Στο ένα (μου) χέρι το τσιγάρο

Ας ξεκινήσουμε με μερικά ευτράπελα, που μένουν συνήθως στην αφάνεια. Ρίχνοντας κανείς μια πιο προσεκτική ματιά στα ψηφοδέλτια των ευρωεκλογών, θα μπορούσε να αλιεύσει πολλά και διάφορα, από ονόματα που μπορεί να μας φαίνονται αστεία, μέχρι και κάποιους συμβολισμούς με ιδιαίτερη σημειολογία. Στο εθνικό μέτωπο πχ υπήρχε κάποιος πιπίκιος και μια γκόλφω (το μικρό της), αλλά όχι αστέρω, για να συμπληρωθεί το στερεότυπο. Βρίσκουμε επίσης έναν Επιτήδειο στους φασίστες της χρυσής αυγής, που πρέπει να εκλέχτηκε κιόλας, γιατί ήταν κάπως ψηλά στη λίστα, έναν Έλληνα, όνομα και πράμα, στους αναπληρωματικούς φασίστες του λαος –λες να υπάρχει δηλ και το επίθετο Ελληναράς;- κι ένα βάσκο στην οακκε. Που είχε και μια υποψήφια με το όνομα ροζέλλα (το μικρό) και πατρώνυμο (του) λίμπερο! Ένας κελεπούρης στο σχέδιο β’, πρέπει να φάνταζε όντως ως τέτοιο, δηλ κελεπούρι, στη μισή ανταρσύα, που είναι μουτρωμένη για τον πολιτικό αρραβώνα με τον αλέκο που χάλασε. Και δεν είχαν στο ψηφοδέλτιο ούτε έναν αλαβάνο για παρηγοριά –είχαμε όμως εμείς και οι οικολόγοι πράσινοι, που πήγαν με τους πειρατές, εκτός από το σχέδιο β’. Υπήρχε επίσης και ένας γιαλλούρος στην ελιά, που έπρεπε να φάει μαύρο, για να δέσει ο συνειρμός, αλλά αναστήθηκε από τον τάφο της, σα βρικόλακας. Ένα ακκελ (αγροτικό και με δύο κάπα) που τα πήγε απρόσμενα καλά και πάντως πολύ καλύτερα –αναλογικά με τις προσδοκίες του καθενός- από το ομόηχο κόμμα της κύπρου. Κι η φράση-σύνθημα «έξοδος από το σκοτεινό τούνελ», δίπλα στην ένωση κεντρώων του λεβέντη, ως συμπλήρωμα.

Ο πρωταγωνιστής των εκλογών

Μέχρι να οριστικοποιηθούν τα αποτελέσματα, υπήρχαν διάφορες ανακατατάξεις και μικρά ή μεγάλα ντέρμπι (με καρύδα και τρεις νέες γεύσεις) που κρατούσανε ζωντανό το ενδιαφέρον της βραδιάς. Η μάχη της πρωτιάς κρίθηκε νωρίς και περιμέναμε την τελική διαφορά (όπως στους αγώνες κυπέλλου), το ίδιο κι η τρίτη θέση που οδηγεί στην ευρωλίγκα και την εκλογή τρίτου ευρωβουλευτή. Το κόμμα είχε πολλές εναλλαγές στο προβάδισμα με το ποτάμι, που τελικά μας προσπέρασε, αλλά κρατήσαμε το δεύτερο ευρωβουλευτή -γιατί όσα κόμματα έμειναν κάτω απ’ το όριο του 3% έφτασαν αθροιστικά σε διψήφιο ποσοστό. Η ανταρσύα έμεινε οριακά πίσω από τους μουσουλμάνους της θράκης και τους πανκ(ι) του αλαφούζου, το σχέδιο βήτα πέρασε στο νήμα τον τζουμάκα και το μπροστά μ-λ, το εεκ πήρε το τροτσκιστικό ντέρμπι από την οκδε σκέτο, αλλά η κοινωνία αξιών έχασε από την κοινωνία σκέτο –που ανάθεμα δηλ αν ξέρουν κι οι ίδιοι τις μεταξύ τους διαφορές, την κοινωνία μου μέσα- και η δημαρ έχασε από τον χατζημαρκάκη και μας αφήνει χρόνους.

Στο τέλος μένεις με την απορία, πώς γίνεται να ευδοκιμούν τόσα σοσιαλφασιστικά φρούτα σε αυτόν τον ευλογημένο τόπο και να ανεβαίνουν ταυτόχρονα λαος και χρυσή αυγή, θυσιάζοντας ένα κομμάτι των ανε(ξε)λ και από την άλλη πασόκ και ποτάμι, που είναι περίπου συνώνυμες μιντιακές κατασκευές, τρώγοντας τις σάρκες του προηγούμενου τηλεοπτικού προϊόντος, της δημαρ. Και είναι εντυπωσιακό ότι έβγαιναν όλως τυχαίως, ο ένας μετά τον άλλο, όλοι οι δυσαρεστημένοι δημαρίτες (ψαριανός και σία), που θέλουν την ενότητα της κεντροαριστεράς και πονάνε τη δημοκρατική παράταξη.

Πώς φτάσαμε λοιπόν ως εκεί; Καταρχάς εμένα οι φετινές κάλπες μου θύμισαν ένα σκηνικό από μια προεκλογική συζήτηση με τον πελετίδη σε ένα καφενείο, όπου έτυχε να βρεθούμε μαζί με τον redfly. Εξηγούσε λοιπόν ο άνθρωπος το ενιαίο κριτήριο της τριπλής κάλπης και ότι δεν μπορούμε με το ένα χέρι να βγάζουμε αγωνιστή δήμαρχο, που θα συγκρούεται με το αστικό κράτος και με το άλλο να το ενισχύουμε και να ακυρώνουμε την πρώτη μας ψήφο. Και πάνω στη ρύμη του λόγου, όπως το έφερε η κουβέντα, χώνεται ένας θαμώνας και πετάει ένα χωρατό για το λαό και το άλλο χέρι, που κάνει τη γνωστή παλινδρομική κίνηση και βασικά τον παίζει (πολιτικά και με την ευρύτερη έννοια).

Αυτή είναι η εικόνα που μου έμεινε κι από το εκλογικό αποτέλεσμα. Ό,τι έκανε ο λαός την πρώτη κυριακή στις περιφέρειες, που έδωσε στη λαϊκή συσπείρωση πεντακόσιες χιλιάδες ψήφους, πήγε και το ακύρωση κατά το ένα τρίτο σχεδόν χτες, χωρίς να δικαιολογείται επαρκώς αυτή η διαφορά (150 χιλιάδες ψήφοι) από την αποχή, τη μεγαλύτερη διασπορά ψήφων σε περισσότερους συνδυασμούς –ούτε καν από τα τεχνητά διλήμματα και την πόλωση, που δεν έφτασε τα επίπεδα του ιουνίου του 12’. Κι αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο που πρέπει να απασχολήσει το κόμμα και τους φίλους του στην τελική αποτίμηση των τριπλών εκλογών αυτού του μήνα.

Απ’ την άλλη ο σύριζα προωθεί την εικόνα του με το περιτύλιγμα της ιστορικής πρώτης νίκης της αριστεράς –αν και στο παρελθόν στην ελλάδα έχουν πρωτεύσει κόμματα που και πιο αριστερά (το) έπαιζαν και μεγαλύτερα ποσοστά (πραγματικά ιστορικά) είχαν. Για να μην αφήσουμε το πασοκ και πιάσουμε το κκ ιταλίας επί μπερλίνγκουερ κι άλλα ευρωκομμουνιστικά κόμματα στη γηραιά ήπειρο –που έκανε πως δεν τα ακούει ο λαφαζάνης, όταν του το επισήμαναν σε κάποιο πάνελ, για να μην του χαλάσει ένα τόσο ωραίο συμπέρασμα περί ιστορικής πρωτιάς, από μια τόσο ασήμαντη λεπτομέρεια. Τουλάχιστον είχαν βάλει μυαλό απ’ το πάθημα με τα έξιτ πολ της πρώτης κυριακής κι ήταν λιγότερο αλαζόνες αυτή τη φορά.

Η διαφορά των δύο πρώτων κομμάτων ήταν όση ακριβώς έπρεπε, για να μπορέσουν αμφότεροι να συνεχίσουν χωρίς εσωτερικά προβλήματα το ρόλο τους στην παράσταση που παρακολουθούμε εδώ και χρόνια. Το θετικό ωστόσο ήταν πως αθροιστικά έμειναν κάτω από το 50% και τα παραδοσιακά επίπεδα του δικομματισμού –που επανεμφανίζονται σχεδόν αυτούσια όμως, αν ακολουθήσουμε την τακτική του αθροίσματος, που ήταν της μόδας σε αυτές τις εκλογές κι αναλογιστούμε το «καινούριο» πολιτικό σκηνικό με όρους διπολισμού.

Από αυτή την άποψη η πιο ενδιαφέρουσα (μη) εξέλιξη ήταν οι αντοχές του πασοκ, που αρνείται να ξεψυχήσει χωρίς μάχη να γαντζωθεί στη ζωή και τις κυβερνητικές καρέκλες, γιατί όπως έγραψε και ο σεχτάρ σε ένα σχόλιο, είναι θεσμός και ολόκληρη κοινωνική τάξη, που δεν εξαλείφεται τόσο απλά. Μια δουλειά είχε να κάνει χτες ο έλληνας ψηφοφόρος, να θάψει το άταφο πτώμα της 3^ης σεπτέμβρη (και να βολευτεί με τη ροζ μετεμψύχωσή του) κι απέτυχε παταγωδώς να το κάνει. Όταν έρθει τελικά εκείνη η ώρα που θα περάσουμε εκλογικά το πασόκ, θα ικανοποιηθεί ίσως ένα απωθημένο χρόνων, για πολλούς συντρόφους, όπως στα πανεπιστήμια με την πασπάρα και τη δεύτερη θέση.

Τουλάχιστον τελειώσαμε χτες, όπως δείχνουν τα πράγματα, με το εναλλακτικό πασόκ της δημαρ, που έχει κάνει τον κύκλο του και θα συγχωνεύσει πιθανότατα τα απομεινάρια του με το νέο πόλο της κεντροαριστεράς. Μένει μόνο να δούμε πόσα κεφάλια θα φυτρώσουν στη θέση του απ’ την πασοκική λερναία ύδρα.

Οι χρυσαυγίτες μπορεί να μην έπιασαν διψήφιο νούμερο (τους έκοψε μάλλον λίγο εκλογικό αέρα η άνοδος του λαος) αλλά ενισχύουν τα ποσοστά και τη θέση τους, παραμένοντας χρυσή εφεδρεία του συστήματος μάλλον παρά σε καταστολή, όπως φάνηκε προσωρινά το φθινόπωρο με τους εκλογικούς σχεδιασμούς και σκοπιμότητες της νδ και την (προ)φυλάκιση ηγετικών στελεχών της. Αν τα εγγόνια του χίτλερ συνεχίσουν την ανοδική τους πορεία, θα αρχίσουν κι οι ευθείες συγκρίσεις με τον παππού τους, που είχε τεθεί υποτίθεται κάτω από τον έλεγχο των δυτικών, που πίστευαν πως θα βολευτεί με όσα του δίνουν, αλλά έγινε σταδιακά ανεξέλεγκτος και γκρέμισε τις αυταπάτες τους μετά το μόναχο (38’), τραβώντας στα άκρα το σκοινί –και να πώς φτάσαμε στον παγκόσμιο πόλεμο. Αυτή η εκδοχή όμως στέκει μακριά από την ιστορική αλήθεια, καθώς οι δυτικοί έσπρωξαν συνειδητά το γερμανικό ναζισμό εναντίον της σοβιετικής ένωσης, χωρίς ποτέ να χάσουν το γενικό έλεγχο του παιχνιδιού. Και αυτό ακριβώς συμβαίνει και σήμερα, που το σύστημα αβαντάρει ανοιχτά σχεδόν τους χρυσαυγίτες –ακόμα κι όταν βάζει τους κολαούζους του να το χτυπάνε, με τρόπο που τους καθιστά συμπαθείς.

Φτάνει να δει κανείς, για του λόγου το αληθές, το χτεσινό δεκάλεπτο διάγγελμα του κασιδιάρη στον (συνήθως σκληρό και άτεγκτο συντονιστή) χατζηνικολάου, που ήταν η καλύτερη διαφήμιση για τους νεοναζί, τους οποίους αποφεύγουν, υποτίθεται, οι άλλοι στα τηλεοπτικά πάνελ, γιατί δεν μπορούν να τους αντιμετωπίσουν με επιχειρήματα. Μόνο μία  φορά πήγε να τον στριμώξει ο παρουσιαστής, όταν ο κασιδιάρης του απαντούσε αρλούμπες για τα αρχαιοελληνικά σήματα (δηλ τις σβάστικες) που ‘χαν οι καρυάτιδες –και ο χατζηνικολάου τον ρώτησε εύλογα εάν είναι και αυτός μία από τις καρυάτιδες. Λίγο πριν όμως άφησε το άλλο λουλούδι, τον κρανιδιώτη, να χυδαιολογεί πάνω στον μπογιόπουλο, που μιλούσε για τα ποσοστά της χρυσής αυγής –που μεγαλώνουν όσο την χαϊδεύει το σύστημα- με το φαήλλο να απαντά ειρωνικά πως άλλα πράγματα μεγαλώνουν με τα χάδια κι όχι τα ποσοστά..

Ποια είναι λοιπόν η τελική γεύση που μας αφήνουν αυτές οι εκλογές; Αυτό θα έχουμε την ευκαιρία να το συζητήσουμε και τις επόμενες μέρες. Εμένα πάντως αυτός ο πήχης του 6% -όπου προφητικά τον είχε θέσει η κε του μπλοκ- και η αργή βασανιστική άνοδος, εκατοστό-εκατοστό, μέχρι το 6,1%, μου θύμισε τους αγώνες του μπούπκα με τον γκαταούλιν (γιατί ο πρώτος είναι αντικομμουνιστής και δεν τον πάμε) και τις επιδόσεις του πρώτου που ανέβαζε κάθε φορά από ένα εκατοστό το παγκόσμιο ρεκόρ και το άφησε κάπου πάνω από τα 6,10.

Κι ώσπου να γκρεμίσουμε τον «τσάρο των αιθέρων» από το θρόνο του και να ξεκινήσουμε τη δική μας έφοδο στον ουρανό, από το δικό μας κόκκινο πέτρογκραντ, στα δυτικά της αθήνας, χρειάζεται να γίνουν πολλά ακόμα, για να μη μοιάζει με σβησμένο φάρο το φωτεινό παράδειγμα της σοβιετίας το 17’.

Η τρίτη περίοδος

Τι εστί σοσιαλφασισμός; Είναι η κωδικοποίηση της πολιτικής γραμμής που χάραξε η κομιντέρν κατά τη λεγόμενη τρίτη περίοδο. Η πρώτη περίοδος ήταν τα χρόνια του μεγάλου επαναστατικού κύματος που ακολούθησε την οκτωβριανή, χοντρικά μέχρι το 23’, αλλά επικράτησε μόνο στη ρωσία και η δεύτερη μια περίοδος σχετικής σταθεροποίησης του καπιταλισμού που τερματίζεται οριστικά με το κραχ του 29’ και την παγκόσμια καπιταλιστική κρίση. Η κομιντέρν προβλέπει σωστά αυτή την εξέλιξη, βάζει το σύνθημα «τάξη εναντίον τάξης» και της επαναστατικής διεξόδου από την κρίση και εκτιμά πως οι δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας αποτελούν βασικό στήριγμα του φασισμού και τον κύριο εχθρό μες στο εργατικό κίνημα. Μετά από την επικράτηση του ναζισμού στη γερμανία και την άνοδό του σε μια σειρά χώρες, η κομιντέρν αλλάζει σταδιακά ρότα κι επεξεργάζεται την τακτική των λαϊκών μετώπων με γνώμονα την απόκρουση του φασισμού και την υπεράσπιση της εσσδ –μπορείτε να θυμηθείτε εδώ μια πρώτη κριτική αποτίμηση των ΛΜ από τον αναστάση γκίκα στην κομεπ, που εστιάζει κυρίως στη στάση των δυνάμεων της σοσιαλδημοκρατίας.

Η ιστορία ως επιστήμη επιχειρεί καταρχάς να ερμηνεύσει τις πράξεις και τα γεγονότα της περιόδου που εξετάζει· όχι να τις δικαιολογήσει εκ των υστέρων εν είδει απολογητικής ή α τις καταδικάσει με εύκολους αφορισμούς και στείρα πολεμική. Αυτό είναι το μεθοδολογικό κλειδί για μια συγκριτική ανάλυση και μια σφαιρική αποτίμηση των τακτικών επιλογών και επεξεργασιών της κομιντέρν, που δε μπαίνουν αντιπαραθετικά η μία προς την άλλη, αλλά ως ενιαίο σύνολο σε μια συνεχή πορεία δοκιμών κι αναζητήσεων. Μια ανάλυση που (οφείλει να) υπερασπίζεται κριτικά την ιστορική διαδρομή του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος στο σύνολό της, τις νίκες και τα λάθη του ως (διαλεκτικές) στιγμές του ταξιδιού του. Και (οφείλει να) κρίνει κάθε στάση ή σύνθημα στην εποχή του, με ιστορικά κριτήρια, μακριά από τις συμπληγάδες μιας (δι)αχρονικής λαθολογίας, που στρέφει πάντα στο παρόν τα βέλη της σκοπιμότητάς της και μιας μηχανικής μεταφορά-αντιγραφής στο σήμερα λύσεων του παρελθόντος, έξω από το δοσμένο ιστορικό πλαίσιο που τις υπαγόρευσε.

Αυτή η συνέχεια του κομμουνιστικού κινήματος μες στα αλλεπάλληλα ζιγκ-ζαγκ της ιστορίας και τη φαινομενική ασυνέχεια των επιλογών του, βρίσκεται πχ στην ιστορική έκτη ολομέλεια του 34’, που θεωρείται κομβικό ορόσημο για την εγκατάλειψη της λογικής του σοσιαλφασισμού και τη στροφή του κόμματος προς την τακτική της αντιφασιστικής ενότητας. Η ιστορική σημασία εκείνης της ολομέλειας έγκειται ωστόσο στην εκτίμησή της για τον χαρακτήρα της επανάστασης στην ελλάδα (αστικοδημοκρατική με τάσεις γρήγορης μετεξέλιξης σε σοσιαλιστική) που στηρίζεται στις βασικές κατευθύνσεις που έδωσε το έκτο συνέδριο της κομιντέρν για τους τρεις τύπους χωρών, ανάλογα με το επίπεδο ανάπτυξής τους, και τα διαφορετικά επαναστατικά καθήκοντα που προκύπτουν για κάθε τύπο. Το συνέδριο αυτό όμως έγινε το 28’, εγκαινιάζοντας κατά κάποιο τρόπο την πολιτική γραμμή της τρίτης περιόδου και την τακτική του σοσιαλφασισμού.

Στον αντίποδα αυτής της συνέχειας βρίσκουμε τη λαθολογία και τον αντικομμουνισμό, που φαίνεται πολλές φορές να έχει τσακωθεί με την κοινή λογική και την ιστορική πραγματικότητα. Όσοι κατηγορούν πχ το σύγχρονο κκε για σεχταρισμό και τροτσκιστική (επι)στροφή στη λογική του σοσιαλφασισμού φαίνεται να ξεχνούν πως ακριβώς στην τρίτη περίοδο δίνεται το κύριο χτύπημα ενάντια στην τροτσκιστική αντιπολίτευση, ενώ ευθυγραμμίζονται με τις εξελίξεις στη σοβιετία κι όλα σχεδόν τα ευρωπαϊκά τμήματα της κομιντέρν με αντίστοιχες εκκαθαρίσεις στις τάξεις τους.

Ας δούμε συγκεκριμένα κάποια ουσιαστικά σημεία. Η συγκρότηση της ενωτικής γσεε θεωρείται πχ τεκμήριο για το σεχταρισμό του κκε και τη λογική των κόκκινων συνδικάτων, ενάντια στη νουθεσία του λένιν για δουλειά μες στο μαζικό κίνημα, ακόμα και στα πιο αντιδραστικά συνδικάτα. Η πολεμική αυτή επεκτείνεται συχνά και στη σημερινή εποχή, για να συμπεριλάβει και τη δράση του παμε –όπως σημειώσαμε προηγουμένως, οι σκοπιμότητες της λαθολογίας στρέφονται πάντα στο παρόν.

Η κριτική αυτή έχει προφανώς βολικά επιλεκτική μνήμη, ξεχνώντας πως η δημιουργία της ενωτικής γσεε επιβλήθηκε ως αναγκαστική επιλογή από τις πολυάριθμες περιπτώσεις αυθαίρετων αντικαταστατικών αποκλεισμών από το συνέδριο της γσεε ταξικών σωματείων, ομοσπονδιών και των αντιπροσώπων τους, προκειμένου να ελέγξει ο κυβερνητικός συνδικαλισμός τους συσχετισμούς. Από σχετικές μελέτες για την εποχή εκείνη μαθαίνουμε εξάλλου πως η διοίκηση της γσεε απέκλειε μεταξύ άλλων βιομηχανικές ενώσεις και ομοσπονδίες που έγραφαν στα μητρώα τους εργαζόμενες γυναίκες και παιδιά (!) –θυμίζοντας έντονα τη σημερινή τακτική της συνδικαλιστικής ηγεσίας που αρνείται να αναγνωρίσει τους αντιπροσώπους των σωματείων που εγγράφουν ως ισότιμα μέλη συμβασιούχους μαζί με τους μόνιμους εργαζόμενους.

Δεύτερο ζήτημα, η στάση της σοσιαλδημοκρατίας (που, παρά τις επιμέρους κινήσεις της σκελδ, του πασαλίδη ή και του παπαναστασίου, παραμένει σχετικά περιθωριακή και αδιαμόρφωτη στην ελλάδα μέχρι την εμφάνιση του πασοκ) και πιο ειδικά του βενιζελικού κόμματος των φιλελευθέρων. Το κόμμα αυτό ψήφισε κι επέβαλε το ιδιώνυμο κατά των κομμουνιστών, υποκίνησε τα στρατιωτικά κινήματα – πραξικοπήματα του 33’ και του 35’ που έστρωσαν το δρόμο στη μοναρχική παλινόρθωση, αθέτησε την υπογραφή της στο σύμφωνο σοφούλη-σκλάβαινα, συμβάλλοντας ενεργά στην άνοδο του μεταξά και την επιβολή της τετάρτης αυγούστου.

Σε μια συζήτηση που είχε ανοίξει σχετικά πρόσφατα στο μπλοκ, είχε τεθεί ο προβληματισμός τι θα γινόταν αν είχε εφαρμοστεί τελικά το σύμφωνο συνεργασίας του παλλαϊκού μετώπου με τους φιλελεύθερους κι αν θα μπορούσε να αποφευχθεί έτσι η μεταξική δικτατορία. Κατά τη γνώμη μου το λάθος βρίσκεται στην ίδια την υπόθεση και τις αυταπάτες σχετικά με τις επιδιώξεις του αστικού κόσμου, που στήριξε σύσσωμος, χωρίς ουσιαστικές διαφοροποιήσεις την επιλογή μεταξά. Η σοσιαλδημοκρατία δε θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό σύμμαχο στην αντιφασιστική πάλη, γιατί δεν επεδίωξε ποτέ να σταματήσει πραγματικά το φασισμό –απεναντίας έβαλε πλάτη για την επικράτησή του.

Τα λαϊκά μέτωπα ήταν ένας απαραίτητος ελιγμός που επιβλήθηκε πρωτίστως από την ύπαρξη και την ανάγκη υπεράσπισης της σοβιετικής ένωσης και προσέγγισης στην αντιφασιστική πάλη της μαζικής εργατικής βάσης των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων –υπ’ όψιν πως κανείς από τους δύο αυτούς όρους δεν ισχύει στις σημερινές συνθήκες. Είναι ζήτημα προς ειδική διερεύνηση τα άμεσα αποτελέσματα αυτής της τακτικής (κυρίως σε γαλλία κι ισπανία, όπου σχηματίστηκαν κυβερνήσεις του λαϊκού μετώπου), η μαγιά που άφησε για τα αντιστασιακά κινήματα και την αντιφασιστική πάλη κατά τη διάρκεια του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου και οι αντιφάσεις στη στρατηγική του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος από την απολυτοποίηση ή τη λανθασμένη εφαρμογή της εν λόγω τακτικής. Εξάλλου και η αντιφασιστική συμμαχία των σοβιετικών με τις ηπα και τη βρετανία δεν ήταν παρά ένα ιδιότυπο λαϊκό μέτωπο σε παγκόσμια κλίμακα.

Το θέμα είναι πώς μελετάμε την ιστορική πείρα και σε τι συμπεράσματα καταλήγουμε. Τι διδάγματα αντλούμε από τις αιματηρές θυσίες και τους είκοσι εκατομμύρια νεκρούς που πρόσφερε η σοβιετική πλευρά συγκριτικά με τις πολύ μικρότερης κλίμακας απώλειες των δυτικών συμμάχων, που άνοιξαν το περιβόητο δεύτερο μέτωπο μόλις στα μέσα του 44’, όταν και είχε γείρει οριστικά η πλάστιγγα του πολέμου; Τι μας δείχνει η άνοδος του χίτλερ στην εξουσία, η πολιτική του κατευνασμού και η ραγδαία ενίσχυση της ναζιστικής γερμανίας; Τι συμπεράσματα βγάζουμε από τους όρους άνδρωσης και γιγάντωσης του εαμικού κινήματος μες στο λαό, από τους παράγοντες που το κράτησαν πίσω ή ακόμα και από την πασοκική λαίλαπα που καπηλεύτηκε την ιστορία του;

Ποιος σήκωσε το κύριο βάρος της αντιφασιστικής πάλης –αν όχι οι κομμουνιστές; Και πού βρίσκεται το κλειδί για την ωρίμανση του υποκειμενικού παράγοντα; Στη συμμαχία με την εκάστοτε σοσιαλδημοκρατία –που συν τοις άλλοις σήμερα έχει χρεοκοπήσει ιστορικά και φυτοζωεί σε διεθνή κλίμακα- και σε έναν πιθανό (;) τακτικό ελιγμό με προσωρινό χαρακτήρα; Ή στην επίμονη και ακατάπαυστη δουλειά με τις μάζες για την αποφασιστική ενίσχυση του λαϊκού-εργατικού κινήματος; Ποιος είναι σήμερα ο βασικός εχθρός μες στο κίνημα αν όχι ο ορφανός κυβερνητικός συνδικαλισμός, που φλερτάρει πολιτικά με τη νέας κοπής σοσιαλδημοκρατία και οι ρεφορμιστικές αυταπάτες για κυβερνητικές λύσεις από τα πάνω που σπέρνει ο ποικιλώνυμος οπορτουνισμός, διαιωνίζοντας το απόστημα της ανάθεσης;

Εν κατακλείδι και περιληπτικά, χωρίς να εξαντλούμε προφανώς το θέμα- η λογική του σοσιαλφασισμού, παρά τις όποιες επιμέρους αντιφάσεις κι αδυναμίες, απάντησε βασικά σωστά στο κύριο ερώτημα που κλήθηκε να απαντήσει: ποιος είναι δηλ ο ρόλος κι ο χαρακτήρας των δυνάμεων της σοσιαλδημοκρατίας και ποια η στάση των κομμουνιστών απέναντί τους. Αυτό είναι και το κύριο συμπέρασμα που καλούμαστε να κρατήσουμε για τη σημερινή συγκυρία κι αλίμονο σε όποιον λαό ή πολιτικό χώρο το υποτιμήσει. Γιατί όποιος αγνοεί τα διδάγματα της ιστορίας, είναι καταδικασμένος να πάθει ξανά τα ίδια, να βιώσει οδυνηρά τη διάψευση της αυταπάτης του για εύκολες λύσεις από τα πάνω, να μοιραστεί την ήττα μας και την επάνοδο του φασισμού.

Μένω σε αυτά προς το παρόν, για να περάσει η σκυτάλη στη βάση του μπλοκ, και κρατάω κάβα για τη συζήτηση κάποια σημεία και προβληματισμούς που δεν χώρεσαν εισηγητικά.

Ενιαίο λαϊκό μέτωπο

Αυτό που μου έμεινε μέχρι τώρα από τις εκλογές ήταν το μέρος που έμαθα ότι προκηρύχθηκαν. Στη σύσκεψη των παρεμβάσεων στην έδρα της δοε, ελέω μπρέζνιεβα.
Όπου είδα τον μπράτη να κάνει τον κεκράκτη για πέντε αναμμένα τσιγάρα και θυμήθηκα γιατί ο κόσμος μισεί τους πασόκους κι ειδικά τους συνδικαλιστές πρασινοφρουρούς. Το θέμα ήταν αν συμφωνούσαν κι όλοι οι υπόλοιποι με αυτό το τελευταίο.

Το σχήμα των παρεμβάσεων ήταν ένα εκρηκτικό μείγμα από εαακίτικο συντονιστικό και κνίτικη διαδικασία σε (κ)όβα. Εξάλλου οι περισσότεροι τα είχαν ζήσει αμφότερα στο παρελθόν.
Υπήρχε γραπτή εισήγηση και κύκλος τοποθετήσεων, επτάλεπτες για τα απλά μέλη, μεγαλύτερης διάρκειας για τους υπόλοιπους αιρετούς.
Αλλά η προσοχή στον ομιλητή ήταν προαιρετική, κάποιοι έβγαιναν έξω κι άλλοι έστηναν πηγαδάκια. Κι όχι ότι υπήρχαν διαφωνίες ή κάποιο επίδικο, αλλά στο τέλος δεν πρέπει να ψηφίστηκε καμία απόφαση.
Κλασικό συντονιστικό γκρουπ θέραπι, όπου τα λέμε μεταξύ μας και το μάζεμα στο τέλος το κάνει ο ναρίτης στο προεδρείο. Εκτός κι αν έγινε η έκπληξη στο τέλος γιατί έπρεπε να φύγω και το έχασα (όπως και πολλοί από τους συμμετέχοντες άλλωστε).

Το δεύτερο στοιχείο που μου έχει μείνει από τις εκλογές είναι ένα ακατανίκητο deja-vu με το ηρωικό 89.
Στην ελλάδα των πέντε κομμάτων και των δύο πολιτικών, ο δεκέμβρης ήρθε είκοσι χρόνια μετά το πόρισμα κκε-εαρ να αναταράξει σαν καταλύτης το πολιτικό σκηνικό, την ώρα που η χώρα βυθιζόταν στο βούρκο με τα σκάνδαλα κι η δεξιά ευαγγελιζόταν κάθαρση και καθαρά ψηφοδέλτια στρώνοντας το δρόμο του μητσοτάκη (τότε του ορίτζιναλ, τώρα του θηλυκού).

Οι ανανεωτές έστησαν το λάκκο του ενιαίου συνασπισμού κι έπεσαν μέσα στο σύριζα που θέλει να γίνει ενιαίο κόμμα.
Ο σάββας έσωσε την τιμή της αριστεράς (πριν δώσει σκυτάλη στον κοροβέση) κάνοντας ανταρσία στη βρώμικη συγκυβέρνηση με το επάρατο σεκ. Μπροστά στον ιστορικό συμβιβασμό με τους αποστάτες του κλιφ απάντησε περήφανα: φυσικά και δε θα υπακούσω...

Κι οι εκλογικές αναμετρήσεις έρχονται η μία πίσω από την άλλη. Πρώτα τον ιούνη, ύστερα το φθινόπωρο και το κακό μπορεί να τριτώσει την άνοιξη με τον πρόεδρο της δημοκρατίας, όπως το 90 που βγήκε ο θείος με την τρίτη και χάσαμε απ' τη ζωή μας τον χρήστο σαρτζετάκη.

Ευτυχώς δε μας έχει μείνει άλλο τείχος για να το ρίξουν κι αυτό.
Πηγαίνοντας όμως στο εδώ φεστιβάλ (είκοσι χρόνια μετά από το επεισοδιακό 15ο το 89) ένιωθα το φάντασμα του γράψα να πλανάται πάνω απ' το στρατόπεδο μελά. Ήταν λίγος κι ο κόσμος σε σχέση με άλλες χρονιές και φοβόμουν συνειρμικά μήπως γινόταν αλλού ταυτόχρονα κι άλλο φεστιβάλ κνε με περισσότερο λαό. Ή μήπως βγει στις ομιλίες ο πέτσας να πει τα δικά του και γίνει σάλος.
Λες γι' αυτό να το ακύρωσαν στην αθήνα;

Τελικά τίποτα από όλα αυτά δε συνέβη.
Μόνο που ο καιρός είχε τρία στα τρία με τη βροχή κι ο κόσμος προτίμησε να μείνει σπίτι του.
Η προβοκάτσια που όλοι περιμέναμε.
Δεν είχαμε και τον εξοπλισμό των σοβιετικών που διέλυε τα σύννεφα ανήμερα των παρελάσεων για να μη βρέξει κι έτσι λουστήκαμε τις συνέπειες.

Κάτι άλλο που έμαθα εκείνη τη μέρα στη δοε είναι ότι η τετάρτη οκτώβρη είναι η μέρα των ζώων, όπου τα ζωάκια θα ψηφίσουν για τους αντιπρόσωπούς τους στην κιβωτό του νοε.
Ο σύριζα είναι το καημένο το κροκοδειλάκι, οι αναρχικοί κατσαρίδες που παρασιτούν κι εμείς οπλισμένα μυρμήγκια με φλιτ και κοντόξυλα, αιχμηρά στις άκρες, για να τους προλαβαίνουμε στις γωνίες.

Οργουελική σύλληψη. Σωστή φάρμα των ζώων.
Όπου βασικό μας σύνθημα είναι κάτω οι δύο, πάνω το κόμμα. Κατά το τέσσερα πόδια καλό, δύο κακό (εξαιρούνται οι κότες κι οι εβε). Απλό κι εύληπτο.

Αυτό που κρίνεται όμως στις εκλογές είναι βασικά η τακτική συμμαχιών κάθε χώρου που συμπυκνώνεται στο μέτωπο.
Κάθε σοβαρός και μη χώρος διαθέτει τη δική του πρόταση για το μέτωπο και τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει.
Σα να διοργανώνει από ένα πάρτι ο καθένας ταυτόχρονα και να περιμένει τους άλλους να 'ρθουν στο δικό του.

Τα δικά μας πάρτι μαζεύουν τον πιο πολύ κόσμο (κι ας τα λεν οι άλλοι ξενέρωτα), έχουν συμβολική είσοδο και κάποια κριτήρια για να συγκροτηθεί το μέτωπο.
Τα πάρτι στο εξωκοινοβούλιο είναι μπάτε σκύλοι αλέστε, χωρίς κριτήρια. Μεταμοντέρνες συγκολλήσεις που καταλήγουν σε ρεμπέτικα πάρτι, ντίσκο γλέντια και κάμποσες φαλτσωδίες.
Οι σεκίτες τραγουδάν χειρότερα κι απ' τον κακοφονίξ (που όταν κρατά το στόμα του κλειστό και τον γράφει ο σπαρίλας είναι αξιαγάπητος για παρέα).

Το μέτωπο του κόμματος είναι ααδ, αντι-ιμπεριαλιστικό, αντιμονοπωλιακό, δημοκρατικό.
Στο δικό μου το μυαλό, όπως τα καταλαβαίνω τουλάχιστον, η καρδιά του ιμπεριαλισμού είναι τα μονοπώλια κι ο ιμπεριαλισμός είναι ο καπιταλισμός της εποχής μας. Άρα το ααδμ είναι δυο φορές αντικαπιταλιστικό (αντικαπιταλιστικό αντικαπιταλιστικό δημοκρατικό) κι έτσι τη βγαίνουμε από αριστερά στους αντικαπιταλιστές της ανταρσύας.
Στο πολιτικό επίπεδο το κόμμα κάνει μέτωπο βασικά με τον εαυτό του, αλλά σε κοινωνικό συσπειρώνει πολύ κόσμο.

Το εξωκοινοβούλιο πιστεύει ότι για ένα καθαρό μέτωπο ζούμε στην κοινωνία κι αρνείται να λερώσει το δικό του με μικροαστούς. Προτιμά τους σεκίτες.
Όχι πως συγκεντρώνει πολλούς εργάτες στο αεμ (αντικαπιταλιστικό, εργατικό) αλλά αυτούς τουλάχιστον δεν τους αποφεύγει από θέση αρχής.

Οι μουλάδες σνομπάρουν το πάρτι της ανταρσύας και προτιμάν να κάτσουν σπίτι ακούγοντας στο πικάπ κηλαηδόνη (τα μικροαστικά). Καλά κάνουν από μια άποψη, γιατί οι αντάρτες το χάνουν πολύ στο αντι-ιμπεριαλιστικό. Τους φαντάζομαι με μια μηχανή του χρόνου το 40 να κάνουν κίνημα ντεφαιτιστών ενάντια στους σοσιαλπατριώτες σταλινικούς.
Γι' αυτό ο μι-λάμδα χώρος επιμένει αντι-ιμπεριαλιστικά.
Το κκε μ-λ στηρίζει το λαϊκό μέτωπο ιουδαίας, ενώ το μ-λ κκε το ιουδαϊκό λαϊκό μέτωπο. Η κοε εδώ και καιρό τα έχει κάνει πλακάκια με τους ρωμαίους.

Η ιστορία με τα μέτωπα κρατάει από τα χρόνια της κομιντέρν.
Με τον ντιμιτρόφ να δίνει κατεύθυνση για λαϊκά μέτωπα ενάντια στο φασισμό και τους τροτσκιστές να το θεωρούν προδοτική συνεργασία με τους αστούς και να καλούν σε ενιαίο εργατικό μέτωπο.
Εβδομήντα χρόνια μετά με τους ίδιους όρους μιλάμε. Ζω κι αναπνέω για τη στιγμή που θα ξαναπούμε τους πασόκους σοσιαλφασίστες.

Το δίλημμα σήμερα παραμένει το ίδιο. Λαϊκό ή ενιαίο μέτωπο;
Μόνο η συντρόφισσα γγ μπορούσε να το υπερβεί διαλεκτικά.
Μιλώντας την περασμένη εβδομάδα στη δεθ η αλέκα έδωσε την είδηση της χρονιάς. Ο ρίζος της προηγούμενης πέμπτης την έκανε πρωτοσέλιδο.
ΕΝΙΑΙΟ ΛΑΪΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ενάντια σε ΝΔ-ΠΑΣΟΚ.
Μετά από αυτό μπορώ να πεθάνω ευτυχισμένος. Τα έχω δει όλα.

Ή μάλλον, ψέματα. Τελευταία επιθυμία.
Να δω σε πλαίσιο της πανσπουδαστικής στόχο πάλης την ενιαία ανώτατη πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Ευχαριστώ.

Ντα-ντα-ντα

Λαϊκή εξέγερση, Έτος 1, ημέρα 6η.

Αγαπητό ημερολόγιο,

ευτυχώς υπάρχει κι η τι-βί και δε με παίρνει τελείως από κάτω. Την είχα παρεξηγήσει ως μέσο.

Το βράδυ της τρίτης ήταν αποθέωση των αισθήσεων.
Στο μέγκα ο θεοδωράκης είχε καλεσμένους τον μάνο που ήθελε να κατέβει ο στρατός, έναν αλφακαπίτη που πάσχιζε να διαφοροποιηθεί και πιάστηκε από αυτό το τελευταίο και τον μαρκουλάκη που έψαχνε λόγο ύπαρξης, αλλά έβλεπε δίπλα του ότι υπάρχουν και χειρότερα. Δηλ η σώτη τριανταφύλλου...

Η σώτη εκείνο το βράδυ ξεκίνησε με γκολ από τα αποδυτήρια:
"μην κάνετε σαν τους κνίτες, που πιάνονται από τσιτάτα και διαστρεβλώνουν το νόημα". Και έκανε θαυμαστές από την πρώτη ατάκα.
Πληρωμένη απάντηση στον προβοκάτορα θεοδωράκη που τη ρώτησε για ένα κείμενο που είχε γράψει στην εναλλακτική άθενς βόις, όπου έκανε κριτική στον κόσμο των εξαρχείων.
Γαμώτο γιατί να μην είμαι εναλλακτικός σαν τη σώτη;
Όχι σ' ώτη με ζωγραφίζει παύλα τελεία.

Την ίδια στιγμή στον αντένα ο δελαστίκ μου έδιωχνε όλες τις τύψεις για την κανέλλη. Δίπλα του εξεμούσαν τον οχετό τους βελόπουλοι, μιχαλολιάκοι, νοικουκυραίοι κι έλεγα: δε μπορεί, τώρα θα ξεσπαθώσει ο γιώργαρος να βάλει κάθε φασίστα στην τρύπα του.
Κι όταν άνοιξε το στόμα του έμεινε ανοιχτό το δικό μου με όσα άκουγα.

Οι νοικουραίοι είναι φυσικό να εξεγείρονται και να προστατεύουν τις περιουσίες τους. Με άλλα λόγια ησυχία, τάξη κι ασφάλεια (να δέσει με το πατρίς-θρησκεία της λιάνας).
Κι επίσης: ο κόσμος θέλει μεταρρυθμίσεις, αλλά με άλλο περιεχόμενο.
Θα τον ήθελα στο κκε, αλλά αυτός το πολύ για πασόκ να πάει.
Στο έθνος πάντως έγραψε πιο σόι πράγματα. Όλως παραδόξως εκτός γραμμής μας.

Πιο πριν είχε βγει ο μιχαλολιάκος να διαψεύσει για τους χρυσαυγίτες στην πάτρα. Και τελείωσε με σενάρια αποσταθεροποίησης και πορτοκαλί επαναστάσεις!
Με τον σφο που τα βλέπαμε μαζί, συμφωνήσαμε. Είναι ανάγκη των καιρών να επανασυστήσουμε την οπλα. Κι όποιον νοικουραίο πάρει ο χάρος.

Ωστόσο το βραβείο του ήρωα της ναζιστικής προπαγάνδας το κερδίζει άνευ συναγωνισμού η σοσιαλφασιστική (μ)αυριανή.
Με πρωτοσέλιδα που φτύνουν αυγά φιδιών.

Τη δευτέρα υπέρτιτλος: οι γονείς των πιτσιρικάδων να φροντίσουν να μαζέψουν τους κανακάρηδές τους και να τους στρώσουν στο διάβασμα, όχι να τους έχουν αμολητούς στους δρόμους να σπάνε μαγαζιά.
Την τρίτη βασικός τίτλος: οι πιτσιρικάδες διέλυσαν το κράτος, οι κουκουλοφόροι έκαψαν την αθήνα.
Και την επομένη της κηδείας του αλέξη:
Ξεσηκώθηκαν οι πολίτες σε πάτρα και λάρισα, για τους χρυσαυγίτες που βγήκαν στους δρόμους. Στον υπέρτιτλο δεν ξεχνούσε να επικρίνει και τους εργατοπατέρες που δεν ανέβαλαν την απεργία.

Στο χτεσινό φύλλο καλούσαν ανοιχτά τον καραμανλή να κάνει ό,τι κι ο σαρκοζί στη γαλλία για να κερδίσει τις εκλογές.
Σήμερα είχαμε και την πολιτική ερμηνεία των γεγονότων για επιστέγασμα:
Θέλουν να ρίξουν τον καραμανλή οι αμερικανοί και οι ντόπιοι υποτακτικοί τους. Στον υπότιτλο κάνουν λόγο και για τα λόμπι της ουάσιγκτον.

Στο ίδιο πρωτοσέλιδο προβάλλουν και τις δηλώσεις της αλέκας στο δελτίο του άλτερ: υπάρχουν δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα παγκοσμίως. Το ένα αντιμετωπίζει τα λαϊκά κινήματα με τους μασκοφόρους και τους κουκουλοφόρους και ο πυρήνας τους έχει σχεδιαστεί εκτός ελλάδας.

Αυτό το παραμύθι το έχουν μάθει από την εποχή του ανδρέα. Σε κάθε στραβή ξεκινούσαν την κασέτα για τα ξένα κέντρα αποφάσεων, για χαλκεία εις βάρος της αλλαγής και για πράσινα άλογα (ο όρος πορτοκαλί επαναστάσεις δεν είχε φορεθεί ακόμα).
Τότε τουλάχιστον είχε δράκο και κάποιοι το τρώγαν. Τώρα το φυσικό αέριο του πούτιν δεν πείθει.

Η σφισσα πάντως στο νικαλάι χατζηνικαλάι εβαλε τα πράγματα στη θέση τους με ιστορικές φράσεις. Τύπου: σήμερα είναι μια άλλη μέρα κι αύριο μια άλλη. Ταξικά και ξάστερα.

Ο λογικός συνειρμός είναι το μια μέρα πριν νωρίς, μια μετά αργά. Κάπου το μπέρδεψε και το άφησε στη μέση.
Εγώ όμως την αλέκα την εμπιστεύομαι, δεν το χάφτω πως μπερδεύτηκε. Το εννοούσε.
Μένοντας έτσι πιστή στη γραμμή του μαρξισμού-βουδισμού.
Όπου κάθε μέρα είναι μια καινούρια μέρα. Η πρώτη της υπόλοιπης ζωής σου. Το ίδιο και κάθε απάντηση.
Αναλύεται κι από κάτω, στο βερμπαλάιζ ιτ.

Μετά από αυτά πήγα πολυτεχνείο να πάρω καθαρό αέρα.
Τα γέλια μείναν, αλλά ήρθαν και κλάματα μαζί. Και δεν ήταν από χημικά.

Πέρα από την ηλιθιότητα κάποια μπάχαλα είχαν και φαντασία.
Στο φουαγιέ του πολυτεχνείου αποκεφάλισαν έναν κούρο (άγαλμα δηλ). Το πουλί του έλειπε από παλιά, τώρα πήραν και το πάνω κεφάλι. Εκδίκηση για τα κεφάλια του άρη και του τζαβέλα. Το εξέθεσαν στην κεντρική πλατεία των τρικάλων για παραδειγματισμό.
Εγώ πάντως το καταγγέλω ως προβοκάτσια. Του μητσοτάκη κατά πάσα πιθανότητα.

Οι ερμοκοπίδες ζουν, αυτοί μας οδηγούν. Με ανακοίνωσή τους στον ελεύθερο πάπυρο ανέλαβαν και την πολιτική ευθύνη της πράξης.
Χαμένη στις ρίζες της ιστορίας μας η ιστορία του αναρχικού κινήματος. Αλλά ο λιακό αυτά δεν τολμά να τα πει...

Από την άλλη παίζει να βρήκαμε τον αλκιβιάδη της εποχής μας. Ο οποίος ήταν ο πρώτος διπλός -ου μην και τριπλός- πράκτορας της ιστορίας. Και με το κρεμλίνο και με τον λευκό οίκο. Και νουνού και λάιτ. Γειασαν του μάγκα...

Στον τοίχο παραπέρα κάποιοι εντόπιζαν το βασικό εχθρό:
γιατί δεν πεθαίνει το κκε; 90 χρόνια περιμένουμε.
Καλύτερα όμως να σε μισούν παρά να αδιαφορούν για σένα.
Άσε που κατά βάθος πιστεύω μας αγαπάνε. Τι νόημα θα είχε η ζωή τους χωρίς εμάς;

Πιο κάτω με πνεύμα εξεγερσιακό από το μάη του 68 ένα σύνθημα στον τοίχο ζητούσε ντανταϊστική παιδεία.
Με συγγράμματα του μαυρουδέα προσθέτω εγώ.
Εκρηκτικό κοκτέιλ. Η πιο προωθημένη πρόταση που έχω ακούσει στον χώρο της παιδείας. Το ανώτατη, πανεπιστημιακή ή τριτοβάθμια είναι ψευτοτρίλημμα.

Και λίγο πιο εκεί, το αποκορύφωμα.
Ξέμπαρκο σύνθημα, όχι κάτι εμπνευσμένο.
Σημασία όμως δεν έχει τι έγραφε, σημασία έχει ποιος υπέγραφε.
Υπογραφή: Εγώ. (ολογράφως και προς εμπέδωση: εγώ).
Μεγάλο παληκάρι. Με συγκίνησε...

Κερασάκι:
το πραγματικά καλύτερο το είπε ο βελόπουλος.
Στα εξάρχεια εκτρέφεται το αυγό του φιδιού(!!!).
Τι χάσαμε ρε πούστη μου τρεις μέρες που δεν έβγαινε το λαος στην τηλεόραση...

Κι ο δελαστίκ κοιτούσε στωικά...