Η χούντα του κεφαλαίου δεν τελείωσε το ’73 - Ούτε το ’74

Μια εκδήλωση με την Αλέκα έχει πάντα ενδιαφέρον, είτε συμφωνεί κανείς είτε διαφωνεί με τις επεξεργασίες του ΚΚΕ. Μισό λεπτό, όμως, ντεζαβ(ο)ύ. Θυμάμαι να γράφω τα ίδια τις προάλλες για τον Ελισαίο -για όλους τα ίδια λες, Απολίθωμα. Αυτό που αλλάζει όμως είναι η τεκμηρίωση.

Η Αλέκα δείχνει την αξία της όταν μιλάει εκτός κειμένου, ενίοτε και εκτός θέματος ή έτσι νομίζουν όσοι δεν την ξέρουν και δεν προσέχουν πολύ. Εκεί που φαίνεται να το απλώνει, να ξεχειλώνει, να χάνεται ο ειρμός, εκεί που πάει να σβήσει, κάνει μια ντρίπλα μαγική (σαν την Αργεντινή του Μέσσι), προσφέροντας θέαμα και ουσία, δηλαδή ατάκες και περιεχόμενο. Κι η αναφορά στην ντρίπλα δεν είναι υποτιμητική, για πολιτικάντικα τεχνάσματα. Απλώς μια μικρή ωδή στη λατρεία της Αλέκας για το ποδόσφαιρο.

Η Παπαρήγα η καλή είναι πολύ καλή με τα παιδιά, νταντεύει πρόθυμα όσα βρέφη βρεθούν στον διάβα της, σαν τη γιαγιά που τους λέει ιστορίες για να την ακούν με ανοιχτό στόμα. Κι η εν λόγω περίσταση είχε σαφείς ομοιότητες, με τη διαφορά πως οι ιστορίες ήταν από την κρύπτη του κινήματος, μιλούσαν για την Ιστορία με γιώτα κεφαλαίο, σε ενήλικα παιδιά, που είναι όμως πολιτικά νήπια, στα πρώτα βήματα της διαδρομής τους και βλέπουν δικαίως την Αλέκα με δέος.

Κι εσύ, Απολίθωμα, τι έκανες για να στηρίξεις τη (νέα) ηγεσία της Αλέκας; Κράτησα πρόχειρες σημειώσεις εν είδει ανταπόκρισης από όσα είπε στην εκδήλωση στη Νομική για τα 50 χρόνια από τη Μεταπολίτευση -ήθελα να πω την επαναφορά της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Κι αν είχε καταγραφεί σε βίντεο, θα το μελετούσα για να μην έχω το άγχος πως μεταφέρω κάτι στο περίπου και το στρεβλώνω ακούσια, λόγω έλλειψης ακριβολογίας ή των συμφραζόμενων. (Αλλά μόλις με ενημερώνουν από το κοντρόλ ότι έχει βγει ολόκληρο το κείμενο της εισηγητικής ομιλίας της στο portal, οπότε όσοι θέλουν ας ανατρέξουν εκεί, χωρίς άγχος).

Ας δούμε λοιπόν κάποια βασικά σημεία.

Η μετάβαση στην αστική δημοκρατία ήταν προϊόν συναινετικού συμβιβασμού μεταξύ της χούντας και πολιτικών στελεχών της αστικής σκηνής, με επικεφαλής τον Καραμανλή τον πρεσβύτερο -αναγκαία η διευκρίνιση σε τέτοιες ηλικίες. Ωστόσο, η χούντα ήταν ήδη απονομιμοποιημένη στη συνείδηση του λαού. Κι αν είχε πέσει από τη δική του πάλη, οι εξελίξεις θα ήταν διαφορετικές.

Η δικτατορία βρήκε τελείως απροετοίμαστο το λαϊκό κίνημα και κυρίως την οργανωμένη πρωτοπορία του. Ο βασικός λόγος που επιβλήθηκε ήταν η βαθιά κρίση του αστικού πολιτικού συστήματος και η ανάγκη εκσυγχρονισμού του, που απέφερε την κατάργηση του θρόνου και δύο νέα κόμματα με διαφορετικά χαρακτηριστικά, σε μια νέα φάση καπιταλιστικής ανάπτυξης -κεϊνσιανές κρατικοποιήσεις και μια σειρά μεταρρυθμίσεις, που θεωρήθηκε λανθασμένα ότι είχαν προοδευτικό, φιλολαϊκό πρόσημο.

Η χρήση του όρου «μεταπολίτευση» είναι αποπροσανατολιστική. Στην επέτειο των 50 χρόνων, τα αστικά κόμματα υμνούν το «κράτος δικαίου», το «κράτος πρόνοιας», την αστική δημοκρατία και στηλιτεύουν την «παραβίασή» της -τότε από τους Συνταγματάρχες ή σήμερα από την κυβέρνηση της ΝΔ. Αλλά το κράτος έχει πάντα ταξικό περιεχόμενο και η δικτατορία του κεφαλαίου έχει συνέχεια με διάφορες μορφές -δημοκρατικές ή δικτατορικές.

Η χούντα ακολούθησε την ίδια πολιτική σε δυο κρίσιμους τομείς -τις διεθνείς σχέσεις και την οικονομία, δρώντας με συνέπεια υπέρ των μονοπωλίων. Σύντομα οι αντιδράσεις του αστικού πολιτικού κόσμου καταλάγιασαν, καθώς η κυρίαρχη τάξη είδε τα συμφέροντά της να διασφαλίζονται. Ας σημειωθεί, επίσης, ότι μέτρα καταστολής όπως οι εξορίες - εκτοπίσεις και οι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων, προϋπήρχαν της χούντας.

Αυτό δε σημαίνει πως εξισώνουμε τη χούντα με την αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία, όπου το κίνημα έχει σχετικά περισσότερη ελευθερία να δράσει. Δε θεωρούμε όμως την τελευταία ως απαύγασμα δημοκρατίας. Σημειωτέον ότι η Χρυσή Αυγή αναδείχθηκε (και) μέσω εκλογικών διαδικασιών, ότι η δικτατορία του Μεταξά επικυρώθηκε από το αστικό κοινοβούλιο -με πλήρη συναίνεση των δύο μεγάλων συνασπισμών- και ότι ο Χίτλερ ανήρθε στην εξουσία με εκλογές. Επιπλέον, η ναζιστική διακυβέρνηση είχε -για τους δικούς της πολεμικούς σκοπούς- αρκετά στοιχεία κεϊνσιανισμού, ενισχύοντας το συμπέρασμα πως η δικτατορία του κεφαλαίου είναι ανεξάρτητη από την απόχρωση της εκάστοτε κυβέρνησης -δεξιάς, «αριστερής» κτλ.

Η αστική τάξη προτιμά την αστική δημοκρατία, που της παρέχει ευρεία πολιτική νομιμοποίηση, χωρίς να απεμπολεί τα εργαλεία της κρατικής καταστολής.

Το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ είναι κόμματα που μπορούσαν να κάνουν καλύτερα τη δουλειά των αστών, ξεγελώντας κάποια λαϊκά στρώματα ότι είναι τάχα προοδευτικά. Σήμερα παρουσιάζονται δυσκολίες στη δικομματική εναλλαγή και τη συγκρότηση του σοσιαλδημοκρατικού πόλου, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ έχει γίνει έξι κομμάτια. Δεν τον διέλυσε όμως ο Κασσελάκης -αλίμονο αν ένα μόνο άτομο μπορεί να διαλύσει ένα κόμμα. Ο ΣΥΡΙΖΑ εκφυλίστηκε γιατί ανέλαβε την ευθύνη να διασώσει το σύστημα, σε μια δύσκολη καμπή. Όσοι λένε σήμερα ότι δεν υπάρχει αντιπολίτευση, το κάνουν συνήθως εκ του πονηρού. Η μόνη πραγματική αντιπολίτευση είναι στους δρόμους και είναι η άνοδος της ταξικής πάλης.

Τα αστικά κόμματα καταθέτουν σειρά «ρεαλιστικών, κοστολογημένων» προτάσεων. Δηλαδή αντιλαϊκών. Με αυξήσεις που δεν ξεπερνούν το ένα ευρώ/μέρα -δεν έχουν πρόβλημα να δώσουν μερικά ψίχουλα, εφόσον το λαϊκό εισόδημα είναι κάτω κι από τα επίπεδα του ’09. Παράλληλα, συνεχίζεται η επέλαση των μονοπωλίων της ιδιωτικής εκπαίδευσης -που γιγαντώνεται διαρκώς τις τελευταίες δεκαετίες. Δεν υφίσταται όμως, ούτε μπορεί να νοηθεί κάποιου είδους «ειρηνική συνύπαρξη» της δημόσιας Παιδείας, με την ιδιωτική.

Τα αστικά κόμματα τσακώνονται κυρίως για τα λεφτά του Ταμείου Ανάκαμψης -σε ποια τσέπη και ποιον όμιλο θα καταλήξουν. Δε λένε ούτε λέξη όμως για το σφαγείο του πολέμου, τις υπέρογκες δαπάνες, τη μετατροπή σχεδόν όλων των λιμανιών σε πολεμικά ορμητήρια. Η σημερινή κατάσταση θυμίζει έντονα τον Μεσοπόλεμο, όταν την παγκόσμια κρίση τη διαδέχτηκε ο παγκόσμιος πόλεμος -ως διέξοδος για τις αστικές τάξεις. Σήμερα τα σύννεφα πυκνώνουν επικίνδυνα, όχι γιατί τάχα δεν υπάρχουν κεφάλαια για επενδύσεις, αλλά γιατί αυτά λιμνάζουν αναξιοποίητα και δημιουργούν το έδαφος για μια νέα συγχρονισμένη οικονομική κρίση.

Στον δεύτερο γύρο τέθηκαν ενδιαφέροντα ερωτήματα, πχ για την ντε φάκτο νομιμοποίηση του ΚΚΕ -και πώς επιτεύχθηκε-, για το (εσωχουντικό) πραξικόπημα του Ιωαννίδη, για το Κυπριακό και την αστικοποίηση του ΑΚΕΛ, για το πόσο δημοκρατικά διαμορφώνεται η κοινή γνώμη σε μια αστική δημοκρατία, με την τυπική ισότητα των πολιτών και κάθε γνώμης.

Απαντώντας, μεταξύ άλλων η Αλέκα είπε:

-για την εμπειρία της επί χούντας ως λογίστρια σε ένα μαγαζί της Ερμού και για μια απεργία των εμποροϋπαλλήλων για το ωράριο, που δείχνει πως το κίνημα θα είχε πολύ μεγαλύτερα περιθώρια αντίδρασης -αν ήταν κατάλληλα προετοιμασμένο και προσανατολισμένο- το ’67, πριν δηλαδή σταθεροποιηθεί το καθεστώς της δικτατορίας.

-για το ΚΚΕ που ποτέ δε συμβιβάστηκε, ποτέ δε δείλιασε να δώσει μια μάχη, ακόμα και όταν η στρατηγική του είχε κάποια προβληματικά στοιχεία (περί εθνικής αστικής τάξης κτλ).

-για τα συνθήματα που ακούστηκαν στην πόλη της Βαλένθια -el pueblo salva al pueblo- αντιγράφοντας ίσως τα αντίστοιχα δικά μας.

-για την ιμπεριαλιστική πυραμίδα -ας την πούμε έτσι-, την άνοδο περιφερειακών δυνάμεων όπως η Νιγηρία και την παρουσία της Ρωσίας, που είναι μια σημαντική ιμπεριαλιστική δύναμη. Αν δεν κάνω λάθος, είναι η πρώτη φορά που αναφέρεται ανοιχτά ως τέτοια κι όχι πχ ως μέλος του υπό διαμόρφωση πόλου των BRICs ή στο πλαίσιο του σφοδρού καπιταλιστικού ανταγωνισμού της με τον ευρωνατοϊκό ιμπεριαλισμό.

-για το ΚΚΕ που έπαψε να υποστηρίζει τη θέση του ΑΚΕΛ για διζωνική, δικοινοτική Ομοσπονδία, εκτιμώντας πως οδηγεί αντικειμενικά σε μια μορφή συνομοσπονδίας, συνεπώς σε δυο διαφορετικά κράτη χωρίς υπόσταση και κατ’ επέκταση σε μια πιθανή απορρόφησή τους -με διπλή ένωση.

-για αυτό που είδε ο κόσμος στον ΣΥΡΙΖΑ και δεν το είδε στο ΚΚΕ την περίοδο 2012-15: μια κυβερνητική πρόταση, που ευτυχώς δεν την στηρίξαμε, γιατί θα ήμασταν για κρέμασμα -και θα είχαμε περάσει μόνοι μας τη θηλιά. Το πρόγραμμα του ΚΚΕ δε μιλούσε για συμμετοχή σε μια αστική κυβέρνηση. Δεν αρκεί όμως να έχεις μια θέση, αν δεν την συζητάς με τον κόσμο, και πρέπει όλοι να μελετήσουν τη σοβαρή αυτοκριτική που έκανε σχετικά η κετουκε στο 19ο Συνέδριο.

-Για την πείρα της Αλέκας από την τριβή της με τον κόσμο και πολλούς εργάτες στα εργοστάσια, που παράγουν όλο τον πλούτο αλλά αμφιβάλλουν για τη δύναμη της τάξης τους: Μπορούμε εμείς να γίνουμε εξουσία και να διευθύνουμε την κοινωνία; Άντε ρε...

-για την κρίσιμη απουσία μιας κομμουνιστικής νεολαίας επί 25 χρόνια, από όταν η ΟΚΝΕ απορροφήθηκε από την ΕΠΟΝ. Κι αυτό έχει ιδιαίτερη αξία όταν το σημειώνει μια σφισσα της γενιάς των Λαμπράκηδων, που έζησε από πρώτο χέρι την εμπειρία, τις αντιφάσεις και τους περιορισμούς εκείνης της μορφής, και την ανάγκη να γίνει η ΚΝΕ από το μηδέν, μες στα σκοτάδια της χούντας και της κρίσης του Κόμματος.

-Για τη γραφομηχανή που χρησιμοποιεί -εκτός και αν το ’πε χαριτολογώντας- και τα γράμματα που δεν μπορεί να βγάλει πια. Στο κλείσιμο έκανε και μια υπενθύμιση -όχι απλώς ευχή- πως θα ξαναβρεθούμε, στο Πολυτεχνείο και την απεργία.

Η κε του μπλοκ από την πλευρά της είχε διάφορες σκέψεις, συνειρμούς και προβληματισμούς, αλλά προτίμησε να τους κρατήσει για μια άλλη περίσταση, με περισσότερους συνομήλικους παρόντες. Αυτή έγινε κυρίως για τα παιδιά της ΚΝΕ από τη ΝΟΠΕ, που είχαν προτεραιότητα.

Ρίχνω απλώς μερικά ερωτήματα προς μελλοντική διερεύνηση;

Μπορούσε να γίνει με άλλον τρόπο ο αστικός εκσυγχρονισμός της πολιτικής σκηνής;
Μπορεί να δούμε και στην εποχή μας κάποιο πραξικόπημα για τον ίδιο λόγο;
Γιατί δεν ήταν αρκετή για τον απαιτούμενο εκσυγχρονισμό η στήριξη μιας κυβέρνησης της ΕΚ, που είχε ισχυρό λαϊκό έρεισμα και είχε επιμέρους βασικές διαφωνίες με το Παλάτι;
Υπήρχε επαναστατική κατάσταση το ’74; Έπρεπε/μπορούσε να τεθεί ζήτημα εξουσίας;

Και ως κατακλείδα, κάτι σχετικά με τις δύσκολες ισορροπίες ανάμεσα σε διάφορα εύκολα δίπολα.

Η «ανωμαλία» της επταετίας ήταν το κλειδί για την ομαλή αναπαραγωγή της αστικής κυριαρχίας. Αλλά η χούντα δε θα μπορούσε να σταθεί ούτε μέρα χωρίς τη στήριξη του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Είναι απολύτως σωστό και αναγκαίο να αναδεικνύονται οι εσωτερικές αιτίες που οδήγησαν στο πραξικόπημα, χωρίς όμως να βγαίνει λάδι ο ιμπεριαλισμός των ΗΠΑ -ένα άθλημα στο οποίο διαπρέπουν πχ οι ανακοινώσεις του ΣΥΡΙΖΑ, από όταν έγινε υπεύθυνη κυβερνητική δύναμη, μέχρι σήμερα που πιθανότατα παύει να έχει αυτόν τον ρόλο.

Ένα άλλο δίπολο: οι παλιοί αγωνιστές επιμένουν πως δεν πρέπει να ευτελίζουμε ως όρο τη χούντα, με την κατάχρησή του για ασήμαντες αφορμές. Και θεωρούν συχνά πως όσοι φωνάζουν το σύνθημα «η χούντα δεν τελείωσε το ’73» δεν έζησαν τι ακριβώς ήταν για να εκτιμήσουν τι κατακτήσαμε με τη Μεταπολίτευση και τι σημαίνει να μην έχεις παντού τον χαφιέ που μας ακολουθεί.

Κι ίσως έχουν δίκιο. Αλλά όσοι φωνάζουν αυτό το σύνθημα, ξέρουν καλά πως αυτό που ζουν δεν είναι η δημοκρατία που τους διαφημίζουν -μέχρι και ο χλιαρός, ρηχός Πορτοκάλογλου έγραφε: χούντα δε γνωρίσαμε, ούτε δημοκρατία. Και ίσως όλος αυτός ο κόσμος -που φωνάζει το σύνθημα- να προσεγγίζει διαισθητικά τη θέση του ΚΚΕ για το αστικό κράτος και τη δικτατορία του κεφαλαίου, που έχει συνέχεια.

Στο Πολυτεχνείο θα ήταν πιθανότατα τυχοδιωκτισμός να τεθεί ζήτημα εξουσίας. Οι φοιτητές θεωρούσαν προβοκάτορες όσους έγραφαν απογειωμένα συνθήματα -πχ κάτω το Κράτος και το Κεφάλαιο. Στον αντίποδα, ήταν θεμιτό και απαραίτητο να υπάρξει ρήξη με τη γραμμή συναίνεσης (του Ρήγα και άλλων) στην απόπειρα «φιλελευθεροποίησης» της χούντας, που στόχευε στη μακροχρόνια εδραίωσή της, με δημοκρατικό μανδύα.

Κατά συνέπεια, η σωστή γραμμή δεν είναι το μίζερο κυνήγι του «εφικτού», ούτε όμως το πιο τολμηρό - προχωρημένο σύνθημα, που «κερδίζει» όλα τα άλλα. Η σωστή γραμμή περνάει μέσα από την ανάλυση της κατάστασης και από στόχους που συσπειρώνουν τον λαό, για να ανεβάσουν τις διαθέσεις του, το κριτήριό του και την αγωνιστική του πείρα. Κι αυτό μπορεί να ακούγεται εύκολο στα λόγια, αλλά είναι από τα πιο δύσκολα καθήκοντα στην πράξη.

Ίσως όλα αυτά απαιτούν ειδική ανάλυση, αλλά και περισσότερο χώρο, οπότε καλύτερα να μείνουν για μια άλλη μελλοντική ανάρτηση.

Γιατί δε θα γίνει δικτατορία του προλεταριάτου στην Ελλάδα

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟΣ ΤΙΤΛΟΣ

Γιατί δε θα γίνει δικτατορία του προλεταριάτου στην Ελλάδα

Γιατί τα όργανα του διεθνούς κομμουνισμού έμειναν ακέφαλα χωρίς διεθνή κομμουνισμό, να ψυχορραγούν σε τοπικό επίπεδο, μέχρι να μπουν οριστικά στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.

Γιατί ο κομμουνισμός ήταν μια ιστορική παρένθεση. Δοκιμάστηκε, απέτυχε παταγωδώς κι αποχώρησε μια και καλή από το ιστορικό προσκήνιο. Το ποτάμι δε γυρίζει πίσω πια.

Γιατί οι ιδέες των κλασικών του μαρξισμού ανήκουν σε άλλο αιώνα κι ένα ξεπερασμένο παρελθόν, που αδυνατεί να περιγράψει το παρόν και να φωτίσει τις προοπτικές του μέλλοντος.

Γιατί στην Ελλάδα δεν έχουμε ανεπτυγμένο καπιταλισμό -ούτε καν πραγματικό καπιταλισμό, κατά μια άλλη άποψη- για να υπάρχουν οι αντικειμενικές συνθήκες-προϋποθέσεις του σοσιαλισμού.

Γιατί η σοσιαλδημοκρατία έχει γερές ρίζες στην ελληνική κοινωνία, έστω και χωρίς το κοινωνικό συμβόλαιο της ευημερίας άλλων χρόνων, και στις κρίσιμες στιγμές θα παίξει το ρόλο ενός γερού αναχώματος, που δε θα αφήσει τη συσσωρευμένη οργή να ξεχειλίσει σε επικίνδυνες κοίτες και να ξεφύγει εκτός συνταγματικού τόξου.

Γιατί ο λαός έχει υποφέρει από τη χούντα κι απεχθάνεται τις δικτατορίες κάθε απόχρωσης (εκτός κι αν μιλάμε για παρδαλές επαναστάσεις), οπότε δεν πρόκειται να δεχτεί καμία αντίστοιχη κατάσταση.
Γιατί η χώρα μας γέννησε τη δημοκρατία και δε θα επιτρέψει στους επίδοξους λαϊκούς επιτρόπους που την επιβουλεύονται να την καταλύσουν.

Γιατί η δικτατορία του προλεταριάτου ως όρος δεν μπορεί να πιάσει τον παλμό της σύγχρονης νεολαίας, να εμπνεύσει τον κόσμο και να σταθεί στον 21ο αιώνα. Πρέπει να αντικατασταθεί με άλλους όρους -πχ εργατική δημοκρατία- και βασικά με άλλους στόχους και διάφορες μεταβατικές καταστάσεις που θα μας οδηγήσουν βαθμιαία στον κοινωνικό μετασχηματισμό.

Γιατί καμία επανάσταση δε θα ανατρέψει μια δικτατορία για να την αντικαταστήσει με μια άλλη και με έναν καινούριο μηχανισμό καταπίεσης.

Γιατί δεν υπάρχει προλεταριάτο στις μέρες μας, συγκεντρωμένο σε εργοστάσια και μεγάλες παραγωγικές μονάδες -ούτε καν εργατική τάξη ίσως, κατά μία πιο (μετα)μοντέρνα θεώρηση των πραγμάτων, που καταργεί μαγικά την αντίθεση κεφαλαίου-εργασίας. Κι αν τέλος πάντων υπάρχουν, είναι υπολείμματα του παρελθόντος που εξαλείφονται και συρρικνώνονται διαρκώς, χωρίς να μπορούν να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο.

Γιατί οι σύγχρονες εξουσίες είναι εξοπλισμένες με υπερσύγχρονα μέσα, για να αποκρούσουν κάθε πιθανή απειλή, να τσακίσουν κάθε αντίπαλο, να επιβάλουν την ισχύ τους και το γράμμα του νόμου που τη θεσπίζει. Έχουν εργαλεία παρακολούθησης, όπλα καταστολής, ιδεολογικούς μηχανισμούς χειραγώγησης και διαμόρφωσης συνειδήσεων και μοιάζουν πρακτικά αήττητες.

Γιατί ο συσχετισμός είναι συντριπτικά αρνητικός σε εθνική και παγκόσμια κλίμακα. Αν μια χώρα σπάσει την αλυσίδα, δε θα μπορέσει να αντέξει την πίεση που θα της ασκήσει ο καπιταλιστικός της περίγυρος. Κι όσο για το ενδεχόμενο μιας ταυτόχρονης παγκόσμιας επανάστασης, αυτό είναι ακόμα πιο δύσκολο κι ουτοπικό.

Γιατί το ΚΚΕ έχει χάσει την επαφή του με την πραγματικότητα, με την εξέλιξη της κοινωνίας, με τα δυναμικά της στρώματα και στοιχεία, την τεχνολογία, τα social media, κοκ.

Γιατί οι μενσεβίκοι (τους/μας) έχουν πάρει φαλάγγι...
Και υπεύθυνη για αυτό είναι η ηγεσία του κόμματος που δεν τήρησε τη λενινιστική ευλυγισία, τις αρχές του μαρξισμού-λενινισμού, το πρόγραμμα του 15ου συνεδρίου, την 6η Ολομέλεια του 34' (για τον αστικοδημοκρατικό χαρακτήρα της επικείμενης επανάστασης στην Ελλάδα), τα Λαϊκά Μέτωπα του 7ου συνεδρίου της Κομιντέρν, τις εργατικές κυβερνήσεις του 3ου συνεδρίου της...
Και μερικές δεκάδες ακόμα επεξεργασίες, που μου διαφεύγουν αυτή τη στιγμή.

Γιατί δεν έχουν ωριμάσει ακόμα οι συνθήκες...
Ή γιατί παρα-ωρίμασαν, σάπισαν και δεν προσφέρονται άλλο πια.

Γιατί... γιατί... γιατί...

Τα παραπάνω είναι σκόρπια κι ανάκατα γιατί, επιχειρήματα, που συμπυκνώνουν πολλές εκδοχές του ίδιου κειμένου από διαφορετικές σκοπιές, που είναι όμοιες μες στη διαφορά τους και συγκλίνουν στο ίδιο πάντα σημείο: την άρνηση της επανάστασης και της δικτατορίας του προλεταριάτου, που είναι η νομοτελειακή κατάληξη της ταξικής πάλης.

Όπως έλεγε κι ο Βλαδίμηρος, μαρξιστής δεν είναι όποιος παραδέχεται την πάλη των τάξεων και την ύπαρξή της (αυτό μπορεί να το κάνει θεωρητικά κι ένας αστός, άλλο αν οι περισσότεροι την έχουν καταργήσει στα λόγια δεκάδες φορές και ομνύουν συνεχώς στη συνεργασία των τάξεων) αλλά μόνο αυτός που παραδέχεται κι αγωνίζεται για την τελική της συνέπεια-κατάληξη.

Θα περίμενα να δω στα σημερινά πρωτοσέλιδα του αστικού τύπου ένα παρόμοιο κείμενο με τον τίτλο της ανάρτησης, αλλά προφανώς οι αστοί δεν είναι τόσο αφελείς για να παίρνουν την επιθυμία τους για πραγματικότητα, και δε θα κάνουν ποτέ αυτό που είχε κάνει η Αυγή στο πρωτοσέλιδό της για τη χούντα, πριν από μισό αιώνα ακριβώς. Θέλουν να ξορκίσουν όμως τον υπαρξιακό τους φόβο και για αυτό περνάνε με πλάγιους τρόπους αυτό το μήνυμα, κι όλα τα βαριά (μαύρης, πράσινης και ροζ απόχρωσης) βαράνε στην ίδια κατεύθυνση, κλίνουν σε όλες τις πτώσεις και όλους τους τόνους αυτό το μήνυμα: ότι στην Ελλάδα δε θα νικήσουν ποτέ οι κομμουνιστές κι η επανάσταση.
Ακόμα κι αν δεν είναι τόσο κουτοί για να το κάνουν πρωτοσέλιδο τίτλο...

Υστερόγραφα

-Υποθέτω πως οι περισσότεροι αναγνώστες του μπλοκ που βρίσκονται στην πρωτεύουσα θα ανηφορίσουν προς τον Περισσό για τη σημερινή εκδήλωση-παρουσίασης της πρόσφατης έκδοσης της ΣΕ και του τμήματος Ιστορίας για τα 50 χρόνια από το πραξικόπημα των συνταγματαρχών.

Όσοι δεν πάνε εκεί όμως ή νομίζουν πως προλαβαίνουν να τα συνδυάσουν και να βρεθούν και στα δύο με κάποιον τρόπο, μπορούν να δοκιμάσουν κάτι διαφορετικό και την παρουσίαση του δίσκου των Φρανκ και Drugitiz (με τη συμμετοχή του Σφάλματος και άλλων)) στο Modu στην Κολωνού (κοντά στο Μεταξουργείο) για την οποία μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα εδώ.

Το παραπάνω εντάσσεται στην κατηγορία σύγχρονη καλλιτεχνική πρόταση.
Αυτό που δεν μπορεί να ενταχθεί στην ίδια κατηγορία (σίγουρα όχι της σύγχρονης κι ελέγχεται ίσως για κάποιους το "καλλιτεχνικής) αλλά αγγίζει τις ευαίσθητες χορδές της κε του μπλοκ είναι ο Στάθης Ψάλτης που πέθανε σήμερα, αφήνοντας πίσω του αρκετό υλικό για κάθε πιθανό σχόλιο. Περισσότερα όμως σε επόμενο σημείωμα...

Απ' την Κική (Φρίκη) και τον Κοκό

Η Ελλάδα είναι μια χώρα με τόσο πλούσια ιστορία, που δεν έχει μόνο δύο εθνικές επετείους -και περηφάνια που ξεχειλίζει από τα μπατζάκια- αλλά και δύο εθνοσωτήριες δικτατορίες, με τις αντίστοιχες επετείους, 21η Απριλίου και 4η Αυγούστου, για να μπορεί κανείς να διαλέξεις, από την Κική (υποκοριστικό της Φρίκης-Φρειδερίκης) και το Κοκό, το γιο της, που τον καθοδηγούσε στενά, αργότερα.

Η χούντα (λένε πως) έφτιαξε δρόμους και το ελληνικό, οικονομικό θαύμα, πριν φτάσει ασθμαίνοντας στην πετρελαϊκή κρίση και στα πρόθυρα της χρεοκοπίας (στο βιβλίο "λαμόγια στο χακί" του Διονύση Ελευθεράτου θα βρει κανείς πολλά στοιχεία που ξεσκεπάζουν διάφορους σχετικούς αστικούς μύθους -αστικούς με την καθαρά ταξική έννοια). Κι ο Μεταξάς (λένε πως) έφτιαξε το ΙΚΑ (όσο έφτιαξε κι η χούντα δρόμους ή και λιγότερο) και θέσπισε το 8ωρο. Και μην ξεχνιόμαστε, κοιμόμασταν πάντα με ανοιχτά παράθυρα, για λόγους ασφάλειας (η οποία έσπαγε και την πόρτα, όποτε ήθελε να μπουκάρει κάπου) κι όχι σκληραγώγησης, όπως έγραφε ο Ζαχαριάδης, στο "εγχειρίδιο" του καλού κομμουνιστή.

Οι αστοί βέβαια δεν αγαπάνε το Μεταξά για το υποτιθέμενο κοινωνικό του έργο, το 8ωρο και την ασφάλιση που ξηλώνουν συστηματικά, αλλά για τελείως διαφορετικούς λόγους. Επειδή κατέστειλε τις απεργίες (η 4η Αυγούστου εκδηλώθηκε ακριβώς τότε κι όχι κάποια άλλη μέρα, για να προλάβει την πανεργατική απεργία που είχε κηρυχθεί για τις 5 Αυγούστου), το λαϊκό κίνημα και φυσικά την πρωτοπορία του, τους κομμουνιστές.

Οι αστοί αγαπούν τις δικτατορίες εξίσου με την (αστική) δημοκρατία και τις χρησιμοποιούν ευέλικτα κι εναλλάξ με τις αστικές κυβερνήσεις. Αλλά τις πετάν αργά ή γρήγορα σα στυμμένες λεμονόκουπες στο σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας και δεν μπορούν να τις κρατήσουν εσαεί -αν και πολύ θα το 'θελαν- γιατί φοβούνται μήπως τις σαρώσει η λαϊκή οργή και βγει στο ιστορικό προσκήνιο σαν καθοριστικός παράγοντας. Το ΚΚΕ εξάλλου γιγαντώθηκε τα χρόνια αμέσως μετά τη μεταξική δικτατορία, που επαιρόταν πως το είχε βάλει στο χέρι και το έλεγχε απολύτως -σε βαθμό που να δημιουργήσει σχεδόν ένα δικό της ΚΚΕ, με εφημερίδα, κεντρική επιτροπή, κτλ. Μετά από ένα διάστημα δηλ που έμοιαζε εξουδετερωμένο κι ανίκανο να αναλάβει οργανωμένη δράση.

Προτιμούν λοιπόν οι αστοί τις (μόλις) συγκαλυμμένες δημοκρατικές μορφές, όπως στον αβασίλευτο μεσοπόλεμο (που είχε άφθονα πραξικοπήματα και βραχύχρονες δικτατορίες) και το διάστημα μεταξύ της 4ης Αυγούστου και της 21ης Απριλίου, που δεν είχε ουσιαστική διαφορά με τα προηγούμενα και τα επόμενα. Ή όπως και σήμερα, κατά μία έννοια. Βασικός συνδετικός κρίκος όλων αυτών των περιόδων είναι ότι το αστικό πολιτικό προσωπικό βαδίζει ενωμένο, παραμερίζοντας δευτερεύουσες, επιμέρους, εσωτερικές αντιθέσεις. Όλες μαζί οι παρατάξεις του "εθνικού διχασμού" έκαναν πρωθυπουργό το Μεταξά και συνυπέγραψαν την αναστολή της λειτουργία της Βουλής -ξεπλένοντας έτσι και τη ρετσινιά του "συνοδοιπόρου", πχ από το σύμφωνο Σοφούλη-Σκλάβαινα. Μαζί ήταν και στην κυβέρνηση που πιάστηκε στον ύπνο με τις πιτζάμες από τους συνταγματάρχες, ενώ ετοίμαζε τις εκλογές του Μάη του 67'. Μαζί ψηφίζουν σήμερα τα μνημόνια και ό,τι επιτάσσει ο ευρωμονόδρομος της ΕΕ.

Το ζήτημα για τους κομμουνιστές είναι αφενός αν υπήρχε επαναστατική κατάσταση, πχ το Μάη του 36' κι αφετέρου κατάλληλα διαμορφωμένη τακτική και στρατηγική, για να την αξιοποιήσει. Όποιος έχει προμηθευτεί την πρόσφατη έκδοση της ΣΕ με τα υλικά της διημερίδας της ΚΟΘ για το Μάη του 36', μπορεί να βρει σημεία έντονης αυτοκριτικής για τη γραμμή που ακολουθήθηκε και το σύνθημα που βάζαμε: να πέσει ο Μεταξάς, αλλά να αναδειχτεί δημοκρατικά άλλη αστική κυβέρνηση από την υπάρχουσα -τότε- κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Βάζω ένα μικρό απόσπασμα από την εισήγηση του Λυμπερίδη.

Το σημείο της εισήγησης του Νίκου Ζαχαριάδη ότι: "τα επαναστατικά γεγονότα της Θεσσαλονίκης" μας δώσανε μια γρήγορη ανακατάταξη στις λαϊκές μάζες και συμπυκνωμένη λαϊκή επαναστατική ορμή και δράση, που αντιστοιχούν σε ολόκληρη χρονιά ομαλής εξέλιξης", παραπέμπει σε εκτίμηση για την ύπαρξη στοιχείων επαναστατικής κατάστασης, ένα θέμα που χρειάζεται περισσότερη και συλλογική εξέταση για να απαντηθεί ολοκληρωμένα.
Ήταν σωστές οι επισημάνσεις των εισηγήσεων ότι δεν έπρεπε η αντιπροσωπία της Ενωτικής ΓΣΕΕ να υποχωρήσει στον εκβιασμό της ΓΣΕΕ και ότι έπρεπε να επιμείνει στην πραγματοποίηση της πανελλαδικής απεργίας στις 11 και όχι στις 13 του Μάη, όπως έγινε.
Επίσης ότι δεν έπρεπε να υπογραφεί συμφωνία λήξης της απεργίας από την Ενωτική ΓΣΕΕ, αλλά ότι έπρεπε να καλέσει σε συνέχιση του αγώνα. Ακόμα, ήταν σωστή η εκτίμηση που έκανε η εισήγηση του Ν. Ζαχαριάδη πως, στις 10 του Μάη το πρωί, "... μια και ο Μεταξάς χρησιμοποίησε σφαίρες και δολοφονίες, είνε ολοφάνερο ότι ο Λαός έπρεπε να χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα, δίχως καμιά εξαίρεση, γιατί το γεγονός ότι τα μέσα αυτά προέρχονται και εφαρμόζονται από το Λαό, τα κάνει απόλυτα και αναμφισβήτητα νόμιμα...".
Όμως όλα αυτά αναχαιτίζονταν από την εγγενή αδυναμία της στρατηγικής, από το γεγονός ότι το Κόμμα μας αντιμετώπιζε το συγκεκριμένο κίνημα ως μοχλό επιβολής δημοκρατικών εξελίξεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι η απόφαση της ΚΕ για το Μάη του 36' έθετε στόχο ότι, "εφόσον το Κόμμα Φιλελευθέρων θα συνεχίσει να στηρίζει το εγκληματικό έργο του Μεταξά και να μην προχωρεί στην πραγματοποίηση του συμφώνου (Σοφούλη-Σκλάβαινα) το ΚΚΕ... θα αγωνιστεί για τη διάλυση της Βουλής και τη διενέργεια καινούργιων εκλογών για συνταχτική συνέλευση".

Και πιο κάτω λέει πως ο ορίζοντας των ΚΚ έμενε στο δίλημμα αστική δημοκρατία ή φασισμός με βάση τις αναλύσεις-επεξεργασίες της Κομιντέρν. Από την Κική και την Κοκό, που λέει κι ο τίτλος της ανάρτησης.

Από την άλλη εγώ κρατάω μια σημείωση της Αλέκας, που ήταν για άλλη περίοδο -τα χρόνια του ΔΣΕ- αλλά έχει μια γενική αξία-εμβέλεια: ότι δηλαδή αν βγει στο προσκήνιο ο λαός αγωνιζόμενος, πόσο μάλλον ένοπλος, τα πράγματα αποκτούν μια δική τους δυναμική και διορθώνουν τις όποιες αδυναμίες στην πορεία.

Την κρίσιμη στιγμή, όπως ακριβώς οι νοσταλγοί της 4ης Αυγούστου και της 21ης Απριλίου θα βρεθούν στο ίδιο στρατόπεδο με το συνταγματικό τόξο του αστικού πολιτικού κόσμου, έτσι και η Λαϊκή Συμμαχία θα είναι μαζική, συσπειρωμένη κι ατσαλωμένη από τα διδάγματα της ιστορίας.

Φως ανάμεσα στις σκιές

Η κε του μπλοκ αντιγράφει σήμερα ένα απόσπασμα από το βιβλίο του χόρχε μέντες «φως ανάμεσα στις σκιές», όπου ο συγγραφέας, ηγετικό στέλεχος του κκ χιλής, περιγράφει την περιπέτειά του μετά από την ήττα του αλιέντε και την επιβολή της δικτατορίας του πινοσέτ και όσα βασανιστήρια υπέστη στα χέρια της αστυνομίας του καθεστώτος –που συχνά δεν αναγνώριζε καν την ύπαρξη κρατουμένων και ξεφορτωνόταν τα πτώματά τους με διάφορους τρόπους. Καλή ανάγνωση.

«Πώς αισθάνεσαι γεροντάκο;»

Ήταν η φωνή του χοντρού. Καθόταν στα δεξιά μου. Σήκωσα με προσπάθεια το κεφάλι μου, χωρίς να του απαντήσω. Το τσακάλι φαινόταν να γελάει.

«Θα μιλήσεις τώρα; Ξέρεις ότι μπορούμε να σε λιώσουμε. Άλλωστε έχουμε στα χέρια μας τη γυναίκα σου και τις κόρες σου».

Αυτός ο τύπος είναι που τα διευθύνει όλα. Κάνει τους υπολογισμούς του. Μ’ αφήνουν να κοιμηθώ όσο είναι απόλυτα αναγκαίο για να μην καταρρεύσω ολότελα… Η Μαρία; Οι κόρες μου;

«Τι θέλετε να σας πω;»

«Φαίνεται ότι συνήλθες για τα καλά. Σήκω πάνω, λοιπόν. Στον τοίχο φιλαράκο. Όταν αποφασίσεις να μιλήσεις, φώναξέ με. Άκουσες; Μέχρι τότε θα εξακολουθήσεις να στέκεσαι όρθιος».

Με έπιασε από το ένα μπράτσο και με σήκωσε. Άκουσα πάνω στο δάπεδο τους βαριούς ήχους των βημάτων που απομακρύνονταν. Τα πόδια μου τρεμουλιάζανε από την κούραση. Τα ένιωθα σκληρά, πολύ σκληρά. Στους αστράγαλους χτυπούσαν σα σφυριές οδυνηροί παλμοί. Δεν αντέχω άλλο, απλά δεν αντέχω. Αν δεν μπορέσω να κοιμηθώ, θα έρθει η ώρα που θα πάω στο τρελοκομείο. Ένα είδος απελπισίας μου έσφιξε το στομάχι. Ο ιδρώτας έτρεχε πάλι ποτάμι, μουσκεύοντας την ταινία, ζεσταίνοντάς με σε μαρτυρικό βαθμό. Αχ, αν είχα ένα μαχαίρι… Θ’ αρκούσε να το περάσω μια φορά πέρα-πέρα στο λαιμό μου. Ήταν εύκολο, αν έδινα τη μαχαιριά με αποφασιστικότητα, με δύναμη. Όλη αυτή η περιοχή του κορμιού είναι μαλακή και πλούσια σε φλέβες κι αρτηρίες. Εκεί βρίσκεται η τραχεία. Δεν είναι παρά ένας χόνδρος… Ε καλά, δεν έχω μαχαίρι. Ένα ξυραφάκι ξυρίσματος; Τίποτα. Αυτοί οι τύποι μου τα πήραν όλα, μέχρι και τις καρφίτσες… Ένα στέρεο κομμάτι σύρμα θα έκανε. Το βάζω ανάμεσα στα πλευρά, επάνω στην καρδιά και δίνω μια δυνατά κόντρα στον τοίχο, με φόρα, μια και κάτω. Το λίγο-λίγο δεν ωφελεί. Πρέπει να το κάνεις απότομα, έτσι που το σύρμα να χωθεί μέσα για μέσα, ως το βάθος. Από πού να πάρω ένα χοντρό σύρμα; Μα το διάβολο! Θα τους κάνω να μείνουν με ανοιχτό το στόμα! Τι γέλια που θα ‘κανα! Πάντοτε ήμουν γραπωμένος από τη ζωή, όπως όλος ο κόσμος. Ποτέ δε σκέφτηκα να πεθάνω. Ποτέ. Όμως τώρα θα πρέπει να το κάνω. Ναι. Με το θάνατο θα τελειώσει αυτή η ατελείωτη κούραση, αυτός ο πόνος στα ρημαγμένα πόδια μου, στους αστράγαλους, στα πλευρά μου… Τα ματογυάλια. Οι φακοί των γυαλιών μου. Αυτό θα είναι το όπλο μου. Μια κοψιά στο λαρύγγι, πάνω στην αορτή, κι άλλη μια στους καρπούς των χεριών. Θα στραγγίσει το αίμα μου… Στο διάβολο όλα! Πού είναι τα ματογυάλια μου; Εδώ, εδώ. Έψαξα στην αριστερή εσωτερική τσέπη του χοντρού σακακιού μου. Μέσα στη θήκη τους τα γυαλιά ήταν διαλυμένα. Ο σκελετός τους λυγισμένος και στο βάθος της θήκης τα τζάμια. Ήταν ανέπαφα. Τι τύχη! Τα χτυπήματα δεν τα είχαν σπάσει… Τα στριφογύρισα ανάμεσα στα δάχτυλά μου. Προσπάθησα να κοιτάξω προς τα κάτω, ανασηκώνοντας λίγο το κεφάλι μου. Έβαλα τα δυνατά μου για να τα σπάσω. Λύγισαν μόνο λίγο. Είναι από πλαστικό! Οι άκρες τους ήταν στρογγυλεμένες. Δε μου είναι χρήσιμα, δεν έχουν συρμάτινο γύρο. Πλαστικό! Τι να κάνω; Έμεινα πολλή ώρα αναζητώντας μια λύση χωρίς να τη βρίσκω… Και τα νύχια μου; Όχι. Είναι υπερβολικά αδύνατα. Δε θα μπορούσα…

«Εδώ έχει τσάι. Πάρε! Θέλεις να φας;»

Να φάω; Θα μπορούσε να… Ναι. Μπορεί με το φαΐ να έρθει ένα μαχαίρι. Αν είναι έτσι, το κάνω τώρα, προτού με πάρει είδηση ο φρουρός.

«Ναι, θέλω να φάω».

Η φωνή μου αντήχησε στα αυτιά μου παράξενα. Θα είναι επειδή μου πονάνε τα αυτιά μου.

«Τότε κάθισε. Πέντε λεπτά.»

Βάδισα βήμα με βήμα, μισολιπόθυμος, τα δυο-τρία μέτρα που με χώριζαν από το τραπέζι-σχεδιαστήριο, στηριγμένος και με τα δυο χέρια πάνω στο στρατιώτη. Στερέωσα τα χέρια μου στην επιφάνεια του τραπεζιού για να βοηθηθώ.

«Και το σερβίτσιο;»

«Σερβίτσιο; Τα χέρια γιατί τα έχεις, κερατά;»

Ένα κομμάτι κρέας και μια πατάτα άχνιζαν στο μικρό ρηχό πιάτο από πλαστικό. Έγειρα το κεφάλι μου. Μου ερχόταν να κλάψω.

«Δε θα φας;»

Κούνησα το κεφάλι μου βαριά, σαν υπνοβάτης. Γύρισα για τη θέση μου μπροστά στον τοίχο. Τα πισινά μου ήταν σκληρά, τεντωμένα. Πρέπει να είναι οι ξερές ακαθαρσίες που έχουν κολλήσει εκεί. Τι βαθύς-βαθύς πόνος που είναι αυτός στους όρχεις μου! Ένιωθα τσιμπήματα στις πατούσες μου. Ανάπνεα πολύ ελαφρά για να αποφύγω τον πόνο στα πλευρά μου. Πάλι άρχιζε η γιορτή εκεί δίπλα; Μέσα στη μουσική ακούγονταν φωνές και ξεφωνητά. Ποτέ δεν είχα νιώσει τόση ζέστη σε γιορτή. Δε θα υπάρχουν καθίσματα εδώ που να με κρατήσουν καθιστό; Γύριζα αναζητώντας μια καρέκλα. Κάποιος γέλασε. Μπορώ να πάρω ένα αναψυκτικό; Που είναι τα αναψυκτικά; Διψάω. Αν δεν υπάρχουν καρέκλες, θα καθίσω στο πάτωμα. Έξανα μερικά βήματα. Σταμάτησα. Νύσταζα τόσο πολύ! Και τι κούραση! Πού είναι το αναψυκτικό;

«Γύρνα στη θέση σου. Φαίνεται ότι στην έχει βιδώσει!»

Ένα χέρι έπιασε το μπράτσο μου. Βάδιζα σα να πατούσα πάνω σε καρφιά. Γιατί δε με αφήνουν να πιω ένα αναψυκτικό; Πρέπει να καθίσω. Δεν μπορώ να χορέψω. Μου πονάνε υπερβολικά τα πόδια. Η μουσική είναι πολύ δυνατή. Γιατί να μιλάνε τόσο σιγανά; Δεν καταφέρνω να ακούσω τι λένε. Ο κόσμος με περικύκλωνε. Η μουσική δυνάμωνε. Βρισκόμουνα στο κέντρο, σα μέσα σε μία ρόδα. Μήπως πρέπει να χορέψω σόλο; Διψάω!

«Τώρα δε θα βαστάξει ούτε πέντε!»

Έπεσα σα μολύβι, σα νεκρός. Δεν μπόρεσα να σταθώ μέχρι που με κρεμάσανε από τις χειροπέδες που μου γδέρνανε τους καρπούς των χεριών. Άκουγα τα ίδια τα βογγητά μου, βραχνά σα ρόγχους αγωνίας.

Ξαφνικοί καταιγισμοί από φως και σκιά, σα να γινόταν έκρηξη στο κεφάλι μου. Ανέβαινα και κατέβαινα. Κάποιος από πολύ μακριά, πατούσε με μανία τα πλευρά μου, τα πρησμένα πόδια μου, τους πρησμένους όρχεις μου. Μόλις που ένιωθα τα χτυπήματα. Σα να ήμουν ένα σακί παραγεμισμένο με άχυρα. Οι ριπές από φως και σκιά ελαττώσανε το ρυθμό τους. Η μουσική. Το φως που με τύφλωνε. Οι σκιές.

Με ξυπνήσανε με χτυπήματα. Μια κλωτσιά στην πατούσα μου με τη μύτη της μπότας, σαν ηλεκτρική εκκένωση. Έτσι θα πρέπει να πονάει το μεδούλι στο κόκαλο. Έβλεπα αστέρια, όταν μπροστά στον τοίχο άρχισε η καινούρια φάση. Πόσες ώρες κοιμήθηκα; Ρυθμίζανε με σοφία τον ύπνο! Χωρίς αμφιβολία, η εξασθένησή μου είχε επιταχυνθεί. Είχαν περάσει κιόλας κάμποσες μέρες και νύχτες. Το τέλος δεν ήταν μακριά. Δεν έχω όρεξη για φαΐ, παρόλο που είμαι νηστικός από τη μέρα που έφτασα εδώ. Πρέπει να βρω ένα μέσο να σκοτωθώ. Θα έχω δυνάμεις για να αρπάξω ένα αυτόματο από τα χέρια ενός φρουρού; Ίσως θα μπορούσα να τον αιφνιδιάσω. Το ζήτημα είναι να πυροβολήσω γρήγορα. Κι αν δεν έχει περασμένη δεσμίδα μέσα; Και τι γίνεται με την ασφάλεια; Πρέπει το όπλο να το έχουν με την ασφάλεια. Όμως θα ρίχνει σφαίρα-σφαίρα ή με ριπή; Αυτό είναι το λιγότερο. Χωρίς αμφιβολία, με τα χέρια μου φυλακισμένα στις χειροπέδες δε θα μπορέσω να μανουβράρω το όπλο ακόμα κι αν κατάφερνα να το αρπάξω. Όμως αν καταφέρω να μου ρίξει κάποιος; Αυτό είναι! Είναι η καλύτερη δυνατότητα. Στο μπάνιο. Εκεί πρέπει να γίνει. Υπάρχει ένα παράθυρο. Μερικές φορές είναι μισάνοιχτο. Στο δεύτερο πάτωμα είναι ή στο τρίτο; Αν καταφέρω να πηδήσω… Ναι. Το καλύτερο είναι να το επιχειρήσω, με σκοπό να με πυροβολήσει ο στρατιώτης. Διαφυγή αδύνατη. Και βέβαια. Θα το κάνω για να βρω το θάνατο. Δεν μπορώ πια με αυτή την κούραση, με αυτούς τους πόνους…

«Θέλετε να πάτε στο μπάνιο;»

Κάποιος μου μιλούσε στον πληθυντικό. Σήκωσα αργά το κεφάλι μου, που το κρατούσα ακουμπισμένο στον τοίχο. Είχε έρθει η ώρα, στην πιο κατάλληλη στιγμή.

«Ναι θέλω να πάω στο μπάνιο.»

Ένα χέρι στο μπράτσο μου, όπως συνήθως. Βήμα με βήμα, σέρνοντας το αριστερό πόδι μου –δεν μπορούσα να το στηρίξω- κατευθύνθηκα προς το μπάνιο ακουμπώντας επάνω στο φρουρό.

«Μπορείτε να βγάλετε την ταινία, αν θέλετε…»

Ήταν μια φωνή διαφορετική.

Τράβηξα την ταινία προς τα πάνω. Σχεδόν δεν μπορούσα να ανοίξω τα μάτια μου από την κούραση. Έφτασα στο τελευταίο όριο ή μου φαινόταν έτσι. Κοίταξα το στρατιώτη. Δε θα ξεχάσω το πρόσωπό του. Δεν μπορούσε να κρύψει τη φρίκη που καθρεφτιζόταν στο βλέμμα του. Δεν ήτα παρά ένα νεαρό παιδί.

«Καθίστε στη λεκάνη και… ξεκουραστείτε. Εγώ θα σας ειδοποιήσω. Πηγαίνετε!»

«Όχι», του είπα βραχνά, «θα πηδήσω από το παράθυρο κι εσύ θα με πυροβολήσεις. Δεν ξέρω αν έχω δυνάμεις», είπα ασθμαίνοντας, «για να ανέβω εκεί, όμως εσύ πρέπει να με σκοτώσεις.»

«Γιατί; Είμαι κι εγώ ένα ανθρώπινο πλάσμα…»

«Πρέπει να το κάνεις. Ακούς; Δεν μπορώ πια. Δεν αντέχω πια. Πρέπει να με πυροβολήσεις. Μονάχα μια ριπή, θα πεις ότι προσπάθησα να δραπετεύσω. Τι σου στοιχίζει;»

«Καθίστε στη λεκάνη… Ξεκουραστείτε».

«Όχι. Πρέπει να το κάνεις. Δεν μπορώ άλλο…»

«Πρέπει να βαστήξετε. Οι άλλοι πώς αντέχουν;»

«Οι άλλοι;»

«Έχουν περάσει πολλοί από ‘δω. Έχουν μείνει όρθιοι, όπως εσείς, για πολλές μέρες. Και βαστήξανε,»

Ώστε άλλοι είχαν αντισταθεί! Κι εγώ του ζητούσα τελειώνει με μένα. Άλλοι είχαν αντέξει; Δεν ήμουν εγώ ο μοναδικός; Θα μπορούσα να βαστήξω ακόμα, όρθιος, χωρίς να πεθαίνω λίγο-λίγο; Για ποιο λόγο μου μιλούσε με το «εσείς» αυτό το αγόρι;

«Θέλεις λεφτά λοιπόν; Θα σου δώσω όλα όσα έχω.»

«Ελάτε, καθίστε, περιμένετέ με».

Έμεινα μόνος, καθισμένος στη λεκάνη, με το κεφάλι στηριγμένο στα χέρια μου.

Είδα τις μπότες να σταματάνε μπροστά μου.

«Πάρτε αυτό. Γρήγορα…», με πίεσε.

Σήκωσα τα χέρια για να πάρω ένα ποτήρι γάλα. Πώς το είχε βρει;

«Πάρτε το, πιείτε.»

Το άδειασα λαίμαργα μέχρι τον πάτο.

«Πάμε τώρα».

Σηκώθηκα και στηρίχτηκα στο μπράτσο του φρουρού. Γυρίσαμε βαδίζοντας αργά στο συνηθισμένο μέρος. Άκουσα τα βήματα να απομακρύνονται. «Πρέπει να βαστήξετε. Οι άλλοι πώς αντισταθήκανε». «Οι άλλοι;» «Πέρασαν πολλοί από ‘δω. Και βαστήξανε». «Πέρασαν πολλοί από ‘δω. Και αντισταθήκανε»… Η ταινία σκέπαζε το πλημμυρισμένο από ιδρώτα πρόσωπό μου.

Είχα ανακαλύψει ότι ο τοίχος είχε μια προεξοχή κάπου πέντε πόντους. Ήταν μια μικρή γωνιά, ένα γείσωμα και για μένα ένα σημείο στήριξης, μια βοήθεια. Με το δεξιό ώμο πάνω στη γωνία, με το κεφάλι πλαγιαστό πάνω στον τοίχο, με τα πελώρια από το πρήξιμο πόδια μου ανοιχτά, σχεδόν κρεμασμένος, κολλημένος στον τοίχο σα μύγα, στηριγμένος στο δεξί πόδι, χωρίς να μπορώ να συγκρατήσω τα βραχνά βογγητά που ξέφυγαν από το στήθος μου, περίμενα την καινούρια ανάκριση. Πόσες μέρες είχαν περάσει ως τώρα; Αυτό το ποτήρι γάλα… Το παλικάρι έχει δίκιο. Πρέπει να αντέξω. Και βέβαια! Σε αυτήν την πάλη μπορείς να βγεις νικητής. Πρέπει να τα καταφέρεις. Πρέπει να δείξεις πως είσαι πιο δυνατός από τους βασανιστές. Αυτοί είναι εκείνοι που επιδιώκουν την εκμηδένισή σου. Αυτό θα σου έλεγε οποιοσδήποτε σύντροφος από το Κόμμα, αν μπορούσε να σου μιλήσει. Η Μαρία, για άλλους λόγους, θα σου έλεγε το ίδιο. Και η Ντιάνα και η Ροζα. Το να ζήσεις, είναι η νίκη σου. Αν ζήσεις, θα έχει κερδίσει. Μόνο εσύ; Θα έχει νικήσει αυτό που αντιπροσωπεύεις. Πρέπει να παλέψεις ως το τέλος, χωρίς να παραδοθείς. Είναι μια πάλη μέχρι το θάνατο. Εκείνοι σε έχουνε στα χέρια τους, όμως τι καταφέρανε μέχρι τώρα; Στο κάτω-κάτω της γραφής, δεν τους ενδιαφέρει αν πεθάνεις ή αν ζήσεις. Εσένα σε ενδιαφέρει. Από την άλλη μεριά έχεις σκεφτεί την ιστορία που θα υπερασπιστείς. Γιατί δεν τρως; Πρέπει να υπερασπιστείς τον εαυτό σου με κάθε τρόπο. Πρέπει να τραφείς. Πρέπει να νικήσεις. Πρέπει να ζήσεις.

Νίκη στην Απερ-τρία

Μικρά παραλειπόμενα των τελευταίων ημερών

Ο άνθρωπος διαφέρει από τα ζώα γιατί εργάζεται κι έχει συνείδηση. Κι όπως συμπληρώνει ο ψάλτης σε μια ταινία του διαλιανίδη από την χρυσή δεκαετία, ο άνθρωπος εργάζεται κι ασφαλίζεται στο ίκα. Κανένα ζώο δε θα δεχόταν να ασφαλιστεί στο ικα. Το θέμα είναι βέβαια πως τα ζώα μπορεί να μην αναπτύσσουν (ταξική) συνείδηση, αλλά έχουνε τουλάχιστον το ένστικτο της επιβίωσης και παλεύουν για να υπερασπιστούν τη ζωή τους. Ενώ ο αποχαυνωμένος τηλεθεατής έχει απολέσει προ πολλού το πρώτο και (μολονότι βρίσκεται στο όριο της επιβίωσης) δε διαθέτει ούτε το δεύτερο, παραμένοντας απαθής στον καναπέ του.

Πρώτα ήρθαν οι καπιταλιστές και μου έριξαν στο μισό το μισθό μου, για να βγούμε από την κρίση. Δεν αντέδρασα γιατί είχα τηλεόραση, που μου το επιβεβαίωσε. Ύστερα ήρθε η κυβέρνηση, που με ξεζούμισε με φόρους και χαράτσια, για να δούμε φως στο τούνελ. Δεν αντέδρασα γιατί είχα ακόμα τηλεόραση και μπορούσα να δω τη νικολούλη. Μετά ήρθαν οι τράπεζες να μου πάρουν το σπίτι –πριν τις προλάβει η ευδαπ- και τα σώβρακα. Μία από τα ίδια. Και όταν τελικά έπεσε μαύρο στην οθόνη, κατάλαβα πως δεν είχε μείνει τίποτα άλλο πια να μου πάρουν. Αλλά δε βαριέσαι, υπάρχει και το διαδίκτυο.

Το ευχάριστο είναι ότι υπάρχει κι ένα κομμάτι που προβληματίζεται κι αντιδρά, με διαδηλώσεις και ανοιχτές συνελεύσεις που τις πραγματοποιούν άνθρωποι ελεύθεροι κι ονειρευόμενοι –ενίοτε ίσως και ονειροπαρμένοι. Το πιο σημαντικό είναι πως δεν υπάρχει καμία αναφορά σε εργατική τάξη και άλλες τέτοιες κοινωνικές κατασκευές που χωρίζουν τεχνητά τους (ελεύθερους, ονειρευόμενους) ανθρώπους. Ενώ παράλληλα πληροφορούμαστε πως δε συμμετείχαν οι φίλοι μας τα ζώα, που έχουν τουλάχιστον ένστικτο επιβίωσης, μακριά από τον πολιτισμό και τις κοινωνικές κατασκευές που καταπολεμάνε και καταστρέφουν τα φυσικά μας ένστικτα. Πλάσματα του θεού είμαστε όλοι, είτε τον ονομάζουμε απλά θεό είτε το βαφτίζουμε μητέρα φύση –που τα πάντα εν σοφία εποίησε- κι επιδιώκουμε την επιστροφή μας σε αυτήν και τις βασικές αρχές Της.

Μια πρώτη γενική εκτίμηση για το κίνημα αλληλεγγύης στην ερτ είναι πως θυμίζει πολύ τις πλατείες, με τη διαφορά πως βασίζεται σε έναν εργατικό αγώνα (όχι όμως του χαρκοβίτη), που δεν είναι φοβικός απέναντι στα σωματεία και τα πολιτικά κόμματα. Με άλλα λόγια θυμίζει πολύ τις πλατείες, με τη διαφορά πως δεν έχει καμία απολύτως σχέση με αυτές. Η όποια σύνδεση γίνεται βάση με το κοινό στοιχείο της παρδαλής ποικιλώνυμης σύνθεσης του συγκεντρωμένου πλήθους και σταματά εκεί. Αλλά παραμένει εν μέρει στο μυαλό του χύμα κόσμου, που έχει (διαπαιδαγωγηθεί και) συνηθίσει να είναι χύμα και να μην οργανώνει την πάλη του.

Ο κόσμος που συγκεντρώνεται έχει ανάγκη να ξεσπάσει, να γιορτάσει, να ξεμιζεριάσει· έχει ανάγκη να κάνει χαβαλέ, να αμπελοφιλοσοφήσει, ή να ψάξει στο κτίριο της ετ3 την εμμανουέλα αγγουράκη, που έφτασε να εμπνεύσει και θεατρικό με τίτλο γιατί τον έκανα τάρανδο. Είναι πρόθυμος να κατέβει στην ερτ, στις πλατείες, ακόμα και να ψηφίσει κάτι για να τα αλλάξει όλα. Αλλά δεν είναι έτοιμος να απεργήσει και να χαλάσει την ζαχαρένια του. Μεταφέρει στον αγώνα τα κουσούρια του καναπέ του, όπως όλοι μας σε ένα βαθμό, και τείνει στις εύκολες πολιτικές λύσεις που υπόσχονται επιστροφή στη χαμένη ζαχαρένια του πρόσφατου παρελθόντος. Κι η βασική ευθύνη γι’ αυτό δε βαραίνει φυσικά τον κόσμο, αλλά τις «χύμα οργανώσεις» που τον διαπαιδαγωγούν βαυκαλιζόμενες πως συνδέονται με το αυθόρμητο.

Εν τω μεταξύ πολλοί αναρωτιούνται αθώα γιατί να απεργούν τώρα οι δημοσιογράφοι. Και λένε πως όταν υπάρχει ένα τόσο σημαντικό ζήτημα, πρέπει να μπορούν να ενημερώσουν τον κόσμο, να είναι ελεύθεροι να φωνάξουν, αντί να φιμώνονται. Ενώ οι πιο… αθώοι προσθέτουν πως έτσι εξυπηρετούν το παιχνίδι και τους σκοπούς της κυβέρνησης.

Αλλά αν κάποιος εκδότης ή καναλάρχης καίγεται να ενημερώσει τον κόσμο για τον αγώνα της ερτ, έχει λαμπρό πεδίο δόξας μπροστά του. Μπορεί να πάρει σχετική άδεια απ’ την εσηεα ή όποια άλλη ένωση και να βγάλει απεργιακό πρόγραμμα ή ειδικό φύλλο. Που θα είναι όντως απεργιακό και όχι απεργοσπαστικό, σαν των αστικών φυλλάδων που κυκλοφόρησαν χτες προβάλλοντας τη προπαγάνδα της κυβέρνησης.

Αλλιώς είναι χίλιες φορές καλύτερο να συνεχίσει η απεργία των δημοσιογράφων –και μόνο για τα παράπλευρα οφέλη της. Δεν είναι μόνο η ερτ που διανύει τις καλύτερες μέρες της από την ίδρυσή της, με τους δημοσιογράφους να νιώθουν για πρώτη φορά ελεύθεροι να πουν αυτό που σκέφτονται –με ό,τι αντιφάσεις κι αν έχει αυτό- και την ετ3 να προβάλλει πραγματικά απεργιακό πρόγραμμα με τους εργατικούς αγώνες της περιοχής. Είναι ότι ακόμα κι αυτά τα ιδιωτικά κανάλια γίνονται σχετικά πιο συμπαθή όταν δεν έχουν δελτία ειδήσεων για να χύσουν δηλητήριο στις συνειδήσεις του κόσμου και χολή εναντίον όσων αγωνίζονται.

Κάποτε το κρατικό μονοπώλιο της είδησης φίμωνε κάθε αντίθετη φωνή στην κυβερνητική προπαγάνδα, που δεν έπειθε κανένα αλλά ήταν η μόνη που μπορούσε να ακουστεί. Σήμερα το ιδιωτικό μονοπώλιο των πλουραλιστικών μμε είναι πιο εκλεπτυσμένο -και γι’ αυτό πιο αποτελεσματικό- αλλά απείρως πιο χυδαία κυβερνητικό και συστημικό· καθιστώντας τον απόγονο της υενεδ το μόνο ραδιοτηλεοπτικό μέσο σχετικά μεγάλης απήχησης όπου μπορείς να δεις και να ακούσεις κάτι διαφορετικό.

Ο σαμαράς πάντως εξαργύρωσε το δωράκι που έκανε στον αλαφούζο –τον τρίτο τελικό πακέτο με το κύπελλο συνομοσπονδιών- με ένα γραπτό διάγγελμα στην καθημερινή, για να μας πει πως η ερτ βρισκόταν συνεχώς σε απεργία. Αυτός αντιθέτως προτίμησε το έντυπο ενός δημοκρατικού ομίλου, όπου οκτώ παχυλά αμειβόμενα στελέχη του διαγράφτηκαν από την εσηεα για απεργοσπασία. Κι αφού είναι πιασμένο από άλλους στο διαδίκτυο το όνομα της νεριτ, μπορεί να δανειστεί προσωρινά και την ιστοσελίδα του σκάι. Κρίμα όμως που δε σκέφτηκαν να κυκλοφορήσουν μαζί με το άρθρο κι ένα αυτόγραφο του πρωθυπουργού, για να γίνει το φύλλο ανάρπαστο από το φιλελεύθερο αναγνωστικό κοινό της εφημερίδας. Μα τι σόι δεξιοί είναι αυτοί, χωρίς επιχειρηματικό μνημ… εε δαιμόνιο;

Σε κάθε περίπτωση ο λαός πρέπει να διδάσκεται από τον εχθρό του και να δει πως δεν υπάρχει διέξοδος, χωρίς σύγκρουση. Ή όπως λέει κι ο σαμαράς, αν δε σπάσεις αυγά δεν κάνεις ομελέτα. Καλ-ομελέτα κι έρχεται αντώνη.

Τις επόμενες μέρες θα συναντηθούν κι οι κυβερνητικές εταίρες, οπότε θα αρχίσει να ξεκαθαρίζει λίγο το πολιτικό τοπίο. Μέχρι τότε πολλοί σκέφτονται τα πιθανά σενάρια και προσπαθούν να καταλάβουν τι βρίσκεται πίσω από την επιφάνεια των γεγονότων. Προσπαθεί ο σαμαράς να ρεφάρει από το θέμα της δέπα; Κάνει επίδειξη ισχύος δίνοντας εξετάσεις στους καπιταλιστές; Ετοιμάζει συμπληρωματικό ρόλο για τους ναζί της χρυσής αυγής στην κυβέρνηση; Ή μήπως προωθείται νέο κυβερνητικό σχήμα με πυρήνα το σύριζα; Και πώς εξηγείται η στάση της ebu και άλλων αξιωματούχων ανά την ευρώπη; Τι σχεδιασμοί συγκρούονται σε αυτό το πεδίο;

Ο λαός όμως πρέπει να κάψει τα σενάρια που του πλασάρουν και να πάρει την κατάσταση στα χέρια του. Έχοντας καθαρό σε κάθε περίπτωση αυτό που μας λέει ο στίχος του ποιητή, πως ο πόλεμος και η ειρήνη τους μοιάζουν σα δυο σταγόνες νερό. Και το ίδιο ακριβώς ισχύει και για το δίπολο (αστική) δημοκρατία-δικτατορία (του κεφαλαίου), με την πρώτη να αποτελεί μόνο το πολιτικό περίβλημα της δεύτερης. Η δημοκρατία κι η δικτατορία τους είναι αδελφάκια –όχι δίδυμα, αλλά- σιαμαία, τα οποία αλληλοσυμπληρώνονται.

Η δικτατορία των υγρών

Στην αρχαιότητα οι πρώτοι φιλόσοφοι προσπαθούσαν να βρουν ποιο είναι το στοιχείο το οποίο βρίσκεται στο κέντρο της ύπαρξης του κόσμου κι από το οποίο προήλθαν κι όλα τα υπόλοιπα. Κάποιοι έλεγαν το νερό, κάποιοι ο αέρας, άλλοι η φωτιά και πάει λέγοντας.
Στο μεσαίωνα τέτοιες ανησυχίες τις είχαν λυμένες -ου μην και ληγμένες. Ο θεός ήταν ο κύρης του σπιτιού, το κέντρο κι ο δημιουργός των πάντων κι αυτό δε σήκωνε πολλή κριτική κι αμφισβήτηση. Υπήρχε ιερά εξέταση κι αυστηρή κομματική πειθαρχία.
Αρκετά χρόνια αργότερα σε ένα παιδικό-αμερικανιά των παιδικών μου χρόνων, κάποιοι εμπνευσμένοι ίσως από τη σχετική συζήτηση, έχωσαν μέσα και την καρδιά κι έφτιαξαν τον κάπτεν πλάνετ.

Εδώ θα μας απασχολήσει η υδροκεντρική θεωρία.
Ο ιπποκράτης της αρχαιότητας (κομμουνιστές γιατροί που ξέρω μου λένε ότι ήταν όντως πρωτοπόρος για την εποχή του και περιμένω επιβεβαίωση από τη ναντέζντα κονσταντίνοβα) επηρεασμένος σαφώς από αυτήν [τη θεωρία] έκανε λόγο για τους τέσσερις χυμούς του ανθρώπινου οργανισμού που καθορίζουν τη ζωή του.

Σκεφτόμουν ποιοι ακριβώς μπορεί να είναι αυτοί οι χυμοί και κατέληξα στα εξής συμπεράσματα: αίμα, σπέρμα (που κάνουν και ωραιότατη ομοιοκαταληξία στο αχ ευρώπη του πανούση και στα δελτία ειδήσεων) κι ο αντίστοιχος χυμός των γυναικών, δάκρυα και ιδρώτας που είναι κι από τα πιο παρεξηγημένα.
Εγώ πάλι θεωρώ βαθιά ανθρώπινη τη μυρωδιά του και τον έχω συνδυάσει με παιχνίδι, καλοκαίρι και έρωτα, δηλ όλες τις στιγμές ευτυχίας στη ζωή μου.
Εντάξει κάποιοι μπορεί να τον συνδέουν πχ με μια ψυχοβγάλτρα ανηφόρα ή με στρίμωγμα στο αστικό. Αλλά ας μη γινόμαστε πεζοί.

Οι προσεκτικοί αναγνώστες θα παρατήρησαν ότι οι τέσσερις χυμοί θυμίζουν αρκετά ένα γνωστό σουξεδάκι του ρουβά με τη διαφορά ότι ο σάκις είναι πιο μέινστριμ (μόλις πρόσφατα κατάφερα να καταλάβω τι σημαίνει τελικά ο όρος) και για αυτό λογοκρίθηκε το σπέρμα για να μη σοκαριστούν οι ρουβίτσες.
Αν δεν είχε λογοκριθεί είχε όλα τα φόντα για εθνικός ύμνος. Τώρα απλώς έμεινε ανολοκλήρωτο όπως όλα τα μεγάλα έργα (εντάξει, λέμε και καμιά... για να περνάει η ώρα. Το ίδιο παιχνίδι παίζεται και με τσιτάτα).

Ο ανθρώπινος οργανισμός αποτελείται από 70% νερό κατ' εικόνα και ομοίωσι του πλανήτη μας. Έτσι εξηγείται και το ρευστό και ευμετάβλητο του χαρακτήρα μας και της συμπεριφοράς μας.
Υπάρχει κι η θεωρία ότι για τα άτομα μεγάλου κυβισμού -ο γράφων καλή ώρα- η αναλογία είναι αντίστροφη: 70% λίπος και 30% νερό.

Τα βασικά μας υγρά βρίσκονται στον εγκέφαλο που πρέπει να αιματώνεται ανελλιπώς για να λειτουργεί καλά. Με την ηλίθια ζωή που κάνουμε όμως τα υγρά συνήθως πήζουν και τα μυαλά μας καταλήγουν ζελές και μαρμελάδα.
Έτσι σταματάμε να σκεφτόμαστε και γλιτώνουμε κι από το άγχος.

Ο εγκέφαλος είναι και το σημείο στο οποίο βρίσκει εφαρμογή η θεωρία που αναπτύξαμε πιο πάνω περί πλαδαρότητας, με το λίπος να συγκεντρώνει σταλινικά ποσοστά (sic στο τετράγωνο και στον κύβο μαζί).
Πολύς κόσμος προσπαθεί να χάσει αυτό το λίπος με καύσεις μέσω διαδικτύου. Το μόνο που καταφέρνει όμως είναι να καίγεται μπροστά στον υπολογιστή με τις ώρες.

Στον οργανισμό μας λειτουργεί τέλεια και η αρχή των συγκοινωνούντων δοχείων. Ό,τι υγρό χάνει ο εγκέφαλος συνήθως το κερδίζουν τα γεννητικά όργανα. Το κάτω κεφάλι που λένε κι αλλιώς για τους άνδρες.
Τη μπάλα τη χάσαμε μάλλον όταν το πράγμα άρχισε να μπαίνει αντιπαραθετικά. 'Η από τη στιγμή που τα κάτω όργανα άρχισαν να αναπληρώνουν το πάνω και τα υγρά του.
Αν και επ' αυτού δεν υπάρχει γενική συμφωνία. Ούτε για το αν αποτελεί όντως πρόβλημα, ούτε για το αν το σεξ είναι άλλο πράγμα από τον έρωτα. Που εγώ μια φορά λέω ότι είναι.

Όμως, η ιδεολογική ηγεμονία των υγρών (για να πιάσουμε και το ευρύτερο γκραμσιανό κοινό) δε σταματά εκεί.
Ο κόσμος γύρω μας είναι γεμάτος παραδείγματα και η δικτατορία του αλκοόλ είναι ίσως το πλέον χαρακτηριστικό.

Το αλκοόλ χρειάζεται για να κάνεις περίπου τα πάντα.
Η παρέα πίνει για να ξεχάσει, να πάνε τα φαρμάκια κάτω, να ευθυμήσει, να έρθει πιο κοντά, να χορέψει, να διασκεδάσει. Όλα αυτά είναι πολύ ωραία, αλλά γιατί χρειάζεται το αλκοόλ για να τα πετύχεις;
Κι αν το ποτό είναι μέσο φυγής κι εκτόνωσης σε τι διαφέρει από τα ναρκωτικά; Μιλάω από άποψη κοινωνικής λειτουργίας, όχι ιατρικά.

Πέρα από τους εξ αίματος και εξ αγχιστείας δεσμούς (σ.σ και μέχρι πρότινος τους ακατάλυτους δεσμούς φιλίας μεταξύ των σοσιαλιστικών κρατών και των λαών τους) υπάρχουν κι οι δεσμοί εξ αλκοόλης που δημιουργούνται σε κατάσταση μέθης.
Πρόσφατα πήγα με ένα μπουκάλι ούζο σε ένα πάρτι όπου τους τελείωναν τα ποτά. Η αυθόρμητη προσφώνηση όσων με είδαν ήταν:
"Ωωω! Αδερφός...".

Οι δεσμοί εξ αλκοόλης βοηθούν καταλυτικά για να δημιουργηθούν και τα άλλα δύο είδη.
Πρέπει να κεράσεις ποτό για να κάνεις γνωριμία, να πιεις για να πάρεις θάρρος να την πέσεις στην κοπελιά, να πιει κι αυτή για να έχει λιγότερες αντιστάσεις και να ενδώσει. Με δυο λόγια να πιουν κι οι δυο για να απελευθερωθούν και να αποδώσουν στην τελική πράξη, που ίσως φέρει και τα άλλα δύο είδη δεσμών (αν έχουν πιει αρκετά για να ξεχάσουν την προφύλαξη).
Αν πάλι δεν κάτσει τίποτα από όλα αυτά, πάλι στο ποτό θα καταλήξουν. Είτε για να ξεχάσουν είτε για να πάρουν τον κύκλο από την αρχή.

Αντίστοιχο καθεστώς δικτατορίας έχει επιβάλει κι ο καφές στις διάφορες μορφές του. Βρες ένα άτομο που δεν έχει πιει καφέ μες στη μέρα κι έχεις μπροστά σου τον ορισμό της πρέζας και του σύνδρομου στέρησης.

Κομβικό ζήτημα είναι αν αυτά τα είδη είναι παρακλάδια της δικτατορίας της αστικής τάξης, ή απλώς συνυπάρχουν παράλληλα χωρίς να συνδέονται. Και σε ένα δεύτερο επίπεδο αν αποτελούν πραγματικές βασικές ανάγκες του ανθρώπου που θα παραμείνουν και στον κομμουνισμό, ή απλές εξαρτήσεις που θα εξαλειφθούν.

Πέραν αυτών όμως το νερό είναι το στοιχείο της διαλεκτικής.
Είναι αυτό που έμαθε στον ηράκλειτο ότι τα πάντα ρει. Κι ότι δε γίνεται να μπεις δυο φορές στο ίδιο ποτάμι. Ο ηράκλειτος ήταν κάτι σαν πατέρας της διαλεκτικής (αν και τα πρώτα ψήγματά της έχουν σχέση απλής συνωνυμίας με αυτό που εννοούμε τώρα με τον όρο διαλεκτική) και τα "υγρά" παραδείγματά του μόνο τυχαία δεν είναι.

Το νερό τέλος είναι το στοιχείο του κομμουνισμού!
Μες στο νερό δεν υπάρχουν ελαττώματα.
Δεν υπάρχουν χοντροί και δυσκίνητοι. Οι φελλοί επιπλέουν. Και τα μωρά ξέρουν να κολυμπάν καλύτερα από τους μεγάλους. Γιατί δεν πρόλαβαν να ξεχάσουν τη φύση τους και να μαγαριστούν από τον έξω κόσμο.

Μες στο νερό όλοι είναι ίσοι. Όλοι γίνονται καλύτεροι άνθρωποι. Όπως στον κομμουνισμό.
Γραμμώνουν το σώμα τους, μαυρίζουν από τον ήλιο, γίνεται μπάσα η φωνή τους και κάνουν μπούκλες τα μαλλιά τους.
Το νερό είναι η φύση του ανθρώπου.
Μαριόλα θάλασσα που λέει κι ο ποιητής.
Κι ίσως να μην είναι τυχαία η ύπαρξη τόσων κόκκινων νησιών, ή νησιών της επανάστασης. Κούβα, ικαρία, λέσβος, κύπρος (λέμε και κανά... τσιτάτο να περνάει η ώρα). Κι ο μαρξ περίμενε από την αγγλία να ξεκινήσει η επανάσταση (για τελείως διαφορετικούς λόγους βέβαια).

Θα μπορούσαμε να πούμε πολλά ακόμα. Αλλά δεν θα άλλαζε σε τίποτα το αρχικό συμπέρασμα.
Τα υγρά κυβερνούν τον κόσμο (με επικεφαλής την κόκα κόλα επί του παρόντος κι όχι την στολίτσναγια όπως ελπίζαμε). Κι εμείς καλούμαστε να γευτούμε ολόπλευρα όλους τους χυμούς της ζωής μας, όπως έλεγε ο καλός μαρξιστής και καλύτερος άνθρωπος ραφαηλίδης.

Το μεγάλο ερώτημα είναι ως πότε -παληκάρια- θα τη βγάζουμε με συντηρητικά κι ανθρακικό. Ως πότε θα "βολευόμαστε" με ψεύτικα νέκταρ και προσομοιώσεις της ζωής και των χυμών της;
Γιατί τα (κατα)πίνουμε όλα αυτά;
Πότε θα πάψουμε να χαιρόμαστε που κάνουμε μπουρμπουλήθρες αντί να πιούμε από το ποτήρι της ζωής;
Γιατί η ζωή είναι ένα ποτήρι κρασί κι αλίμονο στον που δε μέθυσε...

Ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο

Η γλυκιά σοβιετία ήταν το πρώτο εργατικό κράτος στον κόσμο.
Η σοβιετική εξουσία (τα αδελφωμένα και μονιασμένα σοβιέτ εργατών και αγροτών) ήταν το "ένοπλο προλεταριάτο οργανωμένο σε κυρίαρχη τάξη", έδωσε σάρκα και οστά στην δικτατορία του προλεταριάτου, "την πολιτική μορφή που αντιστοιχεί στο μεταβατικό στάδιο από την καπιταλιστική στην κομμουνιστική κοινωνία" όπως μας λέει ο μαρξ (και δεν μπορεί να αντιστοιχεί σε τίποτα άλλο παρά σε αυτή τη δικτατορία).

Υπήρχε πραγματικά όμως δικτατορία του προλεταριάτου;
Σε μια χώρα σχεδόν αγροτική, όπου το προλεταριάτο ήταν συγκεντρωμένο σε δυο-τρία μεγάλα αστικά κέντρα και αποτελούσε μια μικρή μειοψηφία στο σύνολο του πληθυσμού της ρωσίας, μπορούμε να μιλάμε για εργατική εξουσία;
Δεν είναι τυχαίο ότι οι μπολσεβίκοι το 17 συμβιβάστηκαν και δέχτηκαν το αγροτικό πρόγραμμα των εσέρων (αναδιανομή γαιών αντί για κολεκτιβοποίηση) για να εξασφαλίσουν τη στήριξη των πολυάριθμων αγροτικών μαζών. Ή ότι ο Λένιν πριν τον οκτώβρη έκανε λόγο για δημοκρατική δικτατορία των εργατών και των αγροτών ως μεταβατικό στάδιο. Και υπάρχει μια φράση (του τρότσκι νομίζω, αλλά μπορεί και να κάνω λάθος) που αναφερόμενη στο μεταίχμιο της ΝΕΠ και τα αδιέξοδά του έλεγε ότι το προλεταριάτο καλούνταν να επιβάλει την δικτατορία του στην ύπαιθρο, αν δεν ήθελε να δει τους αγρότες να επιβάλουν τη δική τους στην πόλη.
Αν μάλιστα λάβουμε υπ' όψιν ότι πολλά πρωτοπόρα εργατικά στελέχη έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια του εμφυλίου, αφήνοντας κατά κάποιον τρόπο ακέφαλο το προλεταριάτο, δε θα ήταν άτοπος ο ισχυρισμός ότι ο όρος "εργατική εξουσία" δεν ανταποκρινόταν πλήρως στην πραγματικότητα.
Σύμφωνα με μια ιδιαίτερα εύστοχη περιγραφή, οι μπολσεβίκοι βρέθηκαν επικεφαλής μιας δικτατορίας του προλεταριάτου, χωρίς προλεταριάτο...

Έτσι λοιπόν φτάνουμε από την δικτατορία του προλεταριάτου στη δικτατορία του κόμματος. Από την οποία κάποιοι κρατάν μόνο το πρώτο συνθετικό (ως εκεί φτάνει η σκέψη τους) και κάνουν λόγο για απολυταρχικό καθεστώς, ενώ κάποιοι άλλοι αρνούνται ότι υπήρξε. Κάποιοι λένε ότι ήταν έκτακτο μέτρο προσωρινού χαρακτήρα και άλλοι ότι η έκτακτη κατάσταση παγιοποιήθηκε και έγινε συνταγή για πάσα νόσο. Αλλά αν περάσει η αρρώστεια κι εσύ φαρμακώνεσαι χωρίς λόγο, τότε σε σκοτώνει το φάρμακο, όχι ο ιός.
Και μετά μένουν τα φαρμακωμένα ορφανά (δηλ εμείς) να πίνουν να πάνε τα φαρμάκια κάτω και να ξεχάσουν...

Και σε αυτή την περίπτωση όμως μπορούν να προβληθούν οι ίδιες αντιρρήσεις. Οι μπολσεβίκοι παρά τη ραγδαία οργανωτική τους ανάπτυξη μετά το φλεβάρη του 17 δεν ήταν ιδιαίτερα μαζικό κόμμα για τα δεδομένα της ρωσίας και είχαν ελάχιστες οργανωμένες δυνάμεις και περιορισμένη επιρροή στην ύπαιθρο.
Συν τους άλλοις, ο ανθός των μπολσεβίκικων στελεχών χάθηκε κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Το κόμμα των μπολσεβίκων αποδεκατίστηκε. Απέμεινε μόνο ένας μικρός αριθμός στελεχών της λεγόμενης παλιάς φρουράς που είχε την χαρά να ζήσει αρκετά για να παραστεί στις δίκες της Μόσχας.
Ως εκ τούτου, η πλειοψηφία των κομματικών μελών ήταν άπειρα, άκαπνα (ενταγμένα μετά την επανάσταση) και ανάμεσά τους βρίσκονταν κι αρκετοί αριβίστες που ψυχανεμίστηκαν ότι οι καιροί αλλάζουν και φόρεσαν τον κατάλληλο μανδύα για να επιβιώσουν και να ανελιχθούν.
Κατά συνέπεια θα μπορούσε να σταθεί ως ένα σημείο η άποψη ότι οι μπολσεβίκοι στερούνταν ικανού αριθμού έμπειρων μελών και της απαιτούμενης ομοιογένειας ίσως, ώστε να ασκήσουν σθεναρά και αποτελεσματικά την εξουσία τους.
Οι διάφοροι συμβιβασμοί και οι παλινδρομήσεις στην τακτική των μπολσεβίκων κατά τα πρώτα χρόνια της σοβιετικής εξουσίας (δικαιολογημένες εν μέρει από το ότι βάδιζαν στα τυφλά σε πρωτόγνωρα για την ανθρωπότητα και την ιστορική πείρα μονοπάτια, για τα οποία δεν υπήρχαν έτοιμες συνταγές από το παρελθόν) είναι στοιχεία προς επίρρωση του ισχυρισμού.

Για κάποιους η αλυσίδα προχωράει παραπέρα κι ο κύκλος στενεύει κι άλλο.
Το κόμμα ασκούσε τη δικτατορία στο όνομα του προλεταριάτου και οι ηγέτες του κόμματος με τη σειρά τους ασκούσαν τη δική τους στο όνομα του κόμματος. Σύμφωνα με αυτή την άποψη η ιστορική πορεία της σοβιετικής κοινωνίας κρίνεται από την διαμάχη διαφόρων φραξιών στα ανώτατα κομματικά κλιμάκια ή από τη σύγκρουση ανάμεσα σε κορυφαία στελέχη του ΠΓ. Άποψη που στυχνά συνοψίζεται στο ιντριγκαδόρικο ερώτημα "πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα αν πχ είχε επικρατήσει ο τρότσκι", ή "αν δεν πέθαινε ο λένιν τόσο νέος".
Αυτή η προσέγγιση όμως είναι αντιδιαλεκτική. Δε μπορούμε να συναρτάμε την ιστορική έκβαση ενός ολόκληρου πολύπλοκου και σύνθετου κοινωνικού προτσές από την πολιτική στάση ή τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά μιας και μόνης προσωπικότητας. Όσοι αντι-σταλινικοί το κάνουν αυτό πετυχαίνουν ακριβώς το αντίθετο από αυτό που θέλουν αποδίδοντας στον σύντροφο με το μουστάκι ικανότητες που ξεπερνούν τα ανθρώπινα όρια. Προσωπολατρεία από την ανάποδη δηλ.

Το ερώτημα ωστόσο παραμένει αμείλικτο.
Ποιος κυβερνούσε σε αυτή την χώρα;
Η γραφειοκρατία, απαντάνε κάποιοι. Η απάντηση αυτή όμως είναι εξίσου ανόητη με το να ισχυριστεί κανείς ότι την ελλάδα πχ την κυβερνάν οι διανοούμενοι, ή οι δημόσιοι υπάλληλοι. Για να το θέσουμε με πιο επιστημονικούς όρους η γραφειοκρατία συνιστά στρώμα και όχι τάξη, με αυτοτελή και συνειδητοποιημένα ταξικά συμφέροντα. Πόσο μάλλον να φτάσει στο σημείο να είναι άρχουσα τάξη σε μια κοινωνία. Ειδικά από τη στιγμή που δεν έχει το παραμικρό δικαίωμα ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής που στην Σοβ.Ένωση ήταν δημόσια κρατική περιουσία.

Μπορούμε μήπως να δανειστούμε έναν όρο από την πασοκική διάλεκτο και να πούμε ότι την εξουσία την ασκούσε ο... κυρίαρχος σοβιετικός λαός μέσω των σοβιέτ; Αυτό ήταν σίγουρα το ζητούμενο, αλλά απείχαμε αρκετά από το να πούμε ότι είχε επιτευχθεί. Ειδικά αν συνυπολογίσουμε τις ανύπαρκτες δημοκρατικές παραδόσεις μιας χώρας που έβγαινε από την φεουδαρχική καθυστέρηση και τους μεσαιωνικούς πολιτικούς θεσμούς. Παράμετροι που ήταν ακόμα πιο ισχυρές στην ύπαιθρο όπου η σοβιετική εξουσία πολλές φορές είχε απλώς τυπικό χαρακτήρα.

Όμως αν ισχύουν όλα αυτά (που ισχύουν, αλλά εν μέρει μόνο), τότε δεν μπορούμε παρά να συμμεριστούμε την απορία του καραμανλή του πρεσβύτερου και να αναρωτηθούμε:
Μα ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο τέλος πάντων;

-η όλη συλλογιστική είναι σκόπιμα κάπως χοντροκομμένη. Αν συμβαίνει αυτό, είναι για να καταδείξει ότι η σοβιετική πραγματικότητα χρειάζεται αυξημένη αίσθηση του καλτ και χιούμορ για να την αντιμετωπίσουμε και πολύ περισσότερο για να την καταλάβουμε.
Έστω και αμφίβολης αισθητικής σαν το δικό μου.
Πέρα από αυτή τη βάση πάντως, τα ερωτήματα αυτά αυτονομούνται σαν εποικοδόμημα και διαδραματίζουν το δικό τους ιδιαίτερο ρόλο. Και το να ψάξουμε απαντήσεις σε τέτοια θέματα (όπως είναι δηλ η διαλεκτική κράτους-κόμματος-κοινωνίας) δεν υστερεί σε σημασία σε σχέση με άλλες τρέχουσες προτεραιότητες...