Δελτίο Κομινφόρμ VII

ή αλλιώς δυστυχώς δε σε εκτέλεσαν "σύντροφε"

Λέγαμε χτες για τις διάφορες τιμές που απέδωσαν διάφοροι με τον τρόπο τους στην επέτειο της Βάρκιζας -και της ολομέλειας του ΚΚΕ που την ακύρωσε εν μέρει, αφού ούτως ή άλλως ποτέ δεν τηρήθηκε.

Η Έλενα Κατρίτση της ΕΡΤ πχ είχε καλεσμένη στην εκπομπή της ("Προσωπικά") την Έρη Ρίτσου, κι ελπίζω πως θα ανέβει σύντομα στο διαδίκτυο, για να τη δούμε και όσοι δεν προλάβαμε τη ζωντανή μετάδοση. Αναρωτιέμαι πάντως πότε επιτέλους θα πει κάποιος καλεσμένος στην οικοδέσποινα πως το όνομα της εκπομπής είναι λάθος, βασικά γιατί το "προσωπικό" είναι και πολιτικό.
Πολιτικά, δεν έχω αισθήματα για σένα φιλικά...

* * *

Η κυριακάτικη "Δημοκρατία" (πάντα εντός εισαγωγικών, όπως κι η αστική) έδινε το βιβλίο του Τάκη Λαζαρίδη "ευτυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι". Κι επειδή τότε δεν τον είχε βρει και περιμαζέψει ακόμα ο "αριστερός" Κούλογλου να του δώσει όχι απλώς βήμα αλλά μόνιμο στασίδι, και το βιβλίο του ήταν σαφώς αντιδραστικό, ο μόνος οίκος που βρέθηκε να το εκδώσει ήταν ο Πελασγός, με το ακροδεξιό πολιτικό στίγμα. Τίποτα δεν είναι τυχαίο σε αυτή τη ζωή...

Τουλάχιστον αυτός τα έλεγε από νωρίς. Κρίμα όμως που δεν το κατάλαβε πιο νωρίς να γλίτωνε και την ταλαιπωρία ο άνθρωπος. Φυλακές, δίκες, παραλίγο εκτέλεση, μαζί με τον Μπελογιάννη... Κι έτσι κάθε φορά που ακούω αυτόν τον τίτλο, μου έρχεται αυθόρμητα ως απάντηση ο σημερινός υπότιτλος: δυστυχώς δε σε εκτέλεσαν "σύντροφε".
Κι όχι, δεν είναι καφρίλα, αλλά συμβουλή με αγάπη. Τουλάχιστον θα 'χες γλιτώσει την υστεροφημία σου,,,

Την ίδια μέρα η Εστία έδινε ένα αντίστοιχο πόνημα, με "όλη την αλήθεια" για τον Άρη Βελουχιώτη και το Μελιγαλά. Ναι αλλά πόσα τέτοια να αντέξει κανείς σε μια μέρα. Έπρεπε να διαλέξω το ένα...

* * *

Μπορεί η ΑΕΛ να έχασε το Σάββατο στο Καραϊσκάκη και να έχει πάρει την κάτω βόλτα στη βαθμολογία (ενώ κάποτε ο δικός της τίτλος σηματοδοτούσε την έναρξη της... "πέτρινης δεκαετίας" του Ολυμπιακού -μέχρι να έρθει από τη ΓΛΔ ο γιος του Πέτρου Κόκκαλη και να αλλάξει τα κόζια), αλλά αύριο, που είναι η μέρα του Βαλεντίνου και του πανελλαδικού αγροτικού συλλαλητηρίου, είναι ένα σύνθημα που όλους μας ενώνει: αγρότες, ερωτευμένους κι ενδιάμεσους (μη εξαρτημένους).

ΑΕΛ, τρακτέρ και love is in the air...

Οι Μπαλούρδοι εξαιρούνται από την παραπάνω αγωνιστική κι αγαπησιάρικη ενότητα και περιμένουν τους αγρότες και το μαχητικό, γαλατικού τύπου (αλά Αστερίξ) αυθορμητισμό τους, με καρδιοχτύπια κι αγωνία -μεγαλύτερη κι από τις θαυμάστριες του γνωστού Κρητικού αγρότη...

* * *

Λεβεντιά και βάσεις μαζί δε γίνεται, λέει ένα σύνθημα στην Κρήτη -αφού πιάσαμε τη λεβεντογέννα. Και επίγειος παράδεισος, με τόσα κρούσματα καρκίνου γύρω από τις βάσεις, είναι επίσης ουτοπικός. Εξαιρείται ο Μητσοτάκης, που έχει πάθει ανοσία και έκανε άφοβα κάθε χρόνο στο Μαράθι μπάνιο.

Και δεν υπάρχουν πολλά θεάματα, πιο θλιβερά από το να βλέπεις τους Κρητίκαρους, που πετούσαν κάποτε τους Αμερικάνους στη θάλασσα (για να μην περάσει η ατιμωρησία της "ετεροδικίας") γιατί πχ τάχα πείραξαν την αδερφή τους, να γυρίζουν τώρα σκηνές από την ταινία "καλώς ήλθε το δολάριο", με τα ναυτάκια τα ζουμπουρλούδικα, που ήρθαν σαν μάννα εξ ουρανού για τα μαγαζιά, μες στο χειμώνα, όπου δεν κουνιέται φύλλο, και μπορεί να σε πιάσει μελαγχολία ακόμα και στα εξωτικά Χανιά -όπου χιόνισε πρόσφατα, αλλά περίμεναν να έρθει ο αμερικάνικος στόλος, για να δουν "άσπρη μέρα".
Μπορείτε να δείτε μερικά χαρακτηριστικά γλοιώδη σχόλια (που δεν είναι τόσο μειοψηφικά, όπως άλλοτε), όπως τα σταχυολόγησε ο Poe στο ιστολόγιό του.

* * *

Χρωστάω κι ένα κομμάτι για τη θέση ανάνηψης, όπου σου κάνουν κάποιες "λαβές" και σε γυρίζουν στο πλάι, για να σε κρατήσουν ή μάλλον να σε επαναφέρουν στη ζωή. Οι πολιτικοί ανανήψαντες της Μακρονήσου πχ είναι ζωντανοί-νεκροί (κομμουνιστές που ξέχασαν να πεθάνουν, όπως λέει ο Ζίζεκ) που δεν τους έχει πιάσει όμως νεκρική ακαμψία. Και το ζητούμενο για τους αναμορφωτές τους δεν είναι απλά να τους επαναφέρουν στη ζωή και τις αγκάλες της μαμάς-πατρίδας, αλλά να τους έχουν όσο το δυνατόν πιο εύκαμπτους, σε βαθμό οξείας οσφυοκαμψίας. Αυτή λοιπόν είναι η θέση ανάνηψης για το πολιτικό μας σύστημα, που χτίζει νέους Παρθενώνες. (Και κάτι άσχετο, αλλά μήπως ήξερες εσύ, σφε αναγνώστη, πως το "παρτενοπέι" της Νάπολι, σημαίνει βασικά "Παρθενόπες";)

* * *

Πήρε το μάτι μου κάπου (στα Σαββατιάτικα του Teddy) μια δήλωση του Σταύρου Θεοδωράκη, που λέει πως η χώρα συχνά σώθηκε από μικρά κόμματα και πολιτικούς που δεν υπολόγισε κανείς αρχικά τη δύναμή τους.
Μόνο εγώ έκανα το συνειρμό και κατάλαβα πως ονειρεύεται να γίνει Μεταξάς;
-Αλόρ σε λα γκερ... Πάμε άλλη μία, να το τραβήξω από καλύτερο πλάνο..

* * *

Εγώ μονάχα ένα πράγμα θα σου πω.
Μου φτάνει πως μεγάλωσα με σένα.

Στίχοι του Λουκιανού για το μικρό Ήρωα, που θα μπορούσαμε να τους τραγουδήσουμε εμείς για εκείνον.

Το Πρώτο Θέμα εν τω μεταξύ κατάφερε να μας θυμίσει πόσο βρωμερό είναι, πουλώντας cd με τα τραγούδια του -παρά την αντίθετη θέληση του ίδιου και της οικογένειάς του. Κι έτσι ξέσπασε ένας σχετικό ντόρος και πέρασε στα ψιλά ένα άθλιο κείμενο του αντιδραστικού Πανούτσου (που βρήκε επιτέλους στο Liberal, το σπίτι που του ταιριάζει).

Γιατί άθλιο; Το πρόβλημα δεν είναι προφανώς οι σωστές επισημάνσεις για τις μετά θάνατον αγιογραφίες με τις πολιτικάντικες σκοπιμότητες, ούτε πως την πέφτει στο Σύριζα -εξάλλου για αυτό πληρώνεται- και τον καθιστά συμπαθή. Αλλά ότι ο Πανούτσος (κι ο κάθε Πανούτσος) δεν είχε ποτέ αξίες για να αποκλείσει το Πρώτο Θέμα και τη βρωμιά του από αυτές. Και έτσι είναι προκλητικό να προσπαθεί να φέρει τον Κηλαηδόνη στα δικά του "απολίτικα" μέτρα.

* * *

Αύριο κάνει ντεμπούτο κι η καθημερινή εφημερίδα του συγκροτήματος Χατζηνικολάου, για να επισημοποιήσει τον έρωτά του με τη ΔΦΑ, με τίτλο "Αληθινές Ειδήσεις" (μετάφραση του Real News). Μπορεί να μην έχει λεφτά να πληρώσει τους εργαζόμενους στο ραδιόφωνο κι η κατάσταση να είναι κάπως έκρυθμη, αλλά τι ψυχή έχει μια εφημερίδα (που θα κλείσει μες σε λίγες βδομάδες) για να μην τη βγάλει;

* * *

Στη δίκη του Πελετίδη (που δεν έδωσε χώρο στους χρυσαυγίτες για εκδήλωση), είχαμε* μία ακόμα αναβολή, προφανώς γιατί υπολογίζουν στο γνωστό δικαστικό κόλπο για τους αλληλέγγυους: εντάξει, θα μαζευτούν, θα φωνάξουν, θα συμπαρασταθούν και στο τέλος θα βαρεθούν και θα τον αφήσουν μόνο του. Ναι αλλά δεν ξέρουν καλά πού έμπλεξαν...

(* να διορθώσω αυτό το σημείο: αναβολή είχαμε μόνο στη μία από τις δύο υποθέσεις της δίκης, που συνεχιζόταν μέχρι πριν από λίγη ώρα)

Φοβερό σκίτσο του Πάνου Ζάχαρη

Ηλεκτρικά όνειρα και Electric Nights VOL II

Ο Θερσίτης, που είναι Κρητικός και κριτικός Κουκουές, από τους ωραίους "γκρινιάρηδες" (σαν το γνωστό δίδυμο στο Μάπετ-Σόου) που δύσκολα ικανοποιούνται, είτε πρόκειται για το Κόμμα είτε για τον ΠΑΟΚ, λέει πως η κομματική ζωή και δράση στη λεβεντογέννα -που δεν αποδείχτηκε εξίσου συντροφογέννα κι αυτό έχει βρίσκει εξήγηση στις οικονομικές-κοινωνικές συνθήκες του πολιτικά πράσινου νησιού- μοιάζει κάποιες φορές να περιστρέφεται γύρω από το στρατηγικό στόχο ενός τσιμπουσιού, όπως στο γαλατικό χωριό, ή τέλος πάντων μιας συνεστίασης, με φαΐ, χορό, τραγούδι κι ας μην έχει προηγηθεί κάποια περιπέτεια, που να το δικαιολογεί. Το δικαιολογεί όμως η οικονομική εξόρμηση, που γίνεται τέτοιες μέρες, κάθε χρόνο. Και η συγκέντρωση δυνάμεων δε γίνεται ακριβώς με κινηματικούς όρους, αλλά σε ένα τραπέζι, να φάμε για να καρδαμώσουμε.

Αυτό τεκμηριώνεται και στατιστικά. Οι περισσότερες πορείες-κινητοποιήσεις στα Χανιά μαζεύουν συνήθως 150 άτομα, που είναι σχεδόν πάντα τα ίδια, γνωρίζονται όλα μεταξύ τους, κι αν κάποιος λείψει απροειδοποίητα, ανησυχούν οι υπόλοιποι κι αρχίζουν τα τηλέφωνα για να τον βρουν. Γι' αυτό κι όταν γίνεται καμιά παγκρήτια κινητοποίηση (πχ στη Σούδα) ή το 13' που ήταν διήμερο της ΚΝΕ, η πορεία δεν έκανε το συνηθισμένο δρομολόγιο, αλλά πέρασε από την παλιά πόλη, το λιμάνι κι όλους τους κεντρικούς δρόμους, για να τη χαρούμε εμείς και να τρομάξουν οι οχτροί μας, που δε βλέπουνε τέτοια, πολύ συχνά.

Από την άλλη υπάρχει και το "κάλλιο λιγότερα, αλλά καλύτερα" του Βλαδίμηρου. Καλύτερα να 'μαστε λίγοι και καλοί, σύντροφοι (συγγενείς) και φίλοι, με οικογενειακό κλίμα κι ατμόσφαιρα, παρά σε ένα μεγάλο αστικό κέντρο, σαν τη Θεσσαλονίκη, που δε δικαιολογεί μικρές συγκεντρώσεις, και σε πιάνει χειρότερη μελαγχολία από τον κόσμο που (δεν) έρχεται. Και δεν υπάρχει και η δικαιολογία να πεις πως πήγες, αλλά χάθηκες μες στο πλήθος και δε σε είδαν οι άλλοι.

Τέλος πάντων, η κινηματική μελαγχολία δεν κάνει διακρίσεις, ούτε καν στην πρωτεύουσα, όπου γίνονται περισσότερα πράγματα, εκδηλώσεις, πρωτοβουλίες, κινητοποιήσεις, και (μαζί με τα άλλα) συνεστιάσεις, που μπορεί να σε ξεγελάσουν παροδικά. Αυτό που μπορεί να την επιτείνει όμως, τέτοιες μέρες κάθε χρόνο, δεν είναι η αλλεργία (μου) στα Χριστούγεννα και την εμποροπανήγυρη, που στενεύει ασφυκτικά τον κλοιό γύρω μας, αλλά αυτές οι συνεστιάσεις. Κι αυτό μπορεί να συμβεί με δύο τρόπους, αντικειμενικά κι ανεξάρτητα από τη θέλησή μας (χωρίς να 'ναι και νομοτέλεια). Είτε γιατί, στα Χανιά πχ, μαζεύουν περισσότερο κόσμο από τις πορείες -και δεν είναι μόνο η τρίτη ηλικία που κάνει τη διαφορά, ενώ δυσκολεύεται να κατέβει στο δρόμο, αλλά γενικό πρόβλημα. Είτε γιατί η παράδοση και η δύναμη της συνήθειας (αυτή η μάστιγα) δεν αφήνει περιθώριο για κάτι διαφορετικό.

Προφανώς υπάρχουν δώρα κι εκπλήξεις που δε θα σταματήσουν ποτέ να εκπλήσσουν τους απέξω (που δε μας ξέρουν καλά), όπως πχ ο (κλασικός πια) λαχνός με το τάμπλετ και το γουρουνόπουλο, που κυκλοφορεί σε διάφορες παρεμφερείς εκδοχές. Αρκεί να δει κανείς προσεκτικά τη λίστα δώρων που κληρώνεται σε μια συνεστίαση, για να βρει συγκλονιστικές λεπτομέρειες -από ένα ενθύμιο της Τασκένδης, μέχρι χρηστικά και "είδη προικός".

Αυτά βέβαια εντάσσονται στο πλαίσιο της παράδοσης, που είναι στην τελική κομμάτι της γοητείας και της δύναμης του κόμματος, αλλά εκπλήσσουν μόνο όσους δε μας έχουν ζήσει από κοντά. Και δεν αποτελούν προφανώς πρόβλημα από μόνα τους. Πρόβλημα είναι να χάνεις την πρωτοτυπία και την επαφή με τους νεότερους -ή μάλλον το ένα εξαιτίας του άλλου- που δε συγκινούνται ιδιαίτερα από τέτοιες μορφές -όπως ο Γιεγιεδίξ, στην περιπέτεια με τους Νορμανδούς.

Α ναι; Κι από τι συγκινούνται δηλ; Καλό ερώτημα.

Αν η μισή δύναμη της πρωτοπορίας βρίσκεται στην παράδοση, η άλλη μισή (στην Κίνα βρίσκεται) είναι η πρωτοτυπία στις μορφές, που πρέπει να αναπτύσσεται παράλληλα, όχι εις βάρος του πρώτου πόλου.

Κάποιοι σφοι μεταλλάδες από το φυσικό θα αναστενάξουν με νόημα για το απωθημένο τους να κάνει επιτέλους η οργάνωση ήτο ΜΑΣ, ας είναι και η Νεανική Δράση για την Ειρήνη (αν υπάρχει ακόμα) ένα metal party, που θα αφήσει εποχή. Κι ας μην είναι ακριβώς της εποχής μας.

Η κε του μπλοκ, αντιθέτως, καταθέτει ως οδυνηρή εμπειρία μια metal βραδιά των σφων δημοσιογράφων στον πρώην Συρμό, όπου αν δεν ήθελες να ακούσεις το διπλανό σου, δε χρειαζόταν προσπάθεια, απλά ειλικρίνεια. Κι ένιωσα σαν γέρος, που δεν μπορεί "αυτά τα ντάπα-ντούπα" (ούτε τα ντάμπα-ντούμπα ή την Τούμπα) και τα πολλά ντεσιμπέλ. Αλλά η δική μου καλλιτεχνική άποψη δεν έχει ιδιαίτερο βάρος, γιατί όταν ακούω "ηλεκτρικές βραδιές", το μυαλό μου πηγαίνει σε κάτι τέτοιο.

Και ξαφνικά έρχεται (ή μάλλον επιστρέφει, οπότε δεν είναι και τόσο ξαφνικά) αυτό.

Δεν ξέρω κατά πόσο έρχεται να συγκεράσει ή να ξεπεράσει τα παραπάνω, αν θα είναι καλό ή όχι κι αν θα μπορείς να ακούσεις το διπλανό σου, αλλά σίγουρα είναι κάτι τελείως διαφορετικό. Άσε που φέτος αφήνουν το Ψυρρή και πλησιάζουν ακόμα περισσότερο (απειλητικά) προς τα Εξάρχεια. Ενώ η Γούβα, βάσει ονόματος, είναι ό,τι πιο κοντινό υπάρχει στην Κούβα -λες να έχει και ρούμπα, σάλσα, κοκ, το πρόγραμμα;

Ο λόγος στο δελτίο τύπου και τα promo-videos.

ELECTRIC NIGHTS vol. 2

Μετά το επιτυχημένο περσινό ντεμπούτο τους οι «Ηλεκτρικές Βραδιές» κάνουν τη δυναμική επανεμφάνισή τους στη μουσική σκηνή της πόλης! Οι ΚΟΒ Εξαρχείων και ΚΟΒ Γούβας του Κ.Κ.Ε. διοργανώνουν το “Electric Nights vol.2” στα πλαίσια της Οικονομικής Εξόρμησης Νοέμβριος – Δεκέμβριος '16 του Κ.Κ.Ε. και καλούν στη σκηνή τρία σημαντικά και ανερχόμενα συγκροτήματα της hard-rock σκηνής!

Την Τρίτη 20 Δεκεμβρίου στο stage του “Ilion Plus” (Κοδριγκτώνος 31 και Πατησίων, Αθήνα) μία heavy rock/stoner βραδιά με τους «Sober On Tuxedos», «Dead South Dealers» και «Rusty Bonez»!

Οι «Ηλεκτρικές Βραδιές» φιλοδοξούν να αποτελέσουν μία φρέσκια, δυναμική παρέμβαση στα καλλιτεχνικά δρώμενα της πόλης, μία πολιτιστική πρόταση απευθυνόμενη πρωτίστως, αλλά όχι μόνο, στη νεολαία, ένα μουσικό βήμα για καλλιτέχνες, που θέλουν να παρουσιάσουν το υλικό τους και προς όλους όσους ενδιαφέρονται να έρθουν σε επαφή με διάφορα μουσικά είδη και πρωτότυπη μουσική δημιουργία.

Μέσα στις καθημερινές δυσκολίες των εργαζόμενων και της νεολαίας από την αντιλαϊκή πολιτική κυβέρνησης - ΕΕ - κεφαλαίου που τσακίζει το δικαίωμα στη ζωή και τον πολιτισμό για τις εργατικές – λαϊκές οικογένειες και τους νέους απαιτείται αλληλεγγύη, οργάνωση στους χώρους δουλειάς και παρέμβαση στον χώρο του πολιτισμού, καθώς πρέπει πάντα να «πολεμάμε και να τραγουδάμε!».

Πληροφορίες

Ημερομηνία: Τρίτη 20 Δεκεμβρίου

Μέρος: Ίλιον Plus, Κοδριγκτώνος 31 και Πατησίων, Αθήνα

Doors open: 20.30

Ο Αστερίξ στην Κρήτη

Ερχόμενος πριν μερικά χρόνια για πρώτη φορά στη μεγαλόνησο, είχα φτιαγμένη στο μυαλό μου μια εικόνα για τους κρητικούς, που έμοιαζε αρκετά με τους κορσικανούς από την αντίστοιχη περιπέτεια του αστερίξ στο νησί. Πεισματάρηδες κι ιδιότροποι, αγύριστα κεφάλια, ανυπότακτοι και περήφανοι, αλλά γλεντζέδες και έξω καρδιά άνθρωποι, που αν δεν κάνουν ένα γάμο με τετραψήφιο τουλάχιστον αριθμό καλεσμένων, θεωρείται σε στενό, οικογενειακό κύκλο. Με ιδιαίτερα επώνυμα και καταλήξεις, κάτι σαν το ελληνικό αντίστοιχο του οκατεριναμπελατσιτσίξ (του αρχηγού των κορσικανών από το αστερίξ). Και το βασικότερο γνώρισμά τους: ζουν για να πίνουν ρακή ή τσικουδιά, ανάλογα σε ποιο μέρος της κρήτης βρίσκεσαι.

Μπορεί οι κρητικοί να μην έχουν τις αγελαδες και τις άπειρες γαλακτοβιομηχανίες της μακεδονίας –ένα από τα λίγα μειονεκτήματα του νησιού- αλλά έχει ρακή σε αφθονία που τη φέρνει στο τέλος κάθε γεύματος κέρασμα το μαγαζί, μαζί με το γλυκό. Και αν είσαι στο «πολιτισμένο» βόρειο τμήμα του νησιού, πάει και έρχεται. Αλλά αν βρεθείς στα σφακιά πχ δε γίνεται να αρνηθείς το κέρσμα, θα είναι ασυγχώρητη προσβολή για τον οικοδεσπότη. Και δεν έχει σημασία αν παίρνεις αντιβίωση πχ και δεν επιτρέπεται να συνδυαστεί με αλκοόλ, γιατί «ίντα μωρέ κοπέλι, δεν κατέ’εις πράμα, τούτω δω γιατρικό ‘ναι και διώχνει κάθε αρρώστια». Κάπως έτσι πρέπει να την πάτησε εδώ και ο χαλβατζής, σε μια περιοδεία του στα μικρά γαλατικά χωριά που έχουμε δύναμη. Και δώστου ένα ποτηράκι και άλλη μια, να μην προσβάλλεις τον οικοδεσπότη κιάλλο ένα στην ακατάλυτη φιλία των λαών ξέρω γω και την υγεία του αποτέτοιου, που θα ‘λεγε κι ο οβελίξ μεθυσμένος. Το αποτέλεσμα ήταν να κάνει κεφάλι ο σύντροφος και να καταλήξει στην κομματική δουλειά που ακολουθούσε, στο ακλόνητο συμπέρασμα δια της διαλεκτικής μεθόδου, ότι «εδώ πίνετε πάάάρα πολύ».

Η κρήτη λοιπόν είναι ένας ευλογημένος τόπος που τα έχει όλα, μαζί με την αμάλθεια και το κέρας της: λάδι, κρι-κρι, καλό φαγητό, ζεστό κλίμα, τουρισμό, βουνό και θάλασσα, φυσικές ομορφιές, δυο πελάγη (το λιβυκό για τις πιο ψαγμένες εκδρομές), όλα κλεισμένα σε μια λωρίδα γης· ακόμα και τρεις ομάδες στη σούπερ λίγα, που μπορεί του χρόνου να γίνουν τέσσερις (αν ανέβει ο αο χανίων), ενώ η θεσσαλονίκη πχ κινδυνεύει άμεσα να μείνει με μόνο μία ομάδα (μία πόλη, μια τζατζίκι, μια πατάτες). Κι αυτό πέρα από τις όποιες σχέσεις (ανισότιμης αλληλ)εξάρτησης με τον εκάστοτε μαρινάκη ή βαρδινογιάννη, δείχνει κυρίως πως την κρήτη την έχει αγγίξει η κρίση λιγότερο από κάθε άλλη περιοχή της ελλάδας.

Σε αυτό τον ευλογημένο τόπο λοιπόν, που ουσιαστικά δεν έχει χειμώνα (εμείς στο βορρά αυτό το λέμε πρωινή δροσούλα) κι είναι κάτι σα βόρεια αίγυπτος, ευδοκιμούν σχεδόν τα πάντα στο εύκρατο, μικροαστικό του κλίμα κι ειδικότερα στα εναλλακτικά χανιά. Μαγαζάκια με βιολογικά, μπαχαρικά, με τζίντζαλα μίντζαλα (που κάτω από τα τέμπη, πρέπει να τα λένε κάπως αλλιώς), με ανταλλακτικό εμπόριο. Ένα προποτζίδικο προς το νοσοκομείο που γράφει στην ταμπέλα ευτ. μπιτσάκης (και δεν ξέρω αν είναι του ίδιου ή αν πρόκειται για κάποια συνωνυμία, συγγένεια, κτλ), μια οδός κωνσταντίνου μητσοτάκη και ας είναι εν ζωή ακόμα. Τα εναλλακτικά στέκια των πολυτεχνιτών, αν και πολλοί σφοι προτιμούν το ρέθυμνο, που είναι σαν μικρογραφία των χανίων, αλλά έχει περισσότερες θεωρητικές σχολές και πιο πολλά κορίτσια.

Κι από έμψυχο δυναμικό, παραδοσιακοί βρακοφόροι μουστακαλήδες από καρτ ποστάλ, που καμιά φορά κατεβαίνουν στις πόλεις, τώρα που έκλεισαν οι εφορίες στην ενδοχώρα κι αλίμονο αν δε γίνει η δουλειά τους και έχουν κατέβει τζάμπα. Ψηφοφόροι της ντόρας και νοσταλγοί της χούντας, που είχε φτιάξει πέντε δρόμους κι έκτοτε δεν ξανάδε βελτίωση το οδικό δίκτυο. Εναλλακτικός (;) κόσμος, που ήταν σύριζα πολλά χρόνια τώρα, αλλά δεν το ήξερε. Οι τελευταίοι ψηφοφόροι του πασοκ, γιατί όλοι εδώ ήταν με το βενιζέλο (που τον βλέπεις παντού, σαν τον κεμάλ στην τουρκία) και με το πασόκ –κι εξακολουθούν να είναι, άλλο αν (κάνουν πως) δεν το ξέρουν. Πίσω μ-λ, πυρήνες (πληθυντικός, έτσι;) του επαμ, αναρχικοί που δηλώνουν ανοιχτά εκλογική στήριξη στο σύριζα, αντιρατσιστικό φεστιβάλ που μαζεύει μισή μυριάδα κόσμο κάθε χρόνο και γενικώς όλα όσα μπορείς να φανταστείς.

Όλα; Όχι. Γιατί ένα μικρό γαλατικό κόμμα με γενναίους πολεμιστές αντιστέκεται και θα συνεχίσει να αντιστέκεται στις (π)ορδές των βαρβάρων. Δεν είναι πως δε θα βρεις συντρόφους στις πόλεις και τα πανεπιστήμια, αλλά μαζευόμαστε περισσότεροι στα τσιμπούσια στο τέλος της ιστορίας –όχι του φουκουγιάμα, το άλλο- και στις κομματικές συνεστιάσεις, παρά σε πορείες και συγκεντρώσεις –όπως σήμερα πχ, με την απεργία της αδεδυ, που είχαμε συγκέντρωση, αλλά δεν κάναμε πορεία, γιατί στο δημόσιο ειδικά, το νησί παραμένει καταπράσινο, και δεν εννοώ τη βλάστηση. Κι έξω από τις πόλεις, οι σύντροφοι ευδοκιμούν σποραδικά, κατά τόπους και σε ομάδες, σε μικρά γαλατικά χωριά, σαν τα παλιά ρούματα και τα ανώγεια, που είναι νησίδες-προπύργια –με τη σχετική έννοια, που έχει ο όρος αυτός σε ένα νησί σαν την κρήτη. Ενώ σε άλλες περιοχές, όπως στα σφακιά, όπου ο δήμαρχος είναι κάπως «οικουμενικός» και έχει (ή είχε τουλάχιστον) μέχρι και τη στήριξη της ανταρσύα, εμείς δεν έχουμε ούτε καν υποψήφιο, να βρει στην κάλπη την ψήφο του. Και αν κάποιο από αυτά τα γαλατικά χωριά, είναι κάπως ξεχασμένο κι αποκομμένο, μπορεί να συναντήσεις κοινοτικά κατάλοιπα προηγούμενων αιώνων, ακόμα και σε δικούς μας, που δε βλέπουν πάντα πχ με καλό μάτι την ισοτιμία στην κοβ με μια συντρόφισσα, πόσο μάλλον να έρθει να τους καθοδηγήσει –άσε που μπορεί να είναι χαλασμένη.

Δεν μπορεί φυσικά να νοηθεί γαλατικό χωριό, χωρίς ρωμαϊκά οχυρά (τα διάφορα μπαμπαορούμ και πετιμπονούμ) να το περιστοιχίζουν και να περιφρουρούν την παξ αμερικάνα. Οι νατοϊκοί έχουν καταλάβει με τις βάσεις τους το μεγαλύτερο φυσικό λιμάνι της μεσογείου, στη σούδα και σκορπίζουν το θάνατο, όχι άμεσα με τα όπλα τους, αλλά με τα απόβλητα και τη ραδιενέργεια των βάσεών τους. Ο καρκίνος θερίζει αδιακρίτως και βάζει σημάδια παλικάρια απ’ τα χανιά, για να ισοφαρίζει λίγο την αδικία για τις άλλες γωνιές της ελλάδας, που δεν είναι προικισμένες σαν την κρήτη και να θυμίζει στους λεβέντες κρητίκαρους το σύνθημα: λεβεντιά με βάσεις δε γίνεται. Και σα να μη φτάνουν αυτά, βγαίνει τώρα το μείζον ζήτημα της επικείμενης εν πλω υδρόλυσης των χημικών όπλων της συρίας, κάπου στη μεσόγειο (που είναι κλειστή θάλασσα) στον χώρο μεταξύ κρήτης και σικελίας, για την οποία οι ιθύνοντες καμώνονται τους ανήξερους.

Το ζητούμενο λοιπόν σε μια τέτοια πόλη-περιφέρεια, όπου είναι βαθιά ριζωμένη η πασοκιά και σχετικά υψηλό το βιοτικό επίπεδο, είναι η ανάπτυξη της ταξικής πάλης, που ξεδιπλώνεται αργά και βασανιστικά πολλές φορές. Στα αγροτικά μπλόκα πχ δεν υπήρχε κλιμάκωση και κάποια ιδιαίτερη σύγκρουση με την αστυνομία, όπως λχ στο μπλόκο της νίκαιας, παρά μόνο κάποιοι συμβολικοί δεκάλεπτοι αποκλεισμοί του δρόμου, κατόπιν συνεννόησης με έναν πιο νουνεχή αξιωματικό. Και ως επιβράβευση οι αγρότες κέρασαν και στους μπάτσους ανκοράκια (κάτι σα μανταρινάκι) και φτύναμε όλοι μαζί πλάι-πλάι τα κουκούτσια στην άσφαλτο. Αλλά οι δικοί μας συνειδητοποιημένοι αγρότες δεν είναι η πλειοψηφία. Κάποιοι άλλοι πασοκόψυχοι είχαν πάει παλιότερα στο λιμάνι και πετούσαν ντομάτες στους απεργούς ναυτεργάτες, για να λύσουν την απεργία και να μεταφέρουν τα ευπαθή προϊόντα τους, για να μην χαλάσουν.

Κι είναι κάτι τέτοια σκηνικά –και άλλες ιστορίες καθημερινής κρητικής τρέλας και τοπικισμού, σαν κι αυτή που είχε περιγράψει κάποτε ο άθλιος για τα κτελ χανίων και ηρακλείου- που σε κάνουν να σκέφτεσαι πως αν αξιωθούμε ποτέ να δούμε λαϊκή εξουσία στην χώρα μας, δύσκολα θα κάνει ζάφτι τέτοιους κρητίκαρους και το συντεχνιακό τους πνεύμα. Κι ίσως θα ‘ταν καλύτερα να το έχουν κάνει τελικά πρόπερσι αυτό το δημοψήφισμα, στα εκατό χρόνια από την ένωση και να αυτονομηθούν από την υπόλοιπη χώρα –έτσι κι αλλιώς η κρήτη είναι σχεδόν αυτάρκης.

Όταν όμως αδειάζει από τουρίστες και τα στίφη του ξανθού γένους από την πρώην σοβιετική ένωση, που κατακλύζει κάθε καλοκαίρι το νησί απ’ άκρη σε άκρη, μια απλή βόλτα στα τοπικά παραρτήματα του οαεδ, όπου γίνεται το αδιαχώρητο, αρκεί να καταδείξει πως δίπλα στη γενική ευημερία κι όσους πιστεύουν πως έχουν λυμένο το πρόβλημα της ζωής τους, υπάρχουν κι άλλοι τόσοι με εκρηκτικά και συνεχώς διογκούμενα προβλήματα. Κι όσο παραμένει ιστορικά αδικαίωτη η ταξική πάλη και οι γαλάτες πολεμιστές, τόσο θα συνεχίσει να ξεδιπλώνεται, έστω με αργούς, βασανιστικούς ρυθμούς…

Υγ: με αυτό το κείμενο η κε του μπλοκ εγκαινιάζει μια καινούρια ετικέτα με τίτλο «αυτοδιοικητικές ιστορίες» -καμία σχέση με τις «οικογενειακές ιστορίες» στην τηλεόραση. Μες στο επόμενο χρονικό διάστημα κι ενόψει των δημοτικών-περιφερειακών εκλογών, θα γίνει μια προσπάθεια να μαζευτούν διάφορες αντίστοιχες ή και πιο πολιτικές ιστορίες-ανταποκρίσεις από διάφορες γωνιές της ελλάδας, για να δώσουν το κλίμα και μια εικόνα για την κάθε περιοχή. Όποιος σφος αναγνώστης της βάσης, θεωρεί πως θέλει και μπορεί να συμβάλει με κάποιο δικό του κείμενο καλείται να επικοινωνήσει με την κε του μπλοκ στο ηλεκτρονικό της ταχυδρομείο, ή να αφήσει κάποιο σχετικό σχόλιο.

Συγκεκριμένες απαντήσεις

Τις προάλλες η κε του μπλοκ είχε βρεθεί σε μια εκδήλωση αλληλεγγύης στους εργαζόμενους στα σπρίντερ, λίγο έξω από τα χανιά, στο κατάστημα που δούλευαν. Παρόμοιες πρωτοβουλίες πάρθηκαν και στις άλλες πόλεις που λειτουργούσε η επιχείρηση, αφήνοντας τους εργαζόμενους στο δρόμο. Αλλά η δική μας εδώ ήταν κάπως ιδιαίτερη, κατά τα συντροφικά έθιμα του τόπου –για τα οποία μας δίνει μια γεύση η παρακάτω φωτογραφία από μια τοπική λαϊκή αγορά.

Τι σημαίνει πρακτικά αυτό; Πως υπήρχε μόνο ένας σύντομος χαιρετισμός, χωρίς κάποια ομιλία και πολλές επισημότητες, χωρίς μουσικό συγκρότημα, γιατί ήταν παρασκευή βράδυ και οι περισσότεροι μουσικοί μας δούλευαν, οπότε έπρεπε να καταφύγουμε σε αυτοσχέδιες λύσεις και χωρίς να έχει κάποιο χαρακτήρα οικονομικής ενίσχυσης των εργαζομένων πχ ή του σωματείου, γιατί οι σφοι μοίραζαν δωρεάν τα κρέατα που έψηναν, τις μπύρες και τα αναψυκτικά. Για την ακρίβεια έρχονταν με την πιατέλα να σου τα προσφέρουν ζεστά, επιβεβαιώνοντας εν μέρει έναν άλλο σύντροφο που λέει χαριτολογώντας πως εδώ διάφορες εκδηλώσεις (κοπή πίτας, συνεστιάσεις, γλέντια ενίσχυσης, κτλ) γίνονται απλώς ως αφορμή για να μαζευτούμε για ένα φαγοπότι, σαν τις περιπέτειες του αστερίξ, που καταλήγουν νομοτελειακά σε ένα γαλατικό τσιμπούσι.

Στο τέλος έπεσε κι η τάση του προβολέα που είχαμε φέρει, οπότε τραγουδήσαμε ρομαντζάδα διάφορα πολιτικά-αγωνιστικά τραγούδια. Πιάσαμε όμως το τρένο της ετε, γιατί ένας σφος κατέβασε στο κινητό του τους στίχους και τους τραγουδούσε από μέσα, σα σκονάκι. Κι έτσι μπήκε το κερασάκι στην τούρτα μιας ξεχωριστής βραδιάς με αρκετά προλεκάλτ στοιχεία. Το ζουμί όμως δεν ήταν τα καλτ περιστατικά, αλλά το πρώτο συνθετικό της λέξης, τι έγινε δηλ με τους εργαζόμενους της επιχείρησης, με τη δική τους συνειδητοποίηση κι οργάνωση.

Οι σφοι λένε πως το προηγούμενο διάστημα οι εργαζόμενοι δεν έδειχναν μεγάλη ανταπόκριση στις εξορμήσεις μας και τους ενδιέφερε απλώς να παίρνουν καλύτερους μισθούς από τους συναδέλφους τους σε άλλες φίρμες. Και ξαφνικά βρέθηκαν στο δρόμο, χωρίς τη «ζεστασιά» της αυταπάτης και με ένα δύσκολο βάρος κοντά στα άλλα: να καταλάβουν με ταχύρρυθμα εντατικά όσα δεν πρόλαβαν να μάθουν μέχρι τώρα. Και δεν εννοώ την αλφαβήτα της ταξικής πάλης, ότι δηλ αν δεν κατέβεις μαζικά και οργανωμένα στο δρόμο, θα σε πετάξει σε αυτόν αργά ή γρήγορα το αφεντικό σου. Αλλά και πιο σύνθετα ζητήματα, που θυμίζουν μάλλον ανώτερα μαθηματικά παρά άλγεβρα –όπως λέει κάπου κι ο ένγκελς.

Κι εδώ μπαίνει ο ρόλος του κομμουνιστή στη διαμόρφωση της ταξικής συνείδησης, που πρέπει να γίνει παιδαγωγός· όχι γιατί πρόκειται για κάποιο φτασμένο δάσκαλο με περγαμηνές και πτυχία στο μαρξισμό, αλλά επειδή καλείται να βρίσκει απαντήσεις, να αναλύει και να εξειδικεύει, να διαπλάθει συνειδήσεις με το παράδειγμά του και να το εξελίσσει συνεχώς. Γιατί η διαπαιδαγώγηση είναι μια αμφίδρομη διαδικασία, που αφορά την ανάπτυξη και του μαθητή και του δασκάλου.

Κι αυτό που είναι πιο σημαντικό στο μαζικό κίνημα δεν είναι οι ατομικές γνώσεις του καθενός, αλλά η ικανότητά του να τις μοιράζεται και να τις κοινωνικοποιεί, να τις καθιστά απλές και κατανοητές για να τις μεταδίδει στους άλλους. Χωρίς μεταδοτικότητα, οι γνώσεις μένουν λειψές και ανούσιες, γιατί αυτό που τις κάνει να ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα πράγματα είναι πως δεν τις χάνεις αν τις δώσεις σε κάποιον άλλο· αντιθέτως τότε μόνο βρίσκουν τον πραγματικό τους «προορισμό» και πλουτίζεις κι εσύ ο ίδιος από αυτή τη διαδικασία. Και για να έχεις μεταδοτικότητα κοντά στα άλλα, πρέπει να μην μένεις στις δικές σου απαντήσεις, που φτάνουν για να λύσουν τις δικές σου απορίες, αλλά να ψάχνεσαι συνεχώς, να βάζεις ερωτήματα από τη σκοπιά που βλέπουν οι άλλοι τα πράγματα.

Για μένα μπορεί να αρκεί ότι ο πολιτικός λόγος των οπορτουνιστών είναι μια καρικατούρα του μαρξισμού, αλλά για τον απλό κόσμο δε σημαίνει τίποτα απολύτως. Θέλει πρακτικές απαντήσεις και λύσεις, γιατί έτσι κι όχι αλλιώς, αποδείξεις και ονόματα.

Για μένα αρκεί ως εξήγηση πως τα κομματικά μέσα δεν είναι (οποιαδήποτε) και μπορώ να καταλάβω τις ιδιαιτερότητές τους και την εθελοντική προσφορά των συντρόφων που ξεφεύγει πολύ από τα πλαίσια μιας τυπικής μισθωτής σχέσης. Αλλά η σχέση με το κόμμα δεν είναι πάντα κατανοητή στον κόσμο έξω από το στενό κύκλο, που σκαλώνει στις «κομματικές απολύσεις», τσουβαλιάζει μήλα και πορτοκάλια και ψάχνει να του εξηγήσουν γιατί δεν είναι έτσι.

Και πρέπει να φτάσει ως την αφαίρεση πως το θέμα δεν αφορά στενά μια επιχείρηση και τον κάθε καπιταλιστή ξεχωριστά, αλλά την κρίση που μας επηρεάζει αντικειμενικά όλους (γιατί κανείς δε ζει σε γυάλα), το σύστημα συνολικά και τα αδιέξοδά του, την καταστροφή κι απαξίωση κεφαλαίων και παραγωγικών δυνάμεων, που πρώτος ανάμεσά τους στέκει ο άνθρωπος. Κι έτσι να φτάσουν από το ειδικό στο γενικό, παίρνοντας απαντήσεις και για όλα τα ενδιάμεσα που τους απασχολούν.

Αυτό είναι το άλμα που πρέπει να κάνουν κι οι εργαζόμενοι στο σπρίντερ και κάθε άλλη επιχείρηση που κλείνει, χωρίς να πέσουν στον ύφαλο της ‘αγωνιστικής’ αυτοδιαχείρισης και όποια άλλη μορφή διαχείρισης της μιζέριας. Όπως λέει κι ένα άρθρο στην τελευταία κομεπ, που εξετάζει την περίπτωση της βιομε «είναι βολικό για το σύστημα της εκμετάλλευσης να μην αμφισβητείται ριζικά ως τέτοιο, αλλά να καλλιεργείται μαζικά η άποψη ότι ο εργάτης μπορεί να γίνει συλλογικός εργοδότης».

Κι αυτό το κείμενο της ιε της κοκμ (ιδεολογική επιτροπή της κομματικής οργάνωσης της κεντρικής μακεδονίας) του κκε είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα (αν όχι εκλαϊκευτικών, σίγουρα) συγκεκριμένων απαντήσεων, που αξίζει να διαβαστεί ολόκληρο και να βρει μιμητές.

Στιγμές απ' την ταξική πάλη στο μεσοπόλεμο

Διδακτικές ιστορίες εν όψει της απεργίας στις 10 φλεβάρη κι άλλων αγωνιστικών διεργασιών από τις αναμνήσεις του παλιού στελέχους του κκε δημήτρη βλαντά.

Τον βλαντά ως μονοπρόσωπη κε του μπλοκ τον συμπαθούμε γιατί είναι κομμουνιστής και τα λέει τσεκουράτα –κι ας μην τα λέει πάντα σωστά. Γραφή άμεση, προφορική, γνήσια λαϊκή, τέτοια που σήμερα ελάχιστοι σύντροφοι έχουν και μπορούν να πλησιάσουν. Αυτή η γενιά των κομμουνιστών, που έζησε την αντίσταση και τον εμφύλιο ήταν σπάνια από κάθε άποψη, μαζί και στην ικανότητά της να πιάνει τον παλμό του κόσμου και την ουσία με δυο λόγια. Στοιχείο που χάνεται μαζί με όλα τα άλλα κι είναι ζητούμενο να το βρούμε από την αρχή.

Μέρος πρώτο: η σύγκρουση

Η φορομπηχτική πολιτική της κυβέρνησης ζαΐμη προκάλεσε το κάψιμο της οικονομικής εφορίας στην κωμόπολη μοίρες της μεσσαράς και το μεγάλο αντιφορολογικό συλλαλητήριο στο ηράκλειο της κρήτης, στις 21-1-1928. Σ’ αυτή την πάλη πήρα ενεργά μέρος. Αξίζει να την περιγράψω όπως την έζησα.

Το πρωί της 21-1-1928, η οργάνωση του κκε και της οκνε οργάνωσε μια νόμιμη συγκέντρωση στο θέατρο πουλακάκη προς τιμήν του θανάτου των λένιν-λίμπκνεχτ-ρόζας λούξεμπουργκ. Την τελευταία στιγμή η ασφάλεια απαγόρευσε τη συγκέντρωση με τη δικαιολογία ότι είχε φτάσει στο λιμάνι του ηρακλείου μια μοίρα του αγγλικού πολεμικού στόλου κι έπρεπε να αποφευχτούν κομμουνιστικές εκδηλώσεις. Η αλήθεια είναι ότι η ασφάλεια είχε πληροφορίες πως εκείνη τη μέρα θα γίνονταν κάθοδος των αγροτών του νομού στο ηράκλειο κι η απαγόρευση είχε σκοπό να εμποδίσει μια εργατική συγκέντρωση που μπορεί να συνενώνονταν με το αγροτικό συλλαλητήριο.

Παρά την απαγόρευση, η συγκέντρωσή μας έγινε στην πλατεία τρεις καμάρες. Σε αυτή μίλησε ο χωριανός μου στέλιος παπαδομιχελάκης. Η χωροφυλακή επιτέθηκε να διαλύσει τη συγκέντρωση. Υποχώρησε εξαιτίας αντεπίθεσης των συγκεντρωμένων. Τότε επενέβηκαν δυο λόχοι βαθμοφόρων του συντάγματος ηρακλείου με τη βοήθεια πυροσβεστικών αντλιών που έριχναν μελανωμένο νερό.
Στο μεταξύ η συγκέντρωση είχε μετατραπεί σε διαδήλωση στον πιο κεντρικό δρόμο του ηρακλείου πλατειά στράτα. Οι λόχοι προχωρούσαν με προτεταμένα όπλα, οι λόγχες ακουμπούσαν στα στήθη των διαδηλωτών.

Εγώ φοβήθηκα και χώθηκα στο μέσο της διαδήλωσης. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που έπαιρνα μέρος σε παράνομη διαδήλωση. Θαύμαζα την παληκαριά εκείνων που βρίσκονταν επικεφαλής της. Είχαν πιάσει τα όπλα από τις κάνες κι έσπρωχναν προς τα πίσω τους βαθμοφόρους.
Τελικά η διαδήλωση διαλύθηκε.

Εμείς ξέραμε ότι εκείνη τη μέρα θα γινόταν αγροτική αντιφορολογική κάθοδος στο ηράκλειο. Η κομματική οργάνωση κι η οργάνωση της κομμουνιστικής νεολαίας είχαν εκτυπώσει προκηρύξεις με αντιφορολογικό περιεχόμενο για να τις μοιράσουμε στους αγρότες. Κατά τη διανομή τους από ομάδες της κομμουνιστικής νεολαίας, μας χτύπησαν πλουσιοχωριάτες στων χανίων την πόρτα.

Το μεσημέρι πλησίαζε στο ηράκλειο η κεφαλή του αγροτικού συλλαλητηρίου. Το θέμα ήταν μεγαλειώδες. Όταν η κεφαλή του συλλαλητηρίου βρίσκονταν σων χανίων την πόρτα το τέλος του ήταν πέρα από τον ποταμό γυόφορο, μια απόσταση περίπου τρία χιλιόμετρα. Πολλοί αγρότες ήταν καβάλα σε άλογα, μουλάρια και γαϊδούρια. Πολλοί ήσαν ένοπλοι, άλλοι κρατούσαν κοντόξυλα.
Δια μέσου της πλατειάς στράτας, η διαδήλωση κατευθύνθηκε στη νομαρχία. Κατά τη διαδρομή προς το κέντρο της πόλης ενώθηκαν με τους αγρότες οι εργάτες κι οι επαγγελματοβιοτέχνες. Ο στρατός κλείστηκε στους στρατώνες από φόβο της διοίκησης του συντάγματος ένωσης των φαντάρων με τους αγρότες, μια που ήταν παιδιά τους. Η χωροφυλακή είχε κλειστεί στα αστυνομικά τμήματα. Οι διαδηλωτές φώναζαν: κάτω οι φόροι, κάτω η κυβέρνηση.

Οι πλουσιοχωριάτες προσπαθούσαν να κυριαρχήσουν στα συγκεντρωμένα πλήθη. Διάφοροι ομιλητές τους εκφωνούσαν ένα χείμαρρο μπούρδες. Προσπαθούσαν να παραπλανήσουν και να κουράσουν τα συγκεντρωμένα πλήθη. Οι αγρότες άρχισαν να κουράζονται και να αγαναχτούν. Ελάχιστοι άκουγαν ό,τι έλεγαν εκείνοι που μιλούσαν γιατί δεν τους συγκινούσε η δημαγωγία, μα και γιατί υπήρχε τρομερή φασαρία. Φωνές ανθρώπων, χλιμιντρίσματα αλόγων και μουλαριών, γκαρίσματα γαϊδάρων.

Για να καθησυχάσουν οι πλουσιοχωριάτες το εξαγριωμένο πλήθος, έβγαλαν στο μπαλκόνι της νομαρχίας έναν ομιλητή που κρατούσε στο χέρι του ένα χαρτί. Φώναξε δυνατά, ησυχία. Η ανθρωποθάλασσα ησύχασε. Τότε αυτός είπε.
Πήραμε τηλεγραφική απάντηση από την κυβέρνηση ότι δέχεται τα αιτήματά μας.
Ο κόσμος άκουσε την ανακοίνωση με μουρμουρητά δυσπιστίας.

Τότε πρότεινα στον χωριανό μου στέλιο παπαδομιχελάκη να μιλήσει για να ξεσκεπάσει την απάτη για κυβερνητικό τηλεγράφημα. Αυτός αρνήθηκε με τη δικαιολογία ότι θα τον αποδοκίμαζαν οι αγρότες.
Εγώ είχα συγκεντρώσει γύρω μου μια ομάδα μελών της κομμουνιστικής νεολαίας. Μια που ο παπαδομιχελάκης αρνήθηκε να μιλήσει, είπα στους συντρόφους μου να με σηκώσουν στους ώμους τους για να με βλέπουν οι αγρότες. Φώναξα όσο πιο δυνατά μπορούσα.
Βρε απατεώνα, ποιους κοροϊδεύεις; Πότε πρόφτασε να συνεδριάσει η κυβέρνηση και να στείλει τηλεγράφημα ότι δεν δέχεται τα αιτήματά μας;
Μετά στράφηκα στην ανθρωποθάλασσα κι είπα.
Σας κοροϊδεύουν για να κουραστείτε και να φύγετε στα χωριά σας.

Επακολούθησε πανδαιμόνιο. Οι χωριάτες πετούσαν πέτρες στα παράθυρα της νομαρχίας, μερικοί πυροβολούσαν, όλοι φώναζαν: μας πουλήσατε παλιόσκυλα, θα σας σφάξουμε. Εκείνοι που παράσταιναν τους καθοδηγητές του συλλαλητηρίου, εξαφανίστηκαν στο εσωτερικό του χτιρίου της νομαρχίας.

Εκείνη τη στιγμή παρουσιάστηκε στο μπαλκόνι ένας ηλικιωμένος καλοκουστουμαρισμένος κύριος. Φώναξε, ησυχία! Άρχισε να λέει.
Αφού δε θέλετε να ακούσετε τους άλλους, ακούστε τη δικαιοσύνη.
Αυτός ήταν ο εισαγγελέας του ηρακλείου.
Με ξανασήκωσαν οι νεολαίοι στους ώμους τους. Μες σε σχετική ησυχία φώναξα.
Ποια δικαιοσύνη βρε απατεώνα; Εσύ κόβεις τα εντάλματα για φόρους και χώνεις στη φυλακή τη φτωχολογιά.
Νέο πανδαιμόνιο. Φωνές και πυροβολισμοί. Θα σας σφάξουμε άτιμοι. Ο εισαγγελέας εξαφανίστηκε.

Το πώς δεχόταν ο κόσμος τα συνθήματά μας απόδειχνε πως ήταν η κατάλληλη στιγμή μιλήσουμε. Ανέβηκα στο περβάζι ενός παραθύρου του πρώτου πατώματος της νομαρχίας και φώναξα.
Τι στεκόμαστε εδώ τόσες ώρες; Δίπλα μας είναι η φυλακή με εκατοντάδες αγρότες φυλακισμένους για φόρους. Εμπρός να τους απελευθερώσουμε.

Η ανθρωποθάλασσα κινήθηκε προς τη φυλακή φωνάζοντας. Εμπρός να απελευθερώσουμε τα αδέρφια μας.
Οι πλουσιοχωριάτες είδαν ότι τους πήραμε την καθοδήγηση του συλλαλητηρίου και κάλπασαν προς τη φυλακή. Έφτασαν εκεί μαζί με τον εισαγγελέα, πριν από τους διαδηλωτές. Ο εισαγγελέας αποφυλάκισε μερικούς από κείνους που είχαν κάψει την οικονομική εφορία της μεσσαράς. Οι πλουσιοχωριάτες τους άρπαξαν πάνω στα άλογά τους και φώναζαν: νικήσαμε! Ας διαδηλώσουμε τη νίκη μας. Έτσι παράσυραν τον κόσμο μακριά από τη φυλακή.
Μάταια φωνάζαμε ότι πρέπει να απελευθερώσουμε όλους τους φυλακισμένους για φόρους αγρότες. Ο κόσμος παρασύρθηκε γιατί είχε κουραστεί. Μια που οι πλουσιοχωριάτες κατάφεραν να παρασύρουν το συλλαλητήριο μακριά από τη φυλακή, παράτησαν τους χωριάτες στους δρόμους του ηρακλείου κι έφυγαν για τα χωριά τους. Η αγανάκτηση των αγροτών ήταν απερίγραφτη. Κατά ομάδες έφευγαν για τα χωριά τους.

Όλα όσα έκθεσα είχαν σαν αποτέλεσμα να καταλάβει η καθοδήγηση της οργάνωσης του κκε ηρακλείου ότι η φτωχή αγροτιά μπορεί να κινητοποιηθεί επαναστατικά αν της μιλάμε σωστά και κατανοητά. Έτσι δραστηριοποιήθηκε. Ξεσκέπασε τη φορομπηχτική πολιτική της κυβέρνησης και τη διαγωγή των πλουσιοχωρικών. Έριξε κι εκλαΐκευσε το σύνθημα καθαίρεσης των αυτόκλητων επιτροπών αγώνα που αποτελούνταν από πλουσιοχωριάτες κι εκλογή επιτρόπων λαϊκού αγώνα από φτωχούς και μεσαίους αγρότες.
Αυτό το σύνθημα κατάχτησε τη φτωχή και μεσαία αγροτιά. Σε εξαιρετικά σύντομο διάστημα έγιναν συγκεντρώσεις κατά χωριό, καθαιρέθηκαν οι αυτοδιορισμένες επιτροπές κι εκλέχτηκαν λαϊκές επιτροπές αγώνα. Στην ταχύτητα εκπλήρωσης αυτού του καθήκοντος έπαιξε μεγάλο ρόλο η επιρροή που είχαμε καταχτήσει στη φτωχή και μεσαία αγροτιά μέσω του παλιοπολεμιστικού κινήματος.

Στις 12-2-1928 έγινε συνέλευση των λαϊκών επιτροπών αγώνα στην πρωτεόυσα της επαρχίας μαλεβυζίου άγιος μύρωνας. Τα χαράματα άρχισαν να χτυπούν οι καμπάνες του αγίου μύρωνα σα σινιάλο συγκέντρωσης των λαϊκών επιτροπών. Η κωμόπολη άγιος μύρωνας είναι χτισμένη σε ένα ύψωμα που δεσπόζει σε όλη την επαρχία μαλεβυζίου. Απάντησαν οι καμπάνες όλων των χωριών κι έξω από αυτή την επαρχία. Αυτό το είδος συναγερμού ήταν μεγαλειώδες.

Η συγκέντρωση των επιτροπών αγώνα μετατράπηκε σε νέο αγροτικό συλλαλητήριο. Εκλέχτηκε κεντρική λαϊκή επιτροπή αγώνα. Πάρθηκαν αποφάσεις για τν παραπέρα πορεία του αγώνα. Εκλέχτηκε μια μαζική επιτροπή για να στείλει τηλεγραφικά στην κυβέρνηση το ψήφισμα της συγκέντρωσης. Η επιτροπή κάλπασε με άλογα προς το ηράκλειο, ανάγκασε το διευθυντή του τηλεγραφείου να μεταδώσει αμέσως το ψήφισμα στην κυβέρνηση απλήρωτο, γιατί στον άγιο μύρωνα περίμεναν χιλιάδες αγρότες, έτοιμοι να ξανακατέβουν στην πόλη.

Τρομοκρατημένη η κυβέρνηση από τον αντιφορολογικό ξεσηκωμό της αγροτιάς της κρήτης κι από τον κίνδυνο να πάρει αυτή πανελλαδικό χαρακτήρα, ανέστειλε την ψήφιση των φορολογικών νομοσχεδίων. Η κυβέρνηση ζαΐμη τελικά παραιτήθηκε. Βέβαια την χαριστική βολή δεν την έδωσαν οι αγρότες της κρήτης, αλλά ο βενιζέλος για τους λόγους που εξήγησα (σ.σ: σε άλλο κεφάλαιο).

Μετά από τν παραπάνω νίκη της φτωχής και μεσαίας αγροτιάς, οι λαϊκές επιτροπές αγώνα έπεσαν σε αδράνεια. Η καθοδήγηση της οργάνωσης του κκε δε μπόρεσε να δώσει νέο περιεχόμενο στη δράση τους. Έτσι σταμάτησε αυτό το μεγάλο και μαχητικό λαϊκό κίνημα.

Για μένα προσωπικά, αυτό το κίνημα ήταν μεγάλο σχολειό. Κατάλαβα πώς μπορεί ένας επαναστάτης να πλησιάζει πλατειές λαϊκές μάζες και να τις κατευθύνει στην πάλη. Η κούφια ρητορική είναι κατάλληλη μόνο για δημαγωγία. Ο επαναστάτης, αν πραγματικά είναι τέτοιος, πιάνει κάθε φορά την ουσία του ζητήματος και πείθει τις πλατειές μάζες των εργαζόμενων.

Οι συνειρμοί είναι ελεύθεροι κι ο καθένας παίρνει αυτόν που του ταιριάζει. Τα διαχρονικά προβλήματα της αγροτιάς, το καπέλωμα από τους πλουσιοχωριάτες, οι κοινές συγκεντρώσεις με τη γσεε και πώς να τις διαχειριστούμε, το κίνημα αλληλεγγύης στους φυλακισμένους, οι μαχητικές τακτικές του πρώιμου κκε, οι αυτόκλητες επιτροπές αγώνα κι η αντικατάστασή τους με λαϊκές επιτροπές από φτωχομεσαίους, η κεντρική λαϊκή επιτροπή αγώνα (κάτι σαν συντονιστικό), το κίνημα που δεν πήρε νέο περιεχόμενο κι έπεσε σε αδράνεια.
Όλα τα ‘χει ο μπαχτσές… Και πάνω απ’ όλα η τελευταία παράγραφος, που έχει όλο το ζουμί για το σήμερα.

Δεύτερο μέρος: τρία υστερόγραφα

-Μια προεκλογική περιοδεία του βλαντά που δείχνει ποιοι παπάδες ήταν η μαγιά της αντίστασης τότε, του παμε παπάδων σήμερα, το οποίο προβάλλει ως ώριμη αναγκαιότητα κι απαίτηση των καιρών.

Στην αχλάδα έγινε το παρακάτω επεισόδιο:
Έφτασα στο χωριό λίγο πριν το μεσημέρι. Μπήκα στο καφενείο όπου κουτσόπιναν καμιά δεκαριά χωριάτες με τον παπά του χωριού. Αυτός ήταν θεριό άντρας, όπως λένε στην κρήτη. Τους έδωσα προεκλογικό υλικό και παράγγειλα έναν καφέ. Ο παπάς με ρώτησε από ποιο χωριό ήμουνα και πώς με λένε. Όταν άκουσε το επίθετο πετάχτηκε πάνω χαρούμενος: σφακιανός είσαι μωρέ; Του διηγήθηκα σύντομα την ιστορία του προπάππου μου. Ο παπάς ενθουσιάστηκε. Όπως τα είχε κοπανήσει λίγο, μου διηγήθηκε την ιστορία του. Την παραθέτω περιληπτικά.

Κι εγώ μωρέ, σφακιανός είμαι. Έφυγα από τα σφακιά, γιατί σκότωσα έναν χωριανό μου.
Τον διέκοψα: μου φαίνεται παπά, ότι άρχισες να με κοροϊδεύεις. Φονιάς και παπάς, αυτό είναι αδύνατο.
Ο παπάς γέλασε και συνέχισε: σου λέω, λόγω τιμής, ότι σκότωσα έναν χωριανό μου για λόγους τιμής. Γι’ αυτό έφυγα από τα σφακιά γιατί θα με σκότωναν οι συγγενείς του. Το δικαστήριο με αθώωσε. Τι δουλειά να κάνω για να ζήσω; Στο χωριό μου ήμουνα ψάλτης. Σκέφτηκα ότι με αυτά τα εφόδια δεν ήταν δύσκολο να γίνω παπάς.

Πήγα στο ηράκλειο και διηγήθηκα στο μητροπολίτη την ιστορία μου και του ζήτησα να με χειροτονήσει παπά σ’ ένα απόμερο χωριό. Αυτός αρνήθηκε. Το δικαστήριο, μου είπε, σε αθώωσε, αλλά για την εκκλησία είσαι φονιάς.
Κατάλαβα ότι με τα παρακάλια τίποτα δεν θα κατόρθωνα. Τον άρπαξα από το γιακά και τον ταρακούνησα.
Αν δε με διορίσεις παπά, θα σε σκοτώσω.
Αυτός κιτρίνισε από το φόβο του. Για να με ξεφορτωθεί μου είπε ότι θα το σκεφτεί.
Σκέψου καλά, του απάντησα. Εδώ δε θα ξανάρθω παρά μόνο όταν είναι να σε σκοτώσω.

Του είπα πού να στείλει τη χειροτονία και το διορισμό μου. Σε δεκαπέντε μέρες τελείωσε η δουλειά. Από τότε είμαι παπάς στην αχλάδα. Δεν πιστεύω πως είμαι πιο αμαρτωλός από το μητροπολίτη. Η ενορία μου είναι από μένα ευχαριστημένη. Στράφηκε προς τους χωριάτες.
Δεν τα λέω σωστά;
Όλοι τους απάντησαν ότι η αχλάδα ποτέ δε θα βρει καλύτερο παπά.

-Μια ενδιαφέρουσα δημιουργική σύνθεση του εισοδισμού και της αντιφασιστικής δράσης.

Στις αρχές του 1933, διάφορες φασιστικές οργανώσεις της αθήνας-πειραιά, οργάνωσαν ένα αντικομμουνιστικό συνέδριό τους στην αθήνα για ίδρυση χιτλερικού κόμματος. Η κομμουνιστική νεολαία είχε χώσει στις γραμμές τους μια ισχυρή φράξια κι αυτή παράσταινε τα πρωτοπαλίκαρα του αρχηγού της πιο μεγάλης φασιστικής οργάνωσης τρίαινα. Μάλιστα η φράξια μας κατόρθωσε να προωθήσει ένα μέλος της σε υπαρχηγό της τρίαινας.

Στο συνέδριο αυτός ο υπαρχηγός έβγαλε έναν αντικομμουνιστικό λόγο. Ταυτόχρονα δήλωσε ότι για να στρατολογηθούν στο υπό ίδρυση κόμμα περισσότεροι, έπρεπε να εφαρμοστεί πρώτα το σοσιαλιστικό μέρος του προγράμματος (το κόμμα θα λεγόταν κατά το χιτλερικό πρότυπο, εθνικοσοσιαλιστικό) και μετά το αντικομμουνιστικό μέρος του προγράμματος.
Ένας αρχηγός φασιστικής οργάνωσης χαρακτήρισε τον ομιλητή κομμουνιστή.
Εμένα ρε θα πεις κομμουνιστή; Απάντησε οργισμένος ο ομιλητής.

Εκείνη τη στιγμή ένα μέλος της φράξιας μας έσβησε τα φώτα της αίθουσας του κινηματογράφου που γίνονταν το συνέριο. Μες στο σκοτάδι οι σύνεδροι άρχισαν να χτυπάνε ο ένας τον άλλο. Η αστυνομία έκανε μεγάλες προσπάθειες να βάλει τάξη. όταν άναψαν τα φώτα, ο κινηματογράφος είχε γίνει ρημαδιό. Οι σύνεδροι ήταν καταματωμένοι. Έτσι τέλειωσε άδοξα η απόπειρα ίδρυσης χιτλερικού κόμματος στην ελλάδα. οι φασιστικές οργανώσεις μπήκαν σε βαθιά κρίση κι έγιναν ακίνδυνες.

Κι έτσι αντ' αυτών, τον μεταξά και τον φασισμό, τους έφεραν και τους επέβαλαν οι αστοί.

-Κι ένα υστερόγραφο για τις αξίες που μένουν αναλλοίωτες στον χρόνο.

Στις 21-1-1933 έκλεισαν τα υφαντουργικά εργοστάσια του λαναρά-κύρτση στη νάουσα. Οι βιομήχανοι τα έκλεισαν γιατί δεν ήθελαν να πληρώσουν ένα δημοτικό φόρο. Οι λαναράς-κύρτσης κατάφεραν να παρασύρουν τους εργάτες ενάντια σε αυτό το φόρο. Η κυβέρνηση βενιζέλου αντί να υποχρεώσει τους βιομήχανους να πληρώσουν το δημοτικό φόρο, ξαπόλυσε την χωροφυλακή ενάντια στους εργάτες υφαντουργούς και τα γυναικόπαιδά τους επειδή συγκεντρώθηκαν έξω από τη δημαρχία. Οι χωροφύλακες σκότωσαν τέσσερις εργάτες και τραυμάτισαν είκοσι. Οι φαντάροι αρνήθηκαν να πυροβολήσουν.

Τον τελευταίο λόγο τον έχει η εργατιά...