Τον ευρωσκεπτικισμό πολύ τον αγαπώ

Τα κουτάκια που αναλύαμε χτες βρίσκουν την απόλυτή τους εφαρμογή στον "αριστερό ευρωσκεπτικισμό" και την τακτική του για την προσέγγιση του στρατηγικού στόχου (λέμε και καμιά πολυσύλλαβη επαναστατική κορόνα για να περνάει η ώρα). Η οποία θυμίζει το ανέκδοτο με το φυλακισμένο που δεν μπορεί να αποδράσει και σπάει την αποδέσμευσή του σε κομμάτια. Ένα χέρι, ένα μάτι, ένα αυτί, και... μια μέρα, θα έχει απελευθερωθεί ολόκληρος στα εξ ων συνετέθη και θα μαζεύει τα κομμάτια του.

Σε αυτό το σκεπτικό, τα συνθήματα κι οι στόχοι πάλης δεν μπαίνουν για να πετύχουν τη συσπείρωση και τη συγκέντρωση δυνάμεων, για να ξεδιπλωθεί όλη η βεντάλια των σκοπών και των διεκδικήσεών μας, αλλά για να την κρατήσουν κλειστή και να μην τρομάξουν τις μάζες με μαξιμαλισμούς που δεν αντιστοιχούν στο επίπεδο της συνειδητοποίησής τους. Μπαίνουν θεωρητικά προς άμεση υλοποίηση, σε αντίθεση με το σοσιαλισμό που αφορά κάποιο απώτερο, μακρινό μέλλον. Κι οι ευρύτερες μάζες θα οδηγηθούν σε αυτόν, περίπου εν αγνοία τους -και με άγνοια κινδύνου- από την ίδια τη δυναμική των πραγμάτων και διάφορων κρίκων-μοχλών.

Με βάση το θεωρητικό σχήμα, η διαδρομή αυτή δε θα είναι φουρτουνιασμένη, με ζιγκ-ζαγκ και πισωγυρίσματα, με επικίνδυνα επαναστατικά άλματα στο κενό, και με τη λυσσασμένη επίθεση του ταξικού εχθρού, που θα απαιτεί όλα τα πιθανά μέσα (στρατό, οικονομικά εργαλεία, με δυο λόγια την εξουσία και τα κλειδιά της οικονομίας) για να αποκρουστεί. Θα είναι κάτι σαν βαρκάδα, σε απάνεμο λιμάνι, μια γραμμική διαδρομή σε συνθήκες εργαστηρίου, από στάση (πληρωμών) σε στάση και τερματικό σταθμό τα όνειρά μας. Παρακαλώ, προσέξτε το κενό στην αποβάθρα, μεταξύ θεωρίας και πραγματικότητας.

Σε αυτά τα πλαίσια, κάθε μικρό βήμα-σύνθημα, που θα ζύμωνε συνειδήσεις και θα συσπείρωνε δυνάμεις σε μια κατεύθυνση ρήξης με το σύστημα, αποκόπτεται από την προοπτική και γίνεται αυτόνομο σκαλοπάτι, σε μια σκάλα προς τον ουρανό (stairway to heaven) που υποκαθιστά την έφοδο και κόβει δρόμο. Η μετάβαση γίνεται ένα απλό παιχνίδι με κουκίδες, όπου ενώνεις τα σημεία μεταξύ τους και βλέπεις στο τέλος τι εικόνα θα σχηματιστεί -με τη διαφορά πως δεν πρέπει ποτέ να γίνεται μονοκοντυλιά, αλλά σταδιακά.

Ή σαν σκόρπιες συλλαβές, που δεν ενώνονται ποτέ, για να σχηματιστεί μια λέξη και να βγει νόημα, και μοιάζουν τελικά σαν... κεκέδισμα.
-Κο-κο-κο... -Κομμουνισμός;
-Κο-κο-κο... -Κολεκτιβοποίηση;
-Κο-κο-κο... -Κοτανίδης;
Δώστου ρε ένα Κοκο-μίλκ, γιατί μέχρι να το πει, θα τελειώσει η επαναστατική κατάσταση.



Και να έχεις το αριστεροχώρι να σου λέει για τον ευρωκομμουνισμό του ΚΚΕ (οι κομμουνιστές του ευρώ). Και να στο λένε αυτό: ΛαΕτζήδες που συμπορεύονταν με την ευρωλαγνεία του Σύριζα και δε βάζουν ούτε καν τώρα καθαρά ζήτημα της αποδέσμευσης από την ΕΕ. Οργανώσεις που προέρχονται από τη Β' Πανελλαδική, κουβαλώντας τις πολιτικές καταβολές και θέσεις τους. Πρώην κομματικά μέλη, που αναπολούν την εποχή της πάλης ενάντια στις συνέπειες της ένταξης (τότε δηλαδή που δεν ήμασταν αριστερισταί). Ρεύματα, που διαφώνησαν με τον ενιαίο Συνασπισμό (όταν μπήκε σε αστική κυβέρνηση) αλλά έκτοτε δεν έχουν αφήσει μπανανόφλουδα που να μην έχουν πατήσει, και ούτε μία μορφή-μετεξέλιξη του Σύριζα, για την οποία να μη τρέφουν αυταπάτες.

Σε αυτά τα πλαίσια, ζυμώνεται ο νέος οπορτουνιστικός πόλος, με προγραμματικό πυρήνα τον ευρω-σκεπτικισμό και μαγιά τη συνύπαρξή τους σε σωματεία, το μαζικό κίνημα, ακόμα και την Αμαλιάδα, στο μουσείο Μπελογιάννη. Ο σκόπελος του αντι-ΕΕ μετώπου -και τα σχετικά μισόλογα της ΛαΕ- παραμερίζεται -και για κάποιους δεν υπήρξαν ποτέ. Είναι πολύ χαρακτηριστικό ένα παλιό βιντεάκι με την Κουτσούμπα της Ανταρσυα, αμέσως μετά τις δεύτερες εκλογές του 15', όπου εξηγεί γιατί δεν ευοδώθηκε η συνεργασία με τη ΛαΕ, και δείχνει τις "μεγάλες διαφορές" τους, που μπαίνουν από... θέση αρχής, και πώς το "αγεφύρωτο χάσμα" γίνεται ένα τόσο δα χασματάκι (όπως έλεγε κι ο Οβελίξ, "ένα τόσο δα Κολοσσαίο").



Με τα τωρινά δεδομένα, φαίνεται απίθανο να μην καταλήξει το φλερτ τους σε εκλογικό γάμο και κοινή κάθοδο. Δεν πρόκειται δηλ να επαναλάβουν το "μοιραίο λάθος" του Σεπτέμβρη του 15', που τους άφησε εκτός βουλής.

Λίγα λόγια και για τον κρίκο της αποδέσμευσης από την ΕΕ -που αναφέρεται σε κάποιες μορφές πιο "αριστερού, ριζοσπαστικού ευρωσκεπτικισμού".

Η εισήγηση της απερχόμενης ΚΕ λέει καθαρά πως ο λαός πρέπει να βάλει στην προμετωπίδα του το στόχο της αποδέσμευσης από την ΕΕ (με τη δική του θέληση και δράση) και να διεκδικήσει ταυτόχρονα τα κλειδιά της οικονομίας και το πέρασμα της εξουσίας σε δικά του χέρια. Ενώ σε άλλο σημείο αναφέρει πως το λαϊκό κίνημα πρέπει να αξιοποιήσει και να βαθύνει κάθε πιθανό ρήγμα.

Λέγαμε χτες πως αυτό το "ταυτόχρονα" είναι πρωτίστως πολιτική έννοια: η αποδέσμευση πρέπει να συνδέεται με το στρατηγικό στόχο της εξουσίας. Δεν αναιρείται όμως η χρονική διάσταση -που και αυτή πολιτική είναι, σε τελική ανάλυση.

Λένε κάποιοι πως το "ταυτόχρονα" είναι η ιδανική περίπτωση, αλλά κανείς δεν είναι μάντης, για να το προβλέψει αυτό με σιγουριά. Και πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αξιοποιήσουμε όλα τα ενδεχόμενα. Η περίπτωση ενός πιθανού Grexit, ακόμα κι αν έρθει χωρίς τη σφραγίδα του κινήματος, αντανακλά μια περίοδο απότομης όξυνσης των αντιθέσεων του συστήματος, άρα είναι μια υπέροχη και ευνοϊκή κατάσταση.

Αυτά είναι σωστά σε γενικές γραμμές. Αλλά τόσο γενικές, που καταλήγουν να μη λένε τίποτα ουσιαστικά.
Το κίνημα πρέπει να είναι έτοιμο να αξιοποιήσει κάθε πιθανό ρήγμα, να το βαθύνει, κοκ. Αλλά αυτό είναι ένα πράγμα, και τελείως διαφορετικό ζήτημα είναι τι πρέπει να επιδιώκει, ως δικό του αυτοτελή στόχο κι όχι ως ενδεχόμενα που μπορεί να προκύψουν.

Εάν η αποδέσμευση προκύψει στα πλαίσια της όξυνσης των αστικών αντιθέσεων και με πρωτοβουλία τμημάτων της αστικής τάξης, το βασικό ζητούμενο είναι ποιος και με ποιον τρόπο θα βαθύνει αυτό το ρήγμα, προβάλλοντας μια προοπτική. Αλλιώς θα έχουμε μια περίπτωση τύπου Brexit, χωρίς επαναστατική -ή απλώς ενδιαφέρουσα- κατάσταση, όπου το πρόβλημα δεν ήταν πως το L-exit ήταν αδύναμο και χάρισε τον ευρωσκεπτικισμό στην αντιδραστική ακροδεξιά, αλλά πως δεν υπήρχε μια πολιτική πρωτοπορία με επαναστατική στρατηγική, για να βαθύνει το όποιο ρήγμα.

Αν πάλι η αποδέσμευση προκύψει με όρους κινήματος, θα είναι παράλογο κι αυτοκτονικό να υπάρχει ένα τόσο δυνατό κίνημα, που να επιβάλλει ένα βασικό στόχο και να μην προχωρά παραπέρα, οργανώνοντας κι ανυψώνοντας τη δύναμή του σε επίπεδο εξουσίας. Επιπλέον, θα είναι παράλογο κι επικίνδυνο να αντιλαμβάνεται αυτό το βλήμα ως αυτόνομο σκαλοπάτι-σταθμό, ως μια κατάσταση που θα διαρκέσει για μεγάλη χρονική περίοδο, χωρίς να οδηγεί άμεσα στο επαναστατικό άλμα (ή αλλιώς, αν όχι αυτό, στο πισωγύρισμα).

Ας κατανοήσουμε λοιπόν μια βασική διαφορά. Άλλο ζήτημα ότι πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αξιοποιήσουμε οποιοδήποτε ρήγμα, ενδεχόμενο, κοκ (κι αυτό δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο με επαναστατική στρατηγική, που θέτει επιτακτικά το ζήτημα της εξουσίας). Κι άλλο να επιδιώκεις σώνει και καλά έναν ενδιάμεσο σταθμό, που καθιστά το ενδεχόμενο βασικό, στρατηγικό στόχο.

Εν κατακλείδι: η αποδέσμευση από την ΕΕ μπαίνει στην προμετωπίδα της πάλης μας, για να ζυμώσει συνειδήσεις και να συγκεντρώσει δυνάμεις. Δεν μπαίνει πχ προς άμεση υλοποίηση σε αντίθεση με το στρατηγικό στόχο που παραπέμπεται στις καλένδες. Μπαίνει ενταγμένη στα πλαίσια του στρατηγικού στόχου, που είναι πρόταση για το σήμερα, πρόταση διεξόδου από την κρίση και εξουσίας. Κι όχι συνθήματα που θα μπουν κάπου-κάπως-κάποτε, μόνο όταν κι εφόσον προκύψει επαναστατική κατάσταση.

Υστερόγραφο

Το κείμενο αυτό ήταν έτοιμο από χτες, αλλά οι εξελίξεις στη Συρία το ξεπερνούν. Και δίνουν μία ακόμα επίκαιρη διάσταση, κι έναν επιπλέον βασικό λόγο, για συμμετοχή στα σημερινά απογευματινά συλλαλητήρια του ΠΑΜΕ σε όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας.

Ζητήματα τακτικής και στρατηγικής

(Αν κάποια από τα παρακάτω σημεία επαναλαμβάνονται σε σχετικά πρόσφατες αναρτήσεις, τότε ας θεωρηθεί στα πλαίσια του "επανάληψη μήτηρ πάσης μαθήσεως").

Τι εστί τακτική; Είναι το ευέλικτο κομμάτι της τακτικής, απαντούν κάποιοι σφοι. Σε τι συνίσταται όμως αυτή η ευελιξία; Σε μια κάποια σχετική αυτονομία από το στρατηγικό στόχο, που μπαίνει ως αποτέλεσμα-προοπτική κι όχι ως προϋπόθεση; Ή σε κάτι άλλο;

Υπάρχει και μη ευέλικτο-αμετακίνητο κομμάτι της στρατηγικής; Ποιο είναι αυτό και πώς γίνεται ο διαχωρισμός; Και τι εννοούμε όταν λέμε "στρατηγική"; Μιλάμε για το ίδιο πράγμα ή μήπως πρέπει να το ορίσουμε-διευκρινίσουμε;

Η στρατηγική ταυτίζεται με το στρατηγικό στόχο; Είναι οι στρατηγικές επιλογές που οδηγούν σε αυτόν, όπως πχ το τρίπτυχο "αποδέσμευση (από την ΕΕ)-διαγραφή (του χρέους)-κοινωνικοποίηση (των μονοπωλίων)"; Αν ναι, τι από τα παραπάνω είναι ευέλικτο και πώς νοείται η ευελιξία του;

Ή είναι γενικά η αντίληψη κι ο σχεδιασμός για την κατάκτηση της εξουσίας, η λογική που διέπει το στρατηγικό σχεδιασμό; Η λογική των σταδίων πχ ήταν τακτική ή στρατηγική (και προβληματική σε κάθε περίπτωση) επιλογή;

Η τακτική συνδέεται άμεσα με την ευελιξία, με τη μέθοδο δοκιμή-σφάλμα, τη συχνή εναλλαγή, τη φαντασία, με δυο λόγια την αγωνία και συνεχή αναζήτηση για να βρεθεί η κατάλληλη μορφή-μέσο-σύνθημα. Η τακτική συνδέεται επίσης με τη συγκυρία και την ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης, προσαρμόζεται ευέλικτα στις ιδιαιτερότητες και τις απαιτήσεις της, για να τις "εγκαταλείψει" μετά, όταν αλλάξουν οι συνθήκες, χωρίς να γαντζώνεται σε θεωρητικά σχήματα που αντιστοιχούσαν σε άλλες περιόδους.

Στον αντίποδα, οι τακτικές επιλογές δεν πρέπει να είναι αντιφατικές κι αλληνοαιρούμενες, να πλήττουν την αξιοπιστία της πολιτικής πρωτοπορίας. Πρέπει να γίνονται στη βάση αρχών, με σκοπό να υπηρετήσουν τη στρατηγική κι όχι μικροπολιτικές σκοπιμότητες, εκλογικούς στόχους, πρόσκαιρα οφέλη που μπορεί να γυρίσουν μπούμερανγκ, κτλ.

Ο Λένιν πχ έκανε λόγο στον Αριστερισμό -αν δεν κάνω λάθος- για τακτική συμπόρευση και με τους πιο αμφιταλαντευόμενους, προσωρινούς συμμάχους, εκφράζοντας την αγωνία του να γίνουν τα ΚΚ της δυτικής Ευρώπης πραγματικά μαζικά κι επικίνδυνα για την αστική τάξη της χώρας τους. Ήξερε όμως να ξεκόβει αποφασιστικά από το χυλό και να μη θυσιάζει το σκοπό χάριν μιας θολής ενότητας. Η πορεία των μπολσεβίκων το 17' είναι χαρακτηριστικό δείγμα αυτής της ευελιξίας. Αρνήθηκαν να μπουν σε μια κυβέρνηση συνεργασίας με όλα τα εργατικά κόμματα που δρούσαν στα σοβιέτ (εσέροι, μενσεβίκοι), αλλά υποχώρησαν από τη θέση τους περί εθνικοποίησης της γης, για να εξασφαλίσουν τη συμμαχία των αριστερών εσέρων και την ευρεία υποστήριξη της αγροτιάς.

Πρέπει να έχουμε καθαρό, αν τα συνθήματα κι οι στόχοι πάλης μπαίνουν για ζύμωση στον κόσμο και συγκέντρωση δυνάμεων ή ως διεκδίκηση για άμεση υλοποίηση στο σήμερα, στο κυρίαρχο πλαίσιο (ή στο έδαφος του καπιταλισμού, όπως συνηθίζουμε να λέμε), χωρίς αυτά προφανώς να χωρίζονται από σινικά τείχη. Τα διεκδικητικά πλαίσια αγώνα προβάλλουν στόχους για να συσπειρώσουν τον κόσμο και να οργανώσουν την πάλη του και μπορεί να πετύχουν ορισμένες κατακτήσεις, αλλά δεν μπορούν να υλοποιηθούν στο σύνολό τους από την αστική εξουσία -και κάθε επιμέρους νίκη είναι επισφαλής, όσο δε συνδέεται με ριζικές αλλαγές σε πολιτικό επίπεδο. Ένα ξεχωριστό σύνθημα μπορεί από μόνο του να είναι ενσωματώσιμο, κρίνεται όμως από το συνολικό πλαίσιο πάλης στο οποίο εντάσσεται και τη λογική που προωθεί.

Προεκτείνοντας το παραπάνω σκεπτικό, κανένα αίτημα-σύνθημα-στόχος πάλης δεν είναι από μόνο του ρεφορμιστικό ή μαξιμαλιστικό. Κρίνεται από το συνολικό πλαίσιο πάλης κι από τη σημασία που έχει στην εκάστοτε συγκυρία -εάν μπορεί δηλαδή να συσπειρώσει ευρύτερες μάζες, να ανεβάσει το επίπεδο της συνειδητοποίησής τους και την αγωνιστικότητά τους- κι όχι από το αν μπορεί από μόνο του να κλονίσει την αστική εξουσία, γιατί δεν υπάρχει κανένα τέτοιο σύνθημα, ούτε μαγικά ραβδιά στην ταξική πάλη.

Η συγκεκριμένη ανάλυση είναι απαραίτητος όρος για τη διαλεκτική σκέψη. Αλλιώς μπορεί πχ να θεωρήσει κανείς καθαρό ρεφορμισμό τις οικονομικές διεκδικήσεις μιας πανεργατικής απεργίας, που δε βάζει θέμα αλλαγής τάξης στην εξουσία, και να περάσει για επαναστατική στάση και λογική κάτι μαυροκόκκινα μικροαστικά παιδιαρίσματα, που θέλουν παντού και πάντα γενική απεργία διαρκείας, ή γενική πολιτική απεργία -λες κι είναι θέμα προθέσεων ή φραστικών διακηρύξεων.

Με αυτήν την έννοια, κατά τη γνώμη μου έχει μεγαλύτερη σημασία μια συγκεκριμένη ανάλυση της κατάστασης που δε θα εξηγεί αφηρημένα γιατί η αποδέσμευση από την ΕΕ είναι ενσωματώσιμη από το σύστημα (που όντως μπορεί να είναι αν μείνει μετέωρο βήμα στο κενό, αν δε συνδεθεί με το άλμα της επανάστασης), αλλά συγκεκριμένα τη σημασία του στη συγκυρία: αν δηλ είναι ένα αίτημα που η ελληνική αστική τάξη αδυνατεί να ενσωματώσει, λόγω του στρατηγικού προσανατολισμού της στον ευρωμονόδρομο, και το οποίο μπορεί να συσπειρώσει ευρύτερες μάζες. Ή αν είναι ένα σύνθημα που ευνοεί την καλλιέργεια αυταπατών στις λαϊκές μάζες, σε μια περίοδο που τρίζει το οικοδόμημα της ΕΕ και ο ευρωσκεπτικισμός έρχεται ως νέο ανάχωμα στη δυσαρέσκεια και τις διάφορες αναζητήσεις που αναπτύσσονται στην εργατική τάξη.

Σε κάθε περίπτωση, το σύνθημα των κομμουνιστών -κατά τη γνώμη μου πάντα- δεν μπορεί παρά να είναι η αποδέσμευση από τη λυκοσυμμαχία της ΕΕ, με την εργατική τάξη και το λαό στην εξουσία. Αυτό μεταφράζεται σε "αποδέσμευση με εργατική-λαϊκή εξουσία", που προβάλλεται θαρραλέα και με θετικό περιεχόμενο. Όχι σαν μια στείρα αντίθεση ιδεοληπτικού χαρακτήρα -όπως προσπαθούν να την εμφανίσουν οι ευρωλάγνοι όλων των αποχρώσεων. Ούτε όμως φοβικά και "υπερασπιστικά", πχ ως "ναι μεν αποδέσμευση, αλλά με εργατική εξουσία", σαν να διορθώνουμε κάποιον άλλον, αντί να αναδεικνύουμε τη δική μας πρόταση.

Νομίζω, επίσης, ότι πρέπει να ξεκαθαρίσουμε την αντίληψή μας για το ζήτημα των κρίκων και τη σημασία τους, προχωρώντας πέρα από δεδομένες (για εμάς τουλάχιστον) θέσεις ότι ο σχηματισμός μιας κυβέρνησης του ΚΚ, εργατικής, προσωρινής -ή όπως αλλιώς ονομαστεί- δεν είναι κρίκος που μπορεί να υπηρετήσει μια επαναστατική στρατηγική. Μπαίνουν όμως ένα πιο ουσιαστικό ερώτημα.

Είτε υπάρχουν-μπορούν να υπάρξουν κρίκοι, που μπορούν να ανεβάσουν το επίπεδο της πάλης, να υπηρετήσουν τη στρατηγική, και ψάχνουμε να βρούμε τον κατάλληλο που ανταποκρίνεται στην εκάστοτε συγκυρία και τις ανάγκες της.

Είτε δεν υπάρχουν-μπορούν να υπάρξουν, εκφράζουν μια λανθασμένη, ρεφορμιστική λογική και στόχους που μπορεί εύκολα να ενσωματώσει το σύστημα κι η αστική τάξη, συνεπώς είναι μάταιο κι επιζήμιο να μας απασχολούν.

Αν κάποιος πιστεύει το δεύτερο, η κουβέντα μπορεί να σταματήσει εδώ.

Προσωπικά, πιστεύω το πρώτο. Και σημασία δεν έχει τι καταλαβαίνω εγώ, αλλά τι λέει και εννοεί το κόμμα, όταν εκτιμά πχ ότι την περίοδο της κατοχής, ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας ως κρίκος δεν μπόρεσε να συνδεθεί με το στρατηγικό στόχο και την κατάκτηση της εξουσίας.

Το λάθος δεν είναι στους κρίκους, στην πάλη των επιμέρους, αλλά στην αυτονόμησή τους από το κύριο, από το βασικό καθήκον ενός κομμουνιστή, που δεν είναι άλλο από την επανάσταση.

Ημέρα ανεξαρτησίας

Προσπαθώντας να συνδέσω το είναι με το ιδεατό εγώ, όπως διάβασα κάπου, και να πάω δύο γκεστάλτ παρακάτω από τον Τζούμα στους Απαράδεκτους, θα επαναφέρω/επαναδιατυπώσω κάποιες ιδέες, που τις θέτω προς συζήτηση και στη βάση του μπλοκ. Ελπίζω πως η κουβέντα δε θα ξεκινήσει/πυροδοτηθεί από μηδενική βάση για το ίδιο θέμα, χωρίς να παίρνει υπόψη τα προηγούμενα, όχι γιατί δεν είναι θεμιτό να πει κανείς ό,τι θέλει, ανεξάρτητα από τις "εισηγήσεις" της κε του μπλοκ ή γιατί είναι υποχρεωμένος να παρακολουθεί τη συνέχεια των αναρτήσεων, αλλά για να μην ανακυκλώνεται γύρω από τα ίδια ζητήματα, κάνοντας απλώς σβούρες, σαν ένα σκυλί δεμένο σε ένα δέντρο.

Έχω ξαναγράψει αρκετές φορές πως η συγκυρία της κρίσης απαιτεί συνολικές λύσεις απέναντι στο πρόβλημα, δηλ την υπέρβασή της. Τη λύση από το αδιέξοδο (που δεν είναι χωρίς ταξικό πρόσημο), δε θα τη δώσει μια μεμονωμένη κίνηση, όσο ριζοσπαστική ή μη ενσωματώσιμη κι αν φαίνεται (πχ διαγραφή χρέους, κοινωνικοποίηση τραπεζών, αποδέσμευση από την ΕΕ) εάν δε συνοδευτεί από μια συνολική εναλλακτική πρόταση που να δίνει μια διαφορετική προοπτική. Αυτό βασικά συνεπάγεται σύγκλιση του τακτικού με το στρατηγικό μας στόχο, που είναι ευλογία και κατάρα μαζί, καθώς και μια σειρά συγχύσεις για όσους πιστεύουν πως έτσι όλα υπάγονται-παραπέμπονται στο σοσιαλισμό και τη Δευτέρα Παρουσία, αντί σε ένα άμεσο μεταβατικό μέλλον, για όσους μένουν προσκολλημένοι σε παλιά σχήματα-συνθήματα, τα κουτάκια της θεωρίας και τα βολικά καλούπια όπου στριμώχνεται η πραγματικότητα, μακριά από αντιφάσεις, την πρωτότυπη ζωντανή της κίνηση και τη συγκεκριμένη ανάλυσή της.

Μπαίνει λοιπόν ένα ερώτημα κι ο εξής προβληματισμός: μπορούμε να μιλάμε γενικά για αιτήματα-κρίκους και επιμέρους στόχους πάλης στη σημερινή συγκυρία ή αυτό είναι άτοπο και μη ρεαλιστικό, εφόσον όλα πρέπει να συνδέονται με το στρατηγικό στόχο; Κι αν τελικά νοούνται κρίκοι τι ακριβώς σημαίνουν και τι περιεχόμενο παίρνουν; Διαφωνούμε με συγκεκριμένα βήματα που προβάλλονται ως τέτοιοι ή συνολικά με τη λογική των κρίκων; Δεν πρέπει όμως να βρίσκουμε κάθε φορά τον αδύναμο κρίκο της αστικής εξουσίας, που μπορεί να της επιφέρει ρήγματα και να την αποδυναμώσει;

Από τα παραπάνω ερωτήματα προκύπτουν δύο βασικά ζητήματα. Το πρώτο είναι ότι ένα αίτημα-κρίκος δεν επιλέγεται επειδή αποτελεί πάγια διεκδίκηση-θέση χρόνων ή δεκαετιών, που δεν πρέπει να απεμπολήσουμε και προκρίνεται ως ένα διαχρονικό αίτημα προς πάσα χρήση, σε κάθε περίπτωση, αλλά μετά από συγκεκριμένη ανάλυση της σημερινής κατάστασης, για να καταλήξουμε τελικά στο πιο κατάλληλο: ποιο είναι αυτό που προσφέρεται, για να αποδυναμώσει τον αντίπαλο, να προωθήσει την ταξική πάλη και να συσπειρώσει δυνάμεις; Αλλιώς, οποιοσδήποτε επιμέρους στόχος, από τον εργατικό έλεγχο στις τράπεζες ή την κρατικοποίησή τους και την αριστερή κυβέρνηση, μέχρι την έξοδο από την ευρωζώνη και την επιστροφή στη δραχμή, μπορεί να βαφτιστεί κρίκος, σκαλοπατάκι ή κάτι παρόμοιο.

Με αυτήν την έννοια, διατηρώ τις επιφυλάξεις και τις διαφωνίες μου πχ με την ανάλυση του Μαυρουδέα, αλλά εκτιμώ το σκεπτικό του και τη μεθοδολογία που χρησιμοποιεί, για να απορρίψει πχ τη διαγραφή του χρέους και την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα ως μη επαρκείς ή μη κατάλληλους στόχους-συνθήματα και να εντοπίσει το ενδεδειγμένο αίτημα-κρίκο στο στόχο της αποδέσμευσης απ' την ΕΕ. Όχι γιατί είναι πάγια θέση του κομμουνιστικού κινήματος από την εποχή της ΕΚΑΧ και της ΕΔΑ, οπότε δεν πρέπει να την "προδώσει", αλλά γιατί εκτιμά πως στη δεδομένη χρονική συγκυρία, ο ευρωμονόδρομος είναι απαραίτητος όρος ύπαρξης για την ελληνική άρχουσα τάξη, που δεν είναι σε θέση να απορροφήσει και να ενσωματώσει την παραμικρή απόκλιση από αυτόν.

Δεύτερο βασικό ζήτημα. Αιτήματα κρίκοι, κατά τη δική αντίληψη, είναι αυτά που μας επιτρέπουν να ανεβάσουμε το επίπεδο πάλης, τη μέση συνειδητοποίηση των μαζών, τη συγκέντρωση δυνάμεων για το στρατηγικό μας στόχο. Μπαίνει όμως ένα γενικό ερώτημα, που ισχύει για κάθε τέτοια περίπτωση. Πρόκειται για στόχους που μπαίνουν προς άμεση υλοποίηση ή για συνθήματα ζύμωσης, τα οποία θα συσπειρώσουν και θα προετοιμάσουν τις λαϊκές μάζες για αποφασιστική πάλη, την κρίσιμη στιγμή; Η αποδέσμευση από την ΕΕ πχ είναι ζήτημα άμεσης διεκδίκησης, εδώ και τώρα, ή ως μέτωπο πάλης, που ζυμώνεται για να το υλοποιήσει μια διαφορετική εξουσία; Για μένα ισχύει το δεύτερο, όχι (μόνο) γιατί το πρώτο είναι μια ρεφορμιστική αντίληψη, ενταγμένη σε ένα μεταβατικό πρόγραμμα, ή γιατί μπλέκεται με υπαρκτές ενδοαστικές αντιθέσεις και κινδυνεύει να ενσωματωθεί, αλλά (κυρίως) γιατί είναι απραγματοποίητο και μη ρεαλιστικό σενάριο.

Αυτό το ζήτημα (νομίζω πως) ήταν λυμένο ήδη από το 15ο Συνέδριο, όταν σημειωνόταν δηλαδή στο Πρόγραμμα του ΚΚΕ πως η πάλη για απαλλαγή από κάθε ιμπεριαλιστική εξάρτηση θα δικαιωθεί πλήρως μόνο σε μια ελεύθερη σοσιαλιστική Ελλάδα (δεν έχω πρόχειρη την ακριβή διατύπωση, αλλά πιστεύω πως δεν αλλοιώνω το γενικό νόημα). Ακόμα δηλ και αν κάποιος θεωρεί πως η Ελλάδα είναι εξαρτημένη χώρα και προβάλλει αντιιμπεριαλιστικούς στόχους πάλης, η πάλη αυτή δεν έχει ως στόχο την ανάκτηση της χαμένης εθνικής ανεξαρτησίας της καπιταλιστικής Ελλάδας και την επιστροφή σε μια (βασικά ανύπαρκτη ή εξιδανικευμένη) προηγούμενη κατάσταση, γιατί ο χρόνος δε γυρνάει πίσω κι αυτό είναι απραγματοποίητο στα πλαίσια του καπιταλισμού.

Αυτό απαντά, κατά τη γνώμη μου, στο απλοϊκό-σχηματικό ερώτημα του "πριν" και του "μετά", εάν δηλ η αποδέσμευση είναι προϋπόθεση του επαναστατικού άλματος ή έπεται αυτού, ως συνέπειά του, σε μια σοσιαλιστική Ελλάδα εντός της ΕΕ! Ούτε πριν, ούτε μετά, αλλά μαζί κι εκτός συγκλονιστικού απροόπτου, παράλληλα και σχεδόν ταυτόχρονα, το ένα με το άλλο.

Μήπως αυτό σημαίνει σφοι πως δεν πρέπει να προβάλλουμε πια σχετικά αυτόνομα το ζήτημα της αποδέσμευσης και να μην το τονίζουμε, τη στιγμή που γίνεται φανερός σε ευρύτερα λαϊκά στρώματα ο ρόλος της ΕΕ και το κίβδηλο όραμα της "Ενωμένης Ευρώπης" που ξεσκίζεται από ανταγωνισμούς; Όχι σφοι, δε σημαίνει κάτι τέτοιο. Δε σημαίνει ότι δεν πρέπει να σηκώνουμε ως μέτωπο αιχμής το αίτημα της αποδέσμευσης. Ζητάμε αποδέσμευση τώρα, χτες, γιατί είναι ένα κεντρικό σύνθημα που ζυμώνει συνειδήσεις και η δική μας πρόταση δεν είναι για το σήμερα, και όχι για το μακρινό αύριο, που δε θα προλάβουμε να ζήσουμε. Ενώ παράλληλα, εξηγούμε και τι άλλο σημαίνει η αποδέσμευση, γιατί η δική μας πρόταση δε σταματά στα μισά του δρόμου και της πλαγιάς, για να κατρακυλήσει πάλι στον κατήφορο, σαν το βράχο του Σίσυφου.

ΚΚΕ και BRexit

Εν αρχή ήταν η ΕφΣυν και η σπέκουλα για τη "διγλωσσία" του ΚΚΕ, που άλλα λέει μέσα (ως ΚΚΕ εσωτερικού;) κι άλλα έξω. Γιατί -λέει- άλλο το "ούτε-ούτε" του ΓΓ, ούτε BRemain ούτε BRexit, και άλλο να χαιρετίζεις τις τάσεις απογαλακτισμού, εναντίωσης, κτλ, από την ΕΕ. Που δε βγάζει πολύ νόημα βέβαια (δίνεις το χέρι σου σε όποιον σηκώνεται, αλλά του εξηγείς τι χρειάζεται για να μείνει όρθιος), αλλά σημασία έχει να μείνει κάτι στον κόσμο ως αίσθηση, προτού κατακαθίσει η σκόνη.

Η πλάκα είναι πως ακόμα κι αν πάρεις τοις μετρητοίς τα λεγόμενά τους και προσπαθήσεις να βγάλεις άκρη, πέφτεις σε αξεδιάλυτες αντιφάσεις, καθώς ο Κουτσούμπας βγαίνει ο εκφραστής της "σκληρής, αριστερίστικης γραμμής", ενώ ο Μαρίνος και ο Βαγενάς εμφανίζονται "πιο διαλλακτικοί". Αλλά αν το ψάξουμε πχ για τη Συρία και την Ουκρανία, θα δούμε πως τότε έλεγαν τα αντίθετα και μοίραζαν ανάποδα τους ρόλους! Η ομιλία του ΓΓ στην εκδήλωση στο Σπόρτιγκ ήταν "πιο διαλλακτική" ενώ τα άρθρα του Βαγενά πχ "έξαλλος αριστερισμός" που αγνοούσε τις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις και δεν τις αξιοποιούσε.

Αυτό που είναι πιο κοντά στην αλήθεια είναι πως το ΚΚΕ είναι πολύ προσεκτικό στις διατυπώσεις τους στα πλαίσια των διεθνών του σχέσεων, όπου προσπαθεί να βρει κοινή γλώσσα και ένα πλαίσιο αναφοράς με διάφορα ΚΚ, που δεν έχουν ωστόσο ταύτιση απόψεων με το δικό μας. Από αυτήν την κοινή γλώσσα μέχρι τη "διγλωσσία, η απόσταση είναι τεράστια.

Μετά ήταν η σπέκουλα για το ΚΚΕ που απεμπολεί μια πάγια και χαρακτηριστική θέση του για την αποδέσμευση από την ΕΕ και την αποδυνάμωση της τελευταίας. Ας τα δούμε ένα προς ένα.

Καταρχάς, γενικά μιλώντας, είναι πολύ περίεργο, εφόσον μιλάμε για τακτική, δηλ για το ευέλικτο κομμάτι της στρατηγικής, να θεωρείται ως προδοσία και όχι ως δείγμα τακτικής ευελιξίας (ή τέλος πάντων να κριθεί συγκεκριμένα) η αλλαγή μιας θέσης. Και μάλιστα από τους ίδιους, που σε αντίθετη περίπτωση, θα μιλούσαν για την ίδια κασέτα, απολιθωμένες θέσεις, κοκ.

Ναι αλλά δεν είναι καν αυτή η περίπτωση. Μιλάμε εξάλλου για ένα κόμμα που κατέβαινε με βασικό τρίπτυχο στην προεκλογική περίοδο: διαγραφή χρέους, αποδέσμευση από την ΕΕ, κοινωνικοποίηση των μονοπωλίων. Για τέτοια εγκατάλειψη του στόχου της αποδέσμευσης μιλάμε...

Πάμε παρακάτω. Παρά τις όποιες αναλογίες μπορεί να βρει κανείς ανάμεσα στα δύο δημοψηφίσματα (το βρετανικό φέτος και το ελληνικό πέρυσι), είναι εμφανώς διαφορετικές περιπτώσεις οι δύο χώρες και το πώς τίθεται το ζήτημα της εξόδου σε κάθε μία, τι στάση τηρεί η κάθε αστική τάξη σχετικά με αυτό και με ποια ενδεχόμενα φλερτάρει. Αλλιώς μπαίνει (αναλύεται, τεκμηριώνεται) δηλ το ζήτημα σε μια χώρα, όπου αναπτύσσονται ισχυρές φυγόκεντρες τάσεις και μια μερίδα των μονοπωλίων της τάσσεται ανοιχτά υπέρ της αποδέσμευσης και αλλιώς στη χώρα μας, όπου ο ευρωμονόδρομος είναι στρατηγική επιλογή της αστικής τάξης.

Παρόλα αυτά, το δια ταύτα είναι και στις δύο περιπτώσεις το ίδιο: αποδέσμευση με κοινωνικοποίηση των μονοπωλίων κι αλλαγή της τάξης στην εξουσία. Τόσο στη Βρετανία, όπου είναι κομβικής σημασίας να μη στοιχηθεί πίσω από ένα αστικό, ευρωσκεπτικιστικό  μπλοκ η εργατική τάξη κι η πρωτοπορία της, όσο και στην Ελλάδα όπου μια πιθανή αποδέσμευση από μόνη της δε θα αρκούσε για να δώσει επαναστατική, ριζική λύση.

Δηλ το ΚΚΕ θεωρεί προϋπόθεση της αποδέσμευσης τη λαϊκή εξουσία; Και πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτή η τελευταία εντός του ευρωενωσιακού ιμπεριαλιστικού πλαισίου; Δε θα 'ταν σε κάθε περίπτωση καλύτερα τα πράγματα και πιο ευνοϊκά για την υπόθεσή μας αν ήμασταν εκτός ΕΕ;
Ναι. Αλλά αν είναι έτσι, γιατί να μη βάλομε ως αυτόνομα αίτημα και στόχο πάλης και την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα; Δε θα είναι καλύτερα τα πράγματα και πιο ευνοϊκά για την υπόθεσή μας, αν δεν ήμασταν στο ευρώ; Εκτός κι αν πιστεύει κανείς ότι μπορεί να αρχίσει να οικοδομεί σοσιαλισμό εντός ευρωζώνης.
Αλλά αν ακολουθούμε τόσο απλοϊκό σκεπτικό και σκεφτόμαστε σχηματικά σα σχολαστικιστές, θα οδηγούμαστε σε τόσο άθλια συμπεράσματα.

Το ζήτημα (κι η ίδια η ζωή βασικά δεν μπαίνει σε ξεχωριστά κουτάκια, βήματα, στάδια, κοκ, αλλά συγκεκριμένα. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καμία περίπτωση να κληθούμε να ψηφίσουμε σε κάποιο δημοψήφισμα για την παραμονή μας ή όχι στην ΕΕ (κι η περυσινή αντίστοιχη πρόταση του ΚΚΕ δε θα γινόταν ποτέ δεκτή από το αστικό κοινοβούλιο). Αν για κάποιο λόγο (που σήμερα δε φαίνεται καν στον ορίζοντα) τεθεί ζήτημα αποδέσμευσης, αλλά αυτή μείνει μετέωρη, χωρίς να συνοδευτεί από τα επόμενα, απαραίτητα βήματα (όπως μπαίνουν από το τρίπτυχο του κόμματος), η χώρα δεν πρόκειται να λειτουργήσει ομαλά, σε συνθήκες εργαστηρίου, εντός κάποιας προστατευτικής γυάλας, ώστε να δούμε πώς θα αξιοποιήσουμε την κατάσταση ως μια επαναστατική ευκαιρία, αλλά σε ένα δυσμενές, άγριο περιβάλλον πίεσης και περικύκλωσης (και μάλιστα χωρίς τα εργαλεία και τις δυνατότητες που θα είχε μια επαναστατική εξουσία), όπου κάθε αρνητική επίπτωση θα γύριζε εις βάρος μας, κατά το (αήττητο) σκεπτικό: εσείς δεν ήσασταν που θέλατε την αποδέσμευση; Τα δικά σας λουζόμαστε τώρα...
Κι άντε να εξηγήσεις εκ των υστέρων, και μες στο γενικό χαμό, ότι η δική σου πρόταση είναι τελείως διαφορετική, διαχωρίζεται από αυτήν την κατάσταση, υπήρχε αστερίσκος στο σύνθημα, κτλ...

Η αποδέσμευση δεν μπαίνει ούτε ως προϋπόθεση ή προαπαιτούμενο της λαϊκής εξουσίας, ούτε και αντίστροφα, αλλά ταυτόχρονα, ως το πρώτο βήμα που πρέπει να συνδυαστεί άμεσα με τα υπόλοιπα (και σαν φόρα για το μεγάλο άλμα), αλλιώς θα μείνει μετέωρο και θα καταλήξει σε μια ακροβασία, σαν τον ποδηλάτη που σταματάει να κωπηλατεί στη μέση του σκοινιού. Δυστυχώς για όλους όσους επιμένουν να σκέφτονται σχηματικά (κι ευτυχώς για όλους τους υπόλοιπους) η σημερινή ανάγνωση της κατάστασης, μας λέει πως η ζωή και το επαναστατικό κίνημα δε θα σταματήσει σε ένα πιθανό GRexit (σκέτο με ολίγη) ή ένα δημοψήφισμα κι ότι η πραγματική ζωή κυλάει χωρίς να κοιτάζει τις ιδεοληψίες και τη μελαγχολία του καθενός, συνδέοντας εκ των πραγμάτων κάθε σοβαρό βήμα με το στρατηγικό στόχο που θα το διασφαλίσει. Αρκεί προφανώς κι ο υποκειμενικός παράγοντας να είναι έτοιμος να δράσει σε αυτή την κατεύθυνση και να μην αφήσει την ευκαιρία αναξιοποίητη.

Εκκρεμεί από την αρχή ένα ακόμα ζήτημα. Μήπως έτσι το ΚΚΕ αυτοκτονεί πολιτικά κι εγκαταλείπει την κρίσιμη στιγμή μια πάγια θέση του που την καλλιέργησε κόντρα στο ρεύμα στους πιο δύσκολους καιρούς, (πχ το 92', εν μέσω αντεπανάστασης και ψήφισης του Μάαστριχτ); Απεναντίας.

Υπενθυμίζω ότι ο στόχος πάλης για αποδέσμευση έμπαινε σχετικά αυτόνομα με κεκτημένη ταχύτητα από την εποχή της ΕΟΚ, όταν η έξοδος σήμαινε σχεδόν αυτομάτως σύνδεση με το συνασπισμό των σοσιαλιστικών χωρών και τη Σοβιετική Ένωση που ήταν τότε πολύτιμος σύμμαχος κάθε αντίστοιχης προσπάθειας-διαφοροποίησης. Με άλλα λόγια, ο στόχος της εξόδου δεν ήταν ρεφορμιστικός, αλλά ρεαλιστικός και ο παγκόσμιος συσχετισμός ήταν τέτοιος που διασφάλιζε τους υλικούς όρους για τη συμπλήρωση του στόχου.

Σήμερα που αυτό το ευνοϊκό διεθνές πλαίσιο δεν υφίσταται, δεν υπάρχει τίποτα ευκόλως εννοούμενο για να παραλειφθεί και να μην προβλεφτεί συγκεκριμένα, κανένας επιμέρους στόχος που να μπορεί να σταθεί χωρίς μια συνολική πρόταση κι έξω από αυτήν.

Κατά συνέπεια, αυτό που οφείλει να (συνεχίσει να) κάνει το ΚΚΕ, κατά τη γνώμη μου, είναι να μπει μπροστά, να σηκώσει με θάρρος και έντονα το μέτωπο της αποδέσμευσης, ενάντια σε όλο το φάσμα του αστικού πολιτικού κόσμου, να συσπειρώσει τις αντι-ΕΕ διαθέσεις των λαϊκών μαζών. Και να μη φοβηθεί την επαφή και τη ζύμωση με ευρύτερα λαϊκά στρώματα που η συνείδησή τους φτάνει μόνο ως το σημείο της εναντίωσης με την ΕΕ, χωρίς να έχει σκεφτεί ή να συμφωνεί με το παρακάτω.

Και από την άλλη, να εξακολουθήσει επίμονα να εξηγεί, να ζυμώνει, να καλλιεργεί το σύνθημα και την ανάγκη να συνδεθεί η αποδέσμευση με το στρατηγικό στόχο, να εργάζεται ακούραστα για την ωρίμανση, την ενίσχυση του μαζικού κινήματος και το μπόλιασμά του με αυτούς τους στόχους. Τόσο απλό (στα λόγια) και τόσο σύνθετο συνάμα (στην πράξη).

Οι ενδοαστικές κόντρες στη Βρετανία και τα εργατικά-λαϊκά συμφέροντα

Είχα κατά νου να γράψω ένα κείμενο σχετικά με το επικείμενο δημοψήφισμα στη Βρετανία για την παραμονή ή την έξοδο της χώρας από την ΕΕ. Από τη στιγμή που άνοιξε ήδη όμως αυτή η κουβέντα στο μπλοκ, ομολογώ πως τα περισσότερα από όσα ήθελα να πω, τα είδα γραμμένα σε σχόλια άλλων σφων και δεν κρίνω σκόπιμο να τα επαναλάβω με άλλα λόγια. Ανάμεσά τους ξεχωρίζω και σημειώνω την ατάκα του Ijon Tichy για τους αστούς που (κάποιοι φαντασιώνονται πως) θα μας δώσουν ακόμα και το δημοψήφισμα με το οποίο θα ανατρέψουμε (ή τέλος πάντων θα κλονίσουμε) την εξουσία τους -εκτός από το σκοινί με το οποίο θα τους κρεμάσουμε.

Υπέπεσε παρόλα αυτά στην αντίληψή μου ένα σημερινό σχόλιο του γνωστού κουκουεδολόγου, ιδρυτικού μέλους του ΙΚΕΑ (της ιστοσελίδας κομμουνιστών εργατικού αγώνα) και συντάκτη της ΕφΣυν, Γ. Πετρόπουλου, που πίστεψε ότι έβγαλε λαβράκι για τις αντιφάσεις του ΚΚΕ και την ασυνέπεια λόγων και λόγων, αναλόγως πού και σε ποιον μιλάει.

Σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ, στις 8 Ιουνίου, ο Δημ. Κουτσούμπας είπε για το δημοψήφισμα στη Βρετανία:
«Πολλοί... μπορεί να σκέφτονται ότι το ΚΚΕ μάλλον θα είναι με το Brexit στη Βρετανία. Οχι, τους λέμε, κάνουν λάθος. Δεν είμαστε ούτε με το Brexit ούτε με το Bremain, ούτε με το “ναι”, ούτε με το “όχι”».
Στον χθεσινό «Ριζοσπάστη» διαβάσαμε μια ομιλία που έκανε στο Λονδίνο ο Γιώργος Μαρίνος, μέλος του Π.Γ. της Κ.Ε. του κόμματος.
Εκεί, όπως μας πληροφορεί η εφημερίδα, ο ομιλητής είπε:
«Χαιρετίζουμε τους κομμουνιστές και τις κομμουνίστριες στην Αγγλία και την Ιρλανδία και εκτιμούμε που ένα μεγάλο μέρος της εργατικής τάξης, των λαϊκών στρωμάτων, της νεολαίας υποστηρίζει το “όχι” στην Ε.Ε.».
Τελικά ποια είναι η θέση του ΚΚΕ;
Αυτό που λέει ο Δημ. Κουτσούμπας ή αυτό που λέει ο Γ. Μαρίνος;
Ή και τα δύο είναι σωστά γιατί το ΚΚΕ άλλα λέει εντός Ελλάδος κι άλλα εντός Βρετανίας;

Επειδή είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι ο συντάκτης της ΕφΣυν (καταξιωμένος κκεδολόγος, κτλ) δεν έκανε τον κόπο να διαβάσει όλο το κείμενο στο Ρίζο με τα αποσπάσματα της ομιλίας του Γ. Μαρίνου, το πιο πιθανό είναι ότι ακολουθεί τη γνωστή τακτική "πες-πες κάτι θα μείνει" και βασικά το σκεπτικό του Άδωνη, ο οποίος αναπαράγει διάφορους αστικούς μύθους, ψευδογεγονότα, κτλ, όχι γιατί δεν είναι αρκετά έξυπνος να ξεχωρίσει τι είναι πραγματικό και τι όχι, αλλά γιατί υπολογίζει ότι ελάχιστοι από το κοινό του θα μπουν στον κόπο να ψάξουν πώς και τι, και ότι -ακόμα κι αν βρούνε την αλήθεια- η επικοινωνιακή ζημιά θα έχει ήδη γίνει. Σημασία δεν έχει η αλήθεια, αλλά τι θα μείνει στον κόσμο, κι αυτό το ξέρουν πολύ καλά τα διάφορα (και διαφόρων χρωματισμών) παπαγαλάκια.

Ιδίως αν απευθύνονται σε ένα εναλλακτικό αναγνωστικό κοινό, που είναι έτοιμο να τα χάψει όλα (απ' τη στιγμή που ψηφίζει ακόμα Σύριζα, στη μεγάλη πλειοψηφία του).

Σε κάθε περίπτωση, έχει ενδιαφέρον να δει κανείς τι πραγματικά λέει ο Μαρίνος στην παρέμβασή του και αν όντως έρχονται σε αντίθεση με όσα είπε ο ΓΓ (παραλείπω ένα μέρος από τα αποσπάσματα που παραθέτει ο Ριζοσπάστης, και βάζω δικές μου υπογραμμίσεις αντί για αυτές που έχει το χτεσινό κυριακάτικο φύλλο).

«Παρά τη σχεδιασμένη δράση ενός καλοπληρωμένου προπαγανδιστικού μηχανισμού, παρά την παρέμβαση αστικών δυνάμεων που προσπαθούν να υποτάξουν τη λαϊκή θέληση, παρά την προσπάθεια οπορτουνιστικών κομμάτων, όπως το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, που στηρίζει και εξωραΐζει την ΕΕ, σημαντική μάζα λαϊκών δυνάμεων αντιδρά, ασκεί κριτική, καταδικάζει την ΕΕ με διαβαθμίσεις στο βάθος της συνειδητοποίησης του ιμπεριαλιστικού της χαρακτήρα. 

Αποδεικνύεται ότι η ΕΕ όχι μόνο δεν οδήγησε στην ικανοποίηση των σύγχρονων λαϊκών αναγκών αλλά στα κράτη - μέλη της οι λαοί αντιμετωπίζουν πολύ οξυμένα, χρόνια προβλήματα. 

Συμπερασματικά, η ΕΕ από τη γέννησή της μέχρι σήμερα, (ως μετεξέλιξη της ΕΟΚ), είναι διακρατική ιμπεριαλιστική συμμαχία που εκφράζει και υπηρετεί τα συμφέροντα των μονοπωλιακών ομίλων, κατά της εργατικής τάξης, κατά της φτωχής αγροτιάς και των άλλων λαϊκών στρωμάτων της Ευρώπης. Κι αυτή η πορεία διαψεύδει και εκθέτει τις δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας και του οπορτουνισμού, που προσπαθούν να καρφώσουν στο μυαλό των εργαζομένων ότι η ΕΕ ήταν καλή, φιλολαϊκή και δήθεν χάλασε στην πορεία. 

Αυτή η λεγόμενη "φυγή προς τα εμπρός" επιχειρεί να απαντήσει στα προβλήματα που προκαλούν η ενίσχυση των "φυγόκεντρων" τάσεων, η στάση τμημάτων της αστικής τάξης και πολιτικών δυνάμεων που αντιτίθενται στην ενοποίηση και στοχεύουν στη χαλάρωση των ενιαίων μηχανισμών και δεσμεύσεων της ΕΕ για κάθε κράτος - μέλος.
Ο στόχος της καπιταλιστικής ενοποίησης δεν μπορεί να ακυρώσει την αντικειμενική τάση της ανισόμετρης ανάπτυξης στο εσωτερικό της ΕΕ ούτε μπορεί να διαγράψει το ρόλο των αστικών κρατών (εθνοκρατική βάση), που αποτελούν την έδρα των μονοπωλίων, σημαντικό πεδίο για τη συσσώρευση κεφαλαίου. Τα αστικά κράτη αποτελούν τη βάση για την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών, προγραμμάτων χρηματοδότησης και φοροαπαλλαγών προς όφελος των δικών τους μονοπωλίων.
Οι δυσκολίες στη διαχείριση της καπιταλιστικής κρίσης, οι ανισότιμες σχέσεις μέσα στην ΕΕ και οι ανταγωνισμοί στο εσωτερικό της, στο εσωτερικό των κρατών και μέσα στην ίδια την αστική τάξη κάθε κράτους αποτελούν παράγοντες της εμφάνισης και ανάπτυξης του λεγόμενου "ευρωσκεπτικισμού". 

Επί της ουσίας, εκφράζει τα συμφέροντα και τις στοχεύσεις τμημάτων του κεφαλαίου αλλά η τάση αυτή έχει διαφορετικές παραλλαγές. Φορείς του "ευρωσκεπτικισμού" είναι εθνικιστικά, ρατσιστικά ή και φασιστικών αντιλήψεων κόμματα, όπως π.χ. το Κόμμα για την Ανεξαρτησία της Βρετανίας (UKIP) του Φάρατζ, το Εθνικό Μέτωπο της Λεπέν στη Γαλλία, η "Εναλλακτική για τη Γερμανία" και παρόμοια σχήματα στην Αυστρία, στην Ουγγαρία και στην Ελλάδα, π.χ. η φασιστική Χρυσή Αυγή. 

Αλλά η τάση του "ευρωσκεπτικισμού" εκφράζεται επίσης σε κόμματα που χρησιμοποιούν αριστερή ταμπέλα, ασκούν κριτική ή απορρίπτουν την ΕΕ και το ευρώ, υποστηρίζουν το εθνικό νόμισμα, αναζητούν άλλες ιμπεριαλιστικές συμμαχίες αλλά σε κάθε περίπτωση κινούνται εντός των καπιταλιστικών τειχών. 

Τα ιδιαίτερα συμφέροντα τμημάτων της βρετανικής αστικής τάξης 

Διαχρονικά, ισχυρά τμήματα της αστικής τάξης της Βρετανίας εκφράζουν την αντίθεσή τους σε βασικούς άξονες της "ευρωπαϊκής ενοποίησης". 

Ενώ έχει επικυρώσει τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και τις άλλες Συνθήκες, δεν συμμετέχει στην Ευρωζώνη, δεν έχει υπογράψει τη συμφωνία Σένγκεν και κινείται στο πλαίσιο ενός ειδικού - ας πούμε - καθεστώτος, με εξαιρέσεις, όπως η μη συμμετοχή στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εποπτείας και Εξυγίανσης των Τραπεζών, απορρίπτοντας έτσι τον έλεγχο του τραπεζικού της συστήματος και γενικότερα του χρηματοοικονομικού κέντρου, του γνωστού ως Σίτι του Λονδίνου, το οποίο είναι έδρα μεγάλων ναυτιλιακών εταιρειών Ελλήνων εφοπλιστών. 

Η ειδική συμφωνία ΕΕ - Βρετανίας, που υπογράφτηκε το Φλεβάρη του 2016, δεν αφορά μόνο τον περιορισμό των επιδομάτων προς τους μετανάστες και τα παιδιά τους, αλλά δίνει δυνατότητες στη Βρετανία να εποπτεύει τους δικούς της χρηματοπιστωτικούς θεσμούς, να φρενάρει τη διαδικασία της ενοποίησης. 

Το δημοψήφισμα στις 23 Ιούνη, που αποφάσισε το Συντηρητικό Κόμμα, είναι ένα βήμα μπροστά από τα συνηθισμένα δημοψηφίσματα που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια για την ένταξη μιας χώρας ή για την έγκριση μιας Συνθήκης, όπως έγινε στη Γαλλία ή στη Δανία τη δεκαετία του '90 ή για το "ευρωσύνταγμα", στη Γαλλία και την Ιρλανδία το 2005. 

Για την εξέταση των συνθηκών μέσα στις οποίες ισχυρά τμήματα του βρετανικού κεφαλαίου υποστηρίζουν το Brexit πρέπει να σημειώσουμε ότι τα προηγούμενα χρόνια η επίδραση του νόμου της ανισόμετρης ανάπτυξης οδήγησε σε αλλαγή του συσχετισμού δύναμης στην ΕΕ κι αυτό εκφράστηκε έντονα στη διάρκεια της κρίσης, που έδειξε καθαρά πως η Γερμανία κέρδισε στην κούρσα του ανταγωνισμού σε βάρος της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας. 

Παράλληλα, σε διεθνές επίπεδο σημειώθηκαν αλλαγές στη θέση ισχυρών καπιταλιστικών κρατών, σε βάρος των ΗΠΑ, προς όφελος της Κίνας, που εκπληρώνει ιδιαίτερο ρόλο στην καπιταλιστική συμμαχία των ΒRICS από κοινού με τη Ρωσία, την Ινδία, τη Βραζιλία και τη Νότια Αφρική. Διαμορφώνονται νέες, μεγάλες αγορές, οι συναλλαγές της Κίνας με τη Βρετανία ξεπερνούν τα 70 δισ. λίρες. 

Τμήματα της βρετανικής αστικής τάξης ανησυχούν για την κατεύθυνση και τους όρους της μεγάλης, απελευθερωμένης αγοράς που δημιουργείται με τη Διατλαντική Συμφωνία για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη, με πρωτοβουλία των ΗΠΑ και της ΕΕ.
Η πρόσφατη παρέμβαση του Ομπάμα υπέρ της παραμονής της Βρετανίας στην ΕΕ υπογραμμίζει τη θέληση των ΗΠΑ να έχουν έναν πιστό σύμμαχο μέσα στη λυκοσυμμαχία και από κοινού να χειριστούν τις εξελίξεις για τη Διατλαντική Συμφωνία, δείχνοντας στη φάση αυτή ότι οι ΗΠΑ μετράνε πολύ τις εξελίξεις στην ΕΕ και δεν επιθυμούν διαταραχές που θα επιδράσουν αρνητικά στην εύθραυστη διεθνή οικονομική κατάσταση και στην αμερικανική οικονομία. 

Στις συνθήκες αυτές:
Το ένα τμήμα της βρετανικής αστικής τάξης που υποστηρίζει το ΝΑΙ εκτιμά ότι έχει τη δύναμη και την αντοχή να ανταποκριθεί στον ευρωενωσιακό ανταγωνισμό και ταυτίζει τα συμφέροντά του με την παραμονή στην ΕΕ αξιοποιώντας τις διαχρονικές εξαιρέσεις, επιλέγοντας να διεκδικήσει καλύτερη θέση στον διεξαγόμενο ανταγωνισμό με τη Γερμανία, σε συμμαχία με τις ΗΠΑ. 

Το άλλο τμήμα της αστικής τάξης που επιλέγει το ΟΧΙ εκτιμά ότι μειονεκτεί από την ισχυρή παρουσία της Γερμανίας και εμποδίζεται από το νομοθετικό πλαίσιο των περιορισμών και των ελέγχων της ΕΕ. Προσδοκά στη διαμόρφωση νέων όρων για να διατηρήσει τις αγορές που έχει κατακτήσει και να κερδίσει νέες αγορές στις χώρες των BRICS αλλά και ευρύτερα. Ενώ προσβλέπει ακόμα και στη συγκρότηση κέντρου στο πλαίσιο της Βρετανικής Κοινοπολιτείας, η οποία περιλαμβάνει την Ινδία, την Αυστραλία, τη Νότια Αφρική και άλλα κράτη - πρώην βρετανικές αποικίες. 

Σε κάθε περίπτωση, είτε με ΝΑΙ είτε με ΟΧΙ, η αστική τάξη θα συνεχίσει να διαπραγματεύεται και με την ΕΕ για τα δικά της συμφέροντα.
Αναμενόμενο και χαρακτηριστικό στοιχείο των εξελίξεων είναι η διάθεση πολλών εκατομμυρίων στερλινών για τη χρηματοδότηση της καμπάνιας του ΝΑΙ και του ΟΧΙ από πολλές επιχειρήσεις. 

Τα στρατόπεδα του ΝΑΙ και του ΟΧΙ 

Μεταξύ των ισχυρών οικονομικών ομίλων που υποστηρίζουν την παραμονή στην ΕΕ είναι: 

Ο Σύνδεσμος Βρετανικών Βιομηχανιών (CBI) και μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων και των διευθυντικών στελεχών του "Ινστιτούτου Διευθυντών".
Μεγάλες εταιρείες ακινήτων, το διεθνές πρακτορείο "Bloomberg", οι Goldman Sachs, JP Morgan, Morgan Stanley, Citibank κι άλλες επιχειρήσεις. 

Σε πολιτικό επίπεδο την παραμονή στηρίζουν:
Το Συντηρητικό Κόμμα και άλλα αστικά κόμματα που συγκεντρώνονται στην επίσημη διακομματική καμπάνια "Η Βρετανία Ισχυρότερη στην Ευρώπη" (Britain Stronger in Europe).
Το Εργατικό Κόμμα, και ο ηγέτης του, Τζέρεμι Κόρμπιν, προβλήθηκε πολύ ως φιλολαϊκός μεταρρυθμιστής αλλά αποδείχθηκε ότι είναι ένας υποστηριχτής της ΕΕ που επιχειρεί να αποκρύψει τον αντιλαϊκό χαρακτήρα της λυκοσυμμαχίας και ισχυρίζεται ότι αυτή θα φέρει θέσεις εργασίας, προστασία για τους εργαζόμενους, τους καταναλωτές και το περιβάλλον, διαφημίζοντας τα οφέλη των επενδύσεων και της καπιταλιστικής ανάπτυξης, αναμασώντας τις ουτοπίες της σοσιαλδημοκρατίας, που στην πράξη είναι στήριγμα του εκμεταλλευτικού συστήματος. 

Υπέρ της παραμονής έχει ταχθεί επίσης η Συνομοσπονδία Εργαζομένων Βρετανίας (TUC), που προσπαθεί να κάνει το μαύρο άσπρο εμφανίζοντας την ΕΕ ως προστάτη των εργατικών δικαιωμάτων, δείχνοντας πόσο επικίνδυνες είναι για την εργατική τάξη οι ρεφορμιστικές αντιλήψεις, ο εργοδοτικός - κυβερνητικός συνδικαλισμός σε κάθε χώρα. 

Το Brexit στηρίζουν: Το μπλοκ "Επιχειρήσεις για τη Βρετανία" (Business for Britain), στο οποίο συμμετέχουν επιχειρηματίες και διευθυντικά στελέχη. 

Συμμετέχουν επίσης μεγάλες εταιρείες στην ιδιωτική Ασφάλιση, στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, στις εταιρείες λογισμικού κ.ά. Ο πρώην δήμαρχος του Λονδίνου Μπόρις Τζόνσον, στο μπλοκ του οποίου συμμετέχουν υπουργοί και βουλευτές του Συντηρητικού Κόμματος και ορισμένοι βουλευτές του Εργατικού Κόμματος. 

Υπέρ του ΟΧΙ έχει τοποθετηθεί η "Αριστερή Καμπάνια για Εξοδο από την ΕΕ" (Left Leave), στην οποία συμμετέχουν το ΚΚ Βρετανίας, άλλα κόμματα και συνδικάτα, π.χ. στον κλάδο των μεταφορών, στα τρόφιμα, στα αρτοποιεία κ.ά. 

Χαιρετίζουμε τους κομμουνιστές και τις κομμουνίστριες στην Αγγλία και την Ιρλανδία και εκτιμούμε που ένα μεγάλο μέρος της εργατικής τάξης, των λαϊκών στρωμάτων, της νεολαίας υποστηρίζει το ΟΧΙ στην ΕΕ.
Το κομμουνιστικό κίνημα έχει υποχρέωση να αξιοποιεί τις αντιθέσεις του ιμπεριαλιστικού στρατοπέδου, με την ενίσχυση της αυτοτελούς ιδεολογικής και πολιτικής πάλης, που θα τροφοδοτείται, θα παίρνει δύναμη από την πάλη για την ανατροπή της εξουσίας των μονοπωλίων. 

Αυτό έχει ιδιαίτερη αξία γιατί αν σκεφτούμε την επόμενη μέρα στη Βρετανία μπορούμε από τώρα να σημειώσουμε ότι όποιο μπλοκ αστικών δυνάμεων και να επικρατήσει, η εξουσία θα παραμένει στα χέρια της αστικής τάξης, η εργατική τάξη, τα λαϊκά στρώματα θα παραμείνουν τα θύματα της αντιλαϊκής πολιτικής και της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης. Η Βρετανία θα εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της στο ΝΑΤΟ και στα ιμπεριαλιστικά πολεμικά σχέδια. 

Στην καπιταλιστική Βρετανία θα συνεχιστεί η ανεργία και η υποαπασχόληση, θα αυξάνονται τα zero-hours contracts, που ταλαιπωρούν πάνω από 800.000 εργαζόμενους, θα συνεχιστούν οι περικοπές σε μισθούς και κοινωνικές υπηρεσίες για να καλυφθεί το πρωτογενές πλεόνασμα των 3,5 δισ. λιρών μέχρι το 2020. Θα συνεχιστούν τα προγράμματα της διαθεσιμότητας, της απειλής απολύσεων, όπως στην αυτοκινητοβιομηχανία "Ford" ή τον ενεργειακό κολοσσό "Npower" και οι απολύσεις.
Χιλιάδες εργαζόμενοι θα πληρώνουν ακριβά τις αντιθέσεις του συστήματος, τους ανταγωνισμούς των μονοπωλίων, την κρίση σημαντικών κλάδων, όπως δείχνει το παράδειγμα της χαλυβουργίας, οι εξελίξεις στον ινδικό όμιλο της "Tata Steel" που είναι αντιμέτωπος με τον σκληρό ανταγωνισμό των κινεζικών μονοπωλίων. 

Κι αυτά σε συνθήκες που η Βρετανία είναι σε φάση ανόδου της οικονομίας, ο πλούτος αυξάνεται, η αντίθεση κεφαλαίου - εργασίας οξύνεται και προετοιμάζεται η επόμενη καπιταλιστική κρίση. 

Πολλά κράτη δεν είναι μέλη της ΕΕ, πολλές αστικές κυβερνήσεις κάθε απόχρωσης δοκίμασαν τη μια ή την άλλη διαχειριστική εκδοχή αλλά ο κοινός παρονομαστής σε όλες τις ηπείρους είναι η συσσώρευση του πλούτου από τη μια και της φτώχειας από την άλλη, η διατήρηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. 

Με τέτοια πλούσια πείρα, με την πείρα που δίνει το δημοψήφισμα στη Βρετανία και το μοίρασμα των μονοπωλιακών ομίλων στο ΝΑΙ ή στο ΟΧΙ, για τα δικά τους συμφέροντα, μπορεί να αντιμετωπιστεί αποφασιστικά η αυταπάτη ότι η έξοδος από την ΕΕ ή το ευρώ μπορεί να αποτελέσει βήμα ή σκαλοπάτι ριζικών αλλαγών, ανατροπών, χωρίς να τίθενται οι όροι που συνδέουν την αναγκαία καταδίκη της ΕΕ και την αποδέσμευση με την πάλη για την ανατροπή του καπιταλισμού, για την εργατική εξουσία. 

Γιατί αυτός είναι ο απαραίτητος όρος, για να κοινωνικοποιηθούν, να γίνουν περιουσία του λαού, τα μέσα παραγωγής, τα εργαλεία της οικονομικής ανάπτυξης, ο ορυκτός πλούτος, η Ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες, οι μεταφορές, η γη, το εμπόριο, να αναπτυχθούν με κεντρικό επιστημονικό σχεδιασμό και να υπηρετήσουν την ικανοποίηση των σύγχρονων λαϊκών αναγκών, καταργώντας τη βάση που γεννάει το καπιταλιστικό κέρδος και την εκμετάλλευση. 

Να σκεφτούμε την αξία του σοσιαλισμού σε μια ισχυρή καπιταλιστική χώρα όπως η Βρετανία, που οι υλικές προϋποθέσεις για την οικοδόμηση της νέας κοινωνίας έχουν υπερ-ωριμάσει και δείχνουν το δρόμο. Να σκεφτούμε τι μεγάλη επίδραση θα είχε μια τέτοια μεγαλειώδης εξέλιξη και πόσο βαριές είναι οι υποχρεώσεις της εργατικής τάξης στις χώρες που βρίσκονται στην κορυφή της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας, να αντιπαλέψει την ενσωμάτωση και να σηκώσει ψηλά το κεφάλι της. 

Το ΚΚΕ κατήγγειλε την ΕΟΚ και καταδίκασε την πολιτική της από την ίδρυσή της, το 1957, καταψήφισε την ένταξη της χώρας μας στην ΕΕ και τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και σταθερά, όλα αυτά τα χρόνια, συγκρούεται με την ένωση των μονοπωλίων.
Το κομμουνιστικό κίνημα θα πολλαπλασιάσει τη δύναμή του και τη δυναμική της ταξικής πάλης στο βαθμό που ανασυγκροτείται σε επαναστατική βάση και βάζει τη σφραγίδα του στην ανάπτυξη της αντιμονοπωλιακής - αντικαπιταλιστικής πάλης, σε κάθε χώρα, κατακτώντας την ικανότητα να συγκεντρώνει δυνάμεις για την ανατροπή του παλιού, του καπιταλισμού και την οικοδόμηση του σοσιαλισμού. 

Η αποδέσμευση από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ με εργατική εξουσία στην Ελλάδα και σε κάθε χώρα της Ευρώπης θα είναι προσφορά στη διεθνιστική πάλη των λαών, θα βάζει θεμέλια για την Ευρώπη του σοσιαλισμού και θα ανοίγει ο δρόμος για την κατάργηση της εκμετάλλευσης, για την εξάλειψη της ανεργίας και της φτώχειας, για τη λαϊκή ευημερία».