Και που λες Ευτύχη...

Τις προάλλες στο Πάντειο η ΚΝΕ διοργάνωσε μια εκδήλωση με την Μπέλλου για τις έμφυλες σχέσεις, με τίτλο: «Είναι το φύλο πηγή ανισοτιμίας, βίας, εκμετάλλευσης; Υπάρχει φάσμα ή αναταραχή φύλου;». Οπότε μια ομάδα αυτόνομων, αναρχικών ή όπως αυτοπροσδιορίζονται θεώρησε σκόπιμο να φωνάζει με σεκίτικο ζήλο συνθήματα για το πρωκτικό (σεξ) και τον σταλινισμό, κρίνοντας πως δίνει έτσι κατάλληλη απάντηση στην ανακοίνωση της ΚΝΕ για τον καθηγητή που χρησιμοποίησε συνειδητά τον όρο «φοιτητά». Στην ανακοίνωση απάντησε και η νεολαία του ΜεΡΑ25 -η ποια;- εξηγώντας μας πόσο παρωχημένη ιδέα είναι η θεωρία ότι υπάρχει αντικειμενική πραγματικότητα. Αλλά... «αυτοί είναι», αν υπάρχουν δηλαδή -ως νεολαία, εννοώ, όχι αντικειμενικά ως οντότητες. Υπάρχω λες και ύστερα δεν υπάρχεις.

Από την πλευρά της, η κε του μπλοκ:

-πιστεύει πως θα ήταν καλή απάντηση, απλώς για τον χαβαλέ, το σύνθημα: το πάθος για τα ελληνικά είναι δυνατότερο από τα «φοιτητά».
-δεν αυτοπροσδιορίζεται ως ουδέτερο και θα ήθελε συμπεριληπτικούς όρους που να το σέβονται.
-Θεωρεί πως άλλοι σφοι μπορούν να πιάσουν καλύτερα το θέμα (από μένα και νομίζω και από την εισηγήτρια). Και πως κανείς δε θα έβρισκε εύκολα πάτημα να εκδηλώσει σύνδρομα και φροϊδικά στάδια αν τα λέγαμε γενικώς καλύτερα, όπως πχ η επιστολή ενός σφου στον προσυνεδριακό για την αντιμετώπισης του ιδεαλισμού, που είναι από τις πιο αξιόλογες του φετινού διαλόγου.

Η κε του μπλοκ, τέλος, βρέθηκε στο Πάντειο με λίγες μέρες καθυστέρηση, όχι για ρεπορτάζ αλλά για ένα από τα «τραπέζια» μιας ημερίδας για τον Μπιτσάκη, από το ΝΑΡ (κατά κόσμον «Κομμουνιστική Απελευθέρωση», που θυμίζει την ΚΑΠ, και ολίγη από πραξικόπημα, δις ιζ ε Καπ-Κουπ). Και καταθέτει σχετικά κάποιες κωδικοποιημένες σημειώσεις, με την ελπίδα (που είναι πάντα πιο δυνατή από τη γνώση) να καλύπτει την άγνοιά της για μαγνητικά και γνωστικά πεδία που μου είναι σχετικά άγνωστα και δε νιώθω ιδιαίτερη αυτοπεποίθηση για να τα αναλύσω -ακόμα λιγότερη και από τα έμφυλα.

Ξεκινάμε και όποιον πάρει η άγνοιά μου.

-Καμία επανάσταση δε θα ξεκινήσει Κυριακή πρωί, εκτός και αν είναι για να προκαλέσουμε αιφνιδιασμό στον αντίπαλο. Και καμία κυριακάτικη ημερίδα δε θα ξεκινήσει στην ώρα της, -πχ πριν τελειώσει το πρόγραμμα της εκκλησίας. Ο μόνος που φταίει για την αναμονή, βέβαια, είμαι εγώ που τους πίστεψα και η άγνοιά μου για το πολιτικό φαινόμενο της ακραίας καμπύλωσης του κινηματικού χωροχρόνου, τα πρωινά που ακολουθούν μια δύσκολη νύχτα με πυρετό και φωτιά στον Γοργοπόταμο στα Σαββατόβραδα. Δε θέλω να πιέζεσαι, το Σάββατο τα βράδια, το πρωινό της Κυριακής, τα έδρανα μείναν (σχετικά) άδεια, αλλά γέμισαν στην πορεία, προς το μεσημέρι.

Όταν θες πάντως να τραβήξεις κόσμο σε μια ώρα/μέρα (χωροχρονική συγκυρία τέλος πάντων) δύσκολη, βάζεις ένα όνομα-κράχτη, πχ τον Βασίλη την πρώτη μέρα του Φεστιβάλ ή τον Παυλίδη το πρωί της Κυριακής, κρατώντας ωστόσο την ώρα την καλή (prime-time) για τα δικά σου αστέρια (Μποφίλιου, Μηνακάκης, guest ο Πι Σωτήρης κτλ).

-Ο Δημήτρης Καρύδας δεν είπε λέξη για την τριγωνική επίθεση του Κ. Τζιαντζή (κόμμα-μέτωπο-κίνημα) και τη θεωρητική συμβολή του ρεύματος (που κάποτε άλλαζε θέσεις, όπως ο Ρόντμαν τα μαλλιά του) στη φιλοσοφία του Φιλ Τζάκσον. Και αν, σφε αναγνώστη, σου φαίνεται χαμηλό το επίπεδο αυτού του σχολίου, φαντάσου πως δεν είπα λέξη για Πίπεν. Ή για το «I’ m back» του κομμουνισμού στον τίτλο του ρεύματος, που ήταν όμως λόγια του Air. Ο οποίος επέστρεψε μια φορά σαν τραγωδία (για τους εχθρούς του) κι άλλη μια σαν φάρσα (για τα πεσμένα κέρδη του ΝΒΑ). Ενώ ο Ευτύχης -που στα νιάτα του έβοσκε κατσίκια στην Κρήτη- είναι κάτι σαν GOAT του ρεύματος, υπεράνω κριτικής, και κανείς δε θυμάται ότι κόλλησε τα τελευταία του ένσημα, αβαντάροντας τους (μαθητευόμενους) Μάγους του ΣΥΡΙΖΑ/της Ουάσιγκτον. Ή τέλος πάντων κλείνοντάς τους το μάτι, όπως στην περίφημη βολή εναντίον του Ντένβερ του Μουτόμπο.

Ο Καρύδας κατέφευγε συχνά στην ασφάλεια του γραπτού κειμένου, που το διάβαζε πολύ γρήγορα από το άγχος του και σε έβγαζε νοκ-άουτ πιο γρήγορα και από Ουαλό ή Σκωτσέζο σε άσκηση listening. Αν δεν είχα διαβάσει εισαγωγικά κάτι αντίστοιχο, όσο περίμενα, για την ύλη που είναι φιλοσοφική έννοια κι όχι φυσικό μέγεθος όπως η μάζα και η ενέργεια ή για την τοπικότητα, την ταχύτητα του φωτός και την αιτιότητα, είναι ζήτημα αν θα έπιανα στο περίπου το γενικό νόημα της εισήγησης ή πώς ένας αυτοδίδακτος με το ψευδώνυμο Κοσμάς Πολίτης μπορεί να συνδυάσει τις εθνικές ιδιαιτερότητες με τις αιτιώδεις νομοτέλειες του σοσιαλισμού, χωρίς να χάνει τίποτα από την οπτική του).

Τελικά μείναμε απλώς με την απορία για κάποια θέματα που τέθηκαν μεν ως ερωτήματα, προβληματισμοί και τροφή για σκέψη, αλλά ήταν τελικά μια συζήτηση που δεν έγινε. Πχ για την προβληματική σχέση της επαναστατικής αριστεράς με την πολιτική ή για τις πιθανές ομοιότητες του Μπιτσάκη με τον Ιλιένκοβ...

-Ο Μαγκλάρος, αν και μεταπτυχιακός φοιτητής -ή ίσως ακριβώς για αυτό- μίλησε κατανοητά και ουσιαστικά. Έκανε μια εκλαϊκευτικό, απλουστευτικό πείραμα-παρομοίωση (με μια αόρατη χείρα, που δεν ήταν μαγική ούτε της αγοράς) για τη διαφωνία Πλανκ-Αϊνστάιν και την καχυποψία του τελευταίου απέναντι στην κβαντομηχανική, που καταρρίφθηκε με αποδείξεις. Ενώ έπιασε ήρεμα και απλά, θέματα όπως: ο ιδεαλισμός του βαθιά θρησκευόμενου, αν και πρωτοπόρου, Νεύτωνα. Ο θετικισμός της Σχολής της Κοπεγχάγης, που δεν κάνει λόγο για φυσικές ιδιότητες αλλά για... «παρατηρήσιμα μεγέθη» -γιατί όλα είναι αισθητηριακά δεδομένα, αλλά όχι απαραίτητα αυθύπαρκτα. Η πολεμική του Λένιν στον Μαχ και τους οπαδούς του. Η φυσιοκρατία του Πόπερ, που δεν τάσσεται με τον θετικισμό αλλά θεωρεί μεταφυσική την αιτιοκρατία! Το δίπολο πλάνης και σχετικής γνώσης-αλήθειας. Και η συμβολή του Μπιτσάκη, είτε πχ με έννοιες όπως ο κβαντικός στατιστικός καθορισμός, είτε γιατί ανέδειξε πως η διαλεκτική σκέψη θα δικαιωθεί από τη σύνδεσή της με τα κινήματα και πρέπει να είναι όργανο για τον μετασχηματισμό της κοινωνίας, που θα ήταν αδύνατος αν δεν υπήρχε αιτιότητα, αντικειμενική πραγματικότητα, τάξεις κτλ.

Ο Παυλίδης (πάλαι ποτέ σοβιετικός κυριούλης) μπορεί εσχάτως (;) να ειδικεύεται στις ΔΣ (που δεν έχουν -δημοσίως- σχέση με τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό) αλλά αυτό δεν αναιρεί τη σοβιετική του μόρφωση -ειδικά για τη φιλοσοφία, τη ρητορική δεινότητα και την ικανότητα να κάνει μια σχεδόν συναρπαστική διάλεξη, λέγοντας τα πιο ουσιαστικά πράγματα που ακούσαμε στην αίθουσα. Ακολουθεί μια απλή αναφορά σε κάποια από αυτά, χωρίς πολλή ανάλυση.

-Η επιστήμη είναι η αναζήτηση και η γνώση των αιτιών ενός φαινομένου, των νόμων κίνησής του. Οτιδήποτε υπαρκτό, υπάρχει γιατί έρχεται σε αλληλεπίδραση με το περιβάλλον του, κάτι που μας οδηγεί στην αιτιότητα και συνεπώς στην εξέλιξη. Αντιθέτως, το απόλυτο δεν ορίζεται-δεν έχει όρια, βρίσκεται εκτός εξέλιξης και, συνεπώς, της ιστορίας.

Εκτός από τον γνωστικό της ρόλο, η επιστήμη μας επιτρέπει να προβλέπουμε εν μέρει το μέλλον. Χωρίς το στοιχείο της πρόβλεψης, θα ήταν αδύνατο να έχουμε αποτελεσματική (κοινωνική και γενικότερα) δράση. Ο άνθρωπος επιβίωσε (και επικράτησε) στη φύση ακριβώς επειδή μπορούσε να διαγνώσει τους νόμους κίνησής της. Δε θα μπορούσε όμως να το καταφέρει, σε έναν κόσμο όπου θα ήταν έρμαιο του τυχαίου και του συμπτωματικού (ή όπου θα ίσχυε ο ισχυρισμός του Πόπερ πως η επιστήμη αποτελείται από θεωρίες που προορίζονται να διαψευστούν).

Είμαστε ελεύθεροι, ακριβώς επειδή υπάρχει νομοτέλεια, η οποία μας ασφαλίζει από το τυχαίο και από την τυφλή ανάγκη. Δε θα υπήρχε ελευθερία χωρίς τον αντικειμενικό καθορισμό, που επιτρέπει τον συνειδητό μετασχηματισμό του φυσικού και του κοινωνικού περιβάλλοντος.

-Ο Μπιτσάκης απέρριψε την αλτουσεριανή τομή, δηλαδή τον διαχωρισμό του ιδεολόγου από τον επιστήμονα Μαρξ. Δεν είχε όμως το προνόμιο να γνωρίσει τα δημιουργικά επιτεύγματα της σοβιετικής φιλοσοφίας.

-Το ερώτημα γύρω από το αντικείμενο κάθε επιστήμης είναι ένα προκλητικό ζήτημα (που τέθηκε απλώς χωρίς ωστόσο να μας απασχολήσει αργότερα, στην πορεία της συζήτησης).

-Ο θετικισμός ρέπει στον εμπειρισμό, τον συμβατισμό, τον υποκειμενισμό και απορρίπτει την κοινωνιολογία.
Η επιστήμη χρειάζεται τη δέσμευση της απόδειξης και την επαλήθευση, για να μη μοιάζει με θεολογία. Αλλά ο εμπειρικός έλεγχος δεν είναι εξωιστορικός. Και η πειραματική-εμπειρική επαλήθευση ανήκει μάλλον σε ένα πρώιμο στάδιο της επιστημονικής σκέψης. Η πρόταση «όλα τα κοράκια είναι μαύρα» πχ μπορεί να μην επιβεβαιώνεται εμπειρικά παντού και πάντα, δεν αναιρεί όμως τη γνώση μας για τον μηχανισμό δημιουργίας των διαφόρων χρωμάτων στους ζωντανούς οργανισμούς.

-Αυτό που επικράτησε σήμερα δεν είναι γενικά και αόριστα το ανθρώπινο είδος μας, αλλά η καπιταλιστική δίψα για κέρδος και οι καταστροφικές συνέπειες στο περιβάλλον -που συνδέονταν με το θέμα του δεύτερου τραπεζιού. Μπορεί ο Μαρξ να χρησιμοποίησε την έννοια της αφθονίας αγαθών για τον κομμουνισμό, αλλά αυτή ενδέχεται να μην είναι συμβατή με την κοινωνία του μέλλοντος, που θα έχει ως βασική της πρόκληση-ζητούμενο να βρούμε ένα καινούριο νόημα ζωής για να μας γεμίζει.

-Ο Μπιτσάκης κατάλαβε την ανάγκη να αξιοποιήσουμε την ιστορική πείρα, να επανεξετάσουμε κριτικά το παρελθόν, να αποδείξουμε ότι ο σοσιαλισμός παραμένει αναγκαίος και επίκαιρος. Συνειδητοποίησε τη σημασία της επιστήμης για τα ΚΚ, για περιγραφή της μελλοντικής προοπτικής, ενάντια στη λογική του «βλέποντας και κάνοντας» ή στον δογματισμό κάποιων κλειστών ηγετικών ομάδων. Οι πιο δημιουργικοί μαρξιστές έδρασαν εντός, εκτός και επί ταυτά, με σεβασμό στα κομμουνιστικά κόμματα αλλά κατά βάση έξω από κομματικούς μηχανισμούς, γιατί η μαρξιστική σκέψη οφείλει πάντα να αμφισβητεί τον εαυτό της -σε αντίθεση με την ανάγκη των κομμάτων να διαμορφώνουν μια πολιτική γραμμή και να την υπερασπίζονται σθεναρά. Ενώ πρόσθεσε την ανάγκη να εξετάσουμε ιστορικά-κριτικά το σύνολο του μαρξικού κεκτημένου.

Όποιος έχει παρακολουθήσει τον Παυλίδη, γνωρίζει πως εκφράζει παραδοσιακά τη σχετική αυτονομία της θεωρίας και των ερευνητών από την κομματική γραμμή. Στις διευκρινίσεις που κλήθηκε να δώσει σχετικά, τόνισε ότι η κομματικότητα είναι προϋπόθεση για κάθε μαρξιστή ερευνητή, αλλά η βάση της επιστήμης είναι η αμφιβολία -που δε βρίσκει εύκολα χώρο σε μια κομματική επεξεργασία ή σε μια δύσκολη συγκυρία που πιέζει για απαντήσεις.

Ο δικός μου αντίλογος είναι πως οι (κομματικές) βεβαιότητες, όπως και η γνώση, δεν είναι απόλυτες αλλά ιστορικές. Σε κάθε περίπτωση, χρειάζονται τεκμηρίωση και σίγουρα δεν αναιρούν την ανάγκη περαιτέρω έρευνας -αντιθέτως. Κάθε νέα «βεβαιότητα», φέρνει άλλωστε νέα ερωτήματα. Κι η εκάστοτε συγκυρία δεν απαιτεί τυφλές συσπειρώσεις πίσω από μια γραμμή, αλλά προσανατολίζει συγχρόνως την έρευνα και καθορίζει ποια ζητήματα αναζητούν απαντήσεις. Επίσης, ένας μεμονωμένος ερευνητής, όσο εύστοχο και διεισδυτικό έργο και αν έχει, δεν θα μπορούσε ποτέ να φτάσει τη συλλογική θεωρητική δουλειά ενός κόμματος (ή ενός κομματικού κέντρου μελέτης), τον οργανωτικό συντονισμό ενός φορέα που οργανώνει το δυναμικό του (μέλη και συνεργαζόμενους), τους ανθρώπινους πόρους του, τις δυνατότητές του να εκπονήσει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα μελέτης και να το φέρει εις πέρας.

Ο Παυλίδης ουσιαστικά περιγράφει -ως απάντηση- το μοντέλο των Ομίλων Επαναστατικής Θεωρίας, που έδειξαν όμως τους δικούς τους περιορισμούς, ιδίως κατά τη μετατροπή του Ομίλου των Χανίων (αυτούσιου) σε πυρήνα του ΕΠΑΜ του φυρερίσκου Καζάκη -που βρήκε ακροατήριο σε διάφορες οργανώσεις του εξωκοινοβουλίου. Και ο κάθε εύλογος προβληματισμός (για την αυτονομία του ερευνητικού προβληματισμού από μια κομματική επεξεργασία) χάνει μεγάλο μέρος της ισχύς του, αν βλέπει μονόπλευρα κάποιες καταστάσεις ή αγνοεί το οξυγόνο της αυτοκριτικής.

Από τις υπόλοιπες ερωτήσεις ξεχώρισα μια «ολικής άγνοιας» -και δεν το λέω με την έννοια πως απαιτούσε καταφατική ή αρνητική απάντηση (ναι ή όχι). Ο συναγωνιστής ρωτούσε τι είναι η διαλεκτική, αν μας είναι απαραίτητη για να καταλάβουμε το «Κεφάλαιο» και τι πρέπει να διαβάσουμε για να την κατακτήσουμε. Η (αναγκαστικά) σύντομη απάντηση του Παυλίδη ήταν πως δε γίνεται να πιάσουμε ξιπόλυτοι, χωρίς εφόδια και προεργασία, τη Διαλεκτική του Χέγκελ και πως η καλύτερη εισαγωγή είναι ίσως διάφορα σοβιετικά εγχειρίδια για τον Δια-Ματ.

Από τις υπόλοιπες ερωτο-απαντήσεις, ξεχώρισε η πολεμική στον Αλτουσέρ, που δεν κατάλαβε τίποτα από τη Γερμανική Ιδεολογία ή τη σημασία που απέδιδε ο Μαρξ στο συναίσθημα και την τέχνη. Η εκτίμηση πως στον Χέγκελ βρίσκουμε αρκετό υλισμό (και διαλεκτική προφανώς). Και η εκτίμηση που τρέφει ο Παυλίδης στον Ιταλό Losurdo, που ασχολείται με το συγκεκριμένο ζήτημα.

Αν ήμασταν στον Οδηγητή (με σφυροδρέπανο ή το δαγκωμένο μήλο της Apple και του προπατορικού αμαρτήματος της αστικής κυβέρνησης), θα έπρεπε να συμπληρώσουμε κάτι για την ενότητα «Ψαξ’ το παραπάνω». Αυτό το παραπάνω θα μπορούσε να είναι ένα πρόσφατο βιβλίο για τον Μπιτσάκη, σε επιμέλεια Β. Μπρούμα -που βοηθά πχ να καταλάβουμε καλύτερα τη συνεισφορά του Ε.Μ. στη Φυσική και τη σχέση της με τη φιλοσοφία. Αλλά είναι πάντα καλύτερο να καταφεύγουμε στο πρωτότυπο. Δηλαδή στα έργα του ίδιου του Μπιτσάκη ή τα βίντεο της εκδήλωσης -όταν με το καλό ανέβουν στο κανάλι του ρεύματος, που έγινε ΚΑΠ.

Τα υπόλοιπα τραπέζια δεν είχα χρόνο να τα παρακολουθήσω. Αν έκανα μια επιλογή, μπορεί να έβλεπα το τέταρτο -και τελευταίο- για τον πολιτικό Μπιτσάκη. Με αποθάρρυνε όμως ότι στο Ρεύμα σχεδόν κανείς δεν τον αντιμετωπίζει κριτικά, δηλαδή επιστημονικά, δηλαδή διαλεκτικά -βλέποντας τις αντιφάσεις του, χωρίς να τις προσπερνάει. Πχ κανείς από τους παραπάνω δε θα επικρίνει δημόσια τα στερνά του Ευτύχη, που έκλεινε το μάτι στην αριστερή κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ -ή και παλιότερα, τον πρόλογο που έγραψε στο «Φαινόμενο της Προσωπολατρίας», σε πλήρη αντίθεση με το περιεχόμενο του βιβλίου. Κι ελάχιστοι καταλαβαίνουν πως αυτή η αποσιώπηση δε δείχνει σεβασμό, αλλά ένα είδος προσωπολατρίας που αναπαράγει μερικές από τις χειρότερες παραδόσεις του παρελθόντος, αλλά κυρίως δεν έχει να προσφέρει τίποτα, για να προχωρήσουμε στους «δρόμους της διαλεκτικής» και να ποτίσουμε το «αειθαλές δέντρο της γνώσης».

Στην ντισκοτέκ την παλιά

Πότε καταλαβαίνεις πως δεν είσαι πια νέος; Υπάρχουν διάφορα ορόσημα που στο δείχνουν: όταν ξύρισε το κεφάλι του ο Γκάλης κι έπαψες να πιστεύεις πως μπορεί να επιστρέψει ως παίκτης. Όταν σταμάτησαν οι σφοι στο Φεστιβάλ να σου δίνουν κάρτα γνωριμίας με την ΚΝΕ. Όταν δε βρίσκεις πια όρεξη να διαβάσεις μακροσκελείς πλατφόρμες και συνεδριακά ντοκουμέντα του εξωκοινοβουλίου. Όταν λες το ΝΑΡ με το παλιό του όνομα. Ή όταν επανιδρύει τον εαυτό του και δεν έχεις εσωτερική πληροφόρηση ή με ποιον να το συζητήσεις.

Περάσαμε όμορφα και ευτυχισμένα χρόνια λέγοντάς την Σαχτάρ Ντόνετσκ και έρχεσαι τώρα να μας την πεις Σαχτιόρ και να τα γκρεμίσεις όλα;

Σουρεάλ ατάκα του Πανούτσου, σε κάποια «Σούπερ Μπάλα» στο MEGA, που τελείωνε κατά τις 3πμ, με ρεκόρ μεταμεσονύχτιου διαφημιστικού χρόνου και σπασμένων νεύρων. Κάνουμε τη Σαχτάρ-ΝΑΡ -που κάνουν και ρίμα- και το Σαχτιόρ «Κομμουνιστική Απελευθέρωση». Κρατάμε το Ντονέτσκ που κάποιοι το φαντασιώνονται ως Λαϊκή Δημοκρατία, και το πορτοκαλί χρώμα της φανέλας, ασορτί με την παρδαλή αντεπανάσταση και το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο των οράνιε στο λυκαυγές της εποχής του ολοκληρωτικού καπιταλισμού. Αλλάζουμε τον Πανούτσο με οποιοδήποτε νηφάλιο άτομο και τις μεταμεσονύκτιες διαφημίσεις με μαραθώνιες συλλογικές διαδικασίες που κρατάνε ως το άλλο πρωί. Κρατάμε και τα ευτυχισμένα χρόνια, για την ειρωνεία. Πάμε.

Περάσαμε όμορφα και ευτυχισμένα χρόνια με το ΝΑΡ και τα κουκουνάρια, το δίλημμα για το άρθρο του λήμματος «ΕΑΑΚ» και έρχεστε τώρα εσείς να τα γκρεμίσετε όλα;

Στην πραγματικότητα, περάσαμε όμορφα και ευτυχισμένα χρόνια με τις προεργασίες-ζυμώσεις-κοσκινίσματα για πρόσφατα εγκαίνια, κάτι που αποτυπώνεται και στην αναδρομή του «Πριν» που μας ταξιδεύει στον χρόνο.

Ας δούμε μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα.

Η πορεία προς ένα σύγχρονο κομμουνιστικό πρόγραμμα και κόμμα, που έφτασε στο ιδρυτικό συνέδριο μιας νέας κομμουνιστικής οργάνωσης, ήταν μακριά, γεμάτη με αγώνα, τόλμη, επαναστατική δράση και αναζήτηση, όχι χωρίς αντιφάσεις και πισωγυρίσματα. Αφετηρία είχε την «ανταρσία της ΚΝΕ» και μεγάλου μέρους της βάσης του ΚΚΕ το 1989 (...) Μεγάλος σταθμός αυτής της πορείας το 1ο συνέδριο του ΝΑΡ τον Ιούλη του 1998, όπου τεκμηριώθηκε βαθύτερα ο κομμουνιστικός χαρακτήρας της οργάνωσης (...) Ήδη από τον Μάρτη του 1995 έχει ιδρυθεί η νεολαία Κομμουνιστική Απελευθέρωση, ως υπέρβαση της ΚΝΕ-ΝΑΡ. (...) Στο 2ο συνέδριο του ΝΑΡ (7-9 Ιούλη 2006) (...) σημειώνεται πως «η επαναστατική κομμουνιστική οργάνωση αποτελεί κρίσιμη αφετηρία για τη συγκρότηση του πολιτικού επαναστατικού υποκειμένου γενικά», θέτοντας τον στόχο για το ΝΑΡ «να αναβαθμίσει την οργάνωσή του με βάση την αντίληψη της κομμουνιστικής επαναθεμελίωσης».

Μη φύγει κανείς, αυτά ήταν απλώς ορεκτικά. Τώρα μπαίνουμε στο καλό.

Η διαδικασία διαμόρφωσης ενός σύγχρονου προγράμματος και κόμματος κομμουνιστικής απελευθέρωσης πήρε πιο συγκεκριμένο και σαφή χαρακτήρα στο 3ο συνέδριο του ΝΑΡ στις 29 Νοέμβρη-1 Δεκέμβρη 2013 (...)
Τα επόμενα συγκεκριμένα βήματα αποτυπώθηκαν στην Πολιτική Απόφαση, όπου δηλώνεται πως «το ΝΑΡ θέτει στους εργαζόμενους σε δημόσιο πολιτικό διάλογο το ζήτημα της συγκρότησης σύγχρονου κομμουνιστικού φορέα, ενός κόμματος για την κομμουνιστική απελευθέρωση». (...)
Σαν αποτέλεσμα αυτών των κατευθύνσεων το ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση κατέθεσε τον Νοέμβρη του 2015 «Πρόταση διαλόγου και συστράτευσης για κομμουνιστικό πρόγραμμα και κόμμα», η οποία παρουσιάστηκε σε εκδήλωση στις 12 Δεκέμβρη. (...)
Σε μια περίοδο πυκνών εξελίξεων και έντονων συζητήσεων, η προσπάθεια δεν προχώρησε ουσιαστικά, οπότε νέα ώθηση κλήθηκε να δώσει το 4ο Συνέδριο του ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση, που πραγματοποιήθηκε 1-3 Δεκέμβρη του 2017. (...)
Σαν άμεσα βήματα το 4ο συνέδριο του ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση απεύθυνε ανοικτή πρόσκληση διαλόγου και συσπείρωσης (...)
Το Πανελλαδικό Σώμα, που οργάνωσε το ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση στις 14-16 Δεκέμβρη του 2018, κατέληξε σε Προγραμματική Διακήρυξη, σαν μια κεντρική συμβολή στην συνολική προσπάθεια για τον στόχο της νέας κομμουνιστικής οργάνωσης (...)

Αν κάποιος έχει φτάσει ως εδώ, δύσκολα θα σταματήσει τώρα, έστω και από περιέργεια για να δει πού θα πάει η βαλίτσα.

Παράλληλα τον Οκτώβρη του 2018 συγκροτήθηκε Πρωτοβουλία Διαλόγου για ένα σύγχρονο κομμουνιστικό πρόγραμμα και κόμμα (...) η οποία ξεκίνησε μια ανοιχτή διαδικασία και διαμόρφωσε ένα Κείμενο Αρχών που αφού συζητήθηκε για ένα 12μηνο, ήταν το εισηγητικό κείμενο στην Πανελλαδική Συνάντηση στις 10-11 Ιούλη 2021 στην Καισαριανή...

Μπορεί να μη βγαίνουν ακριβώς οι ημερομηνίες (από το '18 πάμε στο '21 ενώ μεσολαβεί ένα... δωδεκάμηνο), αλλά το κείμενο μας εξηγεί γιατί:

Στη διαδικασία αυτή, μετά από διεργασίες, υπερβάσεις και παρά την καθυστέρηση που επέβαλλε η πανδημία του Covid-19, έγινε ένα σημαντικό πολιτικό και οργανωτικό βήμα μπροστά. Συγκροτήθηκε η Πρωτοβουλία για Σύγχρονο Κομμουνιστικό Πρόγραμμα και Κόμμα, εκλέχτηκε Πανελλαδική Γραμματεία της Πρωτοβουλίας, ορίστηκαν ομάδες εργασίας πάνω στις βασικές θεματικές για την επεξεργασία προγραμματικών θέσεων.

Μπορεί ο νέος φορέας να μην ήταν έτοιμος στα 100 χρόνια από τον Οχτώβρη, ωστόσο φαίνεται πιθανό να προλάβει μια άλλη επέτειο, από τα 200 χρόνια του '21. Αλλά η επόμενη παράγραφος της αναδρομής μας ταξιδεύει στο κοντινό 2024. Αυτό πια δεν είναι κόμμα, αλλά η θεωρία των σταδίων...

Το 5ο συνέδριο του ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση (1-3 Μαρτίου 2024) ήρθε να καταδείξει την αποφασιστικότητα για να ολοκληρωθεί η προσπάθεια για μια ανώτερη φάση οργανωτικής και προγραμματικής συγκρότησης για το εγχείρημα της κομμουνιστικής επαναθεμελίωσης. (...) Στο κείμενο σαν στόχος μπαίνει «να γίνει το αμέσως επόμενο διάστημα το αποφασιστικό ποιοτικό βήμα συγκρότησης μιας ανώτερης κομμουνιστικής οργάνωσης… Το 5ο συνέδριό αποφασίζει ένα συγκεκριμένο σχέδιο πρακτικών και πολιτικών βημάτων που οδηγούν στην ίδρυση της νέας οργάνωσης…».

Κι αν φτωχική τη βρήκες την Ιθάκη, δε σε γέλασε. Σημασία είχε το ταξίδι που συνεχίζεται. Οι τρεις δεκαετίες ήταν η αρχή, τα πρώτα κοιλοπονήματα, η απαρχή της έναρξης μιας εισαγωγικής διαδικασίας του καινούριου, που παλεύει να γεννηθεί από τις στάχτες και τα γκρεμισμένα θεμέλια του παλιού. Για την απίθανη περίπτωση που κάποιος προσπέρασε σκρολάροντας αυτήν την αναδρομή, ακολουθεί μια περίληψη, σε δική μου ελεύθερη απόδοση.

Βρισκόμαστε στο εθνοαστοσωτήριο 1990 -στα τέλη του σύντομου εικοστού αιώνα και του χρυσού αιώνα της μεταπολίτευσης. Η «ανταρσία της ΚΝΕ» πήγαινε για κόμμα νεολαία, αλλά έφτιαξε παρέα ρεύμα, που προχωρά άμεσα στο 1ο συνέδριό του (το 1998) και κάνει το 2ο στο καπάκι (το 2006), χωρίς ανάσα και οξυγόνο.
Οκτώ χρόνια στο δημοτικό, οκτώ χρόνια γυμνάσιο Σημίτης, οκτώ χρόνια Πανεπιστήμιο...

Χαλλαροί ρυθμοί, η φράξια της Σαλονίκης, το ΜΕΡΑ φεύγει η ΑΝΤΑΡΣΥΑ έρχεται, πολιτική ανορθογραφία, λάθος μες στο κεφάλαιο του λάθος λήμματος. Αραιός πολιτικός χρόνος, κάθε μήνας μετρά σαν ΜΕΡΑ, κάθε οκταετία σαν καταστατική πρόβλεψη για ένα συνέδριο ανά 3ετία. Βάσει ακολουθίας, το συνέδριο θα τρίτωνε μες στο ’14, αλλά γίνεται αιφνιδίως στην τελική ευθεία του ’13 και γλυκοχαράζει δειλά στον ορίζοντα (που είναι πάντα κόκκινος) η προοπτική ενός νέου κομμουνιστικού φορέα.

Μια οργανωτική τομή που τα αλλάζει όλα, επιταχύνει τις εξελίξεις, οργανωτικούς πυρήνες, μποζόνια και ηλεκτρόνια, σπάει τον πάγο με τον παγοκόφτη της Σάρον (τασικό Ένστικτο), χαράζει τον δρόμο για το νέο πολιτικό υποκείμενο και για ένα ρεύμα που όταν μεγαλώσει, θέλει να γίνει κόμμα, αλλά πλησιάζει τα 35 και το πιάνει οργανωτική κρίση μέσης ηλικίας.

Νιώθει ρεύμα ανάδελφο, 100 χρόνια μοναξιάς, κάνει άλλο ένα συνέδριο μες στο ’17, τρεις μέρες που δε συγκλόνισαν τον κόσμο, και μετά ένα σώμα, που βγαίνει λαπάς αν δεν έχεις γράμμωση, σαφείς στόχους και κάνεις λίγη επαναστατική γυμναστική μια στα τόσα.

Αλλά όσα δε φέρνει η στιγμή, τα φέρνει ένα Σώμα. Οι συνθήκες ωριμάζουν, οι κόποι ανταμείβονται, ζούμε στην εποχή των κομμάτων -όπου το νέο παλεύει να γεννηθεί και το παλιό αρνείται να πεθάνει-, καλή λευτεριά απελευθέρωση, πάει το παλιό το ρεύμα, ζήσαμε εμείς καλά και αυτοί με οργάνωση, και όποιος δε βλέπει καμιά διαφορά με "Πριν", πάσχει από τύφλωση και πολιτική μυωπία.

Ναι... Δε νομίζεις ότι οφείλεις μια λίιιγο πιο σοβαρή πολιτική κριτική;
Ενδεχομένως. Αρκεί να αποδειχτεί πως έχουμε να κάνουμε με (πιο) σοβαρές, πολιτικές διαδικασίες και όχι με τη μέρα της μαρμότας. (Και να φανταστείς δεν έπιασα καν τη σημειολογία για Συνέδριο τη μέρα του Βαλεντίνου...).

Ασφαλώς είχαμε μια σειρά διαδικασίες, προγραμματικές επιτροπές, προσυνεδριακός διάλογος κι επίσημα ντοκουμέντα. Αλλά αυτά τα αφήνω για τον book νομικάριο (που ανακαλύπτει διαμαντάκια κάτω από τόνους λάσπης και λέξεων) και την ΚΟΜΕΠ που επιμένει να κρίνει-κριτικάρει πολιτικά τους πάντες (ακόμα και τον ΣΥΡΙΖΑ). Και εν τω μεταξύ ο χύμα κόσμος αναρωτιέται: τι ακριβώς ιδρύεται και αν άλλαξε κάτι στην ουσία, πέρα από το όνομα.

Γενικά, στρατηγικά μιλώντας, το ΝΑΡ επιχειρεί να επανορθώσει το δικό του ιδιότυπο προπατορικό αμάρτημα, όταν δάγκωσε το μήλο του αγνωστικισμού -σαν αυτό της Apple, που είχε μπει και στο σήμα του Οδηγητή κάποτε- και απαλλάχτηκε από τις κλονισμένες βεβαιότητές του για τον μαρξισμό-λενινισμό. Η απομάκρυνση από τις ρίζες του αποτυπώθηκε εμφατικά και στον τίτλο του: Νέο Αριστερό Ρεύμα.
Το ΝΑΡ ξέκοψε από το παραδοσιακό κομμουνιστικό κίνημα για να μη λουστεί την ήττα του και τη διαφαινόμενη τότε χρεοκοπία του -αντιγράφοντας ίσως, κατ’ αναλογία και κατά φαντασία, το σκεπτικό των μπολσεβίκων που διέκοψαν στον καιρό τους κάθε αναφορά στη σοσιαλδημοκρατία. Ενώ απαρνήθηκε (απετάξατο) την οργανωτική δομή του κόμματος νέου τύπου -τηρουμένων των αναλογιών, όπως ο παπατζής Ανδρέας δήλωνε ότι έφτιαχνε σοσιαλιστικό «κίνημα» για να διαφοροποιηθεί από τους παραδοσιακούς κομματικούς σχηματισμούς.

Το ΝΑΡ διέβη οικειοθελώς τον Ρουβίκωνα και απέρριψε βασικές έννοιες, όπως ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός και η δικτατορία του προλεταριάτου. Έπεσε αναπόφευκτα με τα μούτρα στο πηγάδι της «νέας Αριστεράς»: τις πρακτικές, τις χαλαρές δομές και την θεωρητική πολυγλωσσία ενός χώρου, που δεν είχε άμεση σχέση με τον αριστερισμό της εποχής του Λένιν, αλλά έβαλλε ευθέως ενάντια στο κομμουνιστικό κίνημα, με... κινηματικό πρόσημο. Η Νέα Αριστερά (όχι του Χαρίτση) ήταν βασικά ένας τρόπος να δηλώνει κανείς επαναστάτης, χωρίς να είναι τόσο (φιλο)κομμουνιστής ή «συνοδοιπόρος» με τη βασική δύναμη που παλεύει για να αλλάξει τον κόσμο. Αλλά ολίγον κομμουνιστής -ημισύντροφος ή ημίσκουμπρας- δε γίνεται...

Εδώ και μερικά χρόνια το ΝΑΡ δείχνει να κάνει έμπρακτη αυτοκριτική για την οικειοθελή απώλεια του περίφημου «Κ». Αλλά το πρόβλημα δεν είναι τα ονόματα των πραγμάτων. Και το «Κάππα» δεν είναι μόνο ένα, αλλά δύο -όπως σημείωνε για το δικό του όνομα ο Κώστας Κάππος, που ξέκοψε νωρίς από το ρεύμα, για αυτόν τον λόγο. Ακόμα και αν δεχόμασταν ως υπόθεση εργασίας την κομμουνιστική στροφή του ΝΑΡ, το ίδιο έχει αρκετή αυτογνωσία τουλάχιστον για να μη δηλώνει κόμμα -ακόμα.

Δεν είναι κόμμα, δεν είναι κόμμα αυτό που ζούμε
Είναι σου λέω πανικός, ένας μικρός Τιτανικός
(...)
Προχτές στο μπαρ το Ταξικό Ναυάγιο
Βρέθηκα να τα πίνω με έναν Χάγιο...

Κάτι που ανοίγει φιλοσοφικά ερωτήματα: πότε μια οργάνωση γίνεται κόμμα, η ποσότητα νέα ποιότητα και μερικοί κόκκοι άμμου, σωρός ή αμμόλοφος. Και θυμίζει τη μάχη με τα εισαγωγικά που έδινε το μ-λ ρεύμα (γράφοντας εμμονικά «Κ»ΚΕ) με τον Ναρίτη Απελευθερωτή Σπαρίλα να σχολιάζει πως αν η Προλεταριακή Σημαία βάζει εισαγωγικά για το ΚΚΕ στο πρώτο Κάππα, θα έπρεπε να βάζει και για το ΚΚΕ (μ-λ) στο δεύτερο, που αντιστοιχεί στο κόμμα.
Φαντάσου, όμως, να πρέπει να βάζεις και στα δύο...

Δε θέλω να μηδενίσω τη δουλειά κανενός που στήνει κάτι από το μηδέν και έχει ανοιχτά ερωτήματα. Αλλά μια πρόχειρη ματιά στην εισήγηση του Μαυροειδή και στα ντοκουμέντα του συνεδρίου δε μας φανερώνει κάποια καινοτόμα θεωρητική ή προγραμματική προσέγγιση, πέραν της πεπατημένης: μεταβατικό πρόγραμμα, ολοκληρωτικός καπιταλισμός (που τόσα χρόνια μετά, πρέπει να έχει εξελιχθεί σε νέο στάδιο, με την τεχνητή νοημοσύνη και τόσες εξελίξεις) και αντανακλαστικά χοντροκομμένου ετεροπροσδιορισμού από το ΚΚΕ -που συνεχίζει να αποτελεί υπαρξιακό όρο για τον χώρο.

Δηλαδή το μόνο καινούριο είναι το όνομα; Ναι αλλά όχι ακριβώς, βασικά ούτε καν. Είναι απλώς δάνειο από το όνομα της νεολαίας. Είναι όπως όταν θες να ανοίξεις ένα site, αλλά τα περισσότερα ονόματα / domain είναι πιασμένα: ανασύνταξη, ανασύνθεση, ανασυγκρότηση, αναδόμηση. Και μένεις αναγκαστικά με αυτό που είχες κατοχυρωμένο: απελευθέρωση. Ή σαν κακό μάρκετινγκ -αλλά οι σφοι, ακόμα και ημίσκουμπρες, δεν είχαν ποτέ καλή αίσθηση σε τέτοια πράγματα, διαβολικά, της αγοράς.

Βασικά αυτό που θα ταίριαζε καλύτερα στο νόημα είναι το (κομμουνιστική) επανίδρυση, αλλά το πρόλαβαν και το μαγάρισαν οι Ιταλοί. Ή εναλλακτικά το «επαναθεμελίωση», που είναι όμως πολιτικό αυτογκόλ: δεν υπονοεί απλώς κάποια «κατάρρευση» που δεν άφησε πέτρα πάνω στην πέτρα, αλλά ότι ήταν σαθρά και τα θεμέλια και πρέπει να τεθούν από την αρχή.

Μέχρι νεωτέρας, πάντως, το εγχείρημα μοιάζει με ανακαίνιση-αναπαλαίωση κι εκείνο το τραγουδάκι που λέει:
Στην ντισκοτέκ την παλιά, φέραν νέα φώτα.
Στρώσαν' καινούρια χαλιά κι άνοιξαν την πόρτα
Αλλά είναι ζήτημα αν υπάρχει Ελπίδα εκεί που πήγε ο Μιθριδάτης και όσοι μήδισαν το ’15. Ή αν υπάρχουν ακόμα οι καλύτεροί τους στίχοι.

Αλλά εμείς (δηλαδή αυτοί -εμείς είμαστε οι άλλοι) θα την φτιάξουμε την οργάνωση, και αυτόν τον σάπιο κόσμο, θα το δεις. Χαμένε, α χαμένε.

Υγ: Όρκο παίρνω πως τα πανιά αυτής της ανάρτησης είχαν βάλει στόχο την Πλεύση Ελευθερίας, αλλά την παρέσυραν τα ρεύματα  και κάπου ξεστράτισαν στην πορεία. Τα έχει αυτά η Ζωή, ο πολιτικός και ο μπλογκερικός στίβος...