Ο βιασμός της ελληνικής δημοκρατίας

Το ομώνυμο βιβλίο του Παπαχελά αναφέρεται στην περίοδο 1947-67, από τον εμφύλιο στη χούντα (που είναι ο τίτλος ενός πολύτομου ιστορήματος του Λιναρδάτου), και τον αμερικανικό παράγοντα, ενώ την ίδια περίπου περίοδο εξετάζει και η "καχεκτική δημοκρατία" του Ηλία Νικολακόπουλου -σε αντίθεση προφανώς με την υγιή και ανεπτυγμένη της μεταπολίτευσης, την καλύτερη δημοκρατία που είχανε ποτέ οι αστοί. Βιασμένη ο ένας, μπασμένη-καχεκτική ο άλλος, κανείς δεν αναφέρει όμως το βασικό της χαρακτηριστικό, που εξηγεί και καθορίζει τα υπόλοιπα: αστική δημοκρατία.

Ο τίτλος του βιβλίου είναι α. μαεστρικά επιλεγμένος και β/ παραπλανητικός. Αν κάποιος σχηματίσει απ' αυτόν εντύπωση για το περιεχόμενο του βιβλίου, χωρίς να το διαβάσει, θα υποθέσει ότι εξιστορεί τους διάφορους τρόπους και τα πλοκάμια της αμερικάνικης επέμβασης στην Ελλάδα, που κατέληγαν στο διαρκή, διαχρονικό βιασμό του δημοκρατικού της πολιτεύματος -ας βοηθήσουμε τη δημοκρατία να πεθάνει στον τόπο που γεννήθηκε. Μια υπόθεση που ενισχύεται κι από την εικόνα στο εξώφυλλο, με τον δικτάτορα Παπαδόπουλο και τον Τζον Φατσέα (πράκτορα της CIA) σε ένα χιονισμένο τοπίο, να χαριεντίζονται με κυνηγετική περιβολή.
Σωστά; Ναι, αλλά όχι ακριβώς.

Η φράση που δανείζει στο βιβλίο τον τίτλο του, προέρχεται από μια αμερικάνικη έκθεση στα μέσα της δεκαετίας του 60' (την κρίσιμη διετία 1965-67) προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Οι Αμερικανοί δεν είναι φυσικά οι βιαστές, απλώς διαπιστώνουν -σχεδόν καταγγέλλουν θα έλεγε κανείς- το βιασμό, που καταλήγει στο έκτρωμα της χούντας, αλλά θαρρείς και είναι απρόσωπος, χωρίς δράστη-υποκείμενο. Είναι ο Κανένας του Οδυσσέα. Ή μάλλον ο συλλογικός κανένας, ένα σύνολο πολιτικών και στρατιωτικών παραγόντων που δρουν ανεύθυνα και... κατά συρροή, αυτοβούλως αλλά οδηγώντας εκ παραδρομής τα πράγματα στο απευκταίο αποτέλεσμα.
Μα επιτέλους, ποιος κυβερνά και ποιος βιάζει αυτόν τον τόπο;

Στο βιβλίο υπάρχουν δύο σαφείς -πλην έμμεσες- σκοπιμότητες. Αφενός να φτιάξει το προφίλ του ο Παπαχελάς, που ξεκίνησε μεν από το Ρήγα και την Αυγή, ως ανταποκριτής, προτού γίνει μεγάλο και τρανό παπαγαλάκι στο Μέγκα και τον όμιλο Αλαφούζου, αλλά αυτό προφανώς δεν είναι αρκετό να καθαρίσει το όνομά του από τη ρετσινιά του "ανθρώπου των Αμερικανών" που εκφράζει υπεύθυνα τη γραμμή τους κι ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις βουλές τους. Ο Παπαχελάς βασικά είναι κάτι σαν Αμερικάνος υπήκοος με ελληνική ιθαγένεια -το πολιτικό αντίστοιχο της βρετανικής, ποδοσφαιρικής ιθαγένειας του Σωτηρακόπουλου, που δεν κρατάει ούτε τα προσχήματα όταν περιγράφει αγώνες της Λίβερπουλ κι άλλων αγγλικών συλλόγων.

Για φαντάσου όμως ένας τέτοιος δημοσιογράφος να αποκαλύπτει το ρόλο που διαδραμάτισαν κατά καιρούς οι ΗΠΑ στις εξελίξεις στη χώρα μας. Δεν αποτελεί ακλόνητο τεκμήριο της δημοσιογραφικής του αμεροληψίας κι αντικειμενικότητας ή της ανεκτικότητας του δυτικού πολυφωνικού κόσμου, που αντέχει τέτοιου είδους δημοσιογραφία και τις αποκαλύψεις της; Μια τέτοια έρευνα δεν αποδεικνύει πως οι ΗΠΑ δεν έχουν τίποτα απολύτως να κρύψουν;

Υπάρχει όμως και μια ακόμα γραμμή άμυνας, που φιλτράρει την αμφισβήτηση. Οι ΗΠΑ δίνουν στη δημοσιότητα αυτά που θέλουν να γνωστοποιηθούν, και φαίνονται ούτως ή άλλως αδιαμφισβήτητα, αλλά συγκαλύπτουν τη στάση τους σε κομβικά ζητήματα, όπως το Απριλιανό πραξικόπημα και το Κυπριακό. Δίνουν τη σαφή προτίμησή τους στον Καραμανλή, ως διάδοχη κατάσταση του Παπάγου, και τις φιλικές επαφές τους με τον Ανδρέα -που κατά τα άλλα θεωρούνταν επικίνδυνος κι επιρρεπής στην πολιτική ενός "Λαϊκού Μετώπου". Αλλά παρουσιάζουν τον εαυτό τους ως ειρηνοποιό δύναμη που αποσόβησε αρκετές φορές την κλιμάκωση των εκρηκτικών ελληνοτουρκικών σχέσεων και μια πιθανή πολεμική σύρραξη, ενώ προωθούσε μια πολύ ευνοϊκή λύση του Κυπριακού με το περιβόητο σχέδιο Άτσεσον (ένωση με την Ελλάδα και διατήρηση μιας μεγάλης τουρκικής στρατιωτικής βάσης). Και φυσικά δεν είχε την παραμικρή ανάμειξη στο πραξικόπημα των συνταγματαρχών, ενώ αρχικά τήρησε μάλιστα μια ψυχρή στάση "δυσμενούς ουδετερότητας", μέχρι να ξεσπάσει ο πόλεμος των επτά ημερών στη Μέση Ανατολή, οπότε δεν ήταν δυνατόν πια να αγνοεί τις διευκολύνσεις που τόσο πρόθυμα παρείχε μια -ούτως ή άλλως- ανοιχτά φιλοαμερικανική κυβέρνηση.

Μπορεί οι συνταγματάρχες να αγωνιούσαν για την αμερικάνικη στάση και να επιδίωκαν πάση θυσία τη στήριξη και την έγκριση της πρεσβείας και της CIA, γνωρίζοντας πως δε θα μπορούσαν ούτε μια μέρα να σταθούν χωρίς αυτή... μπορεί να είχαν άμεση, εσωτερική ενημέρωση για τις ενέργειες του βασιλικού πραξικοπήματος της "μεγάλης χούντας" των στρατηγών -που τους πρόλαβαν στο δρόμο- αλλά δρούσαν προφανώς αυτόβουλα, χωρίς συνεννόηση με το μεγάλο αφεντικό. Η πρεσβεία και η CIA είχαν απλώς ρόλο τοποτηρητή στις εξελίξεις, χωρίς να μπορούν ούτε να θέλουν να επηρεάσουν τη ροή τους άμεσα και καθοριστικά...

Ο Παπαχελάς δεν κάνει ουσιαστικά τίποτα παραπάνω από μια απλή έρευνα -στα πλαίσια ενός ντοκιμαντέρ σε πρώτη φάση- και τη σχεδόν άκριτη μεταφορά των αποχαρακτηρισθέντων αρχείων των ΗΠΑ και του περιεχομένου τους.
Παράλληλα όμως πολλά ονόματα πρακτόρων και πληροφοριοδοτών είναι διακριτικά σβησμένα και διαγραμμένα, γιατί προφανώς κρίνεται πολιτικά επικίνδυνη η αποκάλυψή τους, ακόμα και τρεις δεκαετίες μετά. Δηλ την περίοδο που γράφεται το βιβλίο, μόλις δύο χρόνια πριν την επίσκεψη και την επίσημη συγνώμη του Κλίντον -ναι αλλά για ποιο πράγμα άραγε; Αφού τελικά οι ΗΠΑ απλώς διαπίστωναν και παρατηρούσαν, όπως ο Χριστόδουλος διάβαζε.

Αυτό είναι το συνδετικό νήμα με τη σημερινή συγκυρία και την επικείμενη επίσκεψη Ομπάμα. Τα φιλτραρισμένα αμερικάνικα αρχεία, δίνουν -ακόμα κι έτσι- χρήσιμο ιστορικό υλικό για την έκταση και τον απροκάλυπτο χαρακτήρα της αμερικάνικης, ιμπεριαλιστικής επέμβασης, ακόμα και στις λεπτομέρειες της ελληνικής πολιτικής σκηνής, αλλά και για τους σχετικά αυτόνομους σχεδιασμούς και τη στρατηγική της ελληνικής αστικής τάξης. Κάτι που δεν αθωώνει του αίματος (εντός κι εκτός εισαγωγικών) τις μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, δεν αναιρεί το διαχρονικό τους ρόλο στα Βαλκάνια -και όχι μόνο-, τις ευθύνες τους για το Κυπριακό, την "ειρηνοποιό" τους δράση και προπαντός τη θανάσιμη απειλή που αποτελούν σήμερα για τους λαούς και την ειρήνη.

Για αυτό είναι ζωτικά επίκαιρο να διαδηλώσουμε την αντίθεσή μας στη "φιλική επίσκεψη" της απερχόμενης πολιτικής ηγεσίας των γερακιών, που έρχονται κρατώντας παραπλανητικά κλάδο ελιάς και σανό (περί χρέους) για τους ιθαγενείς.
Ούτε γη ούτε νερό στους φονιάδες των λαών...

Δεν ξεχνώ

Η φράση αυτή που έχει συνδεθεί με τον Αττίλα και το Κυπριακό, θα είναι μπούσουλας για αυτή την ανάρτηση, καθώς κάποιοι φαίνεται πως κάποιοι (νομίζουν πως) απευθύνονται σε αμνήμονες.

Εγκαταλείπει όντως το ΚΚΕ κάποια παλιά του θέση; Μα δεν ήταν πάγιος στόχος πάλης του, τις τελευταίες πολλές δεκαετίες, το ενιαίο ανεξάρτητο κυπριακό κράτος; Σε ποιο βαθμό ταυτίζεται ή διαφοροποιείται αυτό το τελευταίο από τη θέση για "διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία";

Το ΚΚΕ συνέδεε πάντα τον όρο "διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία" με την προοπτική του ενιαίου, ανεξάρτητου κράτους.
Κατά τη δική μου κρίση κι αντίληψη, αυτό που "εγκαταλείπεται" είναι μια διατύπωση ή μια ειδική μορφή έκφρασης της γενικής αρχής, που δεν άλλαξε ποτέ. Μπορούμε συνεπώς να συζητήσουμε για αυτή τη συγκεκριμένη αλλαγή, αν μας βρίσκεις σύμφωνους κι αν υπηρετεί τη γενική μας θέση. Όταν γίνεται λόγος όμως για εγκατάλειψη αυτής της τελευταίας, είναι εκ του πονηρού, για τη δημιουργία εντυπώσεων και την ενεργοποίηση εξαρτημένων (ούτε καν ενδιάμεσων) αντανακλαστικών, που έχουν εθιστεί να αντιδρούν σε αντίστοιχα ερεθίσματα (φωνές για τροτσκισμό, προδοσία, κτλ).

Ας μιλήσουμε λοιπόν συγκεκριμένα για τον όρο δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία. Η ανακοίνωση της ΚΕ -που αν έχω καταλάβει καλά, θα συζητηθεί στα παρακάτω όργανα, για να εμπλουτιστεί και να φτάσει στην τελική της μορφή- λέει πως το τουρκικό κράτος δούλεψε συστηματικά για να περάσει αυτή τη θέση και να περιληφθεί ως συμβιβασμός στα υλικά των συνομιλιών, επιδιώκοντας τη διχοτόμηση. Αλλά αυτός ο έσχατος συμβιβασμός μετατράπηκε ακολούθως σε θεμέλιο και θέση αρχής για την επίλυση του Κυπριακού.

Ένας πιθανός αντίλογος είναι πως θέση αυτή ήταν η βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ, μετά τον Αττίλα, που είχαν τη στήριξη της Σοβιετικής Ένωσης, και εξέφραζε μια συμβιβαστική λύση που διαμορφώθηκε σε ένα πιο ευνοϊκό διεθνές περιβάλλον, από το σημερινό. Παρόλα αυτά, το ΑΚΕΛ ανέφερε πάντα την ομοσπονδιακή λύση ως "οδυνηρό συμβιβασμό". Και δε γνωρίζω κάποιον που να το αμφισβητεί σοβαρά -μέχρι πρότινος τουλάχιστον. Το κρίσιμο ζήτημα λοιπόν, δεν είναι το δίπολο "όλα ή τίποτα" κι αν θα γίνουν συμβιβασμοί, αλλά κατά πόσο είναι συμφέροντες ή όχι.

Η ΚΕ λοιπόν εκτιμά πως στην παρούσα φάση, καλλιεργείται ένα πλαστό κλίμα ευφορίας για άμεση, δίκαιη λύση και ο όρος "δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία" αξιοποιείται σε αυτήν την κατεύθυνση, της προώθησης των ιμπεριαλιστικών σχεδιασμών για ουσιαστική νομιμοποίηση της διχοτόμησης, με δύο συνιστώντα κράτη που θα έχουν δικό τους σύνταγμα, κρατικό μηχανισμό, βουλή, σημαία και εθνικό ύμνο! Και επ' αυτού, δεν μπορώ να πω ότι έχω διαβάσει κάποιον σοβαρό, πειστικό αντίλογο.

Μήπως η πρόταση του ΚΚΕ τα παραπέμπει όλα στο σοσιαλισμό; Κάθε άλλο. Είναι πρόταση η οποία πατάει στη συγκεκριμένη ανάλυση της κατάστασης και της συγκυρίας -για αυτό και μετατράπηκε - εξελίχθηκε άλλωστε.

Ο αντίλογος είναι πως παραγνωρίζονται οι ειδικές συνθήκες κι οι εθνικές αντιθέσεις μεταξύ των δύο κοινοτήτων του νησιού, που δεν μπορούν να εξαλειφθούν παρά μόνο σε κάποια φάση ανάπτυξης του ώριμου σοσιαλισμού, στα πρόθυρα του κομμουνισμού.
Τότε όμως δε θα υπάρχει πιθανότατα καν ανάγκη για συγκρότηση κράτους (ή μισοκράτους, όπως το έλεγε ο Ένγκελς), Οπότε με βάση αυτό το σκεπτικό, ο στόχος για "ενιαία ανεξάρτητη Κύπρο" αφορά εκ των πραγμάτων το απώτερο κομμουνιστικό μέλλον και δε συμβάδιζε με τη διεκδίκηση του στόχου της δικοινοτικής-διζωνικής ομοσπονδίας. Κατά συνέπεια, όσοι συμμερίζονται το παραπάνω σκεπτικό διαφωνούσαν καιρό τώρα με το ΚΚΕ, αλλά είχαν αργήσει να το καταλάβουν.

Δε θέλω να στενοχωρήσω κανέναν φαντασιόπληκτο, που οραματίζεται "εδώ και τώρα" μια άμεση, δίκαιη λύση, αλλά νομίζω πως αυτό θα απαιτούσε αυτομάτως "λίγο σοσιαλισμό" ή τουλάχιστον ένα πιο ευμενές διεθνές περιβάλλον, με ευνοϊκούς συσχετισμούς -πιθανότατα πιο ευνοϊκούς από ό,τι τις δεκαετίες του 60' και του 70'. Που και αυτό ακόμα στηριζόταν στο αντίπαλο, σοσιαλιστικό δέος -δηλ στο σοσιαλισμό και την επανάσταση.
Ακόμα κι αν κάποιος φαντασιώνεται πως πιάνει τον ταύρο της συγκυρίας από τα κέρατα και βρίσκει άμεσες, υλοποιήσιμες λύσεις, υποθέτω πως δεν αναφέρεται στο δοσμένο, σύγχρονο πλαίσιο. Εκτός και αν τελικά ταυτίζεται με τις ιμπεριαλιστικές "λύσεις" τύπου Ανάν και αυτές προωθεί (συνειδητά ή ασυνείδητα).

Πώς σχολιάζουμε όμως τις σχέσεις του ΚΚΕ με το ΑΚΕΛ και τους νέους "φίλους" του στην Κύπρο;
Οι σχέσεις με το ΑΚΕΛ είναι ένα σύνθετο, λεπτό ζήτημα, όχι μόνο εξαιτίας των γνωστών ιστορικών δεσμών ούτε γιατί δεν είναι φανερός ο χαρακτήρας κι ο ρόλος του, αλλά λόγω της δράσης της δικής μας ξεχωριστής κομματικής οργάνωσης που δρα στο νησί και κάποιων συνεπών δυνάμεων που είναι εγκλωβισμένες (;) στις γραμμές του ΑΚΕΛ.

Το ΚΚΕ κάνει πολύ προσεκτικές κριτικές διαπιστώσεις πχ για την πείρα της διακυβέρνησης του ΑΚΕΛ, χωρίς πολιτικές εκπτώσεις, αλλά χωρίς να οξύνει τα πνεύματα. Η χτεσινή απάντηση του ΑΚΕΛ κινείται σε τελείως διαφορετικό μήκος κύματος, αναπαράγοντας ουσιαστικά ακόμα και τον άθλιο διαχωρισμό μεταξύ ηγεσίας-βάσης: (Η σημερινή ηγεσία του ΚΚΕ διαπράττει σοβαρό λάθος...)

Όπως και να έχει, είναι αρκετά αποκαλυπτική η στάση όσων υιοθετούν την κριτική του ΑΚΕΛ, πάνω στο ζήλο τους να χρησιμοποιήσουν οτιδήποτε εναντίον του ΚΚΕ. Κι έτσι είναι πρόθυμοι να δώσουν δίκιο στους πάντες και σε οποιονδήποτε βρεθεί απέναντί του για ένα ζήτημα: απ' τους παρακρατικούς "αγανακτισμένους" της 20ής Οκτώβρη, μέχρι το κυπριακό ΠΑΣΟΚ. Όλοι με το ΑΚΕΛ (todo aquel).



Και δε μιλάμε γενικά για τις θέσεις και την πολιτική του, αλλά για τη συγκεκριμένη στάση του στο Κυπριακό, όταν ακόμα και το 04' πχ είχε συρθεί στην καταψήφιση του σχεδίου Ανάν κάτω από την πίεση μεγάλου μέρους της βάσης του.

Αν κάποιοι πιάνονται από αυτό, για να δείξουν πως το ΚΚΕ απομονώνεται από τους παραδοσιακούς του συμμάχους, υποθέτω πως απευθύνονται στο ευρύ ροζ-πασοκικό κοινό, που τείνει ευήκοα ώτα σε τέτοιες αναλύσεις, γιατί δε θα βρουν πολλούς κομμουνιστές που να έχουν χωνέψει τις παλινωδίες του ΑΚΕΛ. Κι αν ζούσαν έναν αιώνα πριν, θα ήταν πιθανότατα σε αυτούς που θα καταλόγιζαν τις ίδιες κατηγορίες στους μπολσεβίκους, που συνεργάζονταν με μια σειρά αμελητέες γκρούπες στα πλαίσια της Κομιντέρν. Αυτό προφανώς δεν καθιστά εμάς μπολσεβίκους. Αλλά τους ρίχνει οπωσδήποτε στο επίπεδο της κίτρινης ξεπουλημένης δεύτερης διεθνούς.

Όσο για τα χαριτωμένα σχόλια περί ταύτισης του ΚΚΕ με τους ακροδεξιούς της Κύπρου και τους επαίνους που του επιδαψιλεύουν, το έργο είναι παμπάλαιο και χιλιοπαιγμένο, ήδη από το 2004. με το δημοψήφισμα για το σχέδιο Ανάν. Αν κάποιοι τότε ήταν ή δήλωναν ΚΚΕ, αλλά τώρα χρησιμοποιούν την ίδια φαιά προπαγάνδα, αυτό δε δείχνει τίποτα άλλο παρά το δικό τους πολιτικό ξεπεσμό και την οριστική τους χρεοκοπία.

Αυτά ως ένα γενικό πλαίσιο, χωρίς την παραμικρή ψευδαίσθηση ότι εξαντλούμε ένα τόσο σύνθετο ζήτημα.

Ο φάκελος της Κύπρου

Σε στιγμές οίστρου και με μια τοσηδανά υπερβολή, η Ρένα Δουρου-τι είχε πει πως αν εξαρτιόταν από αυτήν η τύχη της Κύπρου, θα έλεγε: χάρισμά σας, πάρτε και την υπόλοιπη. Δεν είναι πως δεν πέρασε καλά στα κίντικά της νιάτα, σε μια αποστολή στη μαρτυρική μεγαλόνησο, όπου μαρτύρησε η ίδια με κάτι απλοϊκές εδονίτικες ερωτήσεις για το σύντροφο με το μουστάκι, αλλά κατάφερε μόλα ταύτα, να συσφίξει -με κάθε πιθανό τρόπο και έννοια- τις συντροφικές σχέσεις με τη βάση της ΕΔΟΝ. Το θέμα είναι καθαρά πολιτικό κι έχει ονοματεπώνυμο ή μάλλον αρκτικόλεξο: ΑΚΕΛ.
Μα Ανορθωτικό Κόμμα; Αλήθεια τώρα; (Και να φανταστείς πως η Ανόρθωση δεν είναι καν αριστερή ομάδα).

Κι επίσης δεν ξέρει -πάντα μεταξύ χαβαλέ κι αστείου, όπου λέγονται τα πιο σοβαρά πράγματα- αν με κάποιο αντιδιαλεκτικό τρόπο μεταφερόταν στο χρόνο κι έπρεπε να υποστηρίξει με τα σημερινά της μυαλά την προσωρινή γραμμή-θέση για Ένωση. Ή αν η χρονομηχανή της σταματούσε στο 99' σε ένα αμφιθέατρο και τη ρωτούσε κάποιος για το Μιλόσεβιτς και τη Σρεμπρένιτσα.

Εγώ πάλι κουβαλάω ως ένοχο μυστικό της νιότης μου ότι συμπαθούσα τους Κύπριους για κάποιους διαστροφικούς λόγους, που είναι οι εξής τρεις: Final Four, Πανσπουδαστική και χαλούμι. Ο πρώτος τίτλος είναι σκόπιμα παραπλανητικός, για να μπει ένας συνδετικός κρίκος.

Τα κανακέματα πολλοί αγάπησαν, τον Κανάκη ουδείς. Αλλά κάποια σκετσάκια του ΑΜΑΝ είναι διαχρονικά και θαυμάσια (από πολύ κοντά, που θα έλεγε ο Μανόλο). Όπως αυτό με τις Αθηναϊκές πινακίδες και το χουλιγκάνο που ακολουθεί τον (κακώς εννοούμενο) δημοκρατικό συγκεντρωτισμό.
-Μα αυτά τα λένε οι κομμουνιστές.
-Όλος ο κόσμος τα λέει, πατέρα...
-Δηλαδή;
-Ο Μπάμπης ο Σουγιάς, ο Κώστας ο Γκοτζίλας, ο Πέτρος ο Μπαλτάς, ο Πεταλούδας (προσοχή, όχι Πελεκούδας) ο Νίκος...



Ναι, αλλά πόσοι θυμούνται ότι η αφορμή για όλα αυτά ήταν το Φάιναλ Φορ της Ευρωλίγκα στο κλειστό της Πυλαίας -που μύριζε ακόμα καινουργίλα και είχε φιλοξενήσει και το F4 του ελληνικού Κυπέλλου, για να μαλακώσουν λίγο τα στεφάνια. Το τελευταίο πριν τη διάσπαση του ευρωπαϊκού μπάσκετ -που έγινε πειραματόζωο της ποδοσφαιρικής G14 κι ακόμα να συνέλθει από το χτύπημα- και το πρώτο (από τα πέντε) που κατέκτησε ο Ομπράντοβιτς με τον ΠΑΟ. Η παρουσία του οποίου -και των οπαδών που τον ακολούθησαν- ήταν αυτό που προκάλεσε τα επεισόδια και έδωσε αφορμή για το -κλασικό πια- σκετσάκι.

Εγώ από την πλευρά μου δηλώνω αθώος κι έχω και άλλοθι, αλλά το έφερα βαρέως. Όχι γιατί δεν ήμουν εκεί, για να τα σπάσω, αλλά γιατί το σχολείο μας επέλεξε εκείνη ακριβώς τη βδομάδα, για να πάμε επταήμερη (πέντε+δύο bonus) στην Κύπρο. Όπου τα περάσαμε πολλά ωραία, κολλήσαμε μες σε λίγες μέρες την ένρινη κυπριακή προφορά -όπου όταν συναντάς λέξη με "πτ" είναι σα να φτύνεις μαζί και ένα κομμάτι της ψυχής σου- κι ανακαλύψαμε το χαλούμι (ο τρίτος λόγος) και πόσο μαγικό μπορεί να γίνει. Όλα αυτά μαζί με μια μπουτίκ της Φεράρι (γιατί ήμασταν μικροί και μας συγκινούσε ακόμα), σε μια περίεργη βόλτα κατά μήκος της πράσινης γραμμής, αφού είχαμε χαθεί στην πραγματικότητα κι αρνούμασταν να το παραδεχτούμε.

Ο δεύτερος λόγος, που παρακάμψαμε, έχει να κάνει με τα ηρωικά ΜΜΕ στο ΑΠΘ, όπου η Πανσπουδαστική συγκροτήθηκε προτού υπάρξει εκεί ΚΝΕ, κι αυτό το οφείλουμε σε δύο Κύπριους της Προοδευτικής, που την κράτησαν.
Από τους οποίους, ο ένας ήταν στέλεχος και στο τάβλι μετρούσε κάθε ζαριά με έναν μοναδικό κυπριακό τρόπο, χτυπώντας το πούλι του σε κάθε βήμα, όχι απαλά, αλλά όπως θα χτυπούσε μερακλίδικα τη μάνα στο πλακωτό. Κι άμα είχε φέρει ασόδυο, πάει κι έρχεται, μικρό το κακό. Φαντάσου όμως να τον βλέπεις να παίζει τις εξάρες ή κάποια ζαριά που δεν του βγαίνει, και να γυρίζει το πούλι του πίσω, για να παίξει κάτι άλλο.

Η άλλη ήταν μια ΕΔΟΝίτισσα, που κατά βάθος ήταν ΚΚΕ (τότε) κι ο μη αστικός μύθος λέει πως είχε πάρει μια -εντελώς προσωπική- ψήφο από την εγγονή του Γρίβα! Είχε όμως καταγωγή από την Αμμόχωστο και έβλεπε τόσο συναισθηματικά το ζήτημα, που ψήφισε "ναι" στο δημοψήφισμα Ανάν, γιατί ήθελε να δει την πατρίδα των δικών της. Κι αυτή ήταν η πιο χαρακτηριστική επαφή που είχα με την ιδιαιτερότητα του Κυπριακού και των Κυπρίων, που το ιεραρχούν στην πρώτη θέση, και καλά κάνουν, αλλά το θέμα είναι πώς. Γιατί αυτοί κατέληξαν με αήττητο σκεπτικό, υπέρ της ένταξης στην ΕΕ, γιατί σου λέει κοτζάμ διεθνής οργανισμός αποκλείεται να δεχτεί τη διχοτόμηση ενός κράτους-μέλους του, χωρίς να κάνει κάτι για αυτό.
Κούνια που τους κούναγε... Προφανώς θα κάνουν. Σε ποια κατεύθυνση είναι το ζήτημα.

Η πιο καλτ (χειρότερη και καλύτερη μαζί) ανάμνηση από την επαφής με τους Κύπριους ήταν οι δικές τους φοιτητικές εκλογές, όπου πηγαίναμε για ηθική ενίσχυση και περιφρούρηση, όταν χρειαζόταν (δε νομίζω όμως να το κάνουμε πια). Προσπαθούσαμε να πούμε και κάποιο σοβαρό σύνθημα, αλλά συνήθως πνιγόταν στο γενικό κλίμα και τη φαιδρή ατμόσφαιρα που επικρατούσε, με τα δύο ΠαΣοΚ (Α'ώνας και Ανα'έννηση), πριν γίνει τέτοιο το ΑΚΕΛ, τους Κύπριους Δαπίτες της μΠρωτοπορίας, με σήμα το αγγελακι, και τους ακόμα πιο δεξιούς φασίστες της ΠΕΟΦ. Κι όσο καλή διάθεση κι αν είχες, παρασυρόσουν όταν άκουγες τον εφορευτικό της μΠρωτοπορίας -που είχε τότε τους συσχετισμούς- στην καταμέτρηση, να δείχνει στο κοινό, όσο πιο εκνευριστικά μπορούσε, τα ψηφοδέλτια που έβγαιναν από την κάλπη.
-μΠρωτοπορία! (...) μΠρωτοπορία! (...) Ε, κι αυτούνο αγγελάκι είναι!
Οπότε κάποιοι σύντροφοι τα πήραν και του απάντησαν πολιτικά.
Βάλ' το αγγελάκι μες στον... πόλο, βάλτο όλο, βάλτο όλο...
Καμιά φορά, τα πιο σοβαρά πράγματα λέγονται ρυθμικά.

Anyway (με κυπριακό αξάν) πρέπει να υπάρχουν αναρίθμητες ιστορίες με Κύπριους, κάτι σαν φοιτητικά ανέκδοτα, που φτάνουν στο όριο του αστικού μύθου. Πχ για έναν Προοδευτικάριο, που συμμετείχε σε ένα reality της εποχής (ενώ εσείς μόνο τη Φραντζέσκα θυμάστε). Ή για την ένρινη αγωνία τους, όταν οι μπάχαλοι απειλούσαν να διαλύσουν τις εκλογές κι αυτοί περίμεναν τις δικές μας ενισχύσεις, από την περιφρούρηση (Έρχουσι οι σύντροφοι; Έρχουσι; Δεν έρχουσι, ε;). Ή για το στέκι τους στην Τζοβαροπούλου, ακριβώς πάνω από τη Λέσχη (όπου επικεντρωνόταν όλη η δράση τους) και τον Μοντεχρήστο, που αναφερόταν συνειρμικά σε κάποιο κατοικίδιο ποντίκι των γραφείων -αν θυμάμαι καλά.

Αλλά το βασικό δίδαγμα είναι πως μπορούσες να συμπαθείς τους Κύπριους, μέχρι να τους γνωρίσεις. Ή βασικά να γνωρίσεις τους δικούς μας Κύπριους σφους, που οργανώνονταν στην ΚΝΕ και είχαν πολιτική δυσανεξία στους συμπατριώτες τους. Γι' αυτό και δεν πείθονταν πολύ εύκολα να πάνε να τους ψηφίσουν στις δικές τους φοιτητικές εκλογές -κι άντε να τους δώσεις άδικο.
Κι η πλάκα είναι πως το ΑΚΕΛ μπορεί να είναι δεξιό και ρεφορμιστικό τύπου Σύριζα, αλλά αντίθετα με αυτόν, διατηρεί (ή τουλάχιστον διατηρούσε) την καλή, μη χαλαρή οργάνωση ως κατάλοιπο του παρελθόντος και ως όρο επιβίωσης απέναντι στους αντιπάλους του.

Το τελευταίο που θυμάμαι από το δικό μου (φοιτητικό-κυπριακό) παρελθόν ήταν η κάπως έκτακτη κι εσπευσμένη κινητοποίηση, μόλις ανακοινώθηκε το σχέδιο του Ανάν, που δεν πρόλαβε να οργανωθεί και δεν είχε καν συνθήματα για την περίπτωση, καλά-καλά. Κι όταν έπεσε από τη ντουντούκα ένα σύνθημα "σχέδιο Ανάν, απαράδεκτο", έμεινε βασικά αναπάντητο από κάτω, γιατί περιμέναμε να ακούσουμε τη συνέχεια -που δεν υπήρχε- και μας έμεινε μια αίσθηση ανολοκλήρωτου. Μια σιωπή που ήταν σαν έμμεσο σχόλιο: ντάξει, απαράδεκτο το σχέδιο, αλλά και το σύνθημα δεν πάει πίσω...

Φωνάζαμε όμως "Κύπρος ενιαία ανεξάρτητη", που δεν το είχαμε εγκαταλείψει ποτέ, για να γίνεται τόσος ντόρος. Κι αμέσως μετά το δημοψήφισμα, θυμάμαι ένα σχόλιο στο Ρίζο που έλεγε...
Αλλά όχι, αυτά θα τα δούμε καλύτερα προσεχώς, για να μην τα στριμώξουμε στον επίλογο. Εξάλλου ο τίτλος πρέπει να παραπέμπει κάπως και στην πρακτική του παλιού (όχι καλού) ΠαΣοΚ, που έλεγε για χρόνια πως θα ανοίξει το φάκελο της Κύπρου (για να τιμωρήσει τους προδότες) και τελικά το έκανε με αρκετή καθυστέρηση και εντελώς διεκπεραιωτικά, ίσα-ίσα, για να τον κλείσει, χωρίς να πει και να μάθουμε τίποτα.
Όποιος θέλει να μάθει περισσότερα, μπορεί να διαβάσει το σχετικό βιβλίο του Κ. Κάππου που ήταν ο δικός μας εκπρόσωπος στην επιτροπή της Βουλής, που εξέταζε το θέμα.

Μεταξύ Αττίλα Ι και Αττίλα ΙΙ

Ανάμεσα στον πρώτο και το δεύτερο Αττίλα, δηλ τις δύο φάσεις της τουρκικής επέμβασης στην Κύπρο, υπήρξαν έντονες διεθνείς και παρασκηνιακές ζυμώσεις. Υπενθυμίζω πως πρόκειται για μια περίοδο, όπου τα αντιαμερικανικά αισθήματα είναι τόσο έντονα κι αυθόρμητα στην Ελλάδα, ώστε η κυβέρνηση "εθνικής ενότητας" του Καραμανλή εξαναγκάζεται σε μια κίνηση εντυπωσιασμού και προβαίνει στην (προφανώς προσωρινή) αποχώρηση από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. Σε αυτήν ακριβώς την περίοδο, έρχεται το δραματοποιημένο ρεπορτάζ του -γνωστού και μη εξαιρετέου ως τις μέρες μας- Σταύρου Ψυχάρη στο εξίσου γνωστό μας συγκρότημα να δώσει τον τόνο της πολιτικής γραμμής του αστικού πολιτικού μπλοκ. Οι ευθύνες του ιμπεριαλιστικού παράγοντα είναι ουσιαστικά αδύνατο να αποκρυφθούν, συνεπώς το βασικό είναι να συμψηφιστούν με αυτές των σοβιετικών και να υπονοηθεί πως υπάρχει σιωπηρή συμπαιγνία των μεγάλων δυνάμεων, που ευνοούν την Τουρκία.

Σε αυτά τα πλαίσια εντάσσεται και το παρακάτω κεφάλαιο από το βιβλίο του Ψυχάρη "οι εβδομήντα κρίσιμες μέρες", που έρχεται ως συνέχεια στο βιβλίο του "τα παρασκήνια της αλλαγής" και μας δίνει λεπτομέρειες και ρεπορτάζ από τις πρώτες μέρες της μεταπολίτευσης (που γιορτάσαμε με τόση δόξα και τιμή, προχτές). Το κεφάλαιο περιγράφει τη συνάντηση του Μαύρου (υπουργός Εξωτερικών και αντιπρόεδρος της τότε κυβέρνησης) με το σοβιετικό πρέσβη Γιεζόφ (ή Γιέζωφ, όπως αναφέρεται κατ' επανάληψη στο πρωτότυπο). Και παρά τη διασκεδαστικά μονομερή παρουσίαση και την ολοφάνερη αποσιώπηση κάποιων απαντήσεων του Σοβιετικού, η παράθεση των πρακτικών έχει τη δική της αξία

Η αποκαλυπτική συνομιλία Γ. Μαύρου - Ι. Γιέζωφ

Ο ρόλος της Σοβιετικής Ενώσεως στο Κυπριακό, όταν το καλοκαίρι του 1974 πραγματοποιήθηκε η εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο και αμέσως μετά, έχει αποτελέσει το αντικείμενο πολλών συζητήσεων, καθώς από διάφορες πλευρές, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, έχουν υποστηριχθεί απόψεις μεταξύ τους τελείως αντίθετες.

Το ερώτημα είναι ένα και κρίσιμο: Ποια ήταν η αληθινή στάση της Μόσχας; Ποιον βοήθησε με όσα έπραξε (ή και με όσα δεν έπραξε...) η Σοβιετική Ένωση;

Το μόνο επίσημο στοιχείο που έχει μέχρι σήμερα δημοσιευτεί, είναι μια δήλωση, που έγινε στην Αθήνα, στις 9 Αυγούστου 1974, όταν δημοσιεύτηκαν πληροφορίες ότι η Σοβιετική Ένωση υποστήριζε τις θέσεις της Ελλάδας:

Ουδέν των αναγραφομένων περί της σοβιετικής στάσεως ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Αντιθέτως, θα ηδύνατο βασίμως να υποστηριχθή ότι αι μέχρι σήμερον πραγματικαί ενέργειαι της Σοβιετικής Ενώσεως εξυπηρετούν μάλλον τας τουρκικάς θέσεις επί του προβλήματος, ανέφερε επίσημη δήλωση του ελληνικού Υπουργείο των Εξωτερι΄κων, που δημοσιεύθηκε εκείνη την ημέρα...

Η επίσημη αυτή ελληνική δήλωση προκάλεσε μεγάλη εντύπωση στην ελληνική, κυρίως, κοινή γνώμη. Ήταν πραγματικά μια δήλωση εντυπωσιακή -σε ποια δεδομένα όμως στηριζόταν;

Υπήρχε, πρώτα-πρώτα, η περίπτωση του Βίκτωρος Μίνιν, στη Γενεύη. Όπως είδαμε, ο Σοβιετικός υφυπουργός για τις υποθέσεις της Μέσης Ανατολής ζήτησε να συναντήσει τον αντιπρόεδρο και υπουργό Εξωτερικών της ελληνικής κυβερνήσεως Γεώργιο Μαύρο ακριβώς όταν τελείωσε η πρώτη φάση της Διασκέψεως της Γενεύης -παρά το γεγονός ότι βρισκόταν στην ελβετική πόλη από αρκετές ημέρες και παρακολουθούσε τις εξελίξεις, χωρίς να εμφανίζεται στο προσκήνιο.

Αλλά δεν υπάρχει μόνο η περίπτωση Μίνιν. Εξαιρετικά αποκαλυπτική για τη σοβιετική στάση στο Κυπριακό είναι μια μακρά και άγνωστη συζήτηση, που έγινε στο Υπουργείο Εξωτερικών μεταξύ του Γεωργίου Μαύρου και του Σοβιετικού πρεσβευτή στην Αθήνα, Ιγκόρ Γιέζωφ, λίγες ημέρες πριν αρχίσει η δεύτερη φάση της Διασκέψεως της Γενεύης.

Ήταν η Κυριακή 4 Αυγούστου 1974, όταν ο Σοβιετικός πρεσβευτής έφθασε, στις 10.30' το πρωί, στο ελληνικό Υπουργείο των Εξωτερικών, για να επισκεφθεί τον Γεώργιο Μαύρο.

Ο αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβερνήσεως και ο εκπρόσωπος της Μόσχας είχαν συζήτηση διαρκείας μιας ώρας και 15 λεπτών. Τα πρακτικά αυτής της συζητήσεως (παρουσιάζουν ανάγλυφη τη θέση της Σοβιετικής Ενώσεως στο Κυπριακό) δημοσιεύονται τώρα για πρώτη φορά.

Ο Γεώργιος Μαύρος, μόλις υποδέχθηκε το Σοβιετικό πρεσβευτή, εξέφρασε την ικανοποίησή του για την επίσκεψη αυτή, διότι, όπως είπε:

-Διερωτώμην μήπως είχον διακοπεί αι διπλωματικαί σχέσεις των δύο χωρών, εφόσον τόσο εβράδυνε η επίσκεψή σας, κύριε πρέσβη, πολύ περισσότερο δε διότι σας γνωρίζω και προσωπικώς...

Ο Ιγκόρ Γιέζωφ απάντησε στον Γ. Μαύρο ότι απουσίαζε στη Μόσχα, και, προτιμούσε η πρώτη του επαφή με τη νέα ελληνική κυβέρνηση να γίνει αφού θα είχε συγκεντρωμένες οδηγίες από την κυβέρνησή του.

Ύστερα από τις "διευκρινίσεις" αυτές, ο Σοβιετικός πρεσβευτής διάβασε γραπτή δήλωση, την οποία μετά παρέδωσε στον Δημ. Μπίτσιο (ο οποίος την προηγούενη ημέρα είχε ορκισθεί υφυπουργός Εξωτερικών και ήταν παρών στη συνομιλία).
Η δήλωση την οποία διάβασε ο Γιέζωφ ανέφερε τα εξής:

ΠΡΩΤΟΝ: Στη Μόσχα μελετάται η "Δήλωση της Γενεύης", καθώς και οι μεταγενέστερες δηλώσεις της ελληνικής κυβερνήσεως υπέρ της ανεξαρτησίας, κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητος της Κύπρου, καθώς και υπέρ της πλήρους εφαρμογής της αποφάσεως 353/1974 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

ΔΕΥΤΕΡΟΝ: Η Σοβιετική Ένωση από την πλευρά της ξεκινά από τη διευκρίνιση μέχρι ποιο βαθμό η "Δήλωση της Γενεύης" ανταποκρίνεται στην απόφαση του Συμβουλίο Ασφαλείας και την πλήρη εφαρμογή της. Η ΕΣΣΔ πιστεύει ότι όλα τα μέλη των Ηνωμένων Εθνών έχουν την υποχρέωση να εφαρμόζουν το Χάρτη του ΟΗΕ και τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας και θέλει να διερευνήσει μέχρι ποιου σημείου η ελληνική κυβέρνηση είναι σύμφωνη.

ΤΡΙΤΟΝ: Η "Δήλωση της Γενεύης" δε θίγει πχ το θέμα της αποχωρήσεως των ξένων στρατευμάτων και δεν άπτεται του θέματος της ξένης επεμβάσεως εναντίον της Δημοκρατίας της Κύπρου, ιδίως αφού δεν προσδιορίζεται ο χρόνος της εκεί παραμονής της ξένης δυνάμεως.

ΤΕΤΑΡΤΟΝ: Πώς συμβιβάζεται η πρόταση για δημιουργία "ζώνης ασφαλείας" με την αναγκαιότητα της ταχείας αποκαταστάσεως του προηγούμενου καθεστώτος; Επιπλέον, γίνεται στη δήλωση λόγος για δύο χωριστές διοικήσεις. Ίσως εκείνοι οι οποίοι είναι εναντίον της εδαφικής ακεραιότητος της Κύπρου να εκμεταλλευτούν την παράγραφο αυτή. Τέλος, συνεχίζεται εντός και εκτός της Κύπρου η δραστηριότητα των οπαδών της διχοτομήσεως και της ενώσεως.

ΠΕΜΠΤΟΝ: Στη "Δήλωση της Γενεύης" δεν υπάρχουν προθεσμίες στο θέμα της εκ νέου αναλήψεως από την κυβέρνηση του Προέδρου Μακαρίου της πλήρους διακυβερνήσεως της Κύπρου. Όλα μαρτυρούν ότι από τη δήλωση δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η πραγματική εγγύηση υπέρ της ανεξαρτησίας της Κύπρου και της εφαρμογής της αποφάσεως του Συμβουλίου Ασφαλείας βασίζεται "επί της αρχής της μη επεμβάσεως". Πώς βλέπει η ελληνική κυβέρνηση τα μέσα πλήρους διευθετήσεως του ζητήματος και πλήρους εφαρμογής της αποφάσεως 353/1974 του Συμβουλίου Ασφαλείας;

Αφού ο Ιγκόρ Γιέζωφ διάβασε το μήνυμα της κυβερνήσεώς του, ο Γεώργιος Μαύρος απάντησε στο Σοβιετικό πρεσβευτή ότι οι αρχές που διατυπώνονται στο μήνυμα τον βρίσκουν τελείως σύμφωνο. Και συνέχισε ο Έλλην αντιπρόεδρος και υπουργός των Εξωτερικών.

Γ.Μ: Σπανίως οι απόψεις δύο κυβερνήσεων συμπίπτουν τόσο πολύ. Θα χρησιμοποιήσω όμως γλώσσα όχι διπλωματική, όπως το έπραξα και κατά τη συνομιλία μου στη Γενεύη με τον κύριο Βίκτωρα Μίνιν, ο οποίος, αφού βρισκόταν εκεί επί τέσσερις ημέρες ήλθε να με επισκεφθεί λίγο πριν από την αναχώρησή μου, δηλαδή μετά την υπογραφή της "Δηλώσεως". Φήμες εκυκλοφόρησαν ότι η Σοβιετική Ένωση είναι υπέρ της παρατάσεως της σημερινής ανωμαλίας στην Κύπρο!

Ι.Γ.: Βλέπετε, εν τούτοις, τις απόψεις πώς διατυπούνται στο σημείωμά μου.

Γ.Μ.: Ναι, αλλά η τελευταία προσφυγή σας στο Συμβούλιο Ασφαλείας τι εχρειάζετο; Υπήρχε η απόφαση 353 που καθιερώνει τρεις αρχές: α) εκεχειρία β) την άμεση αποχώρηση όλων των στρατιωτικών δυνάμεων και γ) την επάνοδο της συνταγματικής τάξεως, δηλαδή την επάνοδο του Μακαρίου. Ο Πρόεδρος Μακάριος αναγνωρίζεται από το σύνολο των ξένων κυβερνήσεων, αλλά δεδομένης της καταστάσεως στην Κύπρο η αναγνώριση είναι θεωρητική. Το ρωσικό σχέδιο που προέβλεπε τη μετάβαση στην Κύπρο των μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, για να "ερευνήσουν την κατάσταση", σε τι απέβλεπε; Δεν υπήρχε τέτοιο θέμα, διότι οι Τούρκοι δεν αρνούνται ούτε ότι επενέβησαν στρατιωτικώς ούτε ότι παραβίασαν την εκεχειρία της 22ας Ιουλίου, όπως παραβίασαν και τη συμφωνία της 30ής Ιουλίου. Η γραμμή εκεχειρίας της 22ας Ιουλίου διευρύνετο κάθε μέρα με νέες παραβιάσεις. Η Τουρκία δεν το αρνήθηκε τούτο, διότι στη Γενεύη οι πληροφορίες τις οποίες διαρκώς προσκομίζαμε, διασταυρώνονταν και συνέπιπταν με εκείνες των Βρετανών και της δυνάμεως του ΟΗΕ. Είδα, λοιπόν, την προσφυγή σας ως διπλωματική μανούβρα, που θα έδιδε χρόνο στην Τουρκία με νέες παραβιάσεις. Και κατέληξα στην υποψία ότι η Σοβιετική Ένωση κάνει τα διαβήματά της για να ικανοποιήσει τους κομμουνιστές της Κύπρου και της Ελλάδος, αφήνοντας στην πραγματικότητα την Τουρκία να προχωρεί! Εάν η Σοβιετική Ένωση έκανε έντονο διάβημα στην Άγκυρα, οι Τούρκοι θα είχαν φύγει. Αλλά όταν μία των υπερδυνάμεων δείχνει ότι δεν ενδιαφέρεται για ό,τι συνέβη, είναι φυσικό η Τουρκία να προχωρεί...

Συνεχίζοντας ο Γ. Μαύρος είπε ότι είναι έτοιμος να συνεργασθεί αμέσως στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ασφαλείας, εάν η Σοβιετική Ένωση είναι διατεθειμένη να βοηθήσει για να βρεθούν μέσα εξαναγκασμού για πλήρη εφαρμογή της αποφάσεως 353. Και πρόσθεσε:

-Η "Δήλωση της Γενεύης" έχει, πράγματι, σημεία αποκλίσως από την απόφαση 353 στο σημείο της αποχώρησης των ξένων δυνάμεων. Αλλά στα κείμενά σας, επίσημα ή ανεπίσημα, δε γίνεται λόγος περί τούρκικων δυνάμεων, βρίσκονται δε στην Κύπρο περί τους 20.00 άνδρες και 110 τανκς. Στην αποχώρηση περιλαμβάνονται, κατά τη γνώμη σας, και οι τουρκικές δυνάμεις;

Ι.Γ.: Χωρίς αμφιβολία.

Γ.Μ.: Λέγω τούτο, διότι η Τουρκία υποστηρίζει ότι οι δυνάμεις της δεν υπάγονται στην απόφαση 353, αφού εκείνη μνημονεύει ότι "δέον να αποχωρήσουν άπαντα τα ξένα στρατεύματα, εκτός των όσων ευρίσκονται εις την Κύπρον, βάσει διεθνών συνθηκών". Οι Τούρκοι υποστηρίζουν ότι τα στρατεύματά τους βρίσκονται στην Κύπρο βάσει της Συνθήκης Εγγυήσεως του 1960. Αυτό είναι γελοίον! Η απόφαση προφανώς εννοεί την ΕΛΔΥΚ, την ΤΟΥΡΔΥΚ και την ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ. Τα λοιπόα στρατεύματα πρέπει να αποχωρήσουν. Εάν οι Τούρκοι, όπως ισχυρίζονται, έχουν δικαίωμα να διατηρούν στην Κύπρο δυνάμεις μιας και ημισείας μεραρχίας για προστασία δήθεν των Τουρκοκυπρίων, τότε και η Ελλάς, όπως δήλωσε στη Γενεύη, όντας και αυτή Εγγυήτρια Δύναη, έχει το δικαίωμα να φέρει δυνάμεις στην Κύπρο, για να προστατεύεσει τους Ελληνοκυπρίους, και οι δυνάμεις αυτές θα ανέρχονται σε τέσσερις μεραρχίες, σε αντιστάθμισμα της μιας και ημισείας μεραρχίας. Αλλά τι τότε θα συμβεί; Ένα από τα τρία: Ή πόλεμος ή διχοτόμηση ή διπλή ένωση, λύση, δηλαδή, που εμείς δεν επιθυμούμε. Εάν όμως η Τουρκία ισχυρίζεται ότι νομίμως βρίσκονται στην Κύπρο οι δυνάμεις της, τότε σε ποια στρατεύματα αναφέρεται η απόφαση του ΟΗΕ; Κατά την άποψή μας, η αποχώρηση πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις ξένεις δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων και των αποσπασμάτων ΕΛΔΥΚ-ΤΟΥΡΔΥΚ, θα έπρεπε δε να προχρήσουμε σε πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της Κύπρου. Αυτό προτείναμε στη Γενεύη, αλλά οι Τούρκοι το απέκρουσαν, διότι επιθυμούν να διαιωνίσουν τη στρατιωτική παρουσία τους στην Κύπρο, με σκοπό να επιτύχουν τη διχτόμηση. Εμείς είμαστε εναντίον της διχοτόμησης και της ενώσεως και υπέρ της ανεξαρτησίας, κυριαρχφίας και εδαφικής ακεραιότητος. Όσον αφορά στο Σύνταγμα, τούτο παρουσίασε ορισμένες δυσκολίες στην εφαρμογή του. Για το λόγο αυτό έγιναν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Κληρίδη και Ντενκτάς. Σκοπός μας τώρα είναι η αποκατάσταση της τάξεως και έπειτα οι Κύπριοι θα αποφασίσουν μόνοι τους. Η ελληνική κυβέρνηση δεν προτίθεται να επιβάλει τις δικές της απόψεις. Επαναλαμβάνω ότι στη Γενεύη είναι αμφίβολο αν θα μεταβούμε, εφόσον η Τουρκία παραβιάζει την απόφαση 353 και τη "Δήλωση της Γενεύης", ενθαρρυμένη από τη Σοβιετική Ένωση!

Ι. Γ. : Γιατί στη Γενεύη δεν επιμείνατε στην άμεση αποχώρηση των στρατευμάτων;

Γ. Μ. : Υπάρχει ένα πραγματικό γεγονός: Μπορούσε η Ελλάς να δώσει τελεσίγραφο στην Τουρκία; Δεν ορίσαμε χρόνο αποχωρήσεως, αλλά συμφωνήσαμε ότι αυτή θα συντελεσθεί το συντομότερο δυνατόν. Για μας τούτο μπορεί να σημαίνει μία εβδομάδα, για τους Τούρκους πολύ περισσότερο. Εάν η Σοβιετική Ένωση πιστεύει ότι πρέπει να μεριμνήσει για την άμεση αποχώρηση, είμαι έτοιμος να καταγγείλω τη "Δήλωση της Γενεύης", λόγω των συνεχών παραβιάσεών της. Δεν πρόκειται να προσδιορίσω εγώ την εξωτερική πολιτική της Σοβιετικής Ενώσεως, αλλά χρειάζεται μια θεαματική χειρονομία εκ μέρους σας. Είμαι έτοιμος να διακόψω τη δευτέρα φάση τςη Γενεύης και σας προτείνω να πάμε αύριο στο Συμβούλιο Ασφαλείας και να ζητήσουμε -εν όψει της διαφωνίας μας επί της ζώνης ασφαλείας- όπως το Συμβούλιο Ασφαλείας λάβει άμεσα μέτρα για την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων. Παράταση της σημερινής καταστάσεως σημαίνει διχοτόμηση, με συνέπεια να γίνει η Κύπρος αεροναυτική βάση μιας των υπερδυνάμεων.

Ι.Γ.: Ποιας υπερδυνάμεως;
Γ.Μ.: Όχι της Σοβιετικής Ενώσεως. Πάντως, εάν από την πρώτη στιγμή η Σοβιετική Ένωση εξεδήλωνε την αντίθεσή της, οι Τούρκοι δε θα εισέβαλλαν στην Κύπρο!
Ι.Γ.: Βλέπω ότι στη "Δήλωση" υπάρχει και μνεία για δύο χωριστές διοικήσεις.
Γ.Μ.: Οι Τούρκοι ζητούσαν να αναγνωρισθεί ότι υπάρχουν δύο διοικήσεις. Αυτό απεκρούσθη. Η έννοια είναι ότι στην πραγματικότητα υπάρχουν σήμερα δύο διοικήσεις, χωρίς όμως να δεσμεύεται η ελληνική κυβέρνηση από το γεγονός αυτό.

Ι.Γ.: Και περί Προέδρου Μακαρίου, σε συνάρτηση προς την αποκατάσταση συνταγματικής τάξεως;
Γ.Μ.: Εάν τα τουρκικά στρατεύματα αποχωρήσουν, τότε όλα θα αποκατασταθούν. Σήμερα δεν μπορεί να επανέλθει ο Μακάριος, διότι η εθνοφρουρά εξακολουθεί να ελέγχει την κατάσταση και δεν μπορεί να αποχωρήσει πριν φύγουν οι Τούρκοι. Στη Γενεύη έφθασα να δεχθώ τον Ντενκτάς ως αντιπρόεδρο, τόσο είμαι υπέρ της συνταγματικής νομιμότητος. Οι Τούρκοι υπήρξαν διστακτικοί, διότι τούτο εσήμαινε επάνοδο στο καθεστώς του 1960, το οποίο ρητώς απέκλειε τη διχοτόμηση και την ένωση, ενώ εκείνοι επιθυμούν την παράταση της εκκρεμότητας, για να προωθήσουν τη διχοτόμηση, με συνέπεια τη διπλή ένωση.

Ι.Γ.: Τότε οι προοπτικές για τη δεύτερη φάση της Γενεύης δεν είναι καλές;
Γ.Μ.: Καθόλου καλές! Όταν τα συμφωνηθέντα στην πρώτη φάση δεν εκτελούνται, γιατί θα εκτελεσθούν όσα ήθελαν συμφωνηθή στη δεύτερη φάση; Θέλω όμως να παρατηρήσω ότι από την επίσκεψή σας δεν συμπέρανα ότι θα έχω τη συμπαράστασή σας! Επί του σημείου αυτού θέλω να κατατοπισθώ πλήρως, για να αποφασίσω εάν θα μεταβώ στη Γενεύτη. Θα πρέπει να διαβιβάσετε στην κυβέρνησή σας ότι πρέπει να βοηθήσει θετικά στην εφαρμογή της αποφάσεως 353 και να μην περιορίζεται σε πλατωνικές εκδηλώσεις, ενθαρρύνοντας του Τούρκους σε αδιαλλαξία! Με τις προϋποθέσεις αυτές, συμμετοχή μας στη δευτέρα φάση θα είναι συμμετοχή κωμωδίας!

Ι.Γ.: Σκέψεις και εικασίες ότι η Σοβιετική Ένωση είναι όπισθεν της Τουρκίας είναι αβάσιμες. Η Σοβιετική Ένωση έκανε διάβημα και στις άλλες κυβερνήσεις, ζητώντας την άμεση αποχώρηση. Η πρότασή μας για την αποστολή επιτροπής μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας στην Κύπρο αποτελούσε ένα μόνο σημείο του σχεδίου αποφάσεως. Εμείς πάντοτε υπσοτηρίζαμε ότι όλες οι δυνάμεις πρέπει να αποσυρθούν. Είχαμε μάλιστα καταλογίσει και ευθύνες στην προηγούμενη ελληνική κυβέρνηση για την επέμβασή της εναντίον του Μακαρίου. Θέλουμε να μην υπάρχουν στην Κύπρο δύο διοικήσεις και να επανέλθει η νόμιμη κυβέρνηση. Εάν στις τάξεις της ελληνοκυπριακής κοινότητος αποκατασταθεί η τάξη και η συνταγματική ομαλότητα, το γενικό πρόβλημα θα λυθεί ευκολότερα.

Γ.Μ.: Πώς το εννοείτε αυτό; Να δώσουμε εντολή δηλαδή να φύγουν οι αξιωματικοί μας, πριν φύγουν οι Τούρκοι.
Ι.Γ.: Όχι!
Γ.Μ.: Τότε αναφέρατε θέματα στα οποία έχω απαντήσει. Επαναλαμβάνω ότι τη "Δήλωση της Γενεύης" μπορώ να την καταγγείλω αμέσως. Πηγαίνοντας στη Γενεύη θα τα σπάσουμε πάνω στα θέματα της ζώνης ασφαλείας. Όταν ετέθη το θέμα αυτό και εζήτησαν οι Τούρκοι αρχικώς 16 χιλιόμετρα και μετά 10 για να υποχωρήσουν στα 5, ανέφερα το παράδειγμα των συνόρων μας με τα γείτονα κράτη του Ανατολικού Συνασπισμού, λέγοντας ότι δεν υπάρχουν εκεί ζώνες, αλλά μόνον συνοριακή γραμμή μήκους περίπου 800 χιλιομέτρων και όμως δε σημειώνονται επεισόδια.

Ι.Γ.: Υπάρχει έδαφος συνεργασίας επί των αρχών της ανεξαρτησίας, κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας και της επαναφοράς της συνταγματικής τάξεως.
Γ.Μ.: Και τι θα κάνει η Σοβιετική Ένωση για να βοηθήσει προς την κατεύθυνση αυτή;
Ι.Γ.: Τι μπορούμε να κάνουμε;
Γ.Μ.: Εάν κάνατε μια καθαρή δήλωση ότι πρέπει να φύγουν από την Κύπρο όλα τα στρατεύματα, ελληνικά και τουρκικά, τότε πιστεύω ότι οι Τούρκοι θα απέσυραν τις δυνάμεις τους!
Ι.Γ.: Είναι διατεθειμένοι οι Αμερικανοί να κάνουν με μας κοινή δήλωση; Η στάση τους δεν είναι σαφής, ούτε και των Άγγλων.

ΔΗΜ.ΜΠΙΤΣΙΟΣ: Αυτό είναι θέμα των κυρίων Νίξον και Μπρέζνιφ. Υπάρχει η εντύπωση σε ορισμένους ξένους κύκλους ότι η οξύτης της κρίσεως παρήλθε. Τούτο δεν είναι αληθές. Η κρίση συνεχίζεται και θα εκδηλωθεί εντονότερα κατά τη δευτέρα φάση των διαπραγματεύσεων.

Γ.Μ.: Στη Γενεύη θα δηλώσω ότι δε δόεχομαι συζήτηση επί των ζωνών ασφαλείας και ότι πρέπει οι Τούρκοι να επανέλθουν στη γραμμή της 30ής Ιουλίου. Αυτή τη στιγμή οι Τούρκοι θέλουν να δημιουργήσουν κατάσταση, η οποία θα καταστήσει τη διχοτόμηση αναπόφευκτη. Υπάρχει λίγος χρόνος και ένας τρόπος: Να αποχωρήσουν τα στρατεύματα αμέσως.

Ι.Γ.: Συμφωνώ, αλλά τι μπορούμε να πράξουμε εμείς;
Γ.Μ.: Η Σοβιετική Ένωση δεν έχει ανάγκη να τη συμβουλεύσω τι μέσα πρέπει να χρησιμοποιήσει για την αποχώρηση των στρατευμάτων από την Κύπρο. Διερωτώμαι, εάν λειτουργεί ή όχι το Συμβούλιο Ασφαλείας. Διότι εάν όχι και κάνει ο οιοσδήποτε ότι νομίζει, προς τι να υπάρχουν διεθνείς Οραγανισμοί;

Ι.Γ.: Θα ήθελα να σας πω ότι εύχομαι...
Γ.Μ.:Ευχαριστώ! Πέραν των ευχών, θέλω εποικοδομητική συμβολή προς επίλυση του προβλήματος! Διερωτώμαι δε μήπως υπαρχει συμπαιγνία μεταξύ Σοβιετικής Ενώσεως και Ηνωμένων Πολιτειών!
Ι.Γ.: Τώρα γνωρίζουμε τη στάση της ελληνικής κυβερνήσεως. Είμαι πάντοτε στη διάθεσή σας και ελπίζω να σας ξαναδώ σύντομα...
Γ.Μ.: Και εγώ ελπίζω να σας ξαναδώ, αλλά όταν θα έχετε πλήρεις οδηγίες της κυβερνήσεώς σας, αφού διαβιβάσετε τα όσα είπαμε...

Ιστορική χρεοκοπία

Την Κυριακή έγιναν δύο εκλογικές αναμετρήσεις, σε Αυστρία και Κύπρο, που είχαν τη δική τους σημασία.

Στη γενέτειρα του Χίτλερ, οι νεοναζί έχασαν την ανάληψη της διακυβέρνησης για μερικές χιλιάδες ψήφους, με τους αυστριακούς μετανάστες (κατά μια παράδοξη ιστορική ειρωνεία) να αντιστρέφουν τα δεδομένα, το προβάδισμα των νεοναζί και το τελικό αποτέλεσμα. Έτσι, η "δημοκρατική Ευρώπη" ανάσανε ανακουφισμένη για τα προσχήματα που σώθηκαν και τον επελαύνοντα φασισμό, που θα συνεχίσει να λειτουργεί συγκαλυμμένα (και πιο αποτελεσματικά). Όπως έκανε φέτος, πχ κατά την προσφυγική κρίση, με το κλείσιμο των συνόρων, για να μη συνωστισθούν πρόσφυγες σε αυστριακό έδαφος κι αναγκαστούν να τους κλείσουν σε τίποτα στρατόπεδα συγκέντρωσης, για να τους βγει το όνομα. Έχουν και δημοκρατικές ευαισθησίες. (Έχω και τις πεποιθήσεις μου, μα στο τέλος θα στις βρέξω, που τραγουδούσε κι ο Άσιμος).

Η εξέλιξη των αυστριακών πραγμάτων είναι πολύ διδακτική για το πώς η υιοθέτηση ναζιστικών θέσεων κι ο αντίστοιχος καθορισμός της πολιτικής ατζέντας όχι μόνο δεν αφαιρούν το ζωτικό χώρο (Lebensraum) για την ανάπτυξη του φασισμού, αλλά λειτουργούν σαν λαγός που μετακινεί όλη την πολιτική σκηνή σε τέτοια κατεύθυνση, καθιστώντας τον κυρίαρχη δύναμη (ακόμα και πριν ή χωρίς την τυπική επικράτησή του). Το ενδιαφέρον που αξίζει να σημειωθεί είναι ότι εδώ δεν πρόκειται για μια συγγενή ιδεολογικά, ακροδεξιά κυβέρνηση, τύπου Σαμαρά, που ακολουθεί πολιτική κατευνασμού απέναντί τους και τους χαϊδεύει τα αυτιά, αλλά για κεντρώες δυνάμεις (πράσινοι, σοσιαλδημοκράτες, κτλ) με το ίδιο ακριβώς αποτέλεσμα.

Η άνοδος της ακροδεξιάς, που εξασφαλίζει μάλιστα για πρώτη φορά κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, είναι ένα απ' τα κύρια χαρακτηριστικά και των κυπριακών εκλογών (μια κριτική προσέγγιση του εκεί αποτελέσματος μπορείτε να διαβάσετε στο κείμενο της Agkarra). Η δεξιά κυβέρνηση του ΔΗΣΥ έχει κάθε λόγο να πανηγυρίζει, γιατί είναι η πρώτη ευρωπαϊκή κυβέρνηση που κλήθηκε να εφαρμόσει ένα σκληρό, αντιλαϊκό πρόγραμμα (μνημόνιο) και δεν καταποντίστηκε εκλογικά, ούτε έχασε την πρώτη θέση. Μια εξέλιξη που οφείλεται προφανώς και στην αμήχανη αντιπολίτευση του ΑΚΕΛ, το οποίο επικέντρωσε την προεκλογική του εκστρατεία στο κομμάτι της διαφθοράς και της σκανδαλολογίας, και την επακόλουθη δυσκολία του κόσμου να εντοπίσει κάποια ουσιαστική διαφοροποίηση μεταξύ των δύο βασικών διεκδικητών ή ένα πρακτικό αντίκρισμα στην ψήφο του.

Αυτή η παράμετρος εξηγεί τόσο την αυξημένη αποχή, που (κινείται σε ευθεία αναλογία με την εντεινόμενη απογοήτευση και) προβληματίζει τα αστικά επιτελεία, όσο και τη μεγάλη διασπορά δυνάμεων, από την οποία προέκυψε οκτακομματική βουλή. Ακριβώς όπως και στην Ελλάδα, με το σύστημα-βεντάλια, που άνοιξε, για να ξανακλείσει σύντομα και να επιστρέψουμε στο γνώριμο διπολικό σκηνικό, αναδιαταγμένο κι ανασυγκροτημένο.

Η βάση στην οποία αναπτύσσονται κι εδραιώνονται ωστόσο όλα τα παραπάνω, ο καταλύτης για να ξεδιπλωθούν και να επικρατήσουν, είναι η ιστορική χρεοκοπία της εκεί αριστεράς (χρησιμοποιώ τον όρο συμβατικά, για να συμπεριλάβει το αρκετά ευρύ φάσμα που θα μας απασχολήσει) και των συγκεκριμένων εκδοχών της-πολιτικών λογικών, που δοκιμάστηκαν. Κι αν η ιστορική χρεοκοπία του αυστρομαρξισμού (που αναλύεται πολύ εύστοχα στο βιβλίο του Ντατ "Φασισμός και Κοινωνική Επανάσταση") είναι παλιά και γνωστή, από τη δεκαετία του 30', και τα αδιέξοδα της σοσιαλδημοκρατικής μετεξέλιξής του δεν αποτελούν αυστριακή ιδιαιτερότητα, το στρατηγικό αδιέξοδο κι η χρεοκοπία του αριστερού κυβερνητισμού του ΑΚΕΛ είναι νωπό δίδαγμα, που θυμίζει σε πάρα πολλά την περιπέτεια της ΠΦΑ στα καθ' ημάς.

Άλλο ζήτημα βέβαια ποιοι θέλουν να λάβουν υπόψη τους αυτά τα διδάγματα. Και με αυτό δεν εννοώ μόνο όσους φαντασιώνονται πως ζουν σε μια Ευρώπη που αλλάζει (από μέσα, με εκλογές) και μαζί της αλλάζουν οι συσχετισμοί. Αλλά και σε όσους στήνουν νοερά έναν πόλεμο χαρακωμάτων, με την αστική εξουσία, τα οποία πιστεύουν πως καταλαμβάνονται σταδιακά και με διάφορους κρίκους (πχ τον κυβερνητικό). Εκτός πια κι αν θεωρεί κάποιος ότι τα όρια αυτών των κυβερνήσεων δεν ήταν αντικειμενικά, αλλά ζήτημα υποκειμενικών προθέσεων...

Ο νΤσίπρας η νΤσίπρος και τα μυστήρια

Τούτες τις μέρες που ο άνεμος μας κυνηγά κι οι εξελίξεις στην κύπρο είναι ραγδαίες, υπάρχει διάχυτη μια έκδηλη αμηχανία, όπου ο καθένας μας προσπαθεί να παρακολουθήσει τη συνεχή ροή ειδήσεων, να δει πίσω από την επιφάνεια και τα μεγάλα λόγια και να καταλάβει τι είδους παιχνίδι παίζεται, με τι όρους, συσχετισμούς και με ποιο σκοπό για την κάθε πλευρά.

Τι θέλουν να πετύχουν πχ οι γερμανοί σφίγγοντας το ζωνάρι της κύπρου; Να βάλουν στο χέρι ένα μερίδιο από τις καταθέσεις στο νησί και να το μεταφέρουν στις γερμανικές τράπεζες; Γιατί να στήσουν όμως τόσο χοντρό παιχνίδι για μερικές δεκάδες δισεκατομμύρια; Αξίζει τον κόπο άραγε; Μήπως θέλουν να γίνει η κύπρος παράδειγμα προς αποφυγή και φόβητρο για όσους λαούς τολμήσουν να παρεκκλίνουν απ’ τις βασικές κατευθύνσεις της εε κι αρχίσουν να σκέφτονται τις εναλλακτικές; Ή μήπως να χτυπήσουν συνολικά το τραπεζικό σύστημα της κύπρου, ώστε να μη δρα ανεξέλεγκτα ως πλυντήριο –τουλάχιστον όχι χωρίς τον έλεγχο το δικό τους και των 29 κατασκευαστών πλυντηρίων made in germany που συνιστούν skip.

Πώς δέχτηκαν οι ρώσοι σχετικά αδιαμαρτύρητα το δεύτερο κούρεμα με τους πιο δυσμενείς όρους, ενώ είχαν προβάλει έντονες αντιρρήσεις για το πρώτο; Τι διαπραγματεύτηκαν στο ενδιάμεσο με το σαρρή στη μόσχα; Και πώς εξηγείται ο υστερικός ζήλος των αστικών μμε ενάντια στους… ρώσους ολιγάρχες –λες κι οι άλλες αστικές τάξεις αποτελούνται από αξιοσέβαστους επιχειρηματίες κι από λουλούδια για μύρισμα- που θα τον ζήλευε κι η οακκε;

Και τέλος γιατί ο αναστασιάδης έπαιξε το χαρτί της παραίτησής του, που θα άφηνε σύξυλους τους εταίρους του, αν ήταν να δεχτεί κανονικά όλους τους όρους τους και χωρίς ψήφιση από το κυπριακό κοινοβούλιο; Κι αν ανοίξει ο ασκός του αιόλου στην κύπρο με τις καταθέσεις, τι μας βεβαιώνει πως δε θα συμπαρασύρει σε ένα σκληρό ροκ κι ολόκληρη την ευρώπη; Οέο;

Αυτή η γενική σύγχυση εκδηλώνεται με διάφορες αφορμές και διαπερνά μια σειρά πτυχές και παρουσίες του τηλεοπτικού σκηνικού και του (μικρο)αστικού πολιτικού κόσμου –εξάλλου αυτά τα δύο στη σύγχρονη ελλάδα εν πολλοίς ταυτίζονται.

Οι θιασώτες του «φιλελεύθερου καπιταλισμού» βρέθηκαν να υπερασπίζονται με πάθος μια απόφαση που καταργούσε όχι απλά την ιερή αγελάδα της ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίων, αλλά κι αυτήν ακόμα την ελευθερία κίνησης των απλών καταθέσεων! Όλα στο βωμό της σύγχρονης μεγάλης ευρωενωσιακής ιδέας.

Κι ο δελαστίκ στον πρετεντέρη μιλούσε για το νέο στάδιο του «ληστρικού καπιταλισμού», κερδίζοντας τον αφειδώλευτο έπαινο της «υπουργήσιμης» ρένας δούρου. Προφανώς δηλαδή στο προηγούμενο στάδιο ανάπτυξής του ο καπιταλισμός δεν ήταν ληστρικός και δεν απομυζούσε την υπεραξία της εργατικής δύναμης. Και ο όρος «ολοκληρωτικός» που χρησιμοποιεί το ρεύμα στις αναλύσεις του έχει μάλλον παλιώσει και χρειάζεται κάτι πιο ηχηρό και πομπώδες, για να εντυπωσιάσει το μέσο τηλεθεατή.

Ο τράγκας παλλόταν από εθνική περηφάνια για την παλιγγενεσία της 25^ης μαρτίου που ξημέρωνε και την έμπλεκε δημιουργικά με το κυπριακό ΟΧΙ, την 28^η οκτώβρη και με ιαχές που θύμιζαν τις ταινίες του κώστα πρέκα. Ο δεξιός τράγκας που προεκλογικά στήριζε –εμμέσως πλην σαφώς- σύριζα κι εσχάτως χρυσή αυγή, ούρλιαζε από οθόνης για τους ναζί και τους γερμανοτσολιάδες και έδειξε ένα βιντεάκι για τους ταγματασφαλίτες και τα αίσχη τους επί κατοχής, που τα ξέπλυναν όμως στον εμφύλιο που ακολούθησε!

Κι η παναριστερή ντριμ-τιμ στο πάνελ του –απ’ το γλέζο και τον αλαβάνο μέχρι τον πληθωρικό πι-πι- τα κατάπιε όλα αμάσητα κι αδιαμαρτύρητα! Uber alles ο αντιμνημονιακός αγών και η εθνική ενότητα. Μην πάει χαμένη κι η σημειολογία της ημέρας, με το μέτωπο εθνικής σωτηρίας και των συν-καμμένων της σ-ανελ (εκ του σύριζα και των ανελ) και με την προβολή της ψυχής βαθιάς του βούλγαρη, που έπαιζε την ίδια ώρα απέναντι σε άλλο κανάλι.

Εν τω μεταξύ ο αλαβάνος έγραψε μια ανάλυση στην έκτακτη έκδοση του βήματος για την κύπρο, με το περιβόητο σχέδιο βήτα του, που πλασάρει με ορολογία πολιτικού τεχνοκράτη. Στην οποία είχαμε γκραν φινάλε με μια εντυπωσιακή αντιστροφή της λογικής «συν αθηνά και χείρα κίνει».

Η κύπρος, μας λέει ο αλέκος, χρειάζεται την αλληλεγγύη και τη συμπαράστασή μας. Αλλά και τη βοήθεια του Θεού! Και πρέπει να ακούσουμε τον εκπρόσωπο του Μεγαλοδύναμου στο νησί, που λέει στο λαό του «να αφήσουμε το ευρώ και να γυρίσουμε στη λίρα μας».

Βοήθειά μας. Κι άλαλα τα χείλη των ασεβών…

Το περιβόητο σχέδιο β του αλέκου περιορίζεται στην αλλαγή νομίσματος και βρίσκεται πιο δεξιά κι από άλλες αναλύσεις, όπως αυτή του σεφεριάδη στο ίδιο φύλλο που λέει ότι αν σε δύο πειράματα έχουμε παρόμοια αποτελέσματα κι ένα μόνο κοινό παράγοντα, τότε αυτός είναι είτε η αιτία είτε αναγκαίο κομμάτι της αιτίας που προκάλεσε το φαινόμενο. Εάν λοιπόν η κύπρος, που δεν έχει το χρέος και το έλλειμμα της ελληνικής οικονομίας, υφίσταται την ίδια θανάσιμη «σωτηρία» που πρέπει να αναζητήσουμε αυτόν τον κοινό παράγοντα;

Το κείμενο του σεφεριάδη φέρει τον... πρωτότυπο τίτλο «είναι ο καπιταλισμός ανόητε» -αν και ο μπογιό έχει καθιερώσει στις συνειδήσεις και τις καρδιές μας το «ηλίθιε» έναντι άλλων πιθανών συνώνυμων, είναι ο καπιταλισμός χαζούλη, βρε κουτό, μπούφο, σερσέμη, κτλ.

Αν ο αρθρογράφος έκανε τη σύνδεση με τον τίτλο του δικού του άρθρου, θα είχε στοχεύσει στην ουσία του πράγματος. Αλλά ο σεφεριάδης την κάνει με το χρηματοπιστωτικό σύστημα και την τοξική λειτουργία του, την οποία θεωρεί κι υπαίτια για την κρίση. Παρόλα αυτά εξακολουθεί να έχει μεγαλύτερο βάθος από την ανάλυση του ριζοσπάστη αλαβάνου με τη θεία φώτιση.

Έτσι λοιπόν μέσα σε τόση ιδεολογική σύγχυση ξεκαθαρίζουν κάποια πολύ βασικά σημεία: δε μπορεί να υπάρξει ουσιαστικά σχέδιο βήτα και διαπραγμάτευση εντός της λυκοσυμμαχίας της εε, όπως δεν υπάρχει εναλλακτική και έξοδος προς όφελος του λαού από την καπιταλιστική κρίση στα πλαίσια του συστήματος.

Όποιος καταλαβαίνει πως η εε είναι ο λάκκος των λεόντων δε μπορεί να κάνει με λεονταρισμούς τον επίδοξο θηριοδαμαστή, που θα κάνει με ταχυδαχτυλουργικά κόλπα τους λύκους αρνάκια και τα κοράκια συμμάχους μας. Αν τον πιστέψουμε θα φάμε το κεφάλι μας, πριν μας αποτελειώσουν τα λιοντάρια. Όποιος βλέπει ότι έρχεται ο βράχος καταπάνω μας, δε μπορεί να απλώνει για δίχτυ προστασίας μια ομπρελίτσα με σημαιούλα, σαν αυτές που βάζουν στο παγωτό, όπως το κογιότ που κυνηγάει το μιτ-μιτ (road runner), αντί να προετοιμάζει τον κόσμο για σύγκρουση με το βράχο που απειλεί να μας πλακώσει.

Όποιος λέει ότι το όχι της κύπρου πρέπει να πάει μέχρι τέλους, πρέπει να εξηγεί από τώρα ποιο είναι αυτό το τέλος (=σκοπός) και να απαντά πειστικά: ποια όπλα χρειαζόμαστε για να φτάσουμε σε αυτό; Τι σημαίνει παίρνω στα χέρια μου την εξουσία και τα κλειδιά της οικονομίας; Είναι μήπως το νόμισμα ή κάτι πολύ ευρύτερο;

Κι αφού πιάσαμε πριν και το τρίτο ράιχ στην κουβέντα μας, ας μην το αφήσουμε παραπονεμένο. Κάποτε ο δυτικός αστικός κόσμος ακολουθούσε πολιτική κατευνασμού απέναντι στον χίτλερ για να ανακόψει –υποτίθεται- την πορεία του, ενώ στην πραγματικότητα του έδινε φόρα, για να πέσει πάνω στους σοβιετικούς και να τους τσακίσει. Αυτά τα κόλπα μπορεί να ξεγελάνε προσωρινά τους πιο αφελείς, αλλά όχι τους πολιτικούς που δρουν συνειδητά.

Αν λοιπόν κάποιοι μιλάνε σήμερα για μια πολιτική κατευνασμού του ακραίου επιθετικού τραπεζιτικούς κεφαλαίου –από το οποίο απορρέει κι ο φασισμός, όπως έλεγε κι η εισήγηση του ντιμιτρόφ στην κομιντέρν- δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να διαιωνίζουν την κυριαρχία του, αφήνοντας τα θύματά του ανυποψίαστα κι εφησυχασμένα, τυλιγμένα με γλυκερές αυταπάτες, που εισχωρούν σα δηλητήριο και παραλύουν τη δράση τους. Κι όταν αυτό το κάνει μια «αριστερή» πολιτική δύναμη, με αγωνιστικό προσωπείο, έχουμε ένα σύγχρονο ζωντανό ορισμό για το τι μπορεί να σημαίνει ο διαβόητος σοσιαλφασισμός στην εποχή μας.

Κι αν θέλουμε τελικά να είμαστε ακριβείς ως προς τη συγκυρία και τις εθνικές επετείους, το όχι της κύπρου, γενικά κι αόριστα, δεν ήταν ακριβώς όχι, όπως δεν ήταν και το πρωτότυπο όχι, που υποτίθεται πως είπε ο μεταξάς στον ιταλό πρέσβη. Το πραγματικό όχι το είπε ο λαός μας. Κι αυτός ακριβώς είναι που καλείται να το πει τώρα και στην κύπρο και να παλέψει για να το επιβάλει στην πράξη. Κι αν τότε το είπε με μπροστάρη το εαμ και μια οργανωμένη πρωτοπορία σαν το κκε, που ήταν η ψυχή του μετώπου, αυτό ακριβώς είναι που λείπει σήμερα από το θλιβερό πολιτικό σκηνικό της κυβερνώσας αριστεράς στο νησί. Ένα πραγματικό κκ, για να οργανώσει την πάλη και τις αντιστάσεις του λαού και να τους δώσει διέξοδο και προοπτική.

Φεύγουν οι (υπερ)βάσεις που μένουν

Στο πεζοδρόμιο της στουρνάρη ο κόσμος βαρούσε ενέσεις σε δημόσια θέα. Αλλά εμείς πηγαίναμε για πιο σκληρά πράγματα. Την τριήμερη συνδιάσκεψη της οκδε σπάρτακος. Όπου, αν κατάλαβα καλά, η πρώτη μέρα είναι ανοιχτή σε όλους, όπως κάνουμε εμείς στο συνέδριο.

Μπαίνοντας στο γκίνη με μιάμιση ώρα καθυστέρηση προλάβαμε την εισήγηση του οικοδεσπότη (μια χαρά το πήγαμε) που μιλούσε για την ανταρσύα, τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό (δσ1) και τις διασπαστικές συγκεντρώσεις (δσ2). Η πρώτη υποδιαίρεση δεν είναι ακόμα ώριμο να εφαρμοστεί όσο υπάρχει η δεύτερη. Θα ωριμάσει όταν πάρουνε τους συσχετισμούς για ενωτικές συγκεντρώσεις (εσ με τη γσεε) γιατί έχουμε και μια στρατηγική να υπηρετήσουμε (το ενιαίο μέτωπο των τροτσκιστών).
Αυτή είναι η διαλεκτική του δσ1. Όχι με αυτή τη διατύπωση, αλλά αυτό εννοούσε ο οικοδεσπότης.

Στο τέλος του δρόμου μας περίμεναν σοφές απαντήσεις στα σκοτεινά υπαρξιακά της ανταρσύα: αυτοτέλεια αντί διάχυσης, οργανώσεις αντί για τάσεις, διπλή κάρτα μέλους και μοντέλο ομοσπονδίας.
Οι συριζαίοι που μίλησαν στη συνέχεια είπαν ότι η ίδια ακριβώς κουβέντα περί δομής γίνεται και στο σύριζα. Κάτι σαν κάλεσμα –στην οκδε και γενικώς- να αφήσουν το σύριζα του εξωκοινοβουλίου και να έρθουν στον αυθεντικό, όπου υπάρχει ψωμί και για τις συνιστώσες.

Εμένα πάλι μου θύμισε την κουβέντα για το σχέδιο ανάν.
Ομοσπονδία ή συνομοσπονδία; Επαναστατική μειοδοσία και ξεπούλημα στο σεκ; Ή μήπως διαίρει και βασίλευε δια της ενώσεως με το ναρ διαιτητή κι επικυρίαρχο;
Μέχρι πρόσφατα πάγια θέση ήταν η διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με αυτοτέλεια του κεκτημένου του μερα, βάση των ψηφισμάτων του οηε. Αλλά οι ηγεσίες επέβαλαν τεχνητά κι από τα πάνω την ένωση και την πασπάλισαν με επίκληση στη θέληση της βάσης, της οποίας το Όχι φοβήθηκαν και γι’ αυτό απέφυγαν δημοψηφίσματα κι ολομελειακές διαδικασίες.
Αυτό όμως δε θα περάσει έτσι!
Να ανοίξει τώρα ο φάκελος της κύπρου (και στην εξεταστική να μπει ο γιος του κάππου)!
Με τη βάση ενάντια στις βάσεις του γκαργκάνα.
Μέρα ενιαίο ανεξάρτητο.

Για να μπουν κι οι ανένταχτοι στην εξίσωση, είπε ο σπαρτακιστής, πρέπει να προεικάζεται η αυτενέργεια κι η αυτοοργάνωση στις δομές της ανταρσύα. Βασικά δηλ να μην έχει δομές. Μόνο δομιστές και αλτουσεριανούς δομομαρξιστές.

Μια οργάνωση νέου τύπου πρέπει να έχει στοιχεία από την κοινωνία του μέλλοντος. Αυτοθυσία και συντροφικότητα πάνω απ’ όλα. Αλλά ως διαμεσολάβηση δε μπορεί να είναι ακριβής μικρογραφία της. Έχει δομές, ιεραρχία κι έναν τύπο γραφειοκρατίας (νέου τύπου). Αλλιώς γίνεται ένα με το κίνημα και δεν έχει λόγο διακριτής ύπαρξης (που για κάποιους αντάρτες είναι υπό συζήτηση).

Όλοι οι ομιλητές έβαλαν θέμα υπέρβασης των δομών της ανταρσύα. Την οποία ο καθένας εννοεί διαφορετικά, αλλά δεν έχει (ακόμα) τους συσχετισμούς να την επιβάλει και στους υπόλοιπους. Μόνο δύο εξ αυτών είπαν πως το ζήτημα της δομής είναι πρώτα απ’ όλα πολιτικό.
Με άλλα λόγια η δομή υπηρετεί το πολιτικό περιεχόμενο, δεν το δημιουργεί. Το βασικό πρόβλημα της ανταρσύα δεν είναι ότι η συμμαχία κλείστηκε από τα πάνω ερήμην της βάσης, αλλά η συγκολλητική βάση πάνω στην οποία κλείστηκε.

Αλλά η δομή έχει μια σχετική αυτοτέλεια. Κι αυτό δε φαίνεται να μας απασχολεί ιδιαίτερα.
Ο δσ1 σημαίνει δημοκρατία στη συζήτηση, ενότητα στην πράξη. Κι αυτό δεν αλλάζει ως αρχή αν παίξουμε λίγο με το δίπολο και τη δομή. Κάθε εποχή πρέπει να φτιάχνει το δικό της καλούπι.

Μετά τον εισηγητή έπαιξε μια διεθνιστική νότα του αλέξ κριβίν, καλεσμένου απ’ το γαλλικό νουβό παρτί, που όπως μας είπε άργησε λόγω χιονοθύελλας, αλλά δε φταίει το νουβό παρτί γι’ αυτό (γαλλικό, αντικαπιταλιστικό χιούμορ).

Μας είπε ότι πριν λίγα χρόνια, αν κάποιος δήλωνε αντικαπιταλιστής στη γαλλία τον έλεγαν τρελό ή γέρο. Εμείς εδώ τον λέμε σεκίτη.
Αρχικά, λέει, ήταν 140 άτομα σε όλη τη γαλλία, τώρα όμως αριθμούν 8 χιλιάδες μέλη που πληρώνουν τακτικά τις συνδρομές τους. Παρηγοριά στον σπαρτακιστή μάλλον. Αλλά είναι ζήτημα αν φτάνουν τα 140 τα μέλη της οκδε σπάρτακος στην ελλάδα.

Μας εξήγησε τη θετική σημασία της εκλογικής ανόδου των πρασίνων κι ότι δεν πρέπει να θεωρούμε χαμένη τη σοσιαλδημοκρατία, ειδικά στην ελλάδα που διατηρεί οργανικές σχέσεις με την εργατική τάξη.
Κι έκλεισε μιλώντας για την ελληνική ανορθογραφία, την ιδιαιτερότητα της ελλάδας που αποτελεί το λασκαρισμένο (sic) κρίκο στην αλυσίδα του ευρωπαϊκού καπιταλισμού.

Αναρωτιέμαι πόσοι καταλάβαιναν εκεί μέσα ότι η περίφημη αυτή ιδιαιτερότητα συνδέεται βασικά με το «σταλινκό» κκ που έμεινε σταθερό και δε μεταλλάχτηκε. Ότι τα διάφορα νουβό παρτί ευδοκιμούν ακριβώς εκεί που χρεωκόπησαν τα παραδοσιακά κκ (παραλίγο κι εδώ, αλλά ευτυχώς δεν). Κι ότι οι έλληνες είναι πολύ τυχερoί που δεν έχουν να διαλέξουν μεταξύ ενός τυπικού κι ενός εναλλακτικού σύριζα (όπως στη γαλλία).

Ο μόνος ανένταχτος που μίλησε ήταν ο παπαδάκης (δικηγόρος, υποψήφιος της ανταρσύα) που πιο πολύ ως προσωπικότητα πήρε το λόγο, παρά ως ανένταχτος.
Μίλησε κι αυτός για την υπέρβαση, υπέρ ενός συσπειρωσιακού μοντέλου με αιρετούς κι ανακλητούς και αυτοαναίρεση των οργανώσεων.
Κι άφησε σπόντα για την απουσία των μουλάδων και τους κενούς νοήματος διαχωρισμούς, ειδικά από τη στιγμή που τρώνε ξύλο από τους σταλινικούς του κκε. Δεν ξέρω αν έβαλε μέσα και την κοε που δεν την άφησαν οι αντι-σταλινικοί να μιλήσει στο σπόρτιγκ.

Μετά πήραν το λόγο με αλφαβητική σειρά οι οργανώσεις, αλλά την αραν την έριξαν και την έβαλαν δεύτερη μετά την αρας. Αυτές οι δύο κι ο ναρίτης εκπρόσωπος, κάναν λόγο για όσμωση με τις μάζες, τα κινήματα και τις κινήσεις πόλεων. Το τελευταίο ειδικά το πρόφεραν με ευλάβεια, σα να μιλούσαν για αντάρτικο πόλεων.
Εν τω μεταξύ μια μυστήρια μορφή με παλαιστινιακό έκοβε βόλτες γύρω από το προεδρείο.

Εκεί είναι που συνειδητοποίησα ότι το αρκτικόλεξο ανταρσύα κινδυνεύει να έχει την τύχη του εαακ. Το ορθόδοξο είναι η ανταρσύα. Αλλά οι αλτουσεριανοί, έλεγαν το ανταρσύα κι οι συριζαίοι ο ανταρσύα, που με συγκίνησε πολύ γιατί μου θύμισε το απολίθωμας του σήφη σταλινάκη. Τουλάχιστον υπάρχει συμφωνία στον αριθμό. Προς το παρόν.
Μένει να δούμε τι σημαίνει το καθένα και τι πολιτικό σκεπτικό κρύβει πίσω του. Κι ο τύπος με το παλαιστινιακό συνέχιζε να κόβει βόλτες.

Την πιο σωστή τοποθέτηση την έκανε ένας σταλινικός. Δηλ ο εκπρόσωπος του εκκε.
Να προχωρήσει η ανταρσύα, αλλά χωρίς βιασύνες και κουκουλώματα.
Αυτό είναι. Ούτε κουκούλες, ούτε γραβάτες. Η βαριά ανάλυση του ελαφρού για το δεκέμβρη αποκτά άλλο βάθος και νόημα.
Ποιος τον ακούει όμως; Μια ζωή με τις κουκούλες πάνε οι αντάρτες.

Ναι, αλλά παλιότερα το εκκε είχε σχέσεις με κάτι τούρκους που αποδείχτηκαν χαφιέδες, μου είπε ο διπλανός. Κι έτσι γνώρισα τον αβράμη, που ελπίζω να μη με περάσει για χαφιέ μετά από αυτό το κείμενο.
Την ίδια στιγμή ήταν φως φανάρι πως ο μυστήριος κάτι τρωγόταν να κάνει.

Ο αβράμης είναι οικοδόμος απ’ την τουρκία και ζει αρκετά χρόνια στην ελλάδα. Πρώτα στο σεκ, στη διάσπαση με τη δεα, ώσπου διαφώνησε με το σύριζα κι έφυγε στην οκδε σπάρτακος μαζί με άλλους συντρόφους που κάθονταν στη γωνία και μου τους έδειξε. Κάτι σαν το ενιαίο μέτωπο ιουδαίας από τη ζωή του μπράιαν.

Ο αβράμης είχε όρεξη για κουβέντα και με βομβάρδισε με πληροφορίες.
Για τον κερκυραίο κομμουνιστή ανανεωτή που ήταν κάποτε υποψήφιος με το κόμμα στην άλφα αθήνας και βγήκε να μιλήσει με την κανέλλη σε συγκέντρωση στο κολωνάκι.
Για έναν πρώην σύντροφό του που πήγαινε πάντα με τη γραμμή και τον φώναζαν ναιναίξ.
Και για μια φορά που ήθελε [ο ίδιος] να μιλήσει απλά κι αντί για προλαλήσαντες είπε, οι σύντροφοι που λάλησαν πριν κι είδε τους γύρω του να πέφτουν κάτω απ’ τα γέλια.

Με ρώτησε αν ήμουν σύντροφος, ζορίστηκα, του είπα μέσες άκρες την αλήθεια (κολλημένος με την πρώην) και μου απάντησε ότι ζηλεύει την οργάνωση που έχει το κόμμα. Η πιο σωστή κουβέντα που άκουσα τόση ώρα εκεί μέσα για εμάς.
Και παρόλο που του ‘χα πει –στρογγυλεμένη έστω- την αλήθεια ένιωθα πως θα ‘βγαινε απ’ τη γωνία κάποιος απ’ τους προλαλήσαντες να πει τρεις φορές κικιρίκου.

Οι εργασίες της συνδιάσκεψης έκλεισαν με ένα διάγγελμα του μυστήριου που ήθελε να κλείσουν ταβέρνα για το μεσημεριανό διάλειμμα της δεύτερης μέρας.
Από την αρχή τρωγόταν να την πει...

Πέτυχα έναν εστιακό και βγήκαμε σφαιράτοι για καθαρό αέρα. Στο πεζοδρόμιο μόνιμο ντεκόρ οι προλαλήσαντες με τις ενέσεις.
Καλά εσείς λαλήσατε νωρίς. Αλίμονο σε όσους μένουν πίσω...

Υγ: το σνομπ των τελευταίων ημερών, οφείλεται σε έλλειψη πρόσβασης στο δίκτυο. Αυτές οι γραμμές γράφονται από ίντερνετ καφέ και μ’ έχει πιάσει το τσιγγούνικό μου για τα γαμησιάτικα που χρεώνουν.
Οπότε δικά μου σχόλια από βδομάδα μάλλον. Μπορείτε όμως να μιλάτε μεταξύ σας. Σφυροδρέπανο κονέκτινγκ πιπλ.