Όλα είναι μπάσκετ

Δεν ξέρω αν φταίω εγώ, που δε μου λέει κάτι σαν είδος το θρίλερ (Eurogroup, διαπραγμάτευση, αντιλαϊκό σφαγείο και προβλέψιμο φινάλε) ή η εγχώρια επικαιρότητα (αφήνω έξω τη Γαλλία) που είναι φτωχή πολιτικά, αλλά αυτό που μου τραβάει την προσοχή τις τελευταίες μέρες έχει χρώμα βαθύ πορτοκαλί προς το κόκκινο και μερικά σπυράκια. Και δεν εννοώ με αυτό κάποια επανάσταση, δική μας (κόκκινη) ή δική τους (πορτοκαλί) και με εισαγωγικά, ούτε τις συνθήκες που ακόμα ωριμάζουν και βγάζουν σπυράκια πάνω στην ακμή τους. Αλλά το άθλημα, που ακούς το Γιαννάκη να το λέει και γεμίζει το στόμα σου μαζί με το δικό του, καθώς προφέρει: το-μπάσκετ.

Στους τελικούς της Α1 ή Basket League ΣΚΡΑΤΣ αν προτιμάτε (αλλά γιατί να είστε ανώμαλος και να το προτιμάτε;), έχουμε σπάνιο θέαμα και άγρια ομορφιά στην τελευταία μάχη Σπανούλη-Διαμαντίδη στα παρκέ.
Σε μια βδομάδα θα έχουν όλα τελειώσει (...) ας πεθαίνανε αγκαλιά πριν τελειώσει, ο τελευταίος χορός...
Οι οποίοι καταφέρνουν να γιγαντώσουν το μύθο τους, ακόμα και στον αγώνα όπου είχαν αθροιστικά 2/17 σουτ μέχρι το τελευταίο λεπτό, κάνοντας μάλιστα φανερές παραβάσεις (επιθετικό φάουλ και βήματα) στις δύο τελευταίες φάσεις, που έκριναν το παιχνίδι. Και που, τηρουμένων των αναλογιών, για όσους έχουν δει το How I met your Mother, ήταν σα να ξεκινάει ο Διαμαντίδης να λέει: Legen... -wait for it- και να πετιέται σε χρόνο μηδέν ο Σπανούλης:... dary!

Στη σειρά Άρης-ΑΕΚ γίνεται απίθανη μάχη μέχρι (μικρής) τελικής πτώσης για την τρίτη θέση (πού και να είχαν δηλ σοβαρό κίνητρο...), με το φινάλε του δεύτερου αγώνα να βρίσκει πέντε παίκτες -όχι για κάθε ομάδα, αλλά- συνολικά στο παρκέ, τρεις εναντίον δύο, και να θυμίζει το θρυλικό αγώνα του 95', Ολυμπιακός-ΤΣΣΚΑ, επί Ιωαννίδη, με τα ύποπτα νερά στο ΣΕΦ.

Ενώ στο ΝΒΑ, οι πρωταθλητές Warriors, με το τρομερό φετινό ρεκόρ (το 73-9 που εκθρόνισε τους Μπουλς του Τζόρνταν) είναι με την πλάτη στον τοίχο από την Οκλαχόμα του Κέβιν Ντουράντ, του Γουέστμπρουκ και του τίμιου μπαρμπα-Γιώργου Άνταμς (που θα γινόταν πολύ καλός Εαακίτης στα ξύλα, αν ερχόταν στην Ελλάδα). Κι έτσι πρέπει να γίνουν μόλις η τέταρτη ομάδα στην ιστορία, που επιστρέφει από το 3-1 εις βάρος της, για να μην παραδώσουν το στέμμα.

Λίγα πράγματα μπορούν να συγκριθούν όμως με τη ρετρό αίσθηση και τα κύματα νοσταλγίας που μπορεί να προσφέρει μια βουτιά στο παρελθόν και στα παλιά Τρίποντα (στην κορυφαία τριάδα των περιοδικών που έχουν κυκλοφορήσει στην Ελλάδα μαζί με την Επιθεώρηση Τέχνης και την παλιά ΚΟΜΕΠ ή την Επιστημονική Σκέψη) που μπορεί να βρει κανείς στο Μοναστηράκι και σε διάφορα, επιλεγμένα παλαιοπωλεία.

Δε θα αναλωθώ (γιατί είναι εύκολο να παρασυρθώ) σε νοσταλγικές ονομασίες (Κύπελλο Ρονκέτι, Φονόλα Καζέρτα, ΠΟΠ 84') και λεπτομέρειες, όπως το BERRY BERRY GOOD, που ήταν λέει το σύνθημα που συνόδευε τον Ουόλτερ Μπέρι, προφανώς πριν έρθει στην Ελλάδα και του βγάλουν ένα άλλο, που έκανε ρίμα με το πιπέρι. Παρά μόνο σε όσες έχουν πολιτικό ενδιαφέρον και προκύπτουν από ένα απλό ξεφύλλισμα δύο τυχαίων τευχών από το αθλητικό 89'. Και να φανταστείς δεν είναι καν αυτό όπου ο Σαμπόνις λέει ότι ο κομμουνισμός του κατέστρεψε την καριέρα. Θαύμα της φύσης και να 'χαμε να λέγαμε, ψηλέ μου...

Έχουμε και λέμε λοιπόν.

Ο Βολκόφ ήταν ανέκαθεν η συμπάθεια του Μάικ Φρατέλο κι είχε γίνει ντραφτ των Χωκς το 1986. Υπέγραψε τελικά την Τρίτη με συμβόλαιο 350.000 δολαρίων και τον όρο ότι θα ενισχύσει την εθνική της Σ. Ένωσης στις μεγάλες διοργανώσεις. "Είμαι ένας νευρικός επαγγελματίας", είπε ο Γεωργιανός.

Δεν ξέρω αν ήταν όντως Γεωργιανός ο Βολκόφ, εγώ μια φορά τον θυμάμαι Ουκρανό και μάλιστα από αυτούς που δυσκολεύτηκαν να αποφασίσουν ποια εθνικότητα θα κρατήσουν μετά απ' τη διάλυση της ΕΣΣΔ (το έπαιξε για λίγο δίπορτο με τη Ρωσία, προτού αποφασίσει). Θα είχε ίσως ενδιαφέρον να δούμε πώς τοποθετείται σήμερα για τα γεγονότα στην Ουκρανία, αν και δε χωράνε πολλές αυταπάτες για εκατομμυριούχους αθλητές. Ο Μπλαχίν ήταν ίσως η εξαίρεση στον κανόνα.

Το 89' δεν ήταν μόνο ο Βολκόφ που άνοιγε τα σύνορα. Τον ακολούθησαν την ίδια χρονιά, στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, ο Μαρτσουλιόνις κι από Γιουγκοσλάβους (που ήταν πάντα πιο χαλαροί σε όλα αυτά) ο Πέτροβιτς, ο Ντίβατς ως αντικαταστάτης του Τζαμπάρ που το πήρε απόφαση και αποχώρησε στα 42 του, ακόμα και ο Πάσπαλιε (που δε λέγεται ακριβώς έτσι, αλλά δεν έχει καμία σημασία, όπως δεν είχε ούτε για τον "Ίνγκραμ" και τον "Βαζέχα"). Αλλά οι μετακινήσεις δεν ήταν υπερατλαντικές μόνο, ούτε μόνο ανδρική υπόθεση, όπως μαθαίνουμε από το κομμάτι με τον τίτλο.

Η ΠΕΡΕΣΤΡΟΪΚΑ ΣΤΑ ΠΑΤΗΣΙΑ 

Ο άνεμος της Περεστρόικα φύσηξε και στο ελληνικό μπάσετ. Οι πολιτικές αλλαγές που συντελούνται τα τελευταία χρόνια στη Σοβιετική Ένωση άνοιξαν τις πύλες και έτσι "ήτανε γραφτό" οι πρώτες ξένες παίκτριες, που ήρθαν στη χώρα μας για να ενισχύσουν ελληνική γυναικεία ομάδα στις ευρωπαϊκές της υποχρεώσεις, να φέρουν τη σφραγίδα της "σοβιετικής σχολής". 

Οι δύο Σοβιετικές μπασκετμπολίστριες, η Ναταλία Πρόνινα και η Ιρίνα Λεφτσένκο έφθασαν στην Ελλάδα για τον Σπόρτιγκ και το κύριο λόγο στην... άφιξη αυτή έπαιξαν οι πρόσφατες διοικητικές εξελίξεις στον σύλλογο των Πατησίων. Η "Νέα Κίνηση", η παράταξη που κέρδισε τις αρχαιρεσίες έχει σαν έναν απ' τους κινητήριους μοχλούς της το φαρμακοποιό Βασίλη Σακκόπουλο ("Ζούγκλα" τον... πειράζουν φίλοι και... εχθροί), άνθρωπο με αρκετές διασυνδέσεις στον Τύπο (εκδότης μηνιαίου περιοδικού ο ίδιος), αλλά και στη Σοβιετική Ένωση, που σήμερα κατέχει το πόστο του γενικού αρχηγού και του συλλόγου. 

Ο Βασίλης Σακκόπουλος χρησιμοποιώντας σαν... γέφυρα "δικούς του" ανθρώπους στη Σοβιετική Ένωση και συγκεκριμένα τους Κώστα Μιχαηλίδη και Βασίλη Ποντίκη, που έχουν την ευθύνη της μετάφρασης στα ελληνικά του περιοδικού "Νέοι Καιροί" κατάφερε να "αδελφοποιήσει" τον Σπόρτιγκ με την Ντιναμό Κιέβου. Το γεγονός ότι η Ντιναμό Κιέβου τερμάτισε χαμηλά φέτος στο βαθμολογικό πίνακα του πρωταθλήματος ήρθε "γάντι" (sic) στους Σπορτιγκίτες. Η σοβιετική ομάδα δε βγήκε στην Ευρώπη και έτσι άναψε το πράσινο φως προκειμένου δύο παίκτριές της να έλθουν στο "αδελφό" ελληνικό σωματείο. Μόλις τελειώσουν οι υποχρεώσεις τους στην Ελλάδα θα επιστρέψουν για να αγωνισθούν στη Ντιναμό...

Τι να πρωτοσχολιάσει κανείς εδώ; Τη γλώσσα του κειμένου (έφθασαν, αγωνισθούν), τη σχέση του με τα εισαγωγικά και το sic στο άσχετο, το οποίο κάθε σφος που σέβεται τον εαυτό του και δεν έκανε Λατινικά, το έμαθε πιθανότατα, διαβάζοντας Λένιν; Το ότι η γυναικεία ομάδα του Σπόρτιγκ έσπασε τον πάγο στις εισαγωγές από τη Σοβιετία, σε αντίθεση με τη γενική εντύπωση ότι πρωτοπόρος στον τομέα αυτό ήταν ο Ολυμπιακός με τη γνωστή τριάδα των Μινγκ (Προτάσοφ-Λιτόφτσενκο-Σαβίτσεφ) που θα είναι μία από τις ερωτήσεις στο Κομμουντρίβιαλ των ονείρων μας, στην κατηγορία αθλητικά;
Ότι γινόντουσαν αρχαιρεσίες για την ανάδειξη διοίκησης κι εμείς είχαμε δική μας παράταξη και το Σακκόπουλο, που πέθανε στις αρχές του χρόνου και είχε αναφερθεί σε μια πρόσφατη ανάρτηση, που είχε ως βάση ένα κείμενο του Φιλέρη (παλιού δημοσιογράφου της Πρώτης);

Στη συνέχεια μαθαίνουμε ότι ενώ σε αντίστοιχες περιπτώσεις, οι παράγοντες δεν αποκάλυπταν το ακριβές ποσό της μεταγραφής (που ήταν υπέρογκο), εδώ επικράτησε η διαφάνεια (γκλάσνοστ) και η επιχείρηση κόστισε ελάχιστα, δημιουργώντας συμπλέγματα ενοχής στους ανθρώπους του Σπόρτιγκ, που ψάχνουν τρόπους να αυξήσουν το χαρτζιλίκι των παικτριών και θα τις χρυσώσουν σε περίπτωση πρόκρισης στην 6άδα της Ευρώπης.

Μαθαίνουμε επίσης ότι μια γυναικεία ιταλική ομάδα λεγόταν Ντέμπορα (καμία σχέση με αυτήν από τους Απαράδεκτους, που γεννήθηκε στη διώρυγα του Παναμά και ήταν ευάλωτη) που είχε παίξει κι έναν τελικό του Ρονκέτι στο ΣΕΦ, με τη Ντιναμό. Και ότι τα βασικά προβλήματα των σοβιετικών παικτριών ήταν η γλώσσα και η ζέστη. Και ότι έβρισκαν αργό το σοβιετικό μπάσκετ, γιατί ο στόχος είναι να περάσει η μπάλα στις ψηλές, κοντά στο καλάθι. Εντάξει, σε λίγο θα μας πουν δηλαδή ότι ήταν δεινόσαυρος ο Τκατσένκο. Για να συνέλθουμε λίγο...

Ένας άλλος τρόπος για το άνοιγμα των συνόρων ήταν οι περιβόητες ελληνοποιήσεις. Βρίσκουμε λοιπόν μια συνέντευξη του Πρέντραγκ Μπένατσεκ, που έπιανε θέση ξένου στον Πανιώνιο, εις βάρος του μεγάλου ριμπάουντερ Λαντσμπέργκερ (που είχε περάσει κι από τους Λέικερς), αλλά απορούσε γιατί τα δικά του χαρτιά ήταν καλύτερα από αυτά του Πρέλεβιτς, που έπαιζε κανονικά ως Έλληνας στον ΠΑΟΚ (με θεωρητική καταγωγή από ένα χωριό της Κοζάνης, κάτι σα Σλαβομακεδόνας, δηλ). Κι όταν ρωτήθηκε γιατί μεταναστεύουν οι Γιουγκοσλάβοι τα τελευταία χρόνια, είπε.

Ο κύριος λόγος είναι τα χρήματα. Το γιουγκοσλαβικό πρωτάθλημα είναι το καλύτερο της Ευρώπης, αλλά κάποια στιγμή, όλοι χορταίνουν από δόξα και θέλουν να δοκιμάσουν σε άλλες χώρες την τύχη τους.

Δεν είναι η δόξα, (δεν) είναι τα λεφτά...
Όταν λέμε ότι το γιουγκοσλαβικό πρωτάθλημα τότε ήταν το καλύτερο στην Ευρώπη, νομίζω ότι δύσκολα μπορεί να καταλάβει κανείς την πραγματική διάσταση αυτής της φράσης (που αποδόθηκε ως τίτλος και στο ελληνικό, λίγα χρόνια αργότερα). Αλλά θα ξεφεύγαμε πολύ από το αρχικό θέμα, αν αρχίζαμε να εξηγούμε πώς και γιατί.

Συνέχεια στο άνοιγμα των συνόρων.

Στη δυτικογερμανική Σαρλότενμπουργκ, με ετήσιες αποδοχές 8.700.00 δραχμές, συνεχίζει την καριέρα του ο Ανατολικογερμανός διεθνής Φρανκ Λέοπολντ (1.99). Ο Λέοπολντ είχε προσπαθήσει να "δραπετεύσει" το 1988, αλλά συνελήφθη και φυλακίστηκε. Στις αρχές Μαΐου του δόθηκε η άδεια κι έφυγε με την οικογένειά του.

Αλήθεια τώρα; Για ένα πουκάμισο αδειανό, για μια Σαρλότενμπουργκ; Ούτε καν για τους Σάρλοτ Χόρνετς (που θα γινόταν τότε η νέα ομάδα στο ΝΒΑ); Και μιλάμε για αρκετούς μήνες πριν από το μαύρο Νοέμβρη που ακολούθησε...

Άλλη μια ρωγμή στο τείχος.

Ύστερα αολι 30 ολόκληρα χρόνια οι θρυλικοί Χάρλεμ Γκλομπτρότερς και οι παρτενέρ τους Ουάσιγτον Τζένεραλς βρίσκονται πάλι στη Μόσχα, απ' όπου ξεκίνησαν μια περιοδεία 25 αγώνων στη Σ. Ένωση.

Το εντυπωσιακό δεν είναι η περιοδεία αυτή καθαυτή. Αλλά ότι είχε γίνει και μία αντίστοιχη 30 χρόνια πριν, δηλ το 59', επί Χρουτσόφ. Είδες, σφε αναγνώστη, πόσα χρόνια χάσαμε χωρίς το Νικήτα;

Ας δούμε και δύο ωραίες φωτογραφίες, πριν φτάσουμε στο κερασάκι, για το πώς αξιοποιούσαν τη δύναμη του αθλήματος οι πολιτικοί, δηλ οι υποψήφιοι ή οι εκλεγμένοι πρόεδροι των ΗΠΑ. Καταρχάς το "δικό μας" παιδί (όπου τα εισαγωγικά είναι όντως τέτοια, όχι διακοσμητικά όπως στο κομμάτι για το Σακκόπουλο παραπάνω), το Μάικ Δουκάκις, που είχε ως έδρα τη Βοστώνη και δε θα μπορούσε να βρει καλύτερη διαφήμιση από τους Σέλτικς, που ήταν (ακόμα) στα πάνω τους, και τη θρυλική τριάδα Μπερντ-Πάρις-Μακ Χέιλ...

Και το κάρφωμα της Νάνσι Ρίγκαν, σε έναν αγώνα επίλεκτων του ΝΒΑ κατά των ναρκωτικών, σε μια από τις πιο μαύρες (όχι με τη φυλετική έννοια) στιγμές στην καριέρα του Σερ Τσαρλς Μπάρκλεϊ.

Εκτός κι αν το έκανε, σαν τους πολιτικούς κρατούμενους στη Μακρόνησο, που είχαν πάρει μια φορά στα χέρια τους την Φρίκη, τάχα για να την υποδεχτούν θερμά, αλλά στην ουσία για να τη χουφτώσουν, να την ταπεινώσουν και να της δώσουν ένα συμβολικό μάθημα...

Και τώρα το κερασάκι. Δεν ξέρω πώς να το προλογίσω, οπότε ας το δούμε κατευθείαν, χωρίς άλλες περιγραφές.

Ο Έρβιν "Μάτζικ" Τζόνσον μιλάει για όλα, σε μια αποκαλυπτική συνέντευξή του. (...) Η συνέντευξη δόθηκε στην καθημερινή σοβιετική εφημερίδα "ΣΟΒΙΕΤΣΚΙ ΣΠΟΡ" και αναδημοσιεύτηκε την Κυριακή, 30 Ιουλίου από τον "ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ". Το "ΤΡΙΠΟΝΤΟ" εκτιμώντας ότι παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, την αναδημοσιεύει αυτούσια.

Ναι ρε, Ρίζο της καρδιάς μας. Συνέντευξη με τον Μάτζικ γατάκια...

Στην οποία δε μας λέει κάτι τρομερά πρωτότυπο. Λέει για τη σχέση του με το Μάικλ Τζάκσον (λίγα χρόνια αργότερα, έπαιξε μάλιστα και σε ένα βιντεοκλίπ του), για τον χαμένο τελικό των ΗΠΑ έναντι της ΕΣΣΔ στη Σεούλ (σιγά μη δεν το ρωτούσαν για αυτό), για την επικείμενη Ολυμπιάδα του 92' (με τη Ντριμ Τιμ) και την πρώτη συμμετοχή επαγγελματιών παικτών, που τον βρίσκει σύμφωνο (σιγά μη δεν τον έβρισκε). Για τους Σοβιετικούς που μπορούν να κάνουν καριέρα στο ΝΒΑ (ήξερε το όνομα του Σαμπόνις, αλλά χρειαζόταν βοήθεια για το Μαρτσουλιόνις και το Βολκόφ). Για το ρατσισμό, που δεν το συνάντησε ποτέ στη ζωή του (άμα είσαι Μάτζικ, καταφέρνεις να μην το βλέπεις πουθενά γύρω σου, I can't breathe και μαλακίες τώρα...).

Ενώ το πιο σπαρταριστό κομμάτι είναι όταν απαντάει για τη σχέση του με τα χρήματα και τις ανάγκες του κάθε μήνα.

Δεν κάνω τίποτα υπερβολικά έξοδα. Η μόνη αδυναμία μου είναι τα ρούχα. Αγοράζω πάρα πολλά, κι όμως έχω την αίσθηση ότι είναι ελάχιστα.
-Τι φίρμα είναι το αυτοκίνητό σου;
Έχω μια Ρολς Ρόις, μια BMW, μια Μερσεντές και δύο μικρότερα.

Εντάξει, μιλάμε για τα απολύτως απαραίτητα, όχι κάτι υπερβολικό. Ούτε καν ένα Λάντα δεν έχει ο φουκαράς, για να απολαύσει την απόλυτη οδηγική εμπειρία... Αλλά έχει πλούσιο φιλανθρωπικό έργο όπως μας πληροφορεί στην επόμενη ερώτηση. Μπράβο λοιπόν. Το ΠαΣοΚ θα νικήσει...

Όσο για το Ρίζο των 80'ς και τη σχέση του με τα γήπεδα, μπορείτε να δείτε το παρακάτω βίντεο.



Κι αν βαριέστε να το δείτε όλο, να πάτε κατευθείαν σε αυτό το σημείο, για να δείτε τον Γκάλη να πανηγυρίζει ένα μεγάλο καλάθι και φάουλ (σπάσιμο μέσης, κλασικά, πρώτα η δική του και μετά των αντιπάλων, στην κυριολεξία), με φόντο την πινακίδα του Ριζοσπάστη στο παρκέ. Αξίζει να το κάνει κανείς screen shot και να το βάλει στην επιφάνεια εργασίας του...

Δεν περιγράφω άλλο...

Κάτι πρωτότυπα πράγματα

Οι περισσότεροι φιλόλογοι λένε ότι το σωστό είναι να λέμε κοινότοπος κι όχι κοινότυπος. Κατά τη γνώμη μου και τα δύο είναι σωστά, αναλόγως τι θέλεις να πεις. Κοινοτυπία είναι το αντίθετο της πρωτοτυπίας, ενώ κοινοτοπία κάτι που είναι κοινός τόπος για όλους και δεν χρειάζεται να το επαναλάβουμε.

Στο δικό μου μυαλό οι δύο λέξεις είναι διαφορετικές αλλά διαλεκτικά δεμένες. Οι κοινοτοπίες γίνονται τέτοιες δια της κοινοτυπίας και της επανάληψης. Τα κλισέ καταλήγουν να τα έχουν όλοι στο στόμα τους, σαν να 'ταν κάποια δική τους πρωτότυπη σκέψη. Κι έτσι ολοκληρώνεται η διαλεκτική αντιστροφή, όπου ο ένας πόλος μετατρέπεται στο αντίθετό του, η κοινοτυπία σε πρωτοτυπία κι η κοινοτοπία σε σκέψη.

Είναι όπως όταν ακούς ένα σουξεδάκι από το πρωί ως το βράδυ και στο τέλος της ημέρας αρχίζεις να το τραγουδάς από μέσα σου. Αφού δε μπορείς να το αποφύγεις, τουλάχιστον χαλαρώνεις να το απολαύσεις. Κι έτσι η διαλεκτική καταλήγει άλλοθι για βιαστές κάθε φύσης, κυρίως της λογικής.

Κάποτε λέει στην ιταλία, είχε αθωωθεί ένας βιαστής με το σκεπτικό ότι η γυναίκα φορούσε στενό τζιν παντελόνι, που μόνο με τη συγκατάθεσή της θα μπορούσε να βγει. Το σκεπτικό της αθώωσης των βιαστών σκέψης σήμερα είναι ότι έχουμε δημοκρατία κι ο καθένας έχει δικαίωμα να επιλέξει ελεύθερα τον (εκ)βιαστή εργοδότη που θέλει, για να βγάλει τα προς το ζην και να μην πεθάνει της πείνας. Η αστική δημοκρατία είναι το δικαίωμα της ελεύθερης συναίνεσης στο βιασμό. Και τα όριά της είναι τόσο στενά όσο κι αυτά τα κολλητά τζιν, που παλιά τα έλεγαν σωλήνες. Σε εμάς βγήκε το όνομα (παιδιά του σωλήνα) κι άλλοι έχουν την χάρη.

Ο μαρξισμός συνδέει διαλεκτικά την ελευθερία με την αναγκαιότητα, διαμεσολαβημένη από την συνείδηση. Οι φιλελεύθεροι αστοί φρίττουν με αυτόν τον ορισμό και φροντίζουν να εξαλείψουν τη συνείδηση εν γένει κι ιδίως την ταξική, για να μας εγκλωβίσουν στο βασίλειο της αναγκαιότητας.
Μας ταΐζουν χαμηλής στάθμης θεάματα (χωρίς άρτο, ελέω κρίσης), ασορτί με τα χαμηλοκάβαλα τζιν, το επίπεδο ζωής και τη νοημοσύνη του μέσου τηλεθεατή που είναι με τα σωληνάκια στην εντατική γιατί διαρκώς την προσβάλλουν σαν καρδιακές προσβολές.

Η κοινοτυπία λοιπόν γίνεται πρωτοτυπία κι ο κοινός τόπος ουτοπία. Καλά τα λες, αλλά δε γίνονται.
Ο κόσμος μας θεωρεί εκτός τόπου και χρόνου. Δηλ ουτοπικούς και διαχρονικούς, που δε μπορούν όμως να πιάσουν τη συγκυρία.

Αφού το κοινό αδειάσει από κάθε συλλογικό αίσθημα κοινότητας, είναι έτοιμο να απαρνηθεί το είδους του. Να πάρει ό,τι σχήμα του δώσουν και να αποκτηνωθεί στο ατομικό του καλούπι. Απ το οποίο βγαίνει με πρόγραμμα, κάθε σάββατο βράδυ και συναγελάζεται σαν κοπάδι μέχρι πρωίας, οπότε δίνει τη σκυτάλη στο ποίμνιο. Και για να τα έχει καλά με όσα ψήγματα συνείδησης του απέμειναν, κρίνει εξ ιδίων τα αλλότρια και θεωρεί πρόβατα αυτούς που οργανώνονται σε κόμματα για να αλλάξουν τον κόσμο.
Καληνύχτα κεμάλ, η στάνη αυτή ποτέ δε θα αλλάξει.

Τα ζώα δε μπορούν να αναπτύξουν συνείδηση. Η γνώση, δηλαδή το ειδέναι, προκύπτει από την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον. Αλλά το συνειδέναι μπορεί να προκύψει μόνο από την εργασία, που είναι σκόπιμη και συνειδητή. Γι’ αυτό ο μαρξ λέει στο κεφάλαιο ότι η βασική διαφορά μεταξύ του χειρότερου αρχιτέκτονα και της καλύτερης εργάτριας μέλισσας που φτιάχνει την κυψέλη της, είναι ότι ο άνθρωπος έχει συλλάβει από πριν το σχέδιο του κτιρίου και το εκτελεί συνειδητά.

Σήμερα ο κοινός, μέσος εργάτης πουλάει την εργατική του δύναμη για να επιβιώσει. Εκδίδει από ανάγκη, τη δημιουργικότητα και τη φαντασία του στους νταβατζήδες της ανθρωπότητας. Κι επειδή το κοινωνικό είναι καθορίζει σε τελευταία ανάλυση την κοινωνική συνείδηση, η κοινή γνώμη καταλήγει να είναι μια κοινή, μια πόρνη, όπως τραγουδάει ο πανούσης.

Όλα αυτά με αφορμή κάποιους συνειρμούς από ένα κείμενο στη λεύγα για την κουλτούρα της μεταπολίτευσης που έχει μπει στο στόχαστρο από τους ιδεολογικούς ταγούς του συστήματος και τα εκσυγχρονιστικά γκεσέμια. Κάποιοι προσπαθούν να σπιλώσουν αυτή την εποχή με όρους εποικοδομήματος, μιλάν για τις βάτες και τα στιλιστικά εγκλήματα. Αλλά η κουλτούρα της μεταπολίτευσης πότιζε κάθε πτυχή της ζωής, από τις ανθρώπινες σχέσεις, μέχρι τα περιοδικά έντυπα που κυκλοφορούσαν (αντί, πολίτης, μέχρι και περιοδικό σοσιαλιστικού ρεαλισμού που μας την έβγαινε από τα αριστερά υπήρχε). Κι αν κάποιοι τη θεωρούν περίοδο παρακμής, υπάρχει πάντα η πορτοκαλί μπάλα με τα σημάδια της ακμής της, να αποδεικνύει το αντίθετο.

Η μεταπολίτευση παρήγε αυθεντική ανεμελιά (που σε πολλούς την έσπαγε) μαζί με σοβαρούς προβληματισμούς για την προοπτική και το μέλλον. Ο ανδρουλάκης έγραφε για το σοσιαλισμό στο κατώφλι του εικοστού πρώτου αιώνα και το σήμα έναρξης των αυθαίρετων γέμιζε τις ψυχές των μικρών παιδιών με δέος για το επικείμενο 1992.

Σήμερα υπάρχει σκέτη χαζοχαρά, απολιτίκ κι επίπλαστη, που πασχίζει να διασκεδάσει τη μαυρίλα. Κι ένα σωρό μεταμοντέρνα θραύσματα στη θέση της σοβιετίας και των ενωμένων γιούγκων που αλληλοσπαράχτηκαν και μαζεύουν τα κομμάτια τους.

Στην πολιτική η νοσταλγία είναι κακός σύμβουλος γιατί η επιστροφή στο παρελθόν είναι αδύνατη. Σε καιρούς αντίδρασης όμως, προκύπτει σχεδόν αυθόρμητα, ως άρνηση (του παρόντος) που ψάχνει να αποκτήσει περιεχόμενο σε μια κατάφαση και μπορεί να γίνει πρόπλασμα για την προοδευτική συνείδηση που θα φέρει πιο κοντά την κοινωνία του μέλλοντος.

Νοσταλγός της CCCP

Ο οκτώβρης είναι η επανάσταση που έγινε ενάντια στο κεφάλαιο του μαρξ (γκράμσι). Με την έννοια ότι θα ήταν πιο λογικό να ξεσπάσει πρώτα στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, όπου το όραμα της κομμουνιστικής κοινωνίας ήταν πιο ώριμο.
Μια επανάσταση 90 χρόνια πριν που μοιάζει πιο σύγχρονη από οτιδήποτε έχουμε ζήσει μετά το 90. Που πήρε το όνομά της από τον οκτώβρη, αλλά τη γιορτάζουμε νοέμβρη. Κι η επέτειός της ήταν στις επτά, αλλά εγώ γράφω για αυτήν σήμερα.

Κανονικά θα έγραφα το σάββατο, που γιόρταζε ο πολυχρονεμένος γκόρμπι κι ο μίσα το αρκουδάκι.
Αλλά σκέφτηκα πως ούτως ή άλλως δεν χρειάζεται ειδική αναφορά. Αφού συνέχεια γι' αυτήν γράφουμε.

Τα πάντα στον κόσμο γύρω μας είναι πολιτική. Κι ο έρωτας και το ποδόσφαιρο και όλα.
Σε ένα δεύτερο επίπεδο τα πάντα είναι και σοβιετική ένωση.
Εννοείται κι ο έρωτας και το ποδόσφαιρο (μεταξύ άλλων).

Η επέτειος της οκτωβριανής είναι ο ορισμός του παράταιρου.
Μια γεύση από τον αιώνα των επαναστάσεων μέσα στον άχρωμο κι άοσμο 21ο. Η επέτειος μιας εργατικής επανάστασης, μες στη μαυρίλα της αντεπανάστασης.
Της οποίας ο απόηχος είναι ακόμη εκκωφαντικός.
Μας κούφανε και μας έριξε σε πλήρη σύγχυση για το τι ακριβώς έγινε. Γιατί ψάχνουμε για ενόχους και για το τι έφταιξε. Αλλά μες στον κακό χαμό δεν ακούμε, και δεν κουβεντιάζουμε ήσυχα κι απλά, παρά ουρλιάζουμε για να ακουστούμε. Και βασικά να καλύψουμε και τις φωνές των άλλων.

Το κακό με την επέτειο είναι ότι έχει καταντήσει να είναι αυτό ακριβώς που λέει η λέξη: επέτειος.
Ο κάθε χώρος τη βλέπει ως ευκαιρία για αυτοεπιβεβαίωση. Για να πείσει το κοινό και (βασικά) τον εαυτό του ότι είχε δίκιο. Μόνο που κινδυνεύει να μείνει χωρίς κοινό.

Οι φίλοι του κόμματος είναι σαν τους οπαδούς με τις ομάδες.
Χωρίς τίτλους και πρωταθλήματα, χωρίς μεγάλες νίκες στο σήμερα, πώς να φτιάξεις καινούριες γενιές οπαδών; Με ιστορίες για περασμένα μεγαλεία και διηγώντας τα να κλαις;
Αλλά και χωρίς οπαδούς να σε στηρίζουν πώς να πάρεις νίκη στο σήμερα;
Φαύλος διαλεκτικός κύκλος...

Πλέον μείναμε κάτι συνάδελφοι του γιοκαρίνη, νοσταλγοί, και κάτι απολιθώματα που έχουμε κολλήσει σε άλλο αιώνα με τη βελόνα σταματημένη στο 89.
Σε μας βασίστηκε ο φουκουγιάμα κι εμπνεύστηκε το τέλος τη ιστορίας. Που έχει γυρίσει στην προϊστορία κι ακόμα παραπίσω...

Το κακό είναι ότι η 7 νοέμβρη (ταιριάζει και για όνομα οργάνωσης) είχε καταντήσει απλά επέτειος από τα χρόνια της σοβιετίας ακόμα. Με την έννοια ότι την τιμούσαν στα λόγια κι όχι με πράξεις.

Τα 40 χρονα ήταν έναν χρόνο μετά το 20ό.
Τα 50χρονα λίγο μετά τον κοσύγκιν και τις μεταρρυθμίσεις του.
Τα 60χρονα τα γιορτάσαμε με το νέο σύνταγμα, όπου κατοχυρώθηκε το παλλαϊκό κράτος.
Και τα 70χρονα τα τιμήσαμε με την αποκατάσταση του μπουχάριν.
Που αυτή καθαυτή δεν είναι λάθος. Το θέμα είναι όμως με τι σκεπτικό έγινε. Κι ουδείς αμφιβάλλει για το σκεπτικό του γκόρμπι.

Ειδικά στο λόγο του για τα 70χρονα ο γκόρμπι πρέπει να έδωσε ρεσιτάλ. Μνημείο υποκρισίας και αριστοτεχνικής αμφισημίας, ώστε ο καθένας να καταλαβαίνει αυτό που θέλει (μια ιδέα μπορεί να πάρει κανείς από το άρθρο του γκοσβάιλερ για το κρεμμύδι γκορμπατσόφ, στο μοβ βιβλιαράκι της ΣΕ για τον σύγχρονο αναθεωρητισμό).
Θα συνεχίσουμε απαρέγκλιτα στον ίδιο δρόμο, είμαστε ντούροι και αποφασισμένοι έλεγε ο γκόρμπι και χαιρόταν ο μέσος κομμουνιστής.
Ναι, αλλά ποιον δρόμο εννοούσε τελικά;

Θα μου πεις, οι επαναστάσεις δε μπαίνουν σε μουσείο.
Εννοείται, σύμφωνοι.
Τώρα όμως παρακαλάμε να μείνουν εκεί τουλάχιστον. Και να μην κλείσουν το μαυσωλείο του λένιν που μόνο αυτό έμεινε να θυμίζει τον οκτώβρη στις γενιές που έρχονται.

Τον οκτώβρη πρέπει να κάτσουμε να τον μελετήσουμε, να βγάλουμε τα διδάγματά του. Καλύτερα να προσέχω τις διατυπώσεις μου όμως, αλλιώς θα με πουν τροτσκιστή (μερικοί το πιστεύουν ήδη).
Γιατί δικό του βιβλίο ήταν τα διδάγματα του οκτώβρη.

Είναι εκεί όπου σκαλίζει το παρελθόν και κατηγορεί ζηνόβιεφ και κάμενεφ για την αρνητική στάση που είχαν προς την εξέγερση πριν ξεσπάσει.
Κάτι που δεν τον εμπόδισε σε τίποτα να συνασπιστεί λίγα χρόνια αργότερα μαζί τους στην περιβόητη τροτσκι-καμενο-ζινοβιεφική κλίκα.
Από συνέπεια δηλ φτερό στον άνεμο.

Ενώ ο σύντροφος με το μουστάκι ήταν άνθρωπος από ατσάλι. Μασίφ αμετακίνητο στις θέσεις του και την ανελέητη κριτική στον σ. γιαροσένκο.
Όπως όλο το μπλοκ μας άλλωστε. Οχυρωμένο πίσω απ' το ατσάλινο παραπέτασμα που χώριζε στα δύο την ευρώπη.

Μέχρι που ήρθε ο γκορμπατσόφ να ζωγραφίσει με αφέλεια και κηρομπογιές το κοινό ευρωπαϊκό σπίτι του. Και να φέρει εντός των τειχών τον δούρειο ίππο της αγοράς που στην κοιλιά του έκρυβε την παλινόρθωση.

Μάταια φώναζε σαν λαοκόων ο λιγκατσόφ. Τα φίδια της αντεπανάστασης έπνιξαν τη φωνή του τίμιου αυτού αγωνιστή.
Και τα μ-λ σε ρόλο κασσάνδρας γεύονταν την πικρή δικαίωση...

Από όλα όσα έχουν γραφτεί για τον οκτώβρη αυτό που μου έρχεται πρώτο στο μυαλό είναι μια φράση της λούξεμπουργκ -την οποία θα μεταφέρω από μνήμης.
Λέει λοιπόν η ρόζα ότι στη ρωσία ο λένιν, ο τρότσκι και οι φίλοι τους είναι οι μόνοι που μπορούν να πουν ότι τόλμησαν κι ότι το γερμανικό προλεταριάτο πρέπει να αφήσει την πτωματική του απάθεια και να ακολουθήσει το παράδειγμα της ρώσικης επανάστασης.

Εμείς αλήθεια ως πότε θα ανεχόμαστε να παίζουμε το ρόλο του πτώματος;
Χωρίς δράση, σκέψη, θέληση, τόλμη;
Χωρίς ζωή σε τελική ανάλυση...

(σ.σ: παρακαλώ αυτό περί τρότσκι και λένιν ας μην χρεωθεί σε μένα. Η ρόζα το έγραψε. Για την επιλογή της ρόζας αναλαμβάνω ακέραια την πολιτική ευθύνη).

Δυο λόγια ακόμα.
Με τις επαναστάσεις και την ιστορία, ισχύει ό,τι και με τις μεγάλες προσωπικότητες.
Όταν πεθαίνουν νέες γίνονται θρύλοι. Σαν την κομμούνα του παρισιού.
Η οκτωβριανή επανάσταση είχε την ατυχία να ζήσει πολύ.

Κάποιοι λένε ότι έζησε αρκετά ώστε να χάσει τη νιότη της, την αγνότητά της (από τους γραφειοκράτες που τη γ...αν και ψόφησε) και να εκφυλιστεί.
Στην πραγματικότητα έζησε αρκετά, ώστε να αποκτήσει πολλούς εχθρούς. Οι οποίοι δεν της συγχώρεσαν ποτέ ακριβώς το ότι δεν πέθανε νέα.
Και τώρα ως νικητές γράφουν την ιστορία όπως τους αρέσει.

Δε θα μπορούσα παρά να κλείσω το σημείωμα με τον πλέον κλασικό τρόπο σε αυτές τις περιπτώσεις.
Παρά το πισωγύρισμα της ιστορίας, το δίλημμα κομμουνισμός ή βαρβαρότητα είναι πιο επίκαιρο από ποτέ.

Κι ας πλησιάζει καλπάζοντας η γαμημένη η βαρβαρότητα...