβάρα.


Στην ίδια λογική κι η προβολή του άρη, ως αρχηγού των ατάκτων. Ενώ ο άρης μπήκε επικεφαλής των τάξεων του εργαζόμενου λαού που τoν ανέδειξε, γέννημα-θρέμμα των αγώνων του, με τακτική ευφυΐα και διορατικότητα που δεν εισακούστηκε έγκαιρα. Οι ήρωες δεν έχουν ανάγκη από τέτοιους φόρους τιμής. Η προσωπολατρία τους παρουσιάζει σχεδόν ψεύτικους και καταλήγει να βλάπτει την υστεροφημία τους.

Οι αστοί στολίζουν με φωτοστέφανο τους επαναστάτες μετά θάνατον, για να τους αφαιρέσουν κάθε επαναστατικό περιεχόμενο. Κάνουν τη μορφή του ερνέστο γκεβάρα εμπόριο με μπλουζάκια για να την ενσωματώσουν, ως ενθύμιο από ένα μακρινό κόσμο, που ανήκει στο ηρωικό παρελθόν. Πονηρές αλεπούδες που μιλάνε για την κολοβή αποκατάσταση του άρη και τους έπιασε ο πόνος για τη στάση του κόμματος. Που είπε ούτε γη ούτε νερό στο μιζέρια, ίσως γιατί το ‘χε δώσει όλο στις συμφωνίες που υπέγραψε, και δεν του περίσσευε.

Ο άρης δεν έχει ανάγκη από μια απόφαση του κόμματος για να είναι κομμουνιστής στη συνείδηση του κόσμου. Η πολιτική αποκατάσταση που έγινε σήμερα στην πλατεία του λαού –που τον ανέδειξε μέσα απ’ τα σπλάχνα του- δεν είναι μισή, ούτε ασήμαντη. Με σκοτεινό, βαρύ ουρανό κι ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα, όπως ταίριαζε στην περίπτωση. Και μια βροχή, για να ξεπλύνει τα λάθη του παρελθόντος, και κυρίως την πολιτική μας αυτοκτονία, που έφερε ως επακόλουθο κι αυτήν του άρη.

Εδώ θα μείνει για πάντα, το ζεστό το πέρασμά του...

Για τον Άρη

Σήμερα συμπληρώνονται 65 χρόνια από το τραγικό τέλος του άρη βελουχιώτη. Ως ελάχιστο φόρο τιμής η κε του μπλοκ παραθέτει ένα ζουμερό απόσπασμα από το δεύτερο μέρος της τετράτομης ιστορίας του γραμματέα του εαμ θανάση χατζή για την αντίσταση (η νικηφόρα επανάσταση που χάθηκε).

Πρώτα μια μικρή εισαγωγική παράγραφος του χατζή και στη συνέχεια μια επιστολή του άρη προς την ηγεσία όπου μεταξύ άλλων φαίνεται πόσο καθαρά έβλεπε κάποια πράγματα από το βουνό.
Προσοχή στην ημερομηνία. Σεπτέμβρης του 43. Αυτό θα πει εκτίμηση της κατάστασης και διορατικότητα.

Κι ο άρης, μετά την επιστροφή της αντιπροσωπείας από το κάιρο, δεν ξεγελάστηκε από τα λόγια του πυρομάγλου στο αεροδρόμιο και στην πλατεία της νεράιδας για δόκανα των άγγλων και της κυβέρνησης του εξωτερικού και την ενιαιομετωπική φρασεολογία του.

Δεν αμφέβαλλε καθόλου ότι ο ζέρβας δεν υπέστειλε μόνο τη δημοκρατική σημαία όπως ομολογούσε ο υπαρχηγός του, αλλά την εθνικοαπελευθερωτική κι είχε μετατρέψει τους ανθρώπους του σε πραιτωριανούς των άγγλων, την οργάνωσή του σε άντρο βασιλοφρόνων. Πίστευε πως ο πυρομάγλου ήταν κομιστής οδηγιών των άγγλων και της συνασπισμένης αντίδρασης για έναρξη εμφύλιων συγκρούσεων με σκοπό να φθείρουν το εαμ-ελας και να διευκολύνουν την επιβολή αγγλικής κατοχής στην ελλάδα μετά την αποχώρηση των γερμανών.

Οι πληροφορίες που έφτασαν στο γσ του ελας για την κατοχική πολιτική που εφάρμοσαν στη σάμο οι άγγλοι που έφεραν πίσω τους εκπροσώπους της βασιλικής κυβέρνησης παραβιάζοντας τη λαϊκή κυριαρχία, υποχρέωσαν τον άρη να απευθυνθεί ακόμα μια φορά με γράμμα του προς το πγ του κκε, στο οποίο έγραφε:

Αγαπητοί σύντροφοι,

Επ’ αυτού του ζητήματος που θα σας εκθέσω πιο κάτω ξανά’χω γράψει προ πολλού καιρού σε σας. Εδώ καθημερινά σχεδόν κρούω τον κώδωνα του κινδύνου. Όταν πέρασε από δω ο σ. γέρος (σσ: σιάντος) αν κι εντελώς έκτακτα τον είδα του ‘πα λίγα. Τώρα ξανάρχομαι να σας τονίσω.

α) Οι στιγμές είναι κρίσιμες από κάθε άποψη. Ένα λαθάκι, μια μονόπλευρη κίνηση, μια υποτίμηση ή υπερτίμηση της κατάστασης μπορεί να φέρει μεγάλες ζημιές.

β) κατελήφθη ήδη από τους άγγλους η λέρος, η κω και σάμος. Αύριο ή μεθαύριο καταλαμβάνεται η κέρκυρα, ύστερα από λίγο τα άλλα νησιά. Οι ιταλοί σκόρπισαν μετά τη συνθηκολόγηση της κυβέρνησης μπαντόλιο και τώρα βρίσκονται ανάμεσά μας σα συμπολεμιστές μας. Οι γερμανοί μόνοι τους ήδη -έχουμε συγκεκριμένες πληροφορίες από θετικότατες πηγές- παραδέχονται ότι έχασαν τον πόλεμο κι ετοιμάζονται μέσα στον οχτώβρη να φύγουν κάνοντας γραμμή στον όλυμπο ή το πιθανότερο στο δούναβη. Έχοντας ολόκληρη αλυσίδα από κατηλημένα νησιά οι άγγλοι, μια ωραία πρωία θα κάνουν εντελώς αναίμαχτη απόβαση στην χώρα μας και θα βρεθούν ανάμεσά μας.

γ) Τα συμπεράσματά της η αντιπροσωπεία μας στο κάιρο θα σας τα πει. Θα φέρουν το βασιλιά με το ζόρι και θα επιβάλουν την τάξη –έτσι δήλωσε ο ουίλσων- αν διασαλευτεί με τον ερχομό του βασιλιά, παρά τις αποφάσεις του λαού μας.

δ) Χειρότεροι από τους άγγλους –μη βαυκαλιζόμεθα- δεν είναι ούτε οι ίδιοι οι γερμανοί. Θα επιβάλουν ένα φασιστικό καθεστώς μ’ άλλο όνομα, αν τελικά επικρατήσουν αυτοί. Ούτε το συμφωνητικό θα υπογράφαν αν δεν ήθελαν να κερδίσουν χρόνο, αν δεν κρίνατε σεις το πρώτο συμφωνητικό ως απαράδεχτο και δεν τους απειλούσα εγώ προσωπικά. Αν δηλαδή η στάση μας απέναντί τους δεν ήταν σθεναρά ως τώρα, η πολιτική του στρατηγείου μας απέναντί τους ήταν χλιαρή, μην τυχόν τους κακοκαρδίσουμε και περιορίσουν ή σταματήσουν τις ρίψεις υλικού.

Από την υπογραφή του συμφωνητικού κι ύστερα οι ρυθμοί κι οι ποσότητες των ρίψεων μειώθηκαν κατά 50-80% κατά περιοχές. Αν η στάση μας ήταν σθεναρότερη θα έριχναν περισσότερα. Σήμερα είναι κι αυτοί βέβαιοι πως θα φύγουν οι γερμανοί από εδώ μόνοι τους, ύστερα από το χάσιμο της ιταλίας κι εξέλιξη των επιχειρήσεων στη σοβ. ρωσία και αν θα κάνουν απόβαση εδώ θα την κάνουν ε ν α ν τ ι ο ν μας, γιατί άλλος λόγος δεν συντρέχει. Αν πρόκειται για άλλο μέτωπο θα πήγαιναν στη γαλλία.

ε) τους ιταλούς τους θέλουν ένοπλους και σα συμπολεμιστές, για να τους χρησιμοποιήσουν εναντίον μας σε δοσμένη στιγμή. Το εδες το ενισχύουν ακόμα ολόπλευρα. Προσπαθούν να πιάσουν πόστα, φέρνουν καθημερινά με αεροπλάνα πράκτορες της κυβέρνησης καΐρου και άγγλους αξιωματικούς. Εξήντα νέοι αξιωματικοί έρχονται να μπουν στο κεντρικό επιτελείο, άγγλοι κι αμερικανοί.

στ) επιβάλλεται δική μας αντίδραση σοβαρή. Δηλαδή: σύγκληση σύσκεψης από εαμ-ελας – εδες-εκκα, υπογραφή κι ευρεία δημοσιότητα δήλωσης ότι οι ένοπλες εθνικές δυνάμεις εν ουδεμία περίπτωση θα δεχτούν επάνοδο βασιλιά-κυβέρνησης προ δημοψηφίσματος κι ότι θ’ αντιταχθούν και βιαίως εναντίον πάσης τοιαύτης τυχόν ενέργειας.

Έντονη απαίτηση συνέχισης ρίψεως –μας έστειλαν ήδη έγγραφο ότι τους προσεχείς μήνες λόγω των επιχειρήσεων δε θα μας ρίξουν υλικά ειμή ελάχιστα- και διαφώτιση έντεχνη του λαού επί των αιτιών της περικοπής των ρίψεων.
Διάλυση αμέσως, έστω κι αιματηρά, των οργανώσεων εδες και εκκα αν αρνηθούν να υπογράψουν την ανωτέρω αναφερόμενη δήλωση.

Δε γράφω για να παρουσιάσω τον έξυπνο, αλλά από πόνο και μόνο. Χίλια καλά να έχουμε κάνει, αν χάσουμε τώρα το παιχνίδι θα μας μουντσώσουν όλοι. Αν το κερδίσουμε όμως και να ‘χουμε κάνει και κάτι σκληρότερο, θα μας συγχωρέσουν και θα μας χειροκροτήσουν. Αυτή είναι δυστυχώς η ψυχολογία του κόσμου.

Εγώ βέβαια ήμουνα και είμαι και θα είμαι ο πιστότερος στρατιώτης και θα δουλέψω σκυλίσια και παλικαρίσια για οποιαδήποτε γραμμή κι αν χαράξετε.
Νομίζω όμως ότι έχω τώρα υποχρέωση να πω το τι νιώθω στις στιγμές τούτες και για την ιστορία.

Γράφω πολύ βιαστικά. Δεν έχω καιρό και γι’ αυτό και δεν κάνω περισσότερη ανάλυση των απόψεών μου. τα γράφω έτσι χονδρά και σεις κάτω από τέτοιο γράψιμο θα δείτε, είμαι σίγουρος, τη δικαιολογία τους τη θεωρητική και πρακτική…

Κάπου 21-ΙΧ-43

Με σ. χαιρετισμούς και αγάπη,

Άρης βελουχιώτης

Στη συνέχεια ο χατζής θέλει να δείξει ότι ο ίδιος κι ο σιάντος συμφωνούσαν με τις εκτιμήσεις του άρη -σε αντίθεση με άλλους μες στο πγ- αλλά αυτά είναι ιστορίες εκ των υστέρων χωρίς αντίκρισμα.

-Για του λαού τη νίκη στη μάχη πάντα πρώτοι
όρκος στη μνήμη του καπετάνιου Γιώτη!

Η κε του μπλοκ αναζητά τολμηρούς συντρόφους για να φωνάξουμε μαζί στην επόμενη πορεία παραλλαγμένο το δεύτερο μισό του συνθήματος: όρκος στη μνήμη του άρη βελουχιώτη!

-Όποιος χαρίδημος ή άλλος αναγνώστης γνωρίζει πώς μπορούμε να βρούμε το ντοκιμαντέρ για τη ζωή του χατζή, ο οδηγητής της λευτεριάς παρακαλείται να δώσει τα φώτα του.

-Κι ένα ακόμα υστερόγραφο στη σειρά λάβαμε και προωθούμε.
Έκτακτο φύλλο της Κόντρα με αναλυτική ενημέρωση για το νέο ασφαλιστικό και το πετσόκομμα των συντάξεων.

http://www.eksegersi.gr/article.php?article_id=3113&pos=4&cat_id=48

Το πνεύμα των χριστουγέννων

-Τις επόμενες μέρες θα σε επισκεφτούν κατά σειρά τρία πνεύματα. Θα δουν τις αντιδράσεις σου κι αναλόγως θα κρίνουν αν έχουν θέση απολιθώματα σαν κι εσένα στον αιώνα μας.
-Πρώτον, δεν υπάρχουν πνεύματα. Αυτό που λες είναι ιδεαλιστικό, δεν πατά στην οικονομία. Και δεύτερον, τα χριστούγεννα μου τη δίνουν. Το πνεύμα τους είναι το χρήμα κι η υποκρισία και με επισκέπτονται κάθε μέρα. Εκτός κι αν έρθουν με μανδύα κοσύγκιν να μην τα γνωρίσω.
-Πουλάμε πνεύμα στο πνεύμα; Τέλος πάντων, εγώ μια φορά σε προειδοποίησα…

Κι έφυγε απ’ το παράθυρο χωρίς αντίο.
Ξάπλωσα κουρασμένος να συνέρθω. Η ματιά καρφώνει τον άρη στον απέναντι τοίχο. Καιρό είχαμε να βγάλουμε ωραία αφίσα.
-Ραντεβού στα γουναράδικα σύντροφε.
Είδα νοερά τη μορφή του να ζωντανεύει, όρθια, αγέρωχη, έτοιμη για εκδίκηση.
-Εκεί θα πάμε, μου απαντά.
-Ναι, βέβαια, εκεί θα π… πώς είπατε;
-Είμαι το πνεύμα των χριστουγέννων του παρελθόντος. Ακολούθα με.
Μια φορά δεν το κάναμε και… Όχι άλλη βάρκιζα. Ακολούθησα.

Δεκέμβρης 44. Πρώτη στάση στην κηδεία των θυμάτων που έγινε παλλαϊκό συλλαλητήριο.
Όταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα. Σήμερα ο λαός διαλέγει τις αλυσίδες, αρκεί να είναι επίχρυσες.
Έτσι κάνει και στο άλλο δίλημμα. Ή με το κεφάλαιο ή με τους εργάτες. Συνήθως διαλέγει τις αυταπάτες.
Ευμενής ουδετερότητα που έλεγε κι ο λένιν. Αλλά για το κεφάλαιο.
Καμιά ουδετερότητα δεν είναι ευμενής για την υπόθεσή μας.
Ποιος να μείνει ουδέτερος δηλ; Η μη μονοπωλιακή αστική τάξη;

Δεύτερη στάση, σκοτάδι, σε ένα λαγούμι.
-Τι είναι αυτό το τούνελ; Πού είμαστε;
-Πλατεία τσώρτσιλ, πρώην συντάγματος. Κάτω απ’ το μεγάλη βρετανία.
-Κι αυτός ποιος είναι;
-Ο νίκος γαλανός. Θα γιόρταζε τα 100 χρόνια απ’ το σύνταγμα του όθωνα με πυροτεχνήματα. Έτοιμος να φωνάξει γελώντας 'μέρι κρίστμας' και να πατήσει το κουμπί. Αλλά τελευταία στιγμή έφαγε άκυρο από πάνω.
Μη φοβάσαι τη φωτιά. Αλλιώς θα τη βρεις μπροστά σου γιγαντωμένη.

-Ο μάργκαρετ γράφει πως όταν άρχισε ο δεκέμβρης δεν προλαβαίνατε να γυρίσετε, ακόμα κι αν σας καλούσαν.
-Δεν έχει να κάνει. Τι πήγαμε στην ήπειρο για πουρνάρια; Πολιτικό ήταν το θέμα, όχι τεχνικό.

Η τρίτη ήταν κυριολεκτικά στάση. Στάση λεωφορείων.
-Τι κάνουμε εδώ;
-Περιμένουμε το επόμενο.
Το βλέπουμε από μακριά. Το 171, αγ. δημήτριος – βάρκιζα.
-Αποκλείεται, δε μπαίνω. Ούτε συζήτηση.
-Καλά, σε δοκίμαζα. Θα πάρουμε το από πίσω.
Κοιτάω να δω, δεν έχει αριθμό. Κοιτάω παραδίπλα. ΓΙΑΛΤΑ.
Τι εννοεί ο ποιητής;
-Ξέρεις πως γίναν με μια βδομάδα διαφορά; Η γιάλτα πρώτη. Τυχαίο λες να ‘ταν;

-Δεν ξέρω, αλλάζω κατηγορία. Νισάφι, πάμε σε άλλη εποχή.
-Εντάξει. Πάμε στο 89. Τον αγριοκοιτάω. Κι εσύ τέκνον βρούτε;
-Όχι τις γνωστές καραμέλες. Μόνο κάτι να διαβάσεις. Επετειακό και χριστουγεννιάτικο.
Χριστούγεννα του 89… Τι έγινε τότε;
Μου δίνει έναν κιτρινισμένο ρίζο της εποχής. Ανοίγω και διαβάζω.

Το πγ της κε του κκε χαιρετίζει την ηρωική εξέγερση του ρουμάνικου λαού που, πληρώνοντας βαρύτατο φόρο αίματος, ανέτρεψε το δεσποτικό, τυραννικό καθεστώς τσαουσέσκου. Ένα καθεστώς που ματοκύλισε τη ρουμανία και ποδοπάτησε βάναυσα το σοσιαλισμό και τις μεγάλες ανθρωπιστικές και δημοκρατικές αξίες του.

Στις νέες συνθήκες που διαμορφώθηκαν κι εξελίσσονται στη ρουμανία, το κκε υποστηρίζει τις προσπάθειες για την εξομάλυνση της κατάστασης ώστε ο ρουμάνικος λαός να μη θρηνήσει νέα θύματα.

Το πγ της κε του κκε εύχεται μετά την ανατροπή του τσαουσέσκου, η ρουμανία να προχωρήσει γρήγορα μπροστά και με σταθερότητα και να μπορέσει να ξεπεράσει τα μεγάλα προβλήματά της, στο δρόμο της σοσιαλιστικής ανάπτυξης που θα έχει στο κέντρο της τον άνθρωπο και το σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων και των ελευθεριών του ρουμάνικου λαού.

Σε αυτή την κατεύθυνση θα εκφράσουν την πιο ενεργή αλληλεγγύη τους στο ρουμανικό λαό οι έλληνες κομμουνιστές.

27.12.89 ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ

-Ναι, κοίτα να δεις… εε, είναι που είχε χρυσές τουαλέτες… κι ήταν κι η εκκλησία… γκουχ… τον υποστήριζαν κι από το εσ…
Μπα, άστο δε σώζεται. Κοίτα να μείνει μεταξύ μας.
-Έγινε. Εσύ ετοιμάσου για επίσκεψη. Θα ‘ρθει να σε δει το πνεύμα της εξέγερσης των χριστουγέννων.
-Μα δεν ήταν εξέγερση.
-Το ξέρω, αλλά πώς να το λέμε; Πνεύμα της κατάστασης με εξεγερσιακά χαρακτηριστικά που εκτονώθηκε; Πετάς ένα χαϊδευτικό και καθαρίζεις. Κι οι φυρομακεδόνες έτσι προκύψαν.

[...] Η κουσουρεάλ εκδήλωση έφτανε στο τέλος. Οι μάζες αποχωρούσαν. Ο σπαρίλας ανέλαβε τις συστάσεις.
Κι αυτός είναι ο μήτσος από το φυσικό. Φανατικός αναγνώστης.
-Ναι, ξέρω, είχαμε γνωριστεί, αλλά δε μου τα ‘χε πει όλα. Πάμε άλλη μία από την αρχή. Μπρεζνιεφικό απολίθωμα.
-Χαίρω πολύ. Πνεύμα της εξέγερσης των χριστουγέννων.
(Άντε πάλι. Αφού δεν ήταν…)
Ξέρω τι έκανες πέρσι τα χριστούγεννα.
-Για στάσου, τι τα λες σε μένα; Πες τα στους δικούς σου που τους έχεις και μαζεμένους κι έγιναν πέρσι ουρά στο αυθόρμητο.
-Οι δικοί μου έχουν μπλέξει με τους σεκίτες στην ανταρσύα. Τι άλλο να πάθουν; Θα πάω σε αυτούς σε άλλη φάση.

-Κοίτα, δεν ξέρω γιατί ήρθες να με δεις. Το κόμμα ήταν στους δρόμους πέρσι το δεκέμβρη. Απ’ τα μπάχαλα έμεινε μακριά, όχι απ’ τον κόσμο.
Τα μεγάφωνα άρχισαν να παίζουν τα παιδιά του πειραιά.
Άφησε ένα γέλιο, σατανικό σαν της μελίνας και μου είπε:
-Ποτέ την Κυριακή…

-Μην κρίνεις το κόμμα από μια συγκυρία. Πρέπει να βλέπεις τη συνέχεια κι ο δεκέμβρης δεν είχε καμία.
-Μα ο χρόνος δεν είναι αφαίρεση. Είναι ένα σύνολο από συγκυρίες. Καθεμιά πρέπει να τη δένεις με την προοπτική. Και του δεκέμβρη δεν ήταν καμιά τυχαία.
Το αφήσαμε εκεί και κλείσαμε συνάντηση με σύνδεσμο το σπαρίλα (ακόμα περιμένουμε). Πριν φύγω μου φώναξε.
-Έσο έτοιμος. Το βράδυ θα σε επισκεφτεί το πνεύμα των χριστουγέννων της κοινωνίας του μέλλοντος.

Κλείστηκα σπίτι να μη δω κανέναν. Πιάνω τα βελάκια να ηρεμήσω τα νεύρα μου. Στο κέντρο αντί για στόχο, φωτό του ιούδα με το σημάδι στο μέτωπο. Τον παίρνει ξώφαλτσα στο μάτι.
-Ωωχ!
-Τι, ωχ; Ποιος μίλησε;
-Εγώ, μου λέει ο γκόρμπι.
Είμαι το πνεύμα των χριστουγέννων της κοινωνίας του μέλλοντος.
-Ε, αυτό πια… τι τραγική ειρωνεία είναι αυτή;
-Έτσι είναι. Η ζωή είναι μια φαρσοκωμωδία που επαναλαμβάνεται, πότε έτσι, πότε αλλιώς. Κάτσε να σου διαβάσω μια ιστορία.

Τα παλιά τα χρόνια υπήρχε μια χώρα μυθική, η χώρα των σοβιέτ, όπου ζούσε ο λαός των εβραιομπολσεβίκων. Ο αρχηγός τους ο λένιν τους οδήγησε στη γη της κομμουνιστικής επαγγελίας, όπου έχτισαν μια μαρξιστική αυτοκρατορία (του κακού) που είχε δεκαπέντε σοβιετικές δημοκρατίες (δώδεκα φυλές του ιακώβ και τσόντα οι τρεις βαλτικές).

Ο κόκκινος άγγελος γεννήθηκε μάρτη του 31 στο χωριουδάκι πριβόλνογιε που σημαίνει ελεύθερο. Τον βρήκαν τρεις μάγοι ακολουθώντας ένα περίεργο σημάδι στο μέτωπο του ουρανού που ανήγγειλε τον ερχομό του και του χάρισαν τρία δώρα: γκλάσνοστ, περεστρόικα και νόμο της αξίας, που σύμφωνα με τις γραφές θα τον έκαναν παντοδύναμο.

Εκείνο τον καιρό κυβερνούσε την χώρα ο αιμοσταγής τύραννος ιωσήφ ηρώδης. Μόλις έμαθε τα καθέκαστα, άφρισε από θυμό και διέταξε κολεκτιβοποίηση και λιμό στην ουκρανία και την περιοχή του καυκάσου.

Η παιδική θνησιμότητα έφτασε στα ύψη. Σε μερικά χωριά έχασαν τη ζωή τους όλα τα παιδιά κάτω των δύο χρόνων, εξαιτίας της κακής διατροφής και των επιδρομών των κυβερνητικών δυνάμεων (στοιχεία από τη βιογραφία του γκόρμπι με τον τίτλο ο κόκκινος άγγελος, φράση που ανήκει στον αντιφρονούντα επιστήμονα ζαχάροφ).

Αλλά ο μικρός γκόρμπι σώθηκε ως εκ θαύματος. Και την έβγαλε καθαρή και στον πόλεμο με τους ναζί (εδώ τη γλίτωσε ο χρουτσώφ στο στάλινγκραντ). Που όταν κατέλαβαν τον καύκασο βγάλαν εφημερίδα με πρωτοσέλιδο Ο χριστός αναστήθηκε. Για την ακρίβεια ξαναγεννήθηκε. Κι ήδη στα δώδεκα ήταν διχασμένη προσωπικότητα κλείνοντας μέσα της κι έναν ιούδα.

Τέλειωσε το λύκειο στα δεκαεννιά στο γειτονικό σταυριούπολ, όπου διοικούσε ο σουσλόφ.
Η σταυρούπολη ιδρύθηκε το 1777, απ’ τον εκλεκτό της αικατερίνης, γκριγκόρι ποτέμκιν που διοργάνωσε την περιοδεία της τσαρίνας στα μόλις κατακτημένα εδάφη του νότου και για να την ευχαριστήσει, έστησε στο διάβα της βιτρίνες χωριών, τεράστια πανό με ζωγραφιές που πίσω τους δεν υπήρχε τίποτε. Έτσι έμεινε στην ιστορία ο αλληγορικός όρος χωριά ποτέμκιν.
Αλά ποτέμκιν ήταν κι ο σοσιαλισμός του γκόρμπι. Μέχρι που υπέκυψε στις αυθεντικές βιτρίνες της δύσης.

Ο στάλιν ονόμασε την πόλη βοροσίλοφσκ, αλλά οι γερμανοί της δώσαν το παλιό της όνομα που έμεινε και μετά την ανακατάληψη. Πόλη του σταυρού. Εκεί που θα ανέβαινε κι η σοβιετία με την προδοσία του γκόρμπι.

Σαράντα χρόνια μετά, οι σοβιετικοί έψαχναν έναν σωτήρα να τους βγάλει απ’ το τέλμα της μπρεζνιεφικής στασιμότητας. Ο κόκκινος άγγελος είχε το σημάδι του εκλεκτού. Ο κόσμος τον δέχτηκε σαν μεσσία. Αλλά ο γκόρμπι φιλούσε υπέροχα. Κι όταν τον κατάλαβαν ήταν πλέον αργά. Τίμιος χωρίς καθαρό κούτελο, πού ακούστηκε;
Και ζήσαμε εμείς κακά κι οι αστοί καλύτερα.

-Μα εσύ είσαι το τρίτο πνεύμα. Γιατί μου αναλύεις το παρελθόν;
-Η σοβιετία είναι ρετρό νότα από τη μουσική του μέλλοντος. Παρά τα φάλτσα και τις αδυναμίες. Η επιστροφή στο μέλλον είναι νομοτέλεια. Ξέρεις ποιο είναι το ηθικό δίδαγμα;
-Να δίνουμε περισσότερο βάρος στην υποδιαίρεση ένα;
-Όχι. Το μέλλον είναι μετασχηματισμένο παρελθόν. Τα απολιθώματα έχουν θέση σε αυτό, αρκεί να μαθαίνουν απ’ τα λάθη τους.
-Μα έχουμε κάνει σκληρή αυτοκριτική για αυτά.
-Αυτοκριτική δεν είναι να παραδέχεσαι τα λάθη σου. Σημαίνει να τα εξηγείς. Αλλιώς είσαι καταδικασμένος να τα επαναλάβεις. Αυτή είναι η χειρότερη τιμωρία. Και δεν χρειάζονται γκόρμπι και πνεύματα να την επιβάλουν.

Υστερόγραφο

Κλείνουμε την χρονιά με χυδαίο αντικομμουνισμό και κωσταγιάννη.
Αν πήγαιναν τα τανκς στον περισσό, λέει, η αλέκα θα ‘χε κλειστεί μέσα και θα καλούσε το λαό να βγάλει συμπεράσματα για τις επόμενες εκλογές.
Το θέμα είναι τι θα έκανε ο κωσταγιάννης μπροστά στο δίλημμα κουκουέ ή τανκς. Το κόβω να διάλεγε καραμανλή.

Βίτσι-Χριστίνα-Μπαρτσελόνα

Για τον εμφύλιο υπάρχουν δύο βεβαιότητες.
α. δεν είναι σωστός ο όρος εμφύλιος. Αποσιωπά το ρόλο αμερικάνων κι άγγλων.
β. δεν προσφέρεται για αστεία και χαβαλέ.
(Έχω και μια τρίτη βεβαιότητα ότι αυτό το παρά πόδας βασικά δεν το εννοούσαμε, αλλά δεν τη βγάζω παραέξω).

Οι βεβαιότητες όμως είναι σαν τις ατσάλινες νομοτέλειες. Υπάρχουν για να κλονίζονται.
Γιατί αυτό που προσφέρεται για πολύ γέλιο είναι κάτι απόλυτα καλτ ελληνικές ταινίες για τον εμφύλιο (κρατάμε τον όρο για να συνεννοούμαστε) γυρισμένες από μοναρχοφασιστική (sic) σκοπιά.
Όπως το αριστούργημα Γράμμος.

Τι να πρωτοθυμηθώ ψυχή μου. Ακολουθεί ένα μικρό ανθολόγιο.

Τα δεκεμβριανά δεν ξεκίνησαν από την πορεία του εαμ και τους πυροβολισμούς των άγγλων.
Οι εαμίτες γυρίζουν αγρίμια από τα βουνά (το ακούμε πεντ-έξι φορές για να το εμπεδώσουμε). Σκοτώνουν, τρομοκρατούν παντού επικρατεί ερυθρισμός (sic). Είναι φανερό πως το πράγμα πάει για αιματοχυσία. Σπέρνουν τον πανικό φωνάζοντας παντού με χωνιά για το εαμ. Μπορεί να κοροϊδεύετε τώρα γιατί δεν το έχετε ζήσει, αλλά είναι γνωστό πως τα χωνιά είναι ο απόλυτος τρόμος.
Όλα αυτά ταράζουν τους υπόλοιπους καλοκάγαθους έλληνες. Όπως τον πατριώτη ταγματασφαλίτη που βλέπουμε στην πρώτη σκηνή να σώζει με κίνδυνο της ζωής του έναν εαμίτη από τα χέρια των γερμανών.

Για να δέσει το γλυκό χρειάζεται μια μορφή σαν τον καπετάν νικόλα. Που πάλεψε με το εαμ, το έζησε από μέσα και μας σιχάθηκε. Τα βροντάει και σηκώνεται να φύγει, αλλά τον πυροβολάμε πισώπλατα. Αυτή ήταν η μοίρα των έντιμων εαμιτών. Γιατί υπήρχαν και τέτοιοι σύμφωνα με την ταινία (πάλι καλά που γλίτωσε τη λογοκρισία).

Πριν τον σκοτώσουν, ο καπετάν νικόλας συναντά έναν άλλο πατριώτη ταγματασφαλίτη που κρατάμε αιχμάλωτο. Τον αναγνωρίζει γιατί παλιά ο πατέρας του δούλευε στα χωράφια του. Κι ενώ περιμένεις να τον σκοτώσει για να βγει ταξικό μήνυμα, τον αφήνει να φύγει. Το παίρνουν χαμπάρι οι δικοί μας και τον κατηγορούν για προδοσία. Αλλά ο καπετάνιος φουντώνει και πετάει τη θρυλική ατάκα:
-Φράξια ο καπετάν νικόλας; (!!)
Αφού δεν ξέρεις ρε φίλε τι σημαίνει, τι το βάζεις; Άστο καλύτερα.

Σε αυτό το σημείο κάνει την εμφάνισή του ο άρης βελουχιώτης! Που εκπροσωπεί τα αγρίμια που πιστεύουν ότι η συμφωνία της βάρκιζας είναι φιάσκο και ξαναβγαίνουν στο βουνό -μόνο εκεί μπορούν να ζουν τα αγρίμια. Και φωνάζει φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους στους οποίους περιλαμβάνει και τα κέρατα την ηγεσία, που πήρε έξι υπουργεία και μας πούλησε.
Κάτι που μας δείχνει ότι η αρχική μορφή του γνωστού συνθήματος ήταν τρία χρόνια αντίσταση αγώνας και θυσία και όλα τα πουλησατε για έξι υπουργεία.

Πιο μετά ο άρης κάνει λόγο και για 200 χιλιάδες στρατό απ' έξω που είναι έτοιμοι να μπουν την κατάλληλη στιγμή.
Να λοιπόν, οι σοβιετικοί δε μας πρόδωσαν. Είχαν έτοιμο 200 χιλιάδες στρατό να στείλουν. Η βάρκιζα ήταν απλώς ένας ελιγμός. Οι αντισοβιετικοί μύθοι καταρρρέουν.

Η ταινία μας δείχνει τον άρη λίγο μετά το λιτόχωρο. Το ότι το λιτόχωρο έγινε μάρτη του 46 ενώ ο άρης πέθανε ιούνη του 45 είναι λεπτομέρεια. Όπως λεπτομέρεια είναι ότι στην ταινία ο άρης αυτοκτόνησε με χειροβομβίδα -κι ενώ τον καλούσαν ευγενικά να παραδοθεί.
Και τα κομμένα κεφάλια του άρη και του τζαβέλλα; Κομμουνιστική προπαγάνδα. Εξάλλου μετά την χειροβομβίδα πώς να είχε απομείνει το κεφάλι;

Το αγρίμι-πρωταγωνιστής της ταινίας φτάνει προς το τέλος του εμφυλίου να δικάζει τον εθνικόφρονα αδερφό του που κατηγορείται για δράση κατά του κκε. Υπογράφει με πόνο ψυχής και τρεμάμενο χέρι την απόφαση, αλλά οι τύψεις δεν τον αφήνουν σε ησυχία. Μες στο μυαλό του ακούει τις φωνές της μάνας του και του αδερφού του να τον φωνάζουν κάιν και φονιά. Κι εμείς τις ακούμε μαζί του καμιά εικοσαριά φορές για να το εμπεδώσουμε. Ούτε σουξέ του καρβέλα να 'τανε.

Αυτό εν παρόδω μου θυμίζει μία από τις αντιφάσεις της παλαιάς διαθήκης. Αφού όλοι είμαστε γόνοι του αδάμ και της εύας στην αρχή δεν υπήρχε αιμομιξία; Αλλά ακόμα κι αν το προσπεράσουμε αυτό, ο κάιν με τον άβελ μετά πώς έκαναν παιδιά; Με την χάρη του θεού; Αλλά ακόμα κι αν ήταν αιμομίκτες ομοφυλόφιλοι που τεκνοποιούσαν με τη θεία χάρη το πράγμα πάλι χωλαίνει γιατί ο κάιν τον σκότωσε τον άβελ (μήπως επειδή τον απατούσε;). Άρα δε μπορεί να έκανε μαζί του το παιδί. Τι μας μένει λοιπόν; Να έκανε τα παιδιά του με την εύα. Άρα καραμπινάτη αιμομιξία που έξηγεί πώς υπάρχει τόση καθυστέρηση σε αυτό τον κόσμο και βγαίνουν τέτοιες ταινίες.
Πάντως οι γνώστες του χώρου με ενημέρωσαν ότι το πρόβλημα λύνεται με την εμφάνιση από το πουθενά μιας άσχετης κοπέλας. Και κάπως έτσι εξηγείται στην παλαιά διαθήκη και η εμφάνιση των μαύρων.

Επιστροφή στο βουνό και στο επαναστατικό λαϊκό δικαστήριο. Με συνοπτικές διαδικασίες κι ενώ τα αγρίμια που παρακολουθούν τη δίκη φωνάζουν συνέχεια θάνατος, θάνατος βγαίνει η ετυμηγορία. Έχει προηγηθεί μια φοβερή απολογία του κατηγορούμενου που μετατρέπεται σε κατήγορος των ερυθρών, μπροστά στην οποία η απολογία του μπελογιάννη και των συντρόφων του ωχριά.

Ο λαϊκός επίτροπος ανακοινώνει την απόφαση και ρωτάει αν έχει να προσθέσει κανείς κάτι.
Εγώ, ακούγεται η φωνή της μαυροφορεμένης μάνας!! Κι ακολουθεί ένας δεκάρικος μελό λόγος.
Μα πώς βρέθηκε πάνω στα βουνά; Είχε ξεμείνει από την αποστολή του οηε; Τι γινόταν εκεί, μπάτε σκύλοι αλέστε ήμασταν;
Κι ύστερα μας έφταιγε το στιλέτο του τίτο...

Το τέλος το ξέρετε. Κι από την άλλη πάλι όχι.
Ο γράμμος πέφτει, αλλά χωρίς πολλούς σκοτωμούς -πέρα απ' τα δύο αδέλφια. Οι δυο στρατοί συμφιλιώνονται, πετάν τα όπλα και δίνουν τα χέρια αδελφωμένοι.
Ε, ναι τους αντάρτες του δσε τους περίμενε γενική αμνηστία και ζωή χαρισάμενη. Τι είχαν να χάσουν αν παραδίδονταν;

Εμένα πάντως η ταινία με απογοήτευσε. Δεν είχε ούτε έναν εαμοβούλγαρο σλάβο για να δείξει ποιοι πραγματικά ήμασταν.

Υστερόγραφα:
1.υπάρχει μία ακόμη κορυφαία σκηνή από άλλη ταινία που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο με το νίκο γαλανό αντάρτη του ελας να κρατάει υπό την απειλή όπλου καμιά δεκαριά εθνικόφρονες. Το απλό κι αυτονόητο θα ήταν να τους γαζώσει, αλλά η ταινία είναι καλτ κι έχει άποψη. Έτσι, αφού τους βάζει ο γαλανός να τραγουδάν όλοι μαζί τον ύμνο του ελας, τους αφήνει πίσω του, απασφαλίζει μια χειροβομβίδα, την πετάει και πριν φύγει φωνάζει: μέρι κρίστμας...
Χωρίς χο-χο-χο.

Όποιος έχει πληροφορίες για την ταινία ή γνωρίζει κάποιο τρόπο να τη βρούμε παρακαλείται να δώσει τα φώτα του.

2.γιατί δε βγαίνουν γαμώτο τέτοιες ταινίες σήμερα;
3.πέρα από κομμουνιστές λάτρεις του καλτ υπάρχει κανείς άλλος που να τις βλέπει;