Συνέντευξη με ένα βρικόλακα

Ίσως το τίτλος να ταίριαζε περισσότερο σε μια συνέντευξη με το Μητσοτάκη -τον πρεσβύτερο ή το νεότερο- αλλά κι ο Σημίτης δεν πάει πίσω. Ούτε στη γερασμένη, ταλαιπωρημένη όψη -81 χρονών έχει φτάσει άλλωστε- που προσέδιδε μάλλον κωμικό χαρακτήρα στο ρητορικό ερώτημα αν θα τον ενδιέφερε να ενεργοποιηθεί εκ νέου στην πολιτική. Ούτε στα αντιλαϊκά μέτρα και την καταστολή των διαδηλώσεων (βλέπε επίσκεψη Κλίντον, αγροτικά μπλόκα, συνταξιούχοι, κοκ) που έχει στο ενεργητικό του κι άφησαν στην ιστορία ως κλασικό το σύνθημα: ΜΑΤ-βία-αυταρχισμός, αυτός είναι ο εκσυγχρονισμός. Ή το "ευχαριστώ τους Αμερικανούς" που εκφράστηκε στο σύνθημα: κυβέρνηση Σημίτη, υπάλληλοι του ΝΑΤΟ, η Ελλάδα δεν είναι προτεκτοράτο.

(Και προφανώς δεν είναι ούτε προτεκτοράτο, ούτε υπό κατοχή, ούτε όμως και η ισχυρή, ιμπεριαλιστική Ελλάδα, που οραματίστηκε η ελληνική αστική τάξη, εφορμώντας στα Βαλκάνια, μετά την παγκόσμια αντεπανάσταση και τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας).

Μα το Σημίτη βρήκαν; Γιατί όχι; Αφού επιστρέφουμε στα happy 90's (εντός άπειρων εισαγωγικών), αφού επιστρέφει ο Τροχός της Τύχης και το Μεγάλο Παζάρι, το δίδυμο Βίσση-Καρβέλας, τα άθλια ριάλιτι της εποχής του μιλένιουμ, ακόμα και το Trainspotting, γιατί να μην επιστρέψει και το πολιτικό εποικοδόμημά τους -με την "ελπίδα" πως θα μας γυρίσει στην "εποχή της ανάπτυξης", τότε που ζούσαμε όλοι καλύτερα, όλα ήταν πιο απλά, αγνά κι ανέμελα;

Σε κάποιον τοίχο διάβασα πως η νοσταλγία είναι μια καλλιεργούμενη ψευδαίσθηση που μας εγκλωβίζει στο εξιδανικευμένο παρελθόν, να ξέρουμε ότι μόνο υπήρξαμε, αλλά δεν μπορούμε ποτέ να υπάρξουμε, γιατί δεν έχουμε παρόν και μέλλον. Αυτός είναι ένας κλασικός μηχανισμός και αξία χρήσης της νοσταλγίας για το κυρίαρχο σύστημα. Που είναι όμως επιφορτισμένο με την αδιάκοπη κατασκευή νέων οπίων και ψευδαισθήσεων. Κι όταν στερεύει από ιδέες, καταφεύγει στο παρελθόν, ανακυκλώνοντας παλιά υλικά. Όπως ακριβώς συμβαίνει και στη μουσική βιομηχανία, την τέχνη. Ή και στην πολιτική εσχάτως...

Ο Σημίτης στη συνέντευξη ήταν σαν το παλιό, ξινισμένο κρασί, που επιβεβαίωσε τις χειρότερες αναμνήσεις μας. Έκανε τα ίδια τραγικά σαρδάμ -παρά το μοντάζ και το ρετουσάρισμα- με πολύ κακό λέγειν και το ίδιο επικοινωνιακό έλλειμμα. Υπερασπίστηκε τη δημιουργική λογιστική -που είναι ο πρόγονος της "δημιουργικής ασάφειας" και, το "ευχαριστώ" στις ΗΠΑ για τα Ίμια -που εμπνέει και τη σημερινή κυβέρνηση. Είπε ότι πρέπει να αντιμετωπίζουμε τη διαφθορά σαν κοινωνικό φαινόμενο κι όχι εχθρικά -σαν αρχιερέας που ανησυχεί για το ποίμνιό του. Επέσεισε τον μπαμπούλα του Grexit με βάση την αμείλικτη λογική των αριθμών -που άλλοτε μπορεί να ευημερούν εις βάρος των λαών κι άλλοτε να γίνουν λάστιχο, για να δικαιώσουν ένα έτοιμο, διαμορφωμένο συμπέρασμα.
Αλλά δεν είπε ούτε κουβέντα για την περίοδο του χρηματιστηρίου, τα τεράστια ποσά που άλλαξαν τσέπες -για να καταλήξουν σε μεγαλύτερες- και την αισιοδοξία που καλλιεργήθηκε τεχνηέντως, για να ευνοήσει τις "επενδύσεις" -με τον Παπαντωνίου σε ρόλο Μπουχάριν, να λέει: μουζίκοι επενδύστε, κουλάκοι πλουτίστε εις βάρος τους...

Όσο κι αν τα κυρίαρχα ΜΜΕ επιχειρού(σα)ν να παρουσιάσουν το Σημίτη ως τον Τρικούπη του 20ού αιώνα (βοηθάει και η σημειολογία με τα γραφεία του ΠαΣοΚ) που είχε όραμα, έκανε μεταρρυθμίσεις και έργα, ο Κινέζος δεν ήταν παρά ένας αχυράνθρωπος χαμηλού πολιτικού αναστήματος (πιο κοντός και από την κίτρινη φυλή), χωρίς αέρα, πολιτική γοητεία, επικοινωνιακό χάρισμα, λαϊκό έρεισμα και επαφή με τις μάζες (η έμπνευσή του να υψώσει τα χέρια για να χαιρετήσει τα πλήθη σε μια εκλογική συγκέντρωση, θύμισε στους κωμωδιογράφους της εποχής τζαμά που πλένει με σφουγγαρόπανα μια βιτρίνα). Και βασικά, με συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης.

Θυμάμαι χαρακτηριστικά μια γελοιογραφία του Στάθη, όπου το πρόσωπο το Σημίτη αντί για ουλές κι ελιές είχε σημειωμένες διάφορες ημερομηνίες (πχ 4-3-1999) κι η λεζάντα έλεγε πως περνά ο καθένας και μαντεύει την ημερομηνία του τέλους του. Τελικά το ΠαΣοΚ κέρδισε οριακά -με ποσοστό ρεκόρ για το δικομματισμό- τις επεισοδιακές εκλογές του 2000, και ο Σημίτης έμεινε άλλα τέσσερα χρόνια στο προσκήνιο, προτού πεταχτεί σα στυμμένη λεμονόκουπα, κι αφού αναγκάστηκε να παραδώσει το δαχτυλίδι της διαδοχής στο ΓΑΠ -δεν τόλμησε καν να κατέβει στην αναμέτρηση, ως πρωθυπουργός που κρίνεται για το έργο του, για να αποφύγει τη συντριβή.

Αυτή είναι η τακτική της αστικής τάξης κι η τύχη που επιφυλάσσει στο υπαλληλικό της προσωπικό. Όσο συμπυκνώνεται μάλιστα ο πολιτικός χρόνος κι οι εξελίξεις, τόσο πιο αναλώσιμο γίνεται αυτό το προσωπικό και συντομεύει η διάρκεια της θητείας του (βλ ΓΑΠ, Σαμαρά ακόμα και τον Καραμανλή πριν από αυτούς ή τη ραγδαία απαξίωση του πολιτικού κεφαλαίου -asset που θα έλεγε και ο Τσίπρας- του Σύριζα. Κι αν η αστική τάξη ανασύρει τώρα το Σημίτη από τη ναφθαλίνη και το χρονοντούλαπο της ιστορίας, αυτό δείχνει αφενός την ένδεια επιλογών και τις δυσκολίες στην αναδιαμόρφωση του πολιτικού σκηνικού, αφετέρου εξυπηρετεί πολύ συγκεκριμένες σκοπιμότητες, που ερμηνεύουν και το μεταμεσονύχτιο ξέπλυμα -για να έρθει νυχτερινό τιμολόγιο, όπως με το πλυντήριο- στις Ιστορίες του ΣΚΑΪ.

Ο Σημίτης χρειάζεται ως ο σοφός πρόδρομος της μάχης κατά του λαϊκισμού, που κυβέρνησε με σωφροσύνη και διορατικότητα, κι ήθελε να φέρει ήδη από το 2001 την αντιασφαλιστική ανατροπή με το Γιαννίτση, που αν τον είχαμε ακούσει, θα είχαμε πετύχει καλύτερα αποτελέσματα, χωρίς την απότομη κι οδυνηρή προσαρμογή που απαιτούσαν τα μνημόνια. Αλλά είτε δεν τόλμησε να την κάνει, είτε... δεν είχαν ωριμάσει ακόμα οι συνθήκες -sic.

Από την άλλη, ο Σημίτης και το σινάφι του είναι απαραίτητοι για να στηθεί το δίπολο με το Σύριζα, που βάλλει εναντίον του, γιατί εκκρεμούν τόσες κατηγορίες κι εξεταστικές επιτροπές για υπουργούς των κυβερνήσεών του -συνεπώς δε δικαιούται να ομιλεί και να περιφέρεται να δίνει συμβουλές σαν σοφός. Ευτυχώς βέβαια το κόμμα της Κουμουνδούρου έχει φροντίσει να στεγάσει πολιτικά αρκετά από αυτά τα μπουμπούκια (Κουρουμπλής, Τόσκας, Σπίρτζης, κοκ) τονίζοντας την πολιτική άβυσσο που τη χωρίζει με το εκσυγχρονιστικό ΠαΣοΚ.

Και το πολιτικό σανό συνεχίζεται να προσφέρεται από της οθόνης...

Υγ: ο δεύτερος βρικόλακας-φάντασμα που πλανάται εσχάτως πάνω από την "ενωμένη Ευρώπη" και τη γηραιά -σαν την όψη και την πολιτική του Σημίτη- ήπειρο, είναι το Brexit, όπου οι Βρετανοί φεύγουν μένοντας, όπως ειπώθηκε στη συνέντευξη του βρικόλακα. Για να μη στριμώξουμε όμως το θέμα σε ένα υστερόγραφο, παραθέτω μόνο ένα χρήσιμο σύνδεσμο και μπορεί να το σχολιάσουμε εν καιρώ.

Βρετανία: Σχεδόν το 80% των βρετανών εκατομμυριούχων τάσσονται υπέρ του Brexit

Ενός κακού μύρια έπονται

BRexit δε θέλατε λαοί της Βρετανίας; Ακυβερνησία δε θέλατε λαοί της Ισπανίας; Να τώρα λοιπόν τα πρώτα αποτελέσματα. Λουστείτε τις συνέπειες των αποφάσεών σας...

Ταπεινωτικός αποκλεισμός για την εθνική Αγγλίας από τους "σον" της Ισλανδίας, που έχουν για τερματοφύλακα ένα σκηνοθέτη και περισσότερα ενεργά ηφαίστεια απ' ό,τι επαγγελματίες παίκτες, όπως έγραψε ο Γκάρι Λίνεκερ -αλήθεια θυμάται κανείς, χωρίς να το γκουγκλάρει, το όνομα εκείνου του ηφαίστειου που εξερράγη το 10' και γέμισε καπνούς όλη την Ευρώπη; Κι έχουν πιο προβλέψιμες καταλήξεις καταλήξεις κι από τους Γαλάτες στο Αστερίξ (ή από τους βάρβαρους στο "Αστερίξ και οι Νορμανδοί"). Και είχαν την άνωθεν βοήθεια του Ευλόγησον, κι έναν κρυφό πράκτορα στον αντίπαλο πάγκο, τον Ρόι Χόντσον. Λες και χρειάζονται οι Άγγλοι προπονητική βοήθεια, για να αποκλειστούν. Α, και μην ξεχνάτε. Φέτος θα είναι η χρονιά τους.

Πάρε κι εσύ Ισπανία ένα ξεγυρισμένο χαστούκι από την Ιταλία, με τη μακρόχρονη παράδοση των κυβερνήσεων συνεργασίας και των πολυκομματικών πόλων. Γιατί αυτή η ομάδα συνέδεσε τη λάμψη της με το καλό φεγγάρι και την κυριαρχία της Μπάρτσα του Γκουαρντιόλα και την παρακμή της με το κλείσιμο αυτό του κύκλου. Και δεν μπορεί να έχουν όλοι την τύχη της Ρεάλ, για να φτάσουν στον τελικό με άκοπα σταυρώματα (αν βέβαια δεν είχαν χάσει από τους Κροάτες στον όμιλο, θα 'ταν στην καλή πλευρά του ταμπλό και θα τα είχαν όλα έτοιμα στρωμένα ως το Παρίσι. Κακό του κεφαλιού τους...)

Η Βρετανία κι η Ισπανία είναι δύο πολυεθνικά βασίλεια, όπου μπορεί να χάσεις τον μπούσουλα και να μπερδευτείς χειρότερα απ' ό,τι με τις διασπάσεις του εξωκοινοβουλίου. Υπάρχει καταρχάς το ΗΒ, που είναι όμως κάτι διαφορετικό από την Κοινοπολιτεία, με τις παλιές βρετανικές αποικίες, αλλά δεν ταυτίζεται ούτε με την Αγγλία, ούτε καν με τη Βρετανία ως νησί, γιατί παίρνει και το βόρειο κομμάτι της Ιρλανδίας, και γίνεται Μεγάλη Βρετανία (σαν αυτή που έπρεπε να ανατινάξουμε το 44, αλλά...) Εκτός κι αν τη χάσει τώρα με δημοψήφισμα, όπως και τη Σκωτία, που θέλει να μείνει στην ενωμένη Ευρώπη (αυτή τη γλίτωσε και δεν τη λέμε Ηνωμένη) που ξεσκίζεται από αντιθέσεις και φυγόκεντρες τάσεις. Όπως έγραψε κι ο Μώμος στο τουίτερ: φεύγουν Σκωτία, Β. Ιρλανδία, η Μεγάλη Βρετανία γίνεται Βρετανία, διεκδικεί το όνομα η Γαλλία λόγω Βρετάνης, από το Ηνωμένο Βασίλειο (Η.Β) φεύγει το "Η" και το φωνάζουν όλοι Βασίλη.
Κι υπάρχει πάντα το Γιβραλτάρ (και το ενδεχόμενο συγκυριαρχίας) ως συνδετικός κρίκος με την επόμενη παράγραφο.

Στην Ισπανία υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερα διαφορετικά ιδιώματα, που δεν ξέρω πώς θα ΄ταν καλύτερο να τα χαρακτηρίσουμε (γλώσσες, διαλέκτους, κτλ), αλλά είναι πολύ αμφίβολο αν μπορεί να τα καταλάβει κάποιος που μιλάει Καστιγιάνικα (τα επίσημα Ισπανικά). Ιδίως τη γλώσσα των Βάσκων (Euskadi) που πρέπει να παραμένουν αναλλοίωτα (και... σεχταριστικά απομονωμένα) πριν καν εμφανιστούν στη γειτονιά μας τα ινδοευρωπαϊκά φύλα. Κι υπάρχουν τουλάχιστον δύο κοινότητες-περιφέρειες (comunidades), που είναι αυτόνομες αλλά επιδιώκουν την ανεξαρτησία τους. Κι αν αυτό πριν από κάποια χρόνια είχε το χαρακτήρα της εναντίωσης στον Φράνκο και γενικά προοδευτικό πρόσημο, σήμερα γίνεται από μάλλον αντιδραστική, εθνικιστική σκοπιά, με βάση τα συμφέροντα της καταλανικής αστικής τάξης, που δε θέλει να πληρώνει τα σπασμένα του φτωχού νότου (Ανδαλουσία) και πιστεύει πως μόνη της θα πορευτεί καλύτερα. Περίπου ό,τι γίνεται και στο BRexit δηλαδή...

Τώρα, πώς ακριβώς καταφέρνουν να τα συμβιβάζουν όλα αυτά στο πρόγραμμά τους και τι θέση παίρνουν κάποια κόμματα με εκπροσώπους σε πανεθνική κλίμακα, όπως οι Podemos, που βγαίνουν πρώτοι σε Καταλονία και Βασκονία, η απάντηση είναι σαφής: έλα ντε. Προσωπικά, μου θυμίζουν πολύ "το Δώρο του Καίσαρα" από το Αστερίξ, όπου στο γαλατικό χωριό γίνονται εκλογές, η αντιπολίτευση προσπαθεί να συσπειρώσει κάθε πικραμένο από τη διακυβέρνηση του Μαζεστίξ, όπως τον ένα βαστάζο του και τον ψαρά Αλφαβητίξ, και καταλήγει να υποστηρίζει την υποχρεωτική και ταυτόχρονη κατανάλωση ψαριού και κρέατος, για να τους αφήσει όλους ικανοποιημένους.

Κι αφού μιλήσαμε για γαλατικά χωριά, κάπως έτσι μοιάζουν οι συνεπείς αδελφές δυνάμεις, σε αυτές τις χώρες. Τόσο το νέο ΚΚΒ -που δεν έχει σχέση με το ανοιχτά φιλοΠΑΣΟΚικό (αν έγραφα φιλΕργατικό, θα χανόταν το νόημα) ΚΚΒ. Όσο και το ΚΚ των Λαών της Ισπανίας, που δεν παίρνει ούτε καν 30 χιλιάδες ψήφους (όσοι πηγαίνουν κατά μέσο όρο σε έναν αγώνα της Primera Division), σε διάκριση με το ΚΚΙ που την είδε Σύριζα και ενώθηκε με τους Podemos. Όσο και το ΚΚΓ στη Γαλλία, όπου οι αδελφές μας δυνάμεις βρίσκονται συγκεντρωμένες σε κάποια διαμερίσματα του Παρισιού, για να θυμίζουν πιο πολύ γαλατικά χωριά.
Κι αν για τις δύο πρώτες περιπτώσεις, έχουμε τα διαλυτικά αποτελέσματα του τρεϊντγιουνιονισμού και του ευρωκομμουνισμού, είναι ζήτημα τελικά τι ακριβώς γίνεται με το απεργιακό κίνημα στη Γαλλία, κι αν θα αφήσουν να τους νικήσει το όπιο του EURO ή το (χρυσωμένο) υπνωτικό χάπι ενός ρεφορμιστικού συμβιβασμού.

Από ιστορική σκοπιά, να σημειώσουμε επίσης ότι μιλάμε για δύο ξεπεσμένες, ξεδοντιασμένες αυτοκρατορίες, που κάποτε κυριαρχούσαν παγκόσμια, πολέμησαν και μεταξύ τους και τώρα έχουν αρκετά κατάλοιπα της πληγωμένης εθνικής συνείδησης, που (αν και συνείδηση) δε συνειδητοποιεί ακριβώς την απώλεια αυτών των πρωτείων. Πχ σαν τους διάφορους αγγλοχτυπημένους οπαδούς, που νομίζουν πως έχουν το καλύτερο ποδόσφαιρο στον κόσμο, επειδή κάποτε η Λίβερπουλ, κτλ...
Θαυμάσια ασίστ (που θα έλεγε κι ο ισπανολάτρης Μανόλο) για την επόμενη παράγραφο.

Από αθλητική, ποδοσφαιρική σκοπιά, οι Άγγλοι κι οι Ισπανοί έχουν τα πιο δυνατά πρωταθλήματα και τους πιο ακριβούς συλλόγους, που κυριαρχούν στις ευρωπαϊκές διασυλλογικές διοργανώσεις. Αλλά σε επίπεδο εθνικών ομάδων, θεωρούνται από τους πιο ηττοπαθείς, τους μεγαλύτερους loser διαχρονικά. Η Ισπανία κατάφερε να αποτινάξει αυτή τη ρετσινιά στον προηγούμενο θριαμβευτικό της κύκλο, που μόλις έκλεισε, αλλά οι Άγγλοι παραμένουν εγγύηση για τη (νυχτερινή) διασκέδαση, από τον εκάστοτε τρύπιο τερματοφύλακά τους, μέχρι τον εκάστοτε προπονητή τους, ακόμα και όταν ξεχειλίζει από ταλέντο η ομάδα τους.

Το ωραίο είναι πως η Ισπανία παραμένει τυπικά ενιαία ως εθνική (Roja) και πρωτάθλημα (κι ας έχει ζητήματα με τον Καταλανό Πικέ, που δεν πανηγυρίζει πολύ τα ισπανικά γκολ, χώρια κάτι περίεργες χειρονομίες που κάνει κατά τη διάρκεια του εθνικού ύμνου. Ο οποίος πάντως δεν έχει λόγια, αφενός γιατί σε ποια γλώσσα θα ήταν κι αφετέρου γιατί σιγά μη συμφωνούσαν μεταξύ τους τι να λέει).

Σε αντίθεση με τη Βρετανία, που έχει τέσσερις διαφορετικές εθνικές ομάδες και ξεχωριστά πρωταθλήματα (όπως το σκωτσέζικο). Αλλά το ΗΒ κατεβαίνει με ενιαία αποστολή στους Ολυμπιακούς Αγώνες (σαν τους Γαλάτες που κατέβηκαν ως Ρωμαίοι, μαζί με τους κατακτητές του, στην ομώνυμη περιπέτεια του Αστερίξ). Αλλά οι Βορειο-Ιρλανδοί κατεβάζουν ενιαία εθνική με τους άλλους Ιρλανδούς, τους... ΕΙΡΕγιώτες, σε άλλα αθλήματα. Αλλά οι Ουαλοί έχουν δική τους ποδοσφαιρική ομοσπονδία και εθνική, με τις ομάδες τους όμως να συμμετέχουν στο πρωτάθλημα της Αγγλίας (Κάρντιφ, Σουόνσι). Και για αυτό παίκτες σαν το Ράιαν Γκιγκς έμειναν χωρίς διακρίσεις σε αυτό το επίπεδο, γιατί έπαιζαν σε αδύναμες εθνικές ομάδες, και με την απορία τι θα γινόταν, αν μπορούσαν να παίξουν πχ στην εθνική Αγγλίας (τίποτα πιθανότατα, γιατί εντάξει, Αγγλία είσαι). Αλλά η Ουαλία φέτος είναι η μόνη βρετανική ομάδα που συνέχισε στην οκτάδα, μετά από το μαζικό BRexit στη φάση των 16 (είχε γίνει και το δημοψήφισμα), σε ένα φινάλε που ούτε ο τερματοφύλακας των Ισλανδών δε θα το σκηνοθετούσε καλύτερα.

Και τώρα έχουμε προημιτελικά με το ευρωπαϊκό clasico, Ιταλία-Γερμανία, αλλά αυτά εν καιρώ...

Είχα προβλέψει και ένα μέρος για τη σημερινή πολιτική κατάσταση σε Βρετανία και Ισπανία, και την ελπίδα που έρχεται από το BRexit και τους Podemos, hope, esperanza, από το esperar, που σημαίνει "περίμενε" ως τη Δευτέρα Παρουσία. Αλλά έχουμε ξεφύγει σε έκταση και γενικώς και δε βρέθηκε χώρος. Όχι για την ανάλυση, για την ελπίδα...

Υγ: η αθλητική ανάλυση θα μπορούσε να είναι και μικρότερη (ή και όχι). Αλλά τη βρίσκω αφάνταστα, καθώς φαντάζομαι τα ξινά μούτρα κάποιων στρυφνών, σοβαροφανών δημοσιολόγων, που μας κοιτάνε υποτιμητικά για τα "ταπεινά μας πάθη" κι εκτονώνουν τη δική τους καφενειακή διάθεση στα σοβαρά, πολιτικά θέματα και τις "αναλύσεις" τους για το ΚΚΕ. Αν ξεγκάβλωναν όμως (όπως το λέμε στη Θεσσαλονίκη) λίγο με την μπάλα, μπορεί να ήταν καλύτερα για όλους μας...

ΚΚΕ και BRexit

Εν αρχή ήταν η ΕφΣυν και η σπέκουλα για τη "διγλωσσία" του ΚΚΕ, που άλλα λέει μέσα (ως ΚΚΕ εσωτερικού;) κι άλλα έξω. Γιατί -λέει- άλλο το "ούτε-ούτε" του ΓΓ, ούτε BRemain ούτε BRexit, και άλλο να χαιρετίζεις τις τάσεις απογαλακτισμού, εναντίωσης, κτλ, από την ΕΕ. Που δε βγάζει πολύ νόημα βέβαια (δίνεις το χέρι σου σε όποιον σηκώνεται, αλλά του εξηγείς τι χρειάζεται για να μείνει όρθιος), αλλά σημασία έχει να μείνει κάτι στον κόσμο ως αίσθηση, προτού κατακαθίσει η σκόνη.

Η πλάκα είναι πως ακόμα κι αν πάρεις τοις μετρητοίς τα λεγόμενά τους και προσπαθήσεις να βγάλεις άκρη, πέφτεις σε αξεδιάλυτες αντιφάσεις, καθώς ο Κουτσούμπας βγαίνει ο εκφραστής της "σκληρής, αριστερίστικης γραμμής", ενώ ο Μαρίνος και ο Βαγενάς εμφανίζονται "πιο διαλλακτικοί". Αλλά αν το ψάξουμε πχ για τη Συρία και την Ουκρανία, θα δούμε πως τότε έλεγαν τα αντίθετα και μοίραζαν ανάποδα τους ρόλους! Η ομιλία του ΓΓ στην εκδήλωση στο Σπόρτιγκ ήταν "πιο διαλλακτική" ενώ τα άρθρα του Βαγενά πχ "έξαλλος αριστερισμός" που αγνοούσε τις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις και δεν τις αξιοποιούσε.

Αυτό που είναι πιο κοντά στην αλήθεια είναι πως το ΚΚΕ είναι πολύ προσεκτικό στις διατυπώσεις τους στα πλαίσια των διεθνών του σχέσεων, όπου προσπαθεί να βρει κοινή γλώσσα και ένα πλαίσιο αναφοράς με διάφορα ΚΚ, που δεν έχουν ωστόσο ταύτιση απόψεων με το δικό μας. Από αυτήν την κοινή γλώσσα μέχρι τη "διγλωσσία, η απόσταση είναι τεράστια.

Μετά ήταν η σπέκουλα για το ΚΚΕ που απεμπολεί μια πάγια και χαρακτηριστική θέση του για την αποδέσμευση από την ΕΕ και την αποδυνάμωση της τελευταίας. Ας τα δούμε ένα προς ένα.

Καταρχάς, γενικά μιλώντας, είναι πολύ περίεργο, εφόσον μιλάμε για τακτική, δηλ για το ευέλικτο κομμάτι της στρατηγικής, να θεωρείται ως προδοσία και όχι ως δείγμα τακτικής ευελιξίας (ή τέλος πάντων να κριθεί συγκεκριμένα) η αλλαγή μιας θέσης. Και μάλιστα από τους ίδιους, που σε αντίθετη περίπτωση, θα μιλούσαν για την ίδια κασέτα, απολιθωμένες θέσεις, κοκ.

Ναι αλλά δεν είναι καν αυτή η περίπτωση. Μιλάμε εξάλλου για ένα κόμμα που κατέβαινε με βασικό τρίπτυχο στην προεκλογική περίοδο: διαγραφή χρέους, αποδέσμευση από την ΕΕ, κοινωνικοποίηση των μονοπωλίων. Για τέτοια εγκατάλειψη του στόχου της αποδέσμευσης μιλάμε...

Πάμε παρακάτω. Παρά τις όποιες αναλογίες μπορεί να βρει κανείς ανάμεσα στα δύο δημοψηφίσματα (το βρετανικό φέτος και το ελληνικό πέρυσι), είναι εμφανώς διαφορετικές περιπτώσεις οι δύο χώρες και το πώς τίθεται το ζήτημα της εξόδου σε κάθε μία, τι στάση τηρεί η κάθε αστική τάξη σχετικά με αυτό και με ποια ενδεχόμενα φλερτάρει. Αλλιώς μπαίνει (αναλύεται, τεκμηριώνεται) δηλ το ζήτημα σε μια χώρα, όπου αναπτύσσονται ισχυρές φυγόκεντρες τάσεις και μια μερίδα των μονοπωλίων της τάσσεται ανοιχτά υπέρ της αποδέσμευσης και αλλιώς στη χώρα μας, όπου ο ευρωμονόδρομος είναι στρατηγική επιλογή της αστικής τάξης.

Παρόλα αυτά, το δια ταύτα είναι και στις δύο περιπτώσεις το ίδιο: αποδέσμευση με κοινωνικοποίηση των μονοπωλίων κι αλλαγή της τάξης στην εξουσία. Τόσο στη Βρετανία, όπου είναι κομβικής σημασίας να μη στοιχηθεί πίσω από ένα αστικό, ευρωσκεπτικιστικό  μπλοκ η εργατική τάξη κι η πρωτοπορία της, όσο και στην Ελλάδα όπου μια πιθανή αποδέσμευση από μόνη της δε θα αρκούσε για να δώσει επαναστατική, ριζική λύση.

Δηλ το ΚΚΕ θεωρεί προϋπόθεση της αποδέσμευσης τη λαϊκή εξουσία; Και πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτή η τελευταία εντός του ευρωενωσιακού ιμπεριαλιστικού πλαισίου; Δε θα 'ταν σε κάθε περίπτωση καλύτερα τα πράγματα και πιο ευνοϊκά για την υπόθεσή μας αν ήμασταν εκτός ΕΕ;
Ναι. Αλλά αν είναι έτσι, γιατί να μη βάλομε ως αυτόνομα αίτημα και στόχο πάλης και την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα; Δε θα είναι καλύτερα τα πράγματα και πιο ευνοϊκά για την υπόθεσή μας, αν δεν ήμασταν στο ευρώ; Εκτός κι αν πιστεύει κανείς ότι μπορεί να αρχίσει να οικοδομεί σοσιαλισμό εντός ευρωζώνης.
Αλλά αν ακολουθούμε τόσο απλοϊκό σκεπτικό και σκεφτόμαστε σχηματικά σα σχολαστικιστές, θα οδηγούμαστε σε τόσο άθλια συμπεράσματα.

Το ζήτημα (κι η ίδια η ζωή βασικά δεν μπαίνει σε ξεχωριστά κουτάκια, βήματα, στάδια, κοκ, αλλά συγκεκριμένα. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καμία περίπτωση να κληθούμε να ψηφίσουμε σε κάποιο δημοψήφισμα για την παραμονή μας ή όχι στην ΕΕ (κι η περυσινή αντίστοιχη πρόταση του ΚΚΕ δε θα γινόταν ποτέ δεκτή από το αστικό κοινοβούλιο). Αν για κάποιο λόγο (που σήμερα δε φαίνεται καν στον ορίζοντα) τεθεί ζήτημα αποδέσμευσης, αλλά αυτή μείνει μετέωρη, χωρίς να συνοδευτεί από τα επόμενα, απαραίτητα βήματα (όπως μπαίνουν από το τρίπτυχο του κόμματος), η χώρα δεν πρόκειται να λειτουργήσει ομαλά, σε συνθήκες εργαστηρίου, εντός κάποιας προστατευτικής γυάλας, ώστε να δούμε πώς θα αξιοποιήσουμε την κατάσταση ως μια επαναστατική ευκαιρία, αλλά σε ένα δυσμενές, άγριο περιβάλλον πίεσης και περικύκλωσης (και μάλιστα χωρίς τα εργαλεία και τις δυνατότητες που θα είχε μια επαναστατική εξουσία), όπου κάθε αρνητική επίπτωση θα γύριζε εις βάρος μας, κατά το (αήττητο) σκεπτικό: εσείς δεν ήσασταν που θέλατε την αποδέσμευση; Τα δικά σας λουζόμαστε τώρα...
Κι άντε να εξηγήσεις εκ των υστέρων, και μες στο γενικό χαμό, ότι η δική σου πρόταση είναι τελείως διαφορετική, διαχωρίζεται από αυτήν την κατάσταση, υπήρχε αστερίσκος στο σύνθημα, κτλ...

Η αποδέσμευση δεν μπαίνει ούτε ως προϋπόθεση ή προαπαιτούμενο της λαϊκής εξουσίας, ούτε και αντίστροφα, αλλά ταυτόχρονα, ως το πρώτο βήμα που πρέπει να συνδυαστεί άμεσα με τα υπόλοιπα (και σαν φόρα για το μεγάλο άλμα), αλλιώς θα μείνει μετέωρο και θα καταλήξει σε μια ακροβασία, σαν τον ποδηλάτη που σταματάει να κωπηλατεί στη μέση του σκοινιού. Δυστυχώς για όλους όσους επιμένουν να σκέφτονται σχηματικά (κι ευτυχώς για όλους τους υπόλοιπους) η σημερινή ανάγνωση της κατάστασης, μας λέει πως η ζωή και το επαναστατικό κίνημα δε θα σταματήσει σε ένα πιθανό GRexit (σκέτο με ολίγη) ή ένα δημοψήφισμα κι ότι η πραγματική ζωή κυλάει χωρίς να κοιτάζει τις ιδεοληψίες και τη μελαγχολία του καθενός, συνδέοντας εκ των πραγμάτων κάθε σοβαρό βήμα με το στρατηγικό στόχο που θα το διασφαλίσει. Αρκεί προφανώς κι ο υποκειμενικός παράγοντας να είναι έτοιμος να δράσει σε αυτή την κατεύθυνση και να μην αφήσει την ευκαιρία αναξιοποίητη.

Εκκρεμεί από την αρχή ένα ακόμα ζήτημα. Μήπως έτσι το ΚΚΕ αυτοκτονεί πολιτικά κι εγκαταλείπει την κρίσιμη στιγμή μια πάγια θέση του που την καλλιέργησε κόντρα στο ρεύμα στους πιο δύσκολους καιρούς, (πχ το 92', εν μέσω αντεπανάστασης και ψήφισης του Μάαστριχτ); Απεναντίας.

Υπενθυμίζω ότι ο στόχος πάλης για αποδέσμευση έμπαινε σχετικά αυτόνομα με κεκτημένη ταχύτητα από την εποχή της ΕΟΚ, όταν η έξοδος σήμαινε σχεδόν αυτομάτως σύνδεση με το συνασπισμό των σοσιαλιστικών χωρών και τη Σοβιετική Ένωση που ήταν τότε πολύτιμος σύμμαχος κάθε αντίστοιχης προσπάθειας-διαφοροποίησης. Με άλλα λόγια, ο στόχος της εξόδου δεν ήταν ρεφορμιστικός, αλλά ρεαλιστικός και ο παγκόσμιος συσχετισμός ήταν τέτοιος που διασφάλιζε τους υλικούς όρους για τη συμπλήρωση του στόχου.

Σήμερα που αυτό το ευνοϊκό διεθνές πλαίσιο δεν υφίσταται, δεν υπάρχει τίποτα ευκόλως εννοούμενο για να παραλειφθεί και να μην προβλεφτεί συγκεκριμένα, κανένας επιμέρους στόχος που να μπορεί να σταθεί χωρίς μια συνολική πρόταση κι έξω από αυτήν.

Κατά συνέπεια, αυτό που οφείλει να (συνεχίσει να) κάνει το ΚΚΕ, κατά τη γνώμη μου, είναι να μπει μπροστά, να σηκώσει με θάρρος και έντονα το μέτωπο της αποδέσμευσης, ενάντια σε όλο το φάσμα του αστικού πολιτικού κόσμου, να συσπειρώσει τις αντι-ΕΕ διαθέσεις των λαϊκών μαζών. Και να μη φοβηθεί την επαφή και τη ζύμωση με ευρύτερα λαϊκά στρώματα που η συνείδησή τους φτάνει μόνο ως το σημείο της εναντίωσης με την ΕΕ, χωρίς να έχει σκεφτεί ή να συμφωνεί με το παρακάτω.

Και από την άλλη, να εξακολουθήσει επίμονα να εξηγεί, να ζυμώνει, να καλλιεργεί το σύνθημα και την ανάγκη να συνδεθεί η αποδέσμευση με το στρατηγικό στόχο, να εργάζεται ακούραστα για την ωρίμανση, την ενίσχυση του μαζικού κινήματος και το μπόλιασμά του με αυτούς τους στόχους. Τόσο απλό (στα λόγια) και τόσο σύνθετο συνάμα (στην πράξη).

Στιγμιότυπα ενός διαζυγίου

Το ορατό ενδεχόμενο ενός BRexit φέρνει παραπλεύρως στο προσκήνιο κάποια θεωρητικά ζητήματα περί κρίκων και σοσιαλιστικής μετάβασης (που θα τα δούμε σε επόμενα σημειώματα), καθώς και μια σειρά ποιοτικά χαρακτηριστικά για την αποτίμησή του.

Ανεξάρτητα από την εκτίμηση περί ψευδοδιλήμματος ή μη ουσιαστικού διακυβεύματος (τουλάχιστον όχι αυτό που δηλώνεται) στο δημοψήφισμα, που μπορεί να έχει κανείς, η μεθοδευμένη πίεση που ασκήθηκε από μεγάλο τμήμα της βρετανικής αστικής τάξης και διεθνώς υπέρ της παραμονής στην ΕΕ, ήταν αναγνωρίσιμη κι εν μέρει πρωτοφανής, όχι τόσο ως προς την ουσία της και την έντασή της, αφού στην Ελλάδα* ζήσαμε από πρώτο χέρι παρόμοιες καταστάσεις και δε μας προκαλούν εντύπωση πχ οι έμμεσες εργοδοτικές συστάσεις για την πολιτική της εταιρίας και την (πιο) σωστή επιλογή ή τα οπαδικά αφιερώματα για τις επιπτώσεις στον αθλητισμό και τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίσουν οι αγγλικές, ποδοσφαιρικές ομάδες (με τη συμμετοχή παικτών που ως τώρα λογίζονταν ως κοινοτικοί). Αλλά ως προς τα μέσα που μεταχειρίστηκε και την αδίστακτη αξιοποίηση -αν όχι ενορχήστρωση- μιας δολοφονίας πολιτικού από το δικό τους στρατόπεδο και των αυθόρμητων συναισθημάτων που προκαλούσε στην κοινή γνώμη.

Από μια άποψη λοιπόν, η ανθεκτικότητα των ψηφοφόρων σε αυτήν την τρομακτική πίεση είναι ενθαρρυντική και δείχνει θετικά αντανακλαστικά. Αν η κυρίαρχη τάξη μπορεί να κινεί τα νήματα στο παρασκήνιο και να επιστρατεύει κάθε πιθανό αθέμιτο μέσο (από τον έλεγχο τραπεζικών κεφαλαίων στα καθ' ημάς έως τη δολοφονία της Κοξ), για να λυγίσει τις αντιστάσεις, παρόλα αυτά δεν ελέγχει πλήρως τις αντιδράσεις του κόσμου, για να τον κινεί σαν μαριονέτα.

Το άλλο καλό νέο της ημέρας είναι ότι η ΕΕ μπορεί να χάσει ακόμα κι από τις μπάμιες (ή κάτι άλλο αντίστοιχα αντιδημοφιλές) αν κονταροχτυπηθούν σε δημοψήφισμα. Η μεγάλη ευρωπαϊκή ιδέα δεν είναι εδραιωμένη ως θέσφατο στις συνειδήσεις των λαών.

Από την άλλη όμως, η θολή κι αντιφατική εναντίωση στην ΕΕ δεν είναι απαραίτητα απαλλαγμένη από την αστική επίδραση ή μη ελεγχόμενη από το σύστημα. Είναι χαρακτηριστικό νομίζω πως όσοι έχουν επαφές με φίλους και σφους που ζούνε στην Αγγλία, θα δουν κόσμο "σοκαρισμένο" όχι επειδή δε βγήκε το Bremain, αλλά με τα ξενοφοβικά, συντηρητικά αντανακλαστικά που φαίνεται να πλειοψηφούν και να δίνουν το τόνο στο στρατόπεδο του BRexit.

Ένα βασικό επιχείρημα εναντίον της ΕΕ πχ ήταν τα χρήματα που δίνει η Βρετανία στα κοινοτικά όργανα (για το φτωχό ευρωπαϊκό νότο, κτλ) ενώ θα μπορούσε να τα διαθέσει για τη βελτίωση του συστήματος υγείας της. Το ωραίο της υπόθεσης είναι πως αυτά τα έλεγαν πχ βουλευτές που ψήφισαν την κατεδάφιση των δομών του λεγόμενου κοινωνικού κράτους και τώρα φαίνονταν να κόπτονται γι' αυτό.

Αν πάντως είναι λάθος να χαρίζουμε ελαφρά τη καρδία, 17 εκ. ψηφοφόρους στο Φάρατζ και το ακροδεξιό κόμμα του (που δεν έχει ούτε το 1/4 αυτής της εκλογικής επιρροής), νομίζω πως εξίσου σημαντικό λάθος είναι να ανακαλύπτουμε με το ζόρι μια μορφή προοδευτικής, αντιιμπεριαλιστικής συνείδησης σε αυτό το ανομοιογενές σώμα. Χώρια που θα ήταν μάλλον φαιδρό να παρουσιαστεί ως αντιιμπεριαλιστική μια λογική ανάκτησης της χαμένης βρετανικής κυριαρχίας απ' την ιμπεριαλιστική ΕΕ.

Κρατώντας αποστάσεις από το σχήμα ντόμινο, του πύργου που καταρρέει, κτλ, εντύπωση προκαλεί το σενάριο δημοψηφίσματος στη Σκωτία (που ψήφισε υπέρ της παραμονής) για απόσχιση από το ΗΒ (Ηνωμένο Βασίλειο) και επανένωσης της Β. Ιρλανδίας (που ψήφισε επίσης υπέρ) με τους υπόλοιπους Ιρλαδνούς, προκειμένου να παραμείνουν στις τάξεις της ΕΕ! Ένα κατά βάση σωστό δηλ αίτημα, σε μια καταστροφική, αντιλαϊκή προοπτική.

Οπότε προκύπτει εύλογα το ερώτημα: εμείς με ποιον είμαστε σφοι;
Κι από την άλλη, το ίδιο ερώτημα προς τους... μαέστρους της τακτικής και τους οπαδούς της θεωρίας της αποδυνάμωσης.
Τι είναι πιο σημαντικό: να αποδυναμωθεί η ιμπεριαλιστική Βρετανία με την απόσχιση, ή να μη δυναμώσει η ιμπεριαλιστική ΕΕ, εγκολπώνοντας εκ νέου στις τάξεις της Σκωτία και Β. Ιρλανδία;

Παρεμπιπτόντως, χρειάζεται μια προσεκτική, στατιστική ανάλυση κι αποτίμηση του αποτελέσματος, με βάση το γεωγραφικό χάρτη και άλλους ποιοτικούς δείκτες. Πέρα από το διαχωρισμό βορρά-νότου και τη διαφοροποίηση Σκωτίας και Β. Ιρλανδίας, υπάρχει η επικράτηση του Bremain σε νεολαία, Λονδίνο κι άλλα αστικά κέντρα, και η αντιστροφή της τάσης αυτής σε παραδοσιακές εργατουπόλεις. Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η διαφοροποίηση στο εσωτερικό των δύο μεγάλων κομμάτων, όχι μόνο στη βάση τους, αλλά και σε επίπεδο βουλευτών-στελεχικού δυναμικού.

Αυτός ο εσωτερικός διαχωρισμός φαίνεται να αντανακλά και το "διχασμό" της βρετανικής αστικής τάξης, που ομολογώ πως υποτίμησα στην αναφορά μου στο προηγούμενο σημείωμα. Η δική μου εκτίμηση εξακολουθεί να είναι πως το δημοψήφισμα παραμένει ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί στα χέρια της βρετανικής αστικής τάξης, για να παζαρέψει καλύτερους όρους συμμετοχής στην ΕΕ. Σε αυτό το πλαίσιο θα μπορούσαν να ερμηνευτούν πχ κάποιες αντιδράσεις αξιωματούχων της ΕΕ, που θέλουν να επισπεύσουν τις διαδικασίες που προβλέπει το άρθρο 50 για την έξοδο-αποδέσμευση ενός κράτους-μέλους, προκειμένου να δείξουν αταλάντευτη στάση, πυγμή κι αποφασιστικότητα έναντι οποιασδήποτε βρετανικής αξίωσης. Ή οι δηλώσεις του Γιούνκερ ότι έτσι κι αλλιώς δεν ήταν πολύ δυνατός ο έρωτας μεταξύ ΕΕ και Βρετανίας (που θυμίζει λίγο τα ερωτικά παιχνιδάκια: -Φεύγω. -Εντάξει φύγε! -Θα φύγω! -Μα στάσου, πού πας;). Ή ακόμα κι η παραίτηση Κάμερον, που κερδίζει ίσως λίγο χρόνο με τις εκλογές.

Εν τω μεταξύ κάποιοι λένε ότι αυτός τουλάχιστον προτίμησε να παραιτηθεί, παρά να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα που δεν τον εξέφραζε πολιτικά, σε αντίθεση πχ με την ασυνέπεια λόγων και έργων του Τσίπρα. Ναι, αλλά ποιος ακριβώς λέει πως ο Σύριζα δε συμφωνεί με το πρόγραμμα που εφαρμόζει; Και γιατί να του δώσουμε τέτοια παράσημα, που δεν τα αξίζει;

Από την άλλη βέβαια, δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο μιας τέτοιας όξυνσης των ενδομονοπωλιακών αντιθέσεων στη Βρετανία, που να είναι το ερμηνευτικό κλειδί για αυτήν την εξέλιξη. Όπως λέει κι η ανακοίνωση του ΚΚΕ:
Το γεγονός ότι τέθηκε τόσο έντονα το ζήτημα της αποχώρησης μιας χώρας από την ΕΕ -και μάλιστα του μεγέθους της Βρετανίας- οφείλεται αφ’ ενός στις εσωτερικές αντιθέσεις στην ΕΕ και την ανισομετρία των οικονομιών της και αφ’ ετέρου στη διαπάλη ανάμεσα στα ιμπεριαλιστικά κέντρα, που οξύνθηκε σε συνθήκες οικονομικής ύφεσης. Αυτοί οι παράγοντες ενισχύουν το λεγόμενο ευρωσκεπτικισμό, αποσχιστικές τάσεις, αλλά και τάσεις που επιδιώκουν αλλαγή της πολιτικής διαχείρισης της ΕΕ και της Ευρωζώνης.
Για να προσθέσει πιο κάτω: Οι οικονομικές και πολιτικές διεργασίες που δρομολογούνται, τόσο σε επίπεδο της Μ. Βρετανίας, όσο και της ΕΕ, τα παζάρια που θα ακολουθήσουν για τη θέση της βρετανικής αστικής τάξης την επόμενη μέρα, μπορεί να καταλήξουν σε νέες προσωρινές συμφωνίες της ΕΕ με τη Βρετανία.

Σε αντίθεση δηλ με αυτήν του ΚΚΒ, που κινείται σε διαφορετικό μήκος κύματος, υπεραισιόδοξο και κάπως μονόπλευρο, κατά τη γνώμη μου.

Αλλά περισσότερα για το κόμμα και το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, στο αυριανό σημείωμα.

Ανδρέα ζεις (;)

-ΠΑΣΟΚ!

Αυτή ήταν η πρώτη λέξη στην επανένωση του ραδιοφωνικού Fight-Club, τις προάλλες. Για να συνεχίσουν με την (εκλογική) ομπρέλα Τζουμάκα κι άλλες καλτ λεπτομέρειες, που αποδεικνύουν πως αυτή η χώρα είναι -και δεν έπαψε ποτέ να είναι- ΠΑΣΟΚ (άλλο που κατά βάθος είναι λίγο ΚΚΕ και δεν το ξέρει ακόμα).

Κι η (χτεσινή) 23η Ιουνίου είναι μια τελείως ΠαΣοΚ μέρα (κι ας μην ζει πια ο Παναγιωτακόπουλος με τις αφίσες του να μας το θυμίζουν), γιατί ο θάνατος του Παπανδρέου συμπίπτει με τα γενέθλια του Σημίτη που τον διαδέχτηκε και μας δίνει έναν πολύ ωραίο πολιτικό συμβολισμό.



Ζει ο Ανδρέας; Το ερώτημα στον τίτλο της ανάρτησης είναι προφανώς ρητορικό. Και τα διάφορα κακέκτυπά του που κυκλοφορούν σήμερα είναι πιο φαιδρά κι αποτυχημένα κι από τους διάφορους σωσίες του Έλβις. Ένας θάνατος που δεν ήταν απλώς βιολογικός αλλά πολιτικός και σφράγισε το τέλος της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας. Που αν κάποιοι σήμερα προσπαθούν να τη νεκραναστήσουν, αναπολώντας τη "χρυσή, κεϊνσιανή μεταπολίτευση", ματαιοπονούν ακριβώς όσο κι όπως αν δοκίμαζαν να επαναφέρουν στη ζωή το νεκρό Ανδρέα.

Η ελληνική σοσιαλδημοκρατία, που για χρόνια αδυνατούσε να πιάσει ρίζες στη χώρα μας, σε βαθμό που θεωρητικοποιήσαμε αυτήν την αδυναμία κι αγνοήσαμε ακόμα και το εκκολαπτόμενο σπέρμα της στις δικές γραμμές (ΕΔΑ), άνθησε ακριβώς όταν η κυρίαρχη τάξη ένιωσε να απειλείται και χρειαζόταν μια βαλβίδα ασφαλείας, για να εκτονώσει τις κινηματικές ριζοσπαστικές διαθέσεις και να εξουδετερώσει το λαϊκό κίνδυνο. Μια δύναμη που για να μπορέσει να ευδοκιμήσει, εμφανιζόταν να κάνει "αριστερή" κριτική στην κλασική, ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, έριχνε αντι-ιμπεριαλιστικές κορόνες κι υποσχόταν τη διενέργεια δημοψηφίσματος, ώστε να αποφασίσει ο λαός για το μέλλον της χώρας του, εντός ή εκτός ΕΟΚ και να εκπληρωθεί το σύνθημα: ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο.

Που φυσικά δεν το υλοποίησε ποτέ (ούτε καν το δημοψήφισμα, πόσο μάλλον το σύνθημα) γιατί τότε ήταν υπαρκτή η λαϊκή απειλή, και ο υπαρκτός καραδοκούσε στη γωνία. Συνεπώς, αυτή η σύμπτωση της επετείου με το βρετανικό δημοψήφισμα, είναι μια πολύ καλή αφορμή, για να σκεφτεί κανείς ποιο ρόλο καλούνται να παίξουν τέτοιες διαδικασίες στην αστική δημοκρατία, πώς χρησιμοποιούνται, και για ποιο λόγο γίνονται.

Αν η Μαργαρίτα ήταν μια απατημένη σύζυγος, η Ελλάδα λειτουργεί σα μια απατημένη χώρα, που δεν ξεχνάει ποτέ την πρώτη Πασοκάρα και παντοτινή κι αναζητά διαρκώς υποκατάστατά της, αν και έχει αφομοιώσει το κυρίαρχο αφήγημα για τη σατανική περίοδο, που ο κοσμάκης έφαγε ένα κομμάτι ψωμί (ή και κάτι παραπάνω), αλλά καταναλώναμε πιο πολλά απ' όσα παράγαμε, υποθηκεύοντας το μέλλον μας.

Κι οι αστοί δημοσιολόγοι είναι υποχρεωμένοι να μας αναπαράγουν την ίδια κασέτα, στιγματίζοντας στη συλλογική μνήμη την περίοδο που το λαϊκό κίνημα απέσπασε κάποιες κατακτήσεις και μαζί με αυτό να μειώσουν αναγκαστικά και τον Παπανδρέου, ως ηγέτη του λαϊκισμού και του κρατισμού, ενώ θα έπρεπε να του στήσουν άγαλμα για την αριστοτεχνική διαχείριση μιας δύσκολης περιόδου και την ενσωμάτωση ενός ισχυρού και μαζικού λαϊκού κινήματος.

Η κλασική συνταγή του αστικού κόσμου, που κατακεραυνώνει τα ρουσφέτια, καθιστώντας μάλιστα συνένοχο το λαό που τα επιδιώκει (όλοι μαζί τα φάγαμε), ενώ τα χρησιμοποιεί κατά κόρον, για να εκμαυλίσει μαζικά συνειδήσεις.

Και με αυτήν την έννοια, οι εποχές έχουν αλλάξει, αλλά το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ. Στην ενσωμάτωση, το τρίτο μνημόνιο και τα πρόσφατα δημοψηφίσματα. Μένει η Βρετανία που φεύγει που μένει...

Υστερόγραφα

Ανδρέα ζεις, εσύ μας οδηγείς



Ο χαιρετισμός του Χαλβατζή στο ίδιο συνέδριο, όπου τους εξηγεί τι αποφασίσαμε εμείς ένα μήνα πριν, στο 15ο...



Και λίγο φιλοσοβιετικό χαρτί, με Έριχ Χόνεκερ...

Και που λες Βρετανία...

Δεν υπάρχει λόγος να παραμείνουμε, εφόσον δεν ξέρουμε πού πάμε και καθόμαστε στο πίσω κάθισμα...

Αυτή ήταν η δήλωση κάποιου ευρωσκεπτικιστή (νομίζω του Φάρατζ, αλλά είδα φευγαλέα το πλάνο και δεν παίρνω και όρκο) και είναι πολύ χαρακτηριστική του 'διακυβεύματος' που θα έλεγε στα καθ' ημάς κι ένας... αριστερός ευρωσκεπτικιστής, δηλ ένας δεξιός Εαακίτης, από Αράν ή Αρας -γιατί πώς αλλιώς μπορείς να χαρακτηρίσεις πολιτικά κάποιον που βάζει ως στόχο πάλης μόνο -ή κυρίαρχα- την έξοδο από την ευρωζώνη και μετά βλέπουμε, ώσπου να ωριμάσουν οι συνθήκες, ή κάποιος εγχώριος Φάρατζ, για να το θέσουμε σε δημοψήφισμα;

Αν όμως καθόταν στο μπροστινό κάθισμα, έστω και σαν συνοδηγός του γαλλογερμανικού άξονα, δηλ της Γερμανίας; Ή αν ήξεραν από πριν τον προορισμό (-Πού πάμε σύντροφε; -Στο αεροδρόμιο...); Και αν τελικά (κι αρχικά μπορώ να σου πω) το δημοψήφισμα δεν ήταν παρά ένα διαπραγματευτικό χαρτί, που κρατάνε στα χέρια τους οι Βρετανοί, για να παζαρέψουν αυτούς ακριβώς τους όρους και τη θέση τους στο ευρωπαϊκό όχημα -που είναι προφανώς γερμανικό, με ένα κομμάτι γαλλικής τεχνογνωσίας;

Αν όλα αυτά σας θυμίζουν κάτι από τα δικά μας τα περυσινά και την αιτιολόγηση της επιλογής του δημοψηφίσματος από τον Τσίπρα (το χαρτί που έπαιξε η κυβέρνηση στις περίφημες 17 ώρες) καλώς το κάνουν. Με τη διαφορά ότι άλλο διαπραγματευτικό βάρος έχει ως παίκτης το ελληνικό κράτος κι άλλο ο βρετανικός λέοντας, έστω και ξεδοντιασμένος, έστω και αν δεν είναι σε θέση να διεκδικήσει προφανώς τη μερίδα του λέοντος για την αστική τάξη του.

Δεν είναι όμως μια χρυσή ευκαιρία αποσταθεροποίησης, που θα πυροδοτήσει μια κρίση ντόμινο, για να καταρρεύσει σαν (χάρτινος) πύργος του Τζένγκα το οικοδόμημα της ΕΕ και μετά έχω φέρει για να παίξουμε Ταμπού (που είναι η ιερή αγελάδα της ΕΕ) και Τρίβιαλ, αν και ταιριάζει καλύτερα το Ρισκ και το Στρατέγκο στην κοφτερή, γεωστρατηγική μας θωριά.

Το ζήτημα όμςω είναι δούμε τη συγκεκριμένη κατάσταση κι όχι τις αφηρημένες επιθυμίες μας. Θέλω να πω ότι το ζήτημα δεν μπαίνει γενικά, ιδεολογιο-πολιτικά, αν δηλ μπορεί να γίνει ή όχι κρίκος ένα πιθανό Brexit και πώς τοποθετούμαστε απέναντι σε αυτό ή αν απαρνούμαστε συνολικά τους κρίκους και τα υποτάσσουμε όλα στο μεγάλο επαναστατικό άλμα ή κατά άλλους στη Δευτέρα Παρουσία (λες και πίστεψαν ποτέ στην πρώτη οι Φαρισαίοι). Η ανάλυσή μας οφείλει να είναι συγκεκριμένη και να διαβλέψει πως είτε βγει το BRexit είτε το BRemain, όχι απλά δε θα αλλάξει χέρια η εξουσία και δε θα κλονιστεί στο παραμικρό (που είναι σωστό) αλλά ότι βασικά δε θα υπάρξει καμία αλλαγή ούτε ως προς το ειδικό ζήτημα, δηλαδή δε θα υπάρξει κανένα BRexit, τουλάχιστον άμεσα, με τα υπάρχοντα δεδομένα. Γιατί η ψήφος και το αποτέλεσμα έχουν απλώς συμβουλευτικό κι όχι δεσμευτικό χαρακτήρα και γιατί καμιά πολιτική δύναμη της Βρετανίας δε σκοπεύει να αξιοποιήσει το αποτέλεσμα προς αυτήν την κατεύθυνση, παρά μόνο ως μοχλό πίεσης, για να αποσπάσεις κάποιες υποχωρήσεις. Δεν ξέρω αν αυτό επιβεβαιώνει θεωρητικά το σχήμα της αλληλεξάρτησης, αλλά κατά τη γνώμη μου, κανείς στρατηγικός παίκτης δεν επιδιώκει αυτή τη στιγμή το BRexit. Ακόμα και οι ΗΠΑ, που είναι προνομιακός εταίρος-καθοδηγητής της Βρετανίας, την προτιμά ασφαλώς εντός ΕΕ, για να (προσπαθήσει να) ελέγξει καταστάσεις κι όχι αποσπασμένη εκτός παιχνιδιού.

Συμπερασματικά, αυτό που γίνεται σήμερα δεν είναι η έξοδος ή η παραμονή της Βρετανίας στην ΕΕ. Το να πιστεύει κανείς το αντίθετο, είναι σα να πιστεύει πως στο δικό μας περυσινό δημοψήφισμα, αυτό που κρινόταν ήταν αν θα έχουμε συμφωνία ή όχι (δηλ GRexit) κι όχι οι όροι με τους οποίους θα έκλεινε αυτή η τελευταία. Οι αστοί δεν έχουν πιεστεί/υποχρεωθεί να κάνουν αυτό το δημοψήφισμα και δεν πρόκειται να μας χαρίσουν το όπλο που θα ακυρώσει μια στρατηγική τους επιλογή. Ακόμα κι αν γινόταν κάτι τέτοιο όμως, θα έγραφαν πολύ απλά το δημοψήφισμα και το αποτέλεσμά του στα κατάστιχά τους, όπως έκαναν δηλ πολλές φορές μέχρι σήμερα, για την επικύρωση κάποιας συνθήκης (Ευρωσύνταγμα, Μάαστριχτ) όπου ήταν συνταγματικά υποχρεωμένοι να καταφύγουν στη λαϊκή ετυμηγορία.

Υπάρχουν δυο ακόμα παράμετροι.
Η πρώτη είναι η ταξική λύσσα με την οποία υπερασπίζεται το BRemain ένα μεγάλο τμήμα της βρετανικής (και όχι μόνο) αστικής τάξης, σε βαθμό που κάποιες επιχειρήσεις να αφήνουν στην άκρη τα προσχήματα και να υποδεικνύουν στους υπαλλήλους τους ποια είναι η πολιτική της εταιρίας και η επιθυμητή εξέλιξη που εξυπηρετεί τα συμφέροντά της (χωρίς βέβαια να προσπαθούν να επηρεάσουν στο παραμικρό -αλίμονο!- την κρίση του προσωπικού, απλώς κουβέντα να γίνεται, δεν μπορεί να μιλάμε συνέχεια για τον καιρό, σαν νερόβραστοι Άγγλοι). Το μόνο που δεν έχει γίνει ακόμα, είναι ξέρω εγώ στην ανάκρουση των εθνικών ύμνων πριν από του αγώνες του EURO, εκεί που ακούγεται από τα μεγάφωνα η έκκληση να σηκωθούν για τον ύμνο της πρώτης ομάδας και να παραμείνουν όρθιοι για αυτόν τη δεύτερης, να πουν κάτι σαν: ladies and gentlemen, please BRemain standing for the national anthem of...

Απ' όσο ξέρω πάντως, κανείς δεν αμφισβητεί πως η πλειοψηφία της αστικής τάξης έχει ταχθεί υπέρ της παραμονής, κι ένα μειοψηφικό κομμάτι υποστηρίζει την έξοδο-αποχώρηση, ενώ ένα τρίτο ταλαντεύεται, όπως δείχνει πχ η στάση του Μέρντοχ που μοίρασε τα κουκιά και τις εφημερίδες του, σαν τους (λέμε τώρα) ταλαντευόμενους Εαμίτες παππούδες, που ψήφιζαν ΚΚΕ, αλλά έβγαζαν τους συγγενείς τους να ψηφίσουν ΠαΣοΚ, για να μη βγει η (μπλε) Δεξιά.

Θέλω να υπενθυμίσω όμως πως αντίστοιχα λυσσαλέα ήταν κι η αντίδραση της δικής μας αστικής τάξης στο περυσινό δημοψήφισμα, χωρίς αυτό να καθορίζει το χαρακτήρα του ή να αλλάζει κάτι ως προς την ουσία. Δεν είναι ο ετεροκαθορισμός από τον αντίπαλο που καθορίζει τη δική μας στάση, ούτε αποτελεί πάντα ασφαλές κριτήριο για την εκτίμηση των γεγονότων ο γνωστός τακτικός κανόνας που λέει: ό,τι δε συμφέρει τον αντίπαλό μου, είναι προς το δικό μου συμφέρον.

Δεύτερη και τελευταία παράμετρος, το Lexit,  που στηρίζουν το νέο ΚΚΒ και άλλες δυνάμεις, επιχειρώντας να οριοθετήσουν σαφώς τη δική τους διακριτή λογική από τον ακροδεξιό εθνικιστή Φάρατζ και τους ομοίους του. Κάποιοι αριστεροχωριανοί θέλουν να χρησιμοποιήσουν αυτήν την τακτική επιλογή ενάντια στο "κοντόφθαλμο και σεχταριστικό ΚΚΕ που παραμένει στην καθαρότητα του 'ούτε-ούτε' κι εξισώνει τους δύο πόλους". Εγώ δε νομίζω ότι χρειάζεται να το παίξουμε έξυπνοι και να υποδείξουμε στους Βρετανούς συντρόφους τι στάση θα κρατήσουν. Κι έχω την εντύπωση πως ανεξάρτητα αν συμφωνεί κανείς ή όχι τηρούν μια στάση που νιώθεται (όπως λέει κι ο ποιητής).

Αυτό που δεν έχω καταλάβει είναι ποια ακριβώς δικαίωση νιώθουν οι διάφοροι αριστεροχωριάτες για τους Βρετανούς και ποιες αναλογίες βρήκαν με τη δική τους στάση. Εκτός κι αν θεωρούν πως το ΚΚΒ έκανε πχ προεκλογική λεζάντα στον αντίστοιχο Βρετανό Τσίπρα και χειροκρότησε, έτσι για την ξεφτίλα του πράγματος, τον αντίστοιχο Βρετανό Καμμένο (δηλ το Φάρατζ) ή έκανε κοινές συγκεντρώσεις, στοιχιζόμενο άκριτα στην ίδια καμπάνια, τη μεγαλειώδη συγκέντρωση του ΟΧΙ και δε συμμαζεύεται.

Κλείνοντας, το ψευτοδίλημμα άραγε θα το λέγαμε false dilema (isn't it?) ή μήπως υπάρχει άλλη φράση που να το αποδίδει καλύτερα;

Οι ενδοαστικές κόντρες στη Βρετανία και τα εργατικά-λαϊκά συμφέροντα

Είχα κατά νου να γράψω ένα κείμενο σχετικά με το επικείμενο δημοψήφισμα στη Βρετανία για την παραμονή ή την έξοδο της χώρας από την ΕΕ. Από τη στιγμή που άνοιξε ήδη όμως αυτή η κουβέντα στο μπλοκ, ομολογώ πως τα περισσότερα από όσα ήθελα να πω, τα είδα γραμμένα σε σχόλια άλλων σφων και δεν κρίνω σκόπιμο να τα επαναλάβω με άλλα λόγια. Ανάμεσά τους ξεχωρίζω και σημειώνω την ατάκα του Ijon Tichy για τους αστούς που (κάποιοι φαντασιώνονται πως) θα μας δώσουν ακόμα και το δημοψήφισμα με το οποίο θα ανατρέψουμε (ή τέλος πάντων θα κλονίσουμε) την εξουσία τους -εκτός από το σκοινί με το οποίο θα τους κρεμάσουμε.

Υπέπεσε παρόλα αυτά στην αντίληψή μου ένα σημερινό σχόλιο του γνωστού κουκουεδολόγου, ιδρυτικού μέλους του ΙΚΕΑ (της ιστοσελίδας κομμουνιστών εργατικού αγώνα) και συντάκτη της ΕφΣυν, Γ. Πετρόπουλου, που πίστεψε ότι έβγαλε λαβράκι για τις αντιφάσεις του ΚΚΕ και την ασυνέπεια λόγων και λόγων, αναλόγως πού και σε ποιον μιλάει.

Σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ, στις 8 Ιουνίου, ο Δημ. Κουτσούμπας είπε για το δημοψήφισμα στη Βρετανία:
«Πολλοί... μπορεί να σκέφτονται ότι το ΚΚΕ μάλλον θα είναι με το Brexit στη Βρετανία. Οχι, τους λέμε, κάνουν λάθος. Δεν είμαστε ούτε με το Brexit ούτε με το Bremain, ούτε με το “ναι”, ούτε με το “όχι”».
Στον χθεσινό «Ριζοσπάστη» διαβάσαμε μια ομιλία που έκανε στο Λονδίνο ο Γιώργος Μαρίνος, μέλος του Π.Γ. της Κ.Ε. του κόμματος.
Εκεί, όπως μας πληροφορεί η εφημερίδα, ο ομιλητής είπε:
«Χαιρετίζουμε τους κομμουνιστές και τις κομμουνίστριες στην Αγγλία και την Ιρλανδία και εκτιμούμε που ένα μεγάλο μέρος της εργατικής τάξης, των λαϊκών στρωμάτων, της νεολαίας υποστηρίζει το “όχι” στην Ε.Ε.».
Τελικά ποια είναι η θέση του ΚΚΕ;
Αυτό που λέει ο Δημ. Κουτσούμπας ή αυτό που λέει ο Γ. Μαρίνος;
Ή και τα δύο είναι σωστά γιατί το ΚΚΕ άλλα λέει εντός Ελλάδος κι άλλα εντός Βρετανίας;

Επειδή είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι ο συντάκτης της ΕφΣυν (καταξιωμένος κκεδολόγος, κτλ) δεν έκανε τον κόπο να διαβάσει όλο το κείμενο στο Ρίζο με τα αποσπάσματα της ομιλίας του Γ. Μαρίνου, το πιο πιθανό είναι ότι ακολουθεί τη γνωστή τακτική "πες-πες κάτι θα μείνει" και βασικά το σκεπτικό του Άδωνη, ο οποίος αναπαράγει διάφορους αστικούς μύθους, ψευδογεγονότα, κτλ, όχι γιατί δεν είναι αρκετά έξυπνος να ξεχωρίσει τι είναι πραγματικό και τι όχι, αλλά γιατί υπολογίζει ότι ελάχιστοι από το κοινό του θα μπουν στον κόπο να ψάξουν πώς και τι, και ότι -ακόμα κι αν βρούνε την αλήθεια- η επικοινωνιακή ζημιά θα έχει ήδη γίνει. Σημασία δεν έχει η αλήθεια, αλλά τι θα μείνει στον κόσμο, κι αυτό το ξέρουν πολύ καλά τα διάφορα (και διαφόρων χρωματισμών) παπαγαλάκια.

Ιδίως αν απευθύνονται σε ένα εναλλακτικό αναγνωστικό κοινό, που είναι έτοιμο να τα χάψει όλα (απ' τη στιγμή που ψηφίζει ακόμα Σύριζα, στη μεγάλη πλειοψηφία του).

Σε κάθε περίπτωση, έχει ενδιαφέρον να δει κανείς τι πραγματικά λέει ο Μαρίνος στην παρέμβασή του και αν όντως έρχονται σε αντίθεση με όσα είπε ο ΓΓ (παραλείπω ένα μέρος από τα αποσπάσματα που παραθέτει ο Ριζοσπάστης, και βάζω δικές μου υπογραμμίσεις αντί για αυτές που έχει το χτεσινό κυριακάτικο φύλλο).

«Παρά τη σχεδιασμένη δράση ενός καλοπληρωμένου προπαγανδιστικού μηχανισμού, παρά την παρέμβαση αστικών δυνάμεων που προσπαθούν να υποτάξουν τη λαϊκή θέληση, παρά την προσπάθεια οπορτουνιστικών κομμάτων, όπως το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, που στηρίζει και εξωραΐζει την ΕΕ, σημαντική μάζα λαϊκών δυνάμεων αντιδρά, ασκεί κριτική, καταδικάζει την ΕΕ με διαβαθμίσεις στο βάθος της συνειδητοποίησης του ιμπεριαλιστικού της χαρακτήρα. 

Αποδεικνύεται ότι η ΕΕ όχι μόνο δεν οδήγησε στην ικανοποίηση των σύγχρονων λαϊκών αναγκών αλλά στα κράτη - μέλη της οι λαοί αντιμετωπίζουν πολύ οξυμένα, χρόνια προβλήματα. 

Συμπερασματικά, η ΕΕ από τη γέννησή της μέχρι σήμερα, (ως μετεξέλιξη της ΕΟΚ), είναι διακρατική ιμπεριαλιστική συμμαχία που εκφράζει και υπηρετεί τα συμφέροντα των μονοπωλιακών ομίλων, κατά της εργατικής τάξης, κατά της φτωχής αγροτιάς και των άλλων λαϊκών στρωμάτων της Ευρώπης. Κι αυτή η πορεία διαψεύδει και εκθέτει τις δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας και του οπορτουνισμού, που προσπαθούν να καρφώσουν στο μυαλό των εργαζομένων ότι η ΕΕ ήταν καλή, φιλολαϊκή και δήθεν χάλασε στην πορεία. 

Αυτή η λεγόμενη "φυγή προς τα εμπρός" επιχειρεί να απαντήσει στα προβλήματα που προκαλούν η ενίσχυση των "φυγόκεντρων" τάσεων, η στάση τμημάτων της αστικής τάξης και πολιτικών δυνάμεων που αντιτίθενται στην ενοποίηση και στοχεύουν στη χαλάρωση των ενιαίων μηχανισμών και δεσμεύσεων της ΕΕ για κάθε κράτος - μέλος.
Ο στόχος της καπιταλιστικής ενοποίησης δεν μπορεί να ακυρώσει την αντικειμενική τάση της ανισόμετρης ανάπτυξης στο εσωτερικό της ΕΕ ούτε μπορεί να διαγράψει το ρόλο των αστικών κρατών (εθνοκρατική βάση), που αποτελούν την έδρα των μονοπωλίων, σημαντικό πεδίο για τη συσσώρευση κεφαλαίου. Τα αστικά κράτη αποτελούν τη βάση για την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών, προγραμμάτων χρηματοδότησης και φοροαπαλλαγών προς όφελος των δικών τους μονοπωλίων.
Οι δυσκολίες στη διαχείριση της καπιταλιστικής κρίσης, οι ανισότιμες σχέσεις μέσα στην ΕΕ και οι ανταγωνισμοί στο εσωτερικό της, στο εσωτερικό των κρατών και μέσα στην ίδια την αστική τάξη κάθε κράτους αποτελούν παράγοντες της εμφάνισης και ανάπτυξης του λεγόμενου "ευρωσκεπτικισμού". 

Επί της ουσίας, εκφράζει τα συμφέροντα και τις στοχεύσεις τμημάτων του κεφαλαίου αλλά η τάση αυτή έχει διαφορετικές παραλλαγές. Φορείς του "ευρωσκεπτικισμού" είναι εθνικιστικά, ρατσιστικά ή και φασιστικών αντιλήψεων κόμματα, όπως π.χ. το Κόμμα για την Ανεξαρτησία της Βρετανίας (UKIP) του Φάρατζ, το Εθνικό Μέτωπο της Λεπέν στη Γαλλία, η "Εναλλακτική για τη Γερμανία" και παρόμοια σχήματα στην Αυστρία, στην Ουγγαρία και στην Ελλάδα, π.χ. η φασιστική Χρυσή Αυγή. 

Αλλά η τάση του "ευρωσκεπτικισμού" εκφράζεται επίσης σε κόμματα που χρησιμοποιούν αριστερή ταμπέλα, ασκούν κριτική ή απορρίπτουν την ΕΕ και το ευρώ, υποστηρίζουν το εθνικό νόμισμα, αναζητούν άλλες ιμπεριαλιστικές συμμαχίες αλλά σε κάθε περίπτωση κινούνται εντός των καπιταλιστικών τειχών. 

Τα ιδιαίτερα συμφέροντα τμημάτων της βρετανικής αστικής τάξης 

Διαχρονικά, ισχυρά τμήματα της αστικής τάξης της Βρετανίας εκφράζουν την αντίθεσή τους σε βασικούς άξονες της "ευρωπαϊκής ενοποίησης". 

Ενώ έχει επικυρώσει τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και τις άλλες Συνθήκες, δεν συμμετέχει στην Ευρωζώνη, δεν έχει υπογράψει τη συμφωνία Σένγκεν και κινείται στο πλαίσιο ενός ειδικού - ας πούμε - καθεστώτος, με εξαιρέσεις, όπως η μη συμμετοχή στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εποπτείας και Εξυγίανσης των Τραπεζών, απορρίπτοντας έτσι τον έλεγχο του τραπεζικού της συστήματος και γενικότερα του χρηματοοικονομικού κέντρου, του γνωστού ως Σίτι του Λονδίνου, το οποίο είναι έδρα μεγάλων ναυτιλιακών εταιρειών Ελλήνων εφοπλιστών. 

Η ειδική συμφωνία ΕΕ - Βρετανίας, που υπογράφτηκε το Φλεβάρη του 2016, δεν αφορά μόνο τον περιορισμό των επιδομάτων προς τους μετανάστες και τα παιδιά τους, αλλά δίνει δυνατότητες στη Βρετανία να εποπτεύει τους δικούς της χρηματοπιστωτικούς θεσμούς, να φρενάρει τη διαδικασία της ενοποίησης. 

Το δημοψήφισμα στις 23 Ιούνη, που αποφάσισε το Συντηρητικό Κόμμα, είναι ένα βήμα μπροστά από τα συνηθισμένα δημοψηφίσματα που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια για την ένταξη μιας χώρας ή για την έγκριση μιας Συνθήκης, όπως έγινε στη Γαλλία ή στη Δανία τη δεκαετία του '90 ή για το "ευρωσύνταγμα", στη Γαλλία και την Ιρλανδία το 2005. 

Για την εξέταση των συνθηκών μέσα στις οποίες ισχυρά τμήματα του βρετανικού κεφαλαίου υποστηρίζουν το Brexit πρέπει να σημειώσουμε ότι τα προηγούμενα χρόνια η επίδραση του νόμου της ανισόμετρης ανάπτυξης οδήγησε σε αλλαγή του συσχετισμού δύναμης στην ΕΕ κι αυτό εκφράστηκε έντονα στη διάρκεια της κρίσης, που έδειξε καθαρά πως η Γερμανία κέρδισε στην κούρσα του ανταγωνισμού σε βάρος της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας. 

Παράλληλα, σε διεθνές επίπεδο σημειώθηκαν αλλαγές στη θέση ισχυρών καπιταλιστικών κρατών, σε βάρος των ΗΠΑ, προς όφελος της Κίνας, που εκπληρώνει ιδιαίτερο ρόλο στην καπιταλιστική συμμαχία των ΒRICS από κοινού με τη Ρωσία, την Ινδία, τη Βραζιλία και τη Νότια Αφρική. Διαμορφώνονται νέες, μεγάλες αγορές, οι συναλλαγές της Κίνας με τη Βρετανία ξεπερνούν τα 70 δισ. λίρες. 

Τμήματα της βρετανικής αστικής τάξης ανησυχούν για την κατεύθυνση και τους όρους της μεγάλης, απελευθερωμένης αγοράς που δημιουργείται με τη Διατλαντική Συμφωνία για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη, με πρωτοβουλία των ΗΠΑ και της ΕΕ.
Η πρόσφατη παρέμβαση του Ομπάμα υπέρ της παραμονής της Βρετανίας στην ΕΕ υπογραμμίζει τη θέληση των ΗΠΑ να έχουν έναν πιστό σύμμαχο μέσα στη λυκοσυμμαχία και από κοινού να χειριστούν τις εξελίξεις για τη Διατλαντική Συμφωνία, δείχνοντας στη φάση αυτή ότι οι ΗΠΑ μετράνε πολύ τις εξελίξεις στην ΕΕ και δεν επιθυμούν διαταραχές που θα επιδράσουν αρνητικά στην εύθραυστη διεθνή οικονομική κατάσταση και στην αμερικανική οικονομία. 

Στις συνθήκες αυτές:
Το ένα τμήμα της βρετανικής αστικής τάξης που υποστηρίζει το ΝΑΙ εκτιμά ότι έχει τη δύναμη και την αντοχή να ανταποκριθεί στον ευρωενωσιακό ανταγωνισμό και ταυτίζει τα συμφέροντά του με την παραμονή στην ΕΕ αξιοποιώντας τις διαχρονικές εξαιρέσεις, επιλέγοντας να διεκδικήσει καλύτερη θέση στον διεξαγόμενο ανταγωνισμό με τη Γερμανία, σε συμμαχία με τις ΗΠΑ. 

Το άλλο τμήμα της αστικής τάξης που επιλέγει το ΟΧΙ εκτιμά ότι μειονεκτεί από την ισχυρή παρουσία της Γερμανίας και εμποδίζεται από το νομοθετικό πλαίσιο των περιορισμών και των ελέγχων της ΕΕ. Προσδοκά στη διαμόρφωση νέων όρων για να διατηρήσει τις αγορές που έχει κατακτήσει και να κερδίσει νέες αγορές στις χώρες των BRICS αλλά και ευρύτερα. Ενώ προσβλέπει ακόμα και στη συγκρότηση κέντρου στο πλαίσιο της Βρετανικής Κοινοπολιτείας, η οποία περιλαμβάνει την Ινδία, την Αυστραλία, τη Νότια Αφρική και άλλα κράτη - πρώην βρετανικές αποικίες. 

Σε κάθε περίπτωση, είτε με ΝΑΙ είτε με ΟΧΙ, η αστική τάξη θα συνεχίσει να διαπραγματεύεται και με την ΕΕ για τα δικά της συμφέροντα.
Αναμενόμενο και χαρακτηριστικό στοιχείο των εξελίξεων είναι η διάθεση πολλών εκατομμυρίων στερλινών για τη χρηματοδότηση της καμπάνιας του ΝΑΙ και του ΟΧΙ από πολλές επιχειρήσεις. 

Τα στρατόπεδα του ΝΑΙ και του ΟΧΙ 

Μεταξύ των ισχυρών οικονομικών ομίλων που υποστηρίζουν την παραμονή στην ΕΕ είναι: 

Ο Σύνδεσμος Βρετανικών Βιομηχανιών (CBI) και μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων και των διευθυντικών στελεχών του "Ινστιτούτου Διευθυντών".
Μεγάλες εταιρείες ακινήτων, το διεθνές πρακτορείο "Bloomberg", οι Goldman Sachs, JP Morgan, Morgan Stanley, Citibank κι άλλες επιχειρήσεις. 

Σε πολιτικό επίπεδο την παραμονή στηρίζουν:
Το Συντηρητικό Κόμμα και άλλα αστικά κόμματα που συγκεντρώνονται στην επίσημη διακομματική καμπάνια "Η Βρετανία Ισχυρότερη στην Ευρώπη" (Britain Stronger in Europe).
Το Εργατικό Κόμμα, και ο ηγέτης του, Τζέρεμι Κόρμπιν, προβλήθηκε πολύ ως φιλολαϊκός μεταρρυθμιστής αλλά αποδείχθηκε ότι είναι ένας υποστηριχτής της ΕΕ που επιχειρεί να αποκρύψει τον αντιλαϊκό χαρακτήρα της λυκοσυμμαχίας και ισχυρίζεται ότι αυτή θα φέρει θέσεις εργασίας, προστασία για τους εργαζόμενους, τους καταναλωτές και το περιβάλλον, διαφημίζοντας τα οφέλη των επενδύσεων και της καπιταλιστικής ανάπτυξης, αναμασώντας τις ουτοπίες της σοσιαλδημοκρατίας, που στην πράξη είναι στήριγμα του εκμεταλλευτικού συστήματος. 

Υπέρ της παραμονής έχει ταχθεί επίσης η Συνομοσπονδία Εργαζομένων Βρετανίας (TUC), που προσπαθεί να κάνει το μαύρο άσπρο εμφανίζοντας την ΕΕ ως προστάτη των εργατικών δικαιωμάτων, δείχνοντας πόσο επικίνδυνες είναι για την εργατική τάξη οι ρεφορμιστικές αντιλήψεις, ο εργοδοτικός - κυβερνητικός συνδικαλισμός σε κάθε χώρα. 

Το Brexit στηρίζουν: Το μπλοκ "Επιχειρήσεις για τη Βρετανία" (Business for Britain), στο οποίο συμμετέχουν επιχειρηματίες και διευθυντικά στελέχη. 

Συμμετέχουν επίσης μεγάλες εταιρείες στην ιδιωτική Ασφάλιση, στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, στις εταιρείες λογισμικού κ.ά. Ο πρώην δήμαρχος του Λονδίνου Μπόρις Τζόνσον, στο μπλοκ του οποίου συμμετέχουν υπουργοί και βουλευτές του Συντηρητικού Κόμματος και ορισμένοι βουλευτές του Εργατικού Κόμματος. 

Υπέρ του ΟΧΙ έχει τοποθετηθεί η "Αριστερή Καμπάνια για Εξοδο από την ΕΕ" (Left Leave), στην οποία συμμετέχουν το ΚΚ Βρετανίας, άλλα κόμματα και συνδικάτα, π.χ. στον κλάδο των μεταφορών, στα τρόφιμα, στα αρτοποιεία κ.ά. 

Χαιρετίζουμε τους κομμουνιστές και τις κομμουνίστριες στην Αγγλία και την Ιρλανδία και εκτιμούμε που ένα μεγάλο μέρος της εργατικής τάξης, των λαϊκών στρωμάτων, της νεολαίας υποστηρίζει το ΟΧΙ στην ΕΕ.
Το κομμουνιστικό κίνημα έχει υποχρέωση να αξιοποιεί τις αντιθέσεις του ιμπεριαλιστικού στρατοπέδου, με την ενίσχυση της αυτοτελούς ιδεολογικής και πολιτικής πάλης, που θα τροφοδοτείται, θα παίρνει δύναμη από την πάλη για την ανατροπή της εξουσίας των μονοπωλίων. 

Αυτό έχει ιδιαίτερη αξία γιατί αν σκεφτούμε την επόμενη μέρα στη Βρετανία μπορούμε από τώρα να σημειώσουμε ότι όποιο μπλοκ αστικών δυνάμεων και να επικρατήσει, η εξουσία θα παραμένει στα χέρια της αστικής τάξης, η εργατική τάξη, τα λαϊκά στρώματα θα παραμείνουν τα θύματα της αντιλαϊκής πολιτικής και της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης. Η Βρετανία θα εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της στο ΝΑΤΟ και στα ιμπεριαλιστικά πολεμικά σχέδια. 

Στην καπιταλιστική Βρετανία θα συνεχιστεί η ανεργία και η υποαπασχόληση, θα αυξάνονται τα zero-hours contracts, που ταλαιπωρούν πάνω από 800.000 εργαζόμενους, θα συνεχιστούν οι περικοπές σε μισθούς και κοινωνικές υπηρεσίες για να καλυφθεί το πρωτογενές πλεόνασμα των 3,5 δισ. λιρών μέχρι το 2020. Θα συνεχιστούν τα προγράμματα της διαθεσιμότητας, της απειλής απολύσεων, όπως στην αυτοκινητοβιομηχανία "Ford" ή τον ενεργειακό κολοσσό "Npower" και οι απολύσεις.
Χιλιάδες εργαζόμενοι θα πληρώνουν ακριβά τις αντιθέσεις του συστήματος, τους ανταγωνισμούς των μονοπωλίων, την κρίση σημαντικών κλάδων, όπως δείχνει το παράδειγμα της χαλυβουργίας, οι εξελίξεις στον ινδικό όμιλο της "Tata Steel" που είναι αντιμέτωπος με τον σκληρό ανταγωνισμό των κινεζικών μονοπωλίων. 

Κι αυτά σε συνθήκες που η Βρετανία είναι σε φάση ανόδου της οικονομίας, ο πλούτος αυξάνεται, η αντίθεση κεφαλαίου - εργασίας οξύνεται και προετοιμάζεται η επόμενη καπιταλιστική κρίση. 

Πολλά κράτη δεν είναι μέλη της ΕΕ, πολλές αστικές κυβερνήσεις κάθε απόχρωσης δοκίμασαν τη μια ή την άλλη διαχειριστική εκδοχή αλλά ο κοινός παρονομαστής σε όλες τις ηπείρους είναι η συσσώρευση του πλούτου από τη μια και της φτώχειας από την άλλη, η διατήρηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. 

Με τέτοια πλούσια πείρα, με την πείρα που δίνει το δημοψήφισμα στη Βρετανία και το μοίρασμα των μονοπωλιακών ομίλων στο ΝΑΙ ή στο ΟΧΙ, για τα δικά τους συμφέροντα, μπορεί να αντιμετωπιστεί αποφασιστικά η αυταπάτη ότι η έξοδος από την ΕΕ ή το ευρώ μπορεί να αποτελέσει βήμα ή σκαλοπάτι ριζικών αλλαγών, ανατροπών, χωρίς να τίθενται οι όροι που συνδέουν την αναγκαία καταδίκη της ΕΕ και την αποδέσμευση με την πάλη για την ανατροπή του καπιταλισμού, για την εργατική εξουσία. 

Γιατί αυτός είναι ο απαραίτητος όρος, για να κοινωνικοποιηθούν, να γίνουν περιουσία του λαού, τα μέσα παραγωγής, τα εργαλεία της οικονομικής ανάπτυξης, ο ορυκτός πλούτος, η Ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες, οι μεταφορές, η γη, το εμπόριο, να αναπτυχθούν με κεντρικό επιστημονικό σχεδιασμό και να υπηρετήσουν την ικανοποίηση των σύγχρονων λαϊκών αναγκών, καταργώντας τη βάση που γεννάει το καπιταλιστικό κέρδος και την εκμετάλλευση. 

Να σκεφτούμε την αξία του σοσιαλισμού σε μια ισχυρή καπιταλιστική χώρα όπως η Βρετανία, που οι υλικές προϋποθέσεις για την οικοδόμηση της νέας κοινωνίας έχουν υπερ-ωριμάσει και δείχνουν το δρόμο. Να σκεφτούμε τι μεγάλη επίδραση θα είχε μια τέτοια μεγαλειώδης εξέλιξη και πόσο βαριές είναι οι υποχρεώσεις της εργατικής τάξης στις χώρες που βρίσκονται στην κορυφή της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας, να αντιπαλέψει την ενσωμάτωση και να σηκώσει ψηλά το κεφάλι της. 

Το ΚΚΕ κατήγγειλε την ΕΟΚ και καταδίκασε την πολιτική της από την ίδρυσή της, το 1957, καταψήφισε την ένταξη της χώρας μας στην ΕΕ και τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και σταθερά, όλα αυτά τα χρόνια, συγκρούεται με την ένωση των μονοπωλίων.
Το κομμουνιστικό κίνημα θα πολλαπλασιάσει τη δύναμή του και τη δυναμική της ταξικής πάλης στο βαθμό που ανασυγκροτείται σε επαναστατική βάση και βάζει τη σφραγίδα του στην ανάπτυξη της αντιμονοπωλιακής - αντικαπιταλιστικής πάλης, σε κάθε χώρα, κατακτώντας την ικανότητα να συγκεντρώνει δυνάμεις για την ανατροπή του παλιού, του καπιταλισμού και την οικοδόμηση του σοσιαλισμού. 

Η αποδέσμευση από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ με εργατική εξουσία στην Ελλάδα και σε κάθε χώρα της Ευρώπης θα είναι προσφορά στη διεθνιστική πάλη των λαών, θα βάζει θεμέλια για την Ευρώπη του σοσιαλισμού και θα ανοίγει ο δρόμος για την κατάργηση της εκμετάλλευσης, για την εξάλειψη της ανεργίας και της φτώχειας, για τη λαϊκή ευημερία».