Η επιχείρηση Μπαρμπαρόσα κι η ετοιμότητα της ΕΣΣΔ

Σαν σήμερα, 75 χρόνια πριν, ξεκινούσε η επιχείρηση Μπαρμπαρόσα, δηλ η επίθεση των ναζί εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, που κατέληξε σε βάθος χρόνου στη συντριπτική τους ήττα και τη μεγάλη Αντιφασιστική νίκη των λαών. Κι αυτό παρά την αρχική τους προέλαση, κατά την οποία έφτασαν στα προάστια της Μόσχας, του Λένινγκραντ, αλλά και στις όχθες του Βόλγα, που διαρρέει το Στάλινγκραντ. Κι είναι αυτή ακριβώς η αρχική προέλαση που τροφοδότησε μια σειρά αστικούς μύθους για τον αιφνιδιασμό του Στάλιν, το κατά πόσο ήταν ετοιμοπόλεμος κι αξιόμαχος ο Κόκκινος Στρατός, κτλ, κατά το γνωστό σχήμα που λέει πως οι θρίαμβοι κι οι επιτυχίες είναι αποτέλεσμα της λαϊκής πρωτοβουλίας (που δρα προφανώς αυτόβουλα, χωρίς ηγέτες και καθοδήγηση), ενώ για κάθε πιθανή (έστω και προσωρινή) αποτυχία ή σκοτεινό σημείο ευθύνεται αυτή ακριβώς η ηγεσία.

Σε αυτό το πλαίσιο η κε του μπλοκ κρίνει σκόπιμο να αντιγράψει κάποια αποσπάσματα από το βιβλίο του Βασίλη Σαμαρά (του πίσω μ-λ), Γιάλτα ή Πότσνταμ, και συγκεκριμένα από το κομμάτι με τίτλο "από το Μόναχο στο Πότσνταμ" και το δεύτερο μέρος που αναφέρεται στην "αντιμετώπιση της γερμανικής επίθεσης". Τα οποία πιστεύω ότι έχουν αρκετό ενδιαφέρον κι απαντάνε ουσιαστικά σε ορισμένα ζητήματα. Καλή ανάγνωση

Ένα άλλο κεφάλαιο σχετίζεται με την ειδικότερη προετοιμασία της Σ.Ε. απέναντι στον επερχόμενο πόλεμο (πολιτικά, οικονομικά, στρατιωτικά). Ως προς το πρώτο, η απόδειξη βρίσκεται στον τρόπο που πολέμησε ο σοβιετικός λαός. Η μεγάλη "απορία" όλων των αστών συγγραφέων, είναι το πώς δεν κλονίστηκε το σοβιετικό καθεστώς παρ' όλες τις ήττες που στο πρώτο διάστημα υπέστη ο Κόκκινος Στρατός. Μια άλλη τους "απορία" είναι το άμεσο φούντωμα του ανταρτοπόλεμου στα μετόπισθεν του γερμανικού στρατού αμέσως μετά τη γνωστή έκκληση του Στάλιν. Ο Ρ. Καρτιέ αναφέρεται στις εκκλήσεις του Τσόρτσιλ στους Γάλλους να μη συνθηκολογήσουν αλλά να συνεχίσουν τον αγώνα με κάθε τρόπο, συμπεριλαμβανομένου και τους ανταρτοπόλεμου. Και σχολιάζει αυτήν την έκκληση υποστηρίζοντας "ότι ανταρτοπόλεμος" μπορεί να αναπτυχθεί μόνο ενάντια σε έναν κατακτητή όταν αυτός αρχίζει να εξασθενεί και όχι στη φάση που θριαμβεύει".

Από τη μεριά του έχει "δίκιο". Στην πλευρά της Γαλλίας είχαμε πχ τον Βεϊγκάν με τους "φόβους" του, που ούτε ήθελε ούτε βέβαια μπορούσε να εμπνεύσει μια τέτοια κατεύθυνση. Στη Σ.Ε. είχαμε άλλου είδους σχέση του λαού με την ηγεσία του. Ο Ζ. Ελλενστάιν αναφέρει ότι σε όλο το διάστημα που κατείχαν τα σοβιετικά εδάφη οι Γερμανοί δεν μπόρεσαν να αντλήσουν παρά το 1/7 αυτών που άντλησαν στο ίδιο διάστημα από τη μικρότερη σε έκταση κατεχόμενη Γαλλία. Το αποδίδει -και σωστά- στο ότι στη Σ.Ε. βρήκαν πολύ μικρότερη ανταπόκριση και διάθεση συνεργασίας από αυτήν που βρήκαν ανάμεσα στην αστική τάξη της Γαλλίας.

Στον οικονομικό τομέα, και ειδικότερα όσον αφορά την εκβιομηχάνιση υπήρξε μια ανάλογη κατάσταση. Είναι γνωστό ότι για έναν πόλεμο εκείνης της κλίμακας η ανάπτυξη της βιομηχανίας είναι ένας όρος εκ των ων ουκ άνευ.

Η εκβιομηχάνιση της ΣΕ αποτελεί ένα πολύ μεγάλο κεφάλαιο με πολλές και πολύ σημαντικές πλευρές. Αυτό που μας ενδιαφέρει εδώ είναι η πλευρά που σχετίζεται με τον επερχόμενο πόλεμο. Και δεν υπάρχει ούτε ένας που να αμφισβητεί την τεράστια σημασία που έπαιξε το σοβιετικό βιομηχανικό δυναμικό στην εξέλιξη του πολέμου. Το μόνο που υπάρχει είναι μία ακόμη "απορία" τους. Πώς η ΣΕ σε διάστημα λίγων μόνο χρόνων κατόρθωσε από το μηδέν να κατακτήσει ένα βιομηχανικό επίπεδο τέτοιο που να μπορεί να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της εποχής.

Αν το γεγονός ότι η ΣΕ από γενική άποψη περίμενε τον πόλεμο δεν αμφισβητείται στα σοβαρά από κανέναν, κάπως αλλιώς τοποθετείται το ζήτημα για διάστημα ανάμεσα στην υπογραφή του συμφώνου μη επίθεσης ΣΕ-Γερμανίας και τη γερμανική επίθεση.

Αλλά και εδώ ακόμα δεν έχουμε ολοκληρωμένες και "ευθείες" τοποθετήσεις και αυτό που συναντάμε περισσότερο είναι πλαγιοβολές σε αναφορά με τον υποτιθέμενο "εφησυχασμό" του Στάλιν, και τον συνακόλουθο "αιφνιδιασμό' του.

Αναφερθήκαμε προηγούμενα στη μεταφορά γερμανικών στρατευμάτων στην Ανατολή, ακόμα από την περίοδο της μάχης της Αγγλίας. Η μεταφορά αυτή συνεχίστηκε μέχρις ότου ο βασικός όγκος του γερμανικού στρατού μεταφέρθηκε ανατολικά. Όλα αυτά γίνονταν με κάθε μυστικότητα, αλλά είναι αδύνατο κινήσεις αυτής της κλίμακας να μη γίνονται αντιληπτές.

Και βέβαια δεν μπορούμε να κάτσουμε και να συζητάμε σοβαρά το αν η σοβιετική ηγεσία τις είδε ή δεν τις είδε και αν τις έλαβε ανάλογα υπόψη. Όταν ο Μολότοφ διαμαρτύρεται στο Χίτλερ για τις κινήσεις των γερμανικών στρατευμάτων ήδη γνωρίζει περί τίνος πρόκειται. Όταν προωθείται η αναδιάρθρωση της σοβιετικής ηγεσίας και ο Στάλιν αναλαβαίνει πρόεδρος του συμβουλίου των επιτρόπων του λαού (πρωθυπουργός) στις 6/5/1941 αυτό γίνεται ενόψει των εξελίξεων που επέρχονται. Όταν το 1940 αποφασίζεται η αύξηση των δαπανών για αμυντικές δαπάνες σε 43% του συνολικού προϋπολογισμού (Ζ. Ελλενστάιν) αυτό δείχνει κάποια πράγματα.

Μια ακόμη "απορία" των Δυτικών, είναι το θαύμα της μεταφοράς της βιομηχανίας πέρα από τα Ουράλια. Εμείς το μόνο που θα πούμε εδώ σε σχέση με αυτό, είναι πως δεν έγινε όπως κατά τη θεολογία πλάστηκε ο ουρανός και με ένα "γεννηθήτω" του Στάλιν. Τέτοια θαύματα στη συγκεκριμένη γήινη πραγματικότητα προϋποθέτουν μια πολύ σοβαρή προεργασία και προετοιμασία.

Υπάρχουν ωστόσο και πολύ πιο σαφείς ενέργειες που δείχνουν ποια επίγνωση των πραγμάτων είχε η σοβιετική ηγεσία. Στις 5/5/1941

"ο Στάλιν σε λόγο του προς τους νέους αξιωματικούς αναφέρει: Πρέπει να ετοιμαζόμαστε να αντιμετωπίσουμε οποιοδήποτε αιφνιδιασμό" (Ζ. Ελλενστάιν). "Την παραμονή της εισβολής το σοβιετικό υπουργείο άμυνας εξέδιδε την ακόλουθη ανακοίνωση: Προς... κλπ 1) Στις 22 ή 23 Ιούνη είναι δυνατόν να διενεργηθεί αιφνιδιαστική επίθεση των Γερμανών στο μέτωπο των περιοχών Λένινγκραντ-Βαλτικής-Δυτικών περιοχών Κιέβου και Οδησσού. Η γερμανική επίθεση μπορεί να αρχίσει με προκλητικές ενέργειες (κατά το προηγούμενο της Πολωνίας σ.σ.). 2) Τα στρατεύματά μας οφείλουν να μην παρασυρθούν από καμιά προκλητική ενέργεια ικανή να δημιουργήσει σοβαρές περιπλοκές. Ταυτόχρονα τα στρατεύματα των περιοχών ... οφείλουν να είναι έτοιμα να αποκρούσουν ενδεχόμενες αιφνιδιαστικές επιθέσεις Γερμανών ή των συμμάχων τους..."

Ο Ζ. Ελλενστάιν που παραθέτει το απόσπασμα το τοποθετεί στα επιχειρήματα με τα οποία στηρίζει την άποψη για αιφνιδιασμό του Κόκκινου Στρατού. Βεβαίως πρόκειται για αυθαίρετη ερμηνεία. Εμείς το "διαβάζουμε" διαφορετικά το κείμενο. Να συνεχίσουμε όμως.

"Στις 22/6/41 ο σοβιετικός στρατός είναι κινητοποιημένος κατά 80%... Έχοντας αντιιληφθεί τις γερμανικές βλέψεις, οι Ρώσοι πραγματοποίησαν πυκνότερη συγκέντρωση στρατευμάτων στην Ουκρανία... (Ρ. Καρτιέ).

Ας αναφερθούμε όμως και στο Χρουτσόφ. Σε αυτόν που στη "μυστική" έκθεση στο 20ό Συνέδριο κατηγόρησε το Στάλιν πως "αιφνιδιάστηκε". Ο Μίλοβαν Τζίλας στο παθιασμένα αντισταλινικό βιβλίο του "Συνομιλίες με το Στάλιν", χωρίς να το θέλει ίσως, μας δίνει μια πολύ ενδιαφέρουσα πληροφορία. Αναφέρει πως σε συζήτησή του με το Χρουτσόφ αυτός του ανέφερε πως την παραμονή της γερμανικής επίθεσης του τηλεφώνησε από τη Μόσχα ο ίδιος ο Στάλιν και τον ειδοποίησε να είναι σε συναγερμό γιατί είχε την πληροφορία ότι οι Γερμανοί ήταν πιθανόν να αρχίσουν την επίθεση την επομένη, 22 Ιουνίου, Βέβαια ο Χρουτσόφ, πολιτικός υπεύθυνος τότε για την Ουκρανία, όταν μιλούσε με τον Τζίλας δε φανταζόταν ίσως ότι κάποτε θα του ήταν χρήσιμο να πει τα ακριβώς αντίθετα.

(...)

Ένα μεγάλο μέρος της επιχειρηματολογίας για αιφνιδιασμό της σοβιετικής ηγεσίας στηρίζεται στις ήττες που υπέστη το πρώτο διάστημα ο κόκκινος στρατός και στην οπισθοχώρησή του. Η συλλογιστική πάνω στην οποία στηρίζονται τα ανάλογα συμπεράσματα, λέει πάνω-κάτω τα εξής: Ο κόκκινος στρατός στο πρώτο διάστημα υπόστηκε ήττες, άρα δεν ήταν προετοιμασμένος, άρα η σοβιετική ηγεσία αιφνιδιάστηκε,

Το ότι μια τέτοια λογική είναι αυθαίρετη αυτή καθαυτή είναι το ένα ζήτημα. Το σημαντικότερο ωστόσο είναι ότι αυτή ανατρέπεται από τη συγκεκριμένη εξέταση των πραγματικών δεδομένων. Γιατί ούτε η σοβιετική ηγεσία "αιφνιδιάστηκε" ούτε ο κόκκινος στρατός ήταν απροετοίμαστος. Όλοι αυτοί "ξεχνάν" κάποια πράγματα.

"Ξεχνάν" πχ ποιες εκτιμήσεις υπήρχαν -αν όχι από τους ίδιους- από την πλευρά που εκπροσωπούν σε εκείνη την περίοδο. "Ξεχνάν" ότι περίμεναν να συντριβεί ο κόκκινος στρατός από τις πρώτες μέρες των μαχών, και συνακόλουθα να διαλυθεί η Σ.Ε.

Στις 23/6/1941 (την επομένη της επίθεσης, σ.σ.) ο Αμερικανός υπουργός εξωτερικών Κνοξ ανακοινώνει στο Ρούσβελτ πως σύμφωνα με τις πιο έγκυρες γνώμες που μπόρεσε να συγκεντρώσει, ο Χίτλερ θα χρειαστεί έξι εβδομάδες με δυο μήνες για να διαλύσει τη Ρωσία" (Ζ. Ελλενστάιν). "Όλοι οι εμπειρογνώμονες έδιναν στο γαλλικό στρατό ένα συντελεστή αξίας διπλάσιο ή τριπλάσιο από εκείνο του ρωσικού στρατού" (Ρ. Καρτιέ). "Το τέλος της ρωσικής αντιστάσεως οι Δυτικοί το προσδιορίζουν όπως περίπου οι Γερμανοί. Η βιαιότητα των μαχών πιο πολύ ανησυχεί τον Τσόρτσιλ παρά τον καθησυχάζει. Σκέπτεται πως με τις μάχες αυτές γίνονται πιο εμπειροπόλεμα εκατομμύρια μαχητών, που θα είναι τρομεροί αντίπαλοι όταν σημάνει η ώρα της επίθεσης εναντίον της Αγγλίας. Στην Αμερική εξακολουθούν να επιμένουν στην αρχική εκτίμηση της κατάστασης. Ο Χίτλερ χρειάζεται τρεις μήνες για να τελειώνει με τη Ρωσία (Ρ. Καρτιέ).

Ο κόκκινος στρατός όμως και σε πείσμα των εκτιμήσεων "όλων των εμπειρογνωμόνων" τελικά νίκησε. Και από αυτό το καταλυτικό γεγονός όλοι αυτοί ανασύρουν ταχυδακτυλουργικά ό,τι νομίζουν ότι τους βολεύει, για να ενισχύσουν την -ήδη δοσμένη- "εκτίμησή" τους.

Κριτικάρουν πλέον τον κόκκινο στρατό, γιατί δε νίκησε από την αρχή. Στην ουσία, γιατί δεν ήταν τότε (1941) ο καλύτερος του κόσμου, εκείνος ο στρατός που οι ίδιοι θεωρούσαν κατώτερο από το γαλλικό, έναν στρατό που διαλύθηκε σε τρεις μέρες από τη γερμανική επίθεση.

Γιατί -αυτό λεν τα δεδομένα- στα 1941 ο πιο πλήρης, ο πιο ολοκληρωμένος στρατός του κόσμου ήταν ο γερμανικός. Και μάλιστα -αν εξαιρέσουμε τον κόκκινο στρατό- με μεγάλη απόσταση από όλους τους άλλους στρατούς. Και αυτό το στρατιωτικό δεδομένο ήταν από τα βασικά στοιχεία που καθόριζαν τον οπορτουνισμό στη στάση των Δυτικών όχι μόνο στην αρχή, αλλά σε όλη τη διάρκεια του πολέμου. Ο κόκκινος στρατός στην αρχή των εχθροπραξιών, όντως δεν ήταν και δε θα μπορούσε να είναι ο πληρέστερος του κόσμου. Έγινε στην πορεία. Και έγινε ο καλύτερος του κόσμου ακριβώς επειδή υπήρχαν οι προϋποθέσεις και η υποδομή (υλικές και ιδεολογικές), και επειδή πάρθηκαν έγκαιρα τα αναγκαία μέτρα και στη σωστή κατεύθυνση.

Ας δούμε όμως περισσότερο συγκεκριμένα κάποια πράγματα. Από άποψη κινητοποίησης και γενικής ετοιμότητας, ήδη αναφέραμε προηγούμενα, ότι ο κόκκινος στρατός ήταν κινητοποιημένος, συγκεντρωμένος στα σύνορα, και με πυκνότερη τη διάταξή του στην Ουκρανία, όπου ακριβώς βρισκόταν το "κέντρο βάρους" της γερμανικής επίθεσης, όπως φάνηκε στη συνέχεια. Οι δυνάμεις αυτές βρίσκονται σε ετοιμότητα, και πέρα από όσα ήδη αναφέραμε, αυτό φαίνεται και από τον τρόπο της άμεσης αντίδρασής τους στη γερμανική επίθεση.

Η ρωσική όμως αντίδραση εκδηλώνεται με ταχύτητα που καταπλήσσει στρατεύματα συνηθισμένα να κερδίζουν οριστικά την υπεροχή πάνω στον αντίπαλο. Από τις 22 Ιουνίου το βράδυ (ημέρα έναρξης της γερμανικής επίθεσης σ.σ.) τα σώματα στρατού του Ραϊχενάου και του Στιλπνάγκελ είναι κιόλας υποχρεωμένα να αντιμετωπίζουν σφοδρές αντεπιθέσεις" (Ρ. Καρτιέ).

Όσον αφορά το θάρρος και την αποφασιστικότητα των μαχητών του κόκκινου στρατού, αυτή δεν αμφισβητείται από κανέναν. Έχουν όμως κάτι να πουν και εδώ κάποιοι. Έχουν να χύσουν κάποια κροκοδείλια δάκρυα για τους στρατιώτες που "θυσίαζε" ο Στάλιν. Εμείς εδώ "δεν έχουμε" να αντιτάξουμε κανένα επιχείρημα. Απλώς ξέρουμε ότι όλοι αυτοί ήταν έτοιμοι για την αντίθετη περίπτωση.

"Η πρώτη έκπληξη προήλθε από το θάρρος των πολεμιστών, τη στιγμή που όλοι υπέθεταν ότι ο μπολσεβικισμός είχε εξαφανίσει τον πατριωτισμό και περίμεναν μια ηθική κατάρρευση" (Ρ. Καρτιέ).

Η έλλειψη λοιπόν μαχητικότητας θα αποδείκνυε την αντιλαϊκότητα κλπ του καθεστώτος. Η ύπαρξή της "αποδεικνύει" πάλι το ίδιο. Κι εμείς, πια, τι να πούμε.

Μια άλλη κατηγορία ενάντια στο Στάλιν, αφορούσε τον οπλισμό, την υλική υποδομή του κόκκινου στρατού. Μια κατηγορία που την επανέλαβε επίσημα ο Χρουτσόφ στο 20ό Συνέδριο:

Τη στιγμή της γερμανικής εισβολής δε διαθέταμε πια το παλιό υλικό που είχε χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή οπλισμού και δεν είχαμε ακόμη το καινούριο υλικό.

Βέβαια ο Χρουτσόφ ψεύδεται αδιάντροπα. Ας συγκρατήσουν ωστόσο οι αναγνώστες τα λεγόμενά του. Μέσα στο συνολικό ψεύδος υπάρχει κάτι σημαντικό όπως θα δούμε στη συνέχεια.

Και σε αυτόν όπως σε όλους που επαναλαμβάνουν τις ίδιες κατηγορίες, υπάρχει και η αναίρεσή τους, είτε στο ίδιο σημείο, είτε πιο κάτω (όταν υποχρεώνονται να αναφερθούν συγκεκριμένα), είτε στις αντιφάσεις που παρουσιάζονται μεταξύ τους.

Από το 1939 προγραμματίζεται η κατασκευή νέου τύπου αεροπλάνων και η μαζική τους παραγωγή αρχίζει το πρώτο εξάμηνο του 41... νέοι τύποι τανκς... πυροβόλων... (κατιούσες) (Ζ. Ελενστάιν)

Αμέσως από τις 23/6 οι άνδρες του Φον Κλάιστ ανακαλύπτουν ένα άρμα άγνωστου τύπου, το Τ34, σχεδιασμένο θαυμάσια, εξοπλισμένο ισχυρά, άτρωτο από το γερμανικό αντιαρματικό των 37 χιλιοστών, εκτός από τις ερπύστριες και τη σχάρα του κινητήρα του". "Η δεύτερη έκπληξη προήλθε από την αφθονία του υλικού και συγκεκριμένα του αριθμού των ρωσικών αρμάτων". "Στις 4/8/41 γίνεται σύσκεψη του Χίτλερ με τους διοικητές της ομάδας στρατιών Μίττε. Οι στρατηγοί εκφράζουν παράπονα για τα νέα σοβιετικά άρματα, τις κατιούσες... Ο Χίτλερ λέει σε κάποια στιγμή στον Γκουντέριαν: "Αν είχα πιστέψει πως οι Ρώσοι είχαν τόσα άρματα όσα λέγατε στο βιβλίο σας "Achtung Panzer" νομίζω πως δε θα είχα αρχίσει αυτόν τον πόλεμο". Ο Γκουντέριαν είχε μιλήσει για 10.000 σοβιετικά άρματα. Οι υπολογισμοί του ήταν πιθανότατα κατώτεροι κατά 50% από την πραγματικότητα. (Ρ. Καρτιέ).

Δε νομίζουμε ότι ως προς αυτό καθαυτό το ζήτημα έχουμε να προσθέσουμε τίποτα.

Πρώτη φορά ΠΑΣΟΚ

Βγαίνω μια βόλτα στην Αθήνα και βλέπω φάτσες γελαστές

Θα ξανάρθει η ρουτίνα και θα ξανάρθουνε βροχές

Θα ξανάρθει η ρουτίνα, μα κάτι άλλαξε από χτες

Είμαστε πια εξουσιαστές, έρχονται άλλες εποχές.

Το 09’ είχαν ανέβει στην εξουσία οι αντιεξουσιαστές του γαπ. Κι έβλεπες φάτσες γελαστές, ου μην και χαζοχαρούμενες, σαν κι αυτές πχ. Που σήμερα, πιο υποψιασμένες(;) από πριν, δεν είναι μάλλον το ίδιο γελαστές, αλλά είναι κατά βάση οι ίδιες. Οι ίδιες που ψήφισαν πασόκ το 09’ και το νέο πασόκ του 15’ –ή εκλέχτηκαν και με τα δύο. Ο παπανδρέου πέθανε πολιτικά, ζήτω ο τσιπρανδρέου, που θα σηκώσει τον ήλιο πάνω από την ελλάδα. Ευτυχώς δηλ που δεν είπε πως θα έβαζε και τη δεξιά στο χρονοντούλαπο, γιατί απ’ τα γέλια, θα σηκωνόταν ο ανδρέας από τον τάφο του. Και πώς να το έλεγε εξάλλου, που ετοιμάζεται, κατά τα φαινόμενα, να προτείνει για πτδ μια.. ήπια, δεξιά προσωπικότητα, σαν τον κύριο τίποτα, αβραμόπουλο ή τον (ξανάρθε η ώρα του) καραμανλή –εκτός κι αν αυτός είναι ο (βασιλιάς) ήλιος, που θα σηκωθεί πάνω από την ελλάδα. Πού να τρέχεις εξάλλου τώρα να βρίσκεις καινούριο σαρτζετάκη..

Θα ξανάρθει η ρουτίνα κι οι βροχές. Και δε θα είναι η συντέλεια του κόσμου για τη δεξιά του κυρίου, νυν απολείπει θεός αντώνιον, όπως μετά τη σταύρωση του υιού του –ενώ ο αντώνης εκλεγόταν και χωρίς σταυρό, γιατί είναι αρχηγός. Αλλά θύελλα αντιλαϊκών μέτρων, σαν αυτή για την οποία προειδοποιούσε το κόμμα και το 09’.

Θα ξανάρθει η ρουτίνα, μα κάτι άλλαξε από χτες. Κι ας μην μπορεί κάποιος να προσδιορίσει θετικά τι ακριβώς είναι αυτό. Σημασία έχει πως υπάρχει μια γενική αίσθηση και ας μην πατάει πουθενά, σε τίποτα συγκεκριμένο. Κάτι άλλαξε, δεν το.. αισθάνεστε κι εσείς; Στον αέρα, στον πιο γαλανό ουρανό, ε; Έρχονται άλλες εποχές, όχι μόνο στην ελλάδα αλλά και σε όλη την ευρώπη. Ο πάγος έσπασε, ο τρίτος δρόμος χαράχτηκε.

Τα χτεσινά προγνωστικά δεν έπεσαν δραματικά έξω σε σχέση με την τελική εικόνα –κι όπου συνέβη αυτό ήταν μάλλον για καλό. Ο σύριζα έμεινε μια ανάσα μακριά από την αυτοδυναμία, αν και το πιο πιθανό είναι πως με μια ισχνή πλειοψηφία 151 βουλευτών, θα αναγκαζόταν να αναζητήσει ούτως ή άλλως ευρύτερη στήριξη, για να μην εξαρτάται από τα καπρίτσια του καθενός δικού του –που μπορεί να είναι χειρότερος μπελάς από τους απέξω.

Εξ ου και τα κάπως μουδιασμένα πανηγύρια σε κουμουνδούρου και κλαυθμώνος, που ήταν μάλλον καρπός προβληματισμού ή αγωνίας, παρά κάποιας... έμφυτης αριστερής σεμνότητας. Καθώς ναι μεν επιβεβαιώθηκε ο κανόνας πως οι αναποφάσιστοι πηγαίνουν συνήθως με το νικητή –λες και πρόκειται να πάρουν κι αυτοί κάτι από τη δόξα του- αλλά το κλίμα ευφορίας κι η υπερβολική σιγουριά γύρισε μάλλον μπούμερανγκ, λειτουργώντας αποσυσπειρωτικά. Έλα μωρέ, αφού θα βγει αυτοδύναμος, έτσι κι αλλιώς.

Το πιο ιντριγκαδόρικο σενάριο που άρχισε να διαμορφώνεται κατά τη διάρκεια της βραδιάς, ήταν η απόλυτη ισορροπία τρόμου στις 150 έδρες, με το σύριζα να χρειάζεται άλλη μία και να γυρεύει μια κατσικοψήφο, όπως κάποτε η νδ. Τότε που ο μητσοτάκης σχημάτισε κυβέρνηση με μια εύθραυστη κοινοβουλευτική πλειοψηφία 151 βουλευτών, που κράτησε περίπου τρία χρόνια και έπεσε από το σαμαρά, με τη συγκρότηση της πολιτικής άνοιξης –απλή συνωνυμία με την (ω γλυκιά μου) εαρ του κύρκου, που είχε παραβρεθεί πάντως στα σκοπιανοφάγα συλλαλητήρια εκείνων των χρόνων.

Τώρα αντιθέτως, ο θηλυκός μητσοτάκης (ντόρα) φαίνεται να έβαλε λίγο το χέρι του για τη μεγάλη ήττα της νδ και τη (διαγραφόμενη) πτώση του σαμαρά. Και η περιπέτεια υγείας του δρακουμέλ δεν ήταν συνέπεια κάποιας ταραχής λόγω εκλογικής στενοχώριας (όπως ίσως με τη μαρίκα, που έφυγε ανήμερα των εκλογών του 12’, πριν δει τη ντόρα να μένει εκτός βουλής). Αλλά το ακριβώς αντίθετο: δυσφορία και λιποθυμία από την αδυναμία να διαχειριστεί ο οργανισμός τόση μαζεμένη χαρά, που μόνο η εκδίκηση μπορεί να προσφέρει. Σα να λέει: μετά από αυτό, μπορώ επιτέλους να φύγω κι εγώ ευτυχισμένος.

Η λογική επιλογή του σύριζα για κυβερνητικό εταίρο είναι το αναγκαίο καλό του καμμένου, που ‘ταν τελικά από τις εκπλήξεις, μαζί με την τελεία του γκλέτσου και την παύλα (το πι με γκάπα) του λεβέντη. Κι όσο να πεις, είναι κομμάτι δύσκολο να χωνέψεις πως κυκλοφορείς σε μια πόλη, όπου ζουν ανάμεσά μας είκοσι χιλιάδες ψηφοφόροι του –κι εσύ να μη γνωρίζεις κανέναν και να μην ξέρεις από ποιον να πρωτοφυλαχτείς, για να μη σου μεταδώσουν το στίγμα.

Θεωρητικά το αποτέλεσμα είναι τέτοιο, που θα προσφερόταν και για ωραίο μετεκλογικό πατατάκι, ανακάτεμα της (μικρο)αστικής τράπουλας κι εσωκομματικές εξελίξεις σε μια σειρά χώρους. Τελικά όμως η διαφορά των δύο πρώτων δεν είναι τόση που να εξαναγκάζει το σαμαρά σε παραίτηση και οικειοθελή είσοδο στο χρονοντούλαπο. Και το πασόκ, που θα μπορούσε να βγει ως και τρίτο, εάν δεν είχε διασπαστεί, βρήκε έναν εύκολο αποδιοπομπαίο τράγο στο πρόσωπο του γαπ και προχωρά σε συνέδριο… ριζικής αποτρίχωσης, όπως λέει και το λαϊκό στρώμα. Οπότε μένει η εκλογή πτδ, που τώρα όμως χρειάζεται απλή πλειοψηφία και δε θα έχει πολύ σασπένς. Τζάμπα η ειδική παραγγελία για πατατάκι από το νευροκόπι.

Από τους υπόλοιπους, ξεχωρίζει το ενδοτροτσκιστικό ντέρμπι μεταξύ εεκ και οκδε, με την ομάδα του σάββα μιχαήλ να επικρατεί καθαρά στο νήμα με διαφορά διακοσίων περίπου ψήφων. Ανάλογη μονομαχία είχαν οι ανελ με το πασοκ και την ανατροπή που πέτυχαν στο τέλος, όπως κι ο λεβέντης με τον κιτς λεβέντη γκλέτσο. Όσο για τη μάχη της τρίτης θέσης μεταξύ κεντροναζί και νεοναζί, μας ενέπνευσε στην ομήγυρη το λογοπαίγνιο αδόλφος χίπστερ, κατά τη διάρκεια μιας εκλογικής βραδιάς-σουαρέ, όπου φαγώθηκαν πίτσες, ως επένδυση για τον επικείμενο λιμό και τις δύσκολες μέρες, που έρχονται (χωρίς σερβιέτες και χαρτί υγείας), πιώθηκαν αναψυκτικά για την χώνεψη (ούτε γουλιά) και αντηλλάχθησαν γόνιμες απόψεις για την πολιτική κατάσταση της χώρας, σε στιλ «τους έχουμε όλους» και «πάμε γερά».

Το πιο άσχημο χουνέρι όμως οι δημοσκόποι το άφησαν για την ανταρσυα, που την έδειχναν αρχικά μεταξύ 0,6% και 1,6%, να κυμαίνεται περίπου στα ίδια με το λαος και να ξεπερνά κάθε άλλο λοιπό. Λοιπόν η συνέχεια είναι γνωστή σε όλους. Γκλέτσος-λεβέντης ξεπετάχτηκαν κοντά στις δύο μονάδες, ενώ η ανταρσυα κυμάνθηκε κοντά στο κατώτερο όριο του φάσματος, δηλ το 0,6%. Επιβεβαιώθηκε δηλ έτσι πως η ανταρσυα έχει παράλληλες πορείες με την εκλογική απήχηση του κόμματος (κάπου εκεί οι ομοιότητες σταματάνε) και όχι το αήττητο συμπέρασμα του δελαστίκ, πως αφού έχει εκλογικό ρεύμα ο σύριζα, θα ωφεληθεί αντίστοιχα όλη η… αριστερά (και γιατί όχι η δημαρ δηλ;). Ούτως ή άλλως ο ορίζοντας των βλέψεων της ανταρσυα πάει πολύ πιο μακριά απ’ αυτές τις εκλογές, για να σταματήσει σε ένα (ακόμα) μέτριο αποτέλεσμα. Άλλη υπόθεση αν τελικά οι βλέψεις κάποιων προβεβλημένων στελεχών αλληθωρίζουν φανερά πια προς άλλες (κυβερνητικές πλέον) πολιτείες –δες κι εδώ ένα χτεσινό σχόλιο του πι-πι στο τουίτερ.

Για το κόμμα σκοπεύω να γράψω κάτι αναλυτικό εντός της ημέρας. Σε πρώτη φάση θα μπορούσαμε να σημειώσουμε.

Τον αστερισμό του 5, που τελικά ήταν πέμπτη θέση με 5,5%, το γνώριμό μας –από προηγούμενες αναμετρήσεις- ποσοστό πεχά (pH).

Το ότι «κόψαμε» την αυτοδυναμία στο σύριζα –αντίθετα με τη σάπια λογική «παρακαλάτε-ψηφίστε να βγει πρώτος κι αυτοδύναμος ο σύριζα, για να μη σας λιανίσει στο δεύτερο γύρο».

Τις 15 έδρες, που ως όριο δίνει επιπλέον δυνατότητες στην κοινοβουλευτική ομάδα –πχ αίτημα για ονομαστική ψηφοφορία, κτλ.

Το απωθημένο να περάσουμε το πασοκ, και να μείνει εκεί κι ακόμα παρακάτω.

Τις σχεδόν 340 χιλιάδες ψήφους, που προσεγγίζουν σε απόλυτη τιμή τις ψήφους των ευρωεκλογών.

Στο τέλος της βραδιάς, μένουν χαραγμένα στη μνήμη.

Ο αλγόριθμος που υπολογίζει το ύψος του βασικού μισθού με βάση το ποσοστό του κόμματος, 547 ευρώ, αλλά διεκδικούμε άμεση επαναφορά στα 751 και στο σοσιαλισμό πια θα έχουμε.. σταλινικούς μισθούς, κοντά στα δέκα χιλιάδες ευρώ.

Το διάγγελμα του μιχαλολιάκου από τη φυλακή, που ήταν σα να κλείνειταυτόχρονα τη μύτη του με το χέρι και να κάνει φάρσα σε αγνώστους (δε γράφω ξένους, για να μην παρεξηγηθεί).

Η συνέντευξη της ποπολάρας γιάννας στον άλφα, για τις αδικίες της ζωής, το.. μετανάστη γιο της, τον αναρχικό ηράκλειτο και τις ελπίδες της από μια κυβέρνηση σύριζα.

Η αντίστοιχη γραμμή που έδωσε ο γιαννακόπουλος από την οπαδική του εφημερίδα.

Και η απάντηση του σημερινού γάβρου

Η δήλωση του κικίλια, αν θυμάμαι καλά, ότι ο μηχανισμός της νδ έδωσε τη μάχη πόρτα-πόρτα και διαμέρισμα-διαμέρισμα. Το οποίο είναι και κυριολεκτικό, αν σκεφτούμε τις μαζώξεις σε σπίτια, που αποτέλεσε και τις κύριες προεκλογικές συγκεντρώσεις των υποψηφίων της νδ.

Και ο φοβερός ζαραλίκος να εμφανίζεται στο σταρ, να λύνει την τσαπανίδου στα γέλια και να κάνει ένα σύντομο δεκάλεπτο πρόγραμμα, όπου σε κάποια στιγμή είπε να περάσει στο κουκουέ, γιατί αυτό ψήφισαν όλοι εδώ στο στούντιο… Και βασικά μόνος μου είμαι..

Η πιο έξυπνη, έμμεση, μετεκλογική δήλωση στήριξης.

Ο πεζόδρομος είχε τη δική του ιστορία

(Λογοκριμένο χρονογράφημα)

Δεν ξέρω πόσοι από εσάς έχετε στην παρέα σας ή μάλλον έχετε συνυπάρξει ειρηνικά η ψυχροπολεμικά σε μια παρέα με κάποιον πούρο ιδεολόγο νεοφιλελέ (... ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ...) της καθημερινής, που χτες έδινε δώρο στη σειρά με τους μεγάλους ηγέτες τον τόμο με τον... (που-ρου-που-σου) [τυμπανοκρουσία] ιωάννη μεταξά [γιεεε...]. Ο οποίος δεν (... ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ...) πολύ καλό παιδί κατά τα άλλα, αν και στην επανάσταση θα φύγει από τους πρώτους (... ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ...) Και τι μπορείτε να κάνετε μαζί; Ονειρικό πρόγραμμα (... ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ...) απέναντι από το σημείο που εκτελέσε η 17νοέμβρη τον μπακογιάννη, όπου εγώ και εσύ σφε αναγνώστη μόνο νεράκι της βρύσης θα παραγγέλναμε (... ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ...) στο κέντρο της σκομπίας που ωστόσο έχει ελάχιστες ράμπες για αμεα και καροτσάκια (... ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ...) προς το μαξίμου, για να παίξουμε το παιχνίδι ποιος θα βρει τους περισσότερους μπάτσους, πρεσβείες κι υπουργεία (... ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ...) κι ενώ προσπερνάς επιδεικτικά την κλούβα, κοιτώντας ψηλά, το βάθος του ουρανού που είναι πάντα κόκκινο, τον χάνεις προς στιγμήν από την επιτήρησή σου (αλλά τώρα όλοι θα ‘μαστε σε αυτήν της εε) και τον ξαναβρίσκεις να παίρνει γραμμή από το όργανο.

-Έχει πορεία κύριε όργανο; -Ναι έχει.

{Πλάκα μας κάνει. Τι πήγε και του έπιασε κουβέντα;

Στάσου (μύγδαλα) όμως, έχει και  συνέχεια}.

-Μήπως να πάμε από την άλλη τότε;

-Δεν χρειάζεται, δεν είναι επικίνδυνο..

Να θες να ανοίξει η γη να σε καταπιεί.

Αν και εντάξει, η μισή ντροπή δική μας κι η άλλη μισή στο σύνταγμα ήταν. Απ’ όπου περάσαμε κατά τις οκτώ παρά και δεν είχε κλείσει πουθενά η κυκλοφορία, ούτε ένας δρόμος, ούτε καν η αμαλίας! Κι η μόνη σύγκρουση στα λουλουδάδικα που θα μπορούσε να παίξει, θα ‘ταν να χτυπήσει το καροτσάκι με το μωρό κάποιον περαστικό στη διάβαση. Ενώ οι συριζαίοι που είχαν συγκεντρωθεί και υποδύονταν το πλήθος, χωρούσαν όλοι μαζί στο πεζοδρόμιο από την πλευρά της πλατείας κι άκουγαν τραγούδια από το βανάκι. Γι’ αυτό κι ο σαμαράς, που είναι παλιά πουτάνα στο κορμπέτι, δε στοχοποίησε απλά το κίνημα και τους διαδηλωτές στους δρόμους, αλλά έκανε λόγο για «πεζοδρόμιο», για να γίνουν κι οι κατάλληλοι πολιτικοί συνειρμοί.

Ευτυχώς όμως κατέφτασαν γρήγορα τα μπλοκ της ανταρσύα να σώσουν τα προσχήμαα, γεμίζοντας τα κενά (τι καλοί άνθρωποι)! Γιατί αν ήταν να πέσει η κυβέρνηση από το λαό που κινητοποιεί στο δρόμο ο σύριζα, πιο πιθανό θα ήταν να πέσει κάτω από τα γέλια με την.. παλλαϊκή κατακραυγή του πεζοδρομίου της αμαλίας. Σαν τη συνήθη συμβουλή της κλασικής ελληνίδας μάνας: να προσέχεις και από το πεζοδρόμιο, ή μην πας στα βαθιά παιδί μου –γι’ αυτό μένει στα ρηχά νερά της σοσιαλδημοκρατίας. Και δεν υπήρχε και παμε πουθενά, να τους δίνει δικαιολογία αυτή τη φορά, ότι.. περιφρουρεί τη βουλή.

Τι νόημα έχει όμως να δίνουν άλλοθι μαζικότητας στις εκλογικές φιέστες των άλλων και να κάνουν τον χειροκροτητή τους ή τις γλάστρες μπροστά στις κάμερες, όπως τότε στη διερευνητική εντολή που πήρε ο σύριζα, χωρίς μάλιστα να έχουν καν έδρα στη βουλή, κάτι σαν εξωκοινοβουλευτικός κρετινισμός; Που δε σου λέω, και ο μητσάρας που την έκανε τις προάλλες και ήταν με την ανταρσύα στα τελευταία του, σα μαϊντανός ξεκίνησε την καριέρα του, πίσω από παίκτες που έκαναν δηλώσεις στην κάμερα. Ήτανε όμως άκρως συμπαθής κι έκανε τουλάχιστον την αντίστροφη διαδρομή. Κι ούτε καν αυτός στα νιάτα του δε θα δεχόταν να πάει σε εκείνη τη.. διερευνητική συνάντηση, να στηθεί μπροστά στο φακό.

Θα μου πεις, τι νόημα έχει να τα σκαλίζεις αυτά τώρα; Τα σκαλίζω, γιατί λέει πως κάποια σωματεία του συντονισμού δεν παίρνουν απόφαση για το συλλαλητήριο της 1^ης νοέμβρη, γιατί λέει δεν ειδοποιήθηκαν εγκαίρως, για να το συνδιοργανώσουν και να δούνε το γενικό πλαίσιο. Λες και στη χτεσινή φιέστα είχανε ρόλο συνδιοργανωτή. Ή δε θα μπορούσαν νά ‘ρθουν με διαφορετική προσυγκέντρωση έστω –και μακάρι να το κάνουν- όπως πάνε στις πορείες της γσεε ή κι αλλού. Κι αυτό ενώ στο ριζοσπάστη πχ γράφτηκε ένα από τα πιο νηφάλια αντίστοιχα κείμενα που έχει φιλοξενήσει το όργανο, και δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνείας για το πώς και το γιατί. Καθείς εφ ω ετάχθη όμως..

Φεύγοντας από την πανεπιστημίου, σκεφτόμουν κάτι που έλεγε ο σκολαρίκος τις προάλλες στην εκδήλωση για το βρώμικο διαλυτικό ρόλο της σοσιαλδημοκρατίας, που σμπαραλιάζει τους μαζικούς φορείς του κινήματος, και κολλούσε γάντι στην περίσταση. Κι όπως περπατάμε, βλέπουμε σε ένα κοντινό καφέ τη βαλαβάνη μόνη της, να διαβάζει ένα βιβλίο, στο ρόλο της άχνης ζάχαρης, σα να μη θέλει ακόμα να το αφήσει, για να πάει να δει μία ακόμα κακοστημένη παράσταση στη βουλή. Και δίπλα συναδέλφους της, στο ρόλο του πασόκου, με ρεσιτάλ ερμηνείας, να βαράνε έξαλλα παλαμάκια σε κάθε δεύτερη ατάκα του μεγάλου αρχηγού, όταν ανεβάζει τον τόνο, ενώ αυτή μένει σιωπηλή και ανέκφραστη. Αλλά μόνη της διάλεξε και τα λούζεται.

Και δεν ξέρω αν έχεις προσέξει, όσο μεγαλώνει ο αλέξης, που μιλάει κάπως αργά, σα να του τελειώνει η μπαταρία, φέρνει λίγο φυσιογνωμικά στον κουφοντίνα, με λίγα περισσότερα μαλλιά. Το πιο ανησυχητικό όμως είναι που ο κουφοντίνας αρχίζει να μοιάζει επικίνδυνα στον αλέξη, από πολιτική άποψη, αν δεις το κλείσιμο του βιβλίου του.

Και θα ‘ταν η ζωή μας άχαρη, δίχως άχνη ζάχαρη..

Αργά το βράδυ προλάβαμε την κορύφωση της σκιαμαχίας των πολιτικών αρχηγών –όσο νυχτώνει, η γκάβλα μεγαλώνει- και το λόγο του σαμαρά, που πάτησε την μπανανόφλουδα και καρφώθηκε άσχημα με τον πρετεντέρη· πρέπει και να δαγκώθηκε εκεί στο «όπως...», σταμάτησε λίγο, ίσως μετάνιωσε, αλλά ήταν αργά για να κάνει πίσω: «όπως... ο πρετεντέρης, που και μένα με έχει αδικήσει πολλές φορές...». Κι έγινε ο κακός χαμός. Αλλά όπως λέει μια σφίσσα, η ατάκα αυτή θα γίνει βαλβίδα εκτόνωσης της απόγνωσης, που βγαίνει ως οργή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, να τα πούμε μεταξύ μας να ξεθυμάνουμε.

Κανείς όμως δεν έχει, ούτε κατά προσέγγιση, το σουξέ που έχουν οι ατάκες της αλέκας στη βουλή –αν όλοι πρόσεχαν με τον ίδιο τρόπο την ουσία των θέσεων του κκε, θα είχε λυθεί οριστικά και το διαβόητο επικοινωνιακό έλλειμμα του κόμματος, από το οποίο πάσχει διαχρονικά. Και τώρα που, όπως φαίνεται, έχουν κλειδώσει οι εκλογές το μάρτη και αρχίζει ουσιαστικά η προεκλογική περίοδος, θα λείψει πολύ η αλέκα από τα δημόσια πράγματα –άλλο αν κάποιοι θέλουν να μείνει συνολικά το κκε εκτός βουλής, για να μην τους χαλάει τη σούπα, και δε θα τους λείπαμε ιδιαίτερα.

Πάρε για παράδειγμα την περιβόητη ατάκα περί ανθρωπιστικής κρίσης. Τι λέει η αλέκα; Ότι ψάχνει ο κάθε μούσμουλος έκάποιον όρο για να κρύψει τον χαρακτήρα της κρίσης, ότι είναι δηλ καπιταλιστική, και αποφαίνεται πχ ότι είναι ανθρωπιστική, λες κι η κρίση αφορά ένα μειοψηφικό(;) κομμάτι που βιώνει πιο έντονα τις συνέπειες και ζει σε συνθήκες ακραίας φτώχιας, κι όχι συνολικά το καπιταλιστικό σύστημα. Ποιο είναι το γενικό αήττητο συπέρασμα απ’ όλα αυτά; Ότι η αλέκα αρνείται την ύπαρξη ανθρωπιστικής κρίσης –ενδεχομένως και τη φτώχια ως φαινόμενο.

Και δεν είναι μόνο ένας που φτάνει σε αυτό το συμπέρασμα. Έχει και τόσους διαδικτυακούς φίλους που το επιβεβαιώνουν, ενισχύουν την αρχική του εντύπωση, το κάνουν πενηνταράκια σε όποιον το είχε χάσει και δεν το έβλεπε μόνος του. Στην τελική αλήθεια πρέπει να ‘ναι, αφού όλοι το λένε. Ποιοι όλοι; Ε να. Ο μπάμπης ο σουγιάς, ο γιάννης ο πεταλούδας..

Γι’ αυτό σου λέω έχει γούστο η συμμετοχική δημοκρατία/δημοσιογραφία των πολιτών. Και για να μην ξεχνιόμαστε: είναι γκάβλα η αστική δημοκρατία γενικώς..

Όταν θα πάω κυρά μου στο παζάρι

(ανασκόπηση εβδομάδας)

Αγαπημένο μου ημερολόγιο,

Χτες ήταν σάββατο, του λαζάρου, που του είπαν «δεύρο έξω» στις αγορές κι αναστήθηκε, σαν την πατρίδα μας, που βγαίνει επιτέλους από το μνημονιακό γολγοθά και πατάει γερά στα καρφωμένα πόδια της στο σταυρό. Και στο πικάπ του μυαλού μου, που είναι λίγο παλαιομοδίτικο, σοβιετικής τεχνολογίας, μαζί με τα τηλεοπτικά ταρατατζούμ για το μεγάλο θρίαμβο, παίζει ένα ποτ πουρί με διάφορες δημοφιλείς επιτυχίες, διασκευασμένες και επικαιροποιημένες στο πανηγυρικό κλίμα των ημερών.

Όταν θα πάω κυρά μου/αντώνη στο παζάρι,

Θα σου αγοράσω έναν παπαγάλο

Να λέει ζήτω η κυβέρνηση

Σε όλους τους τόνους ως το πρωί

Ναι αλλά αφού βγήκαμε που βγήκαμε στις αγορές, μη μείνουμε και με άδεια χέρια. Μετά λοιπόν, θα σου αγοράσω κι άλλο παπαγάλο κι ύστερα άλλον ένα, ένα παπαγαλάκι, ένα τροπικό παραδείσιο, κτλ. Και τώρα που έχουμε πολλά, μπορούμε να αρχίσουμε να τους δίνουμε κι ονόματα.

Θα σου αγοράσω έναν πρετεντέρη

»           »           έναν πορτοσάλτε

»           »           μία όλγα τρέμη

»           »           έναν παύλο τσίμα

»           »           και μία σπυράκη*

(*πάει όμως αυτή την χάνουμε προσωρινά ως τις ευρωεκλογές. Το τελευταίο διάστημα εξάλλου οι πολιτικοί συντάκτες των καναλιών, ακολουθούν τη γενική τάση και την περίφημη ποδοσφαιροποίηση της πολιτικής, γίνονται λιγότερο αντικειμενικοί κι από τους ρεπόρτερ ομάδων στο αθλητικό τμήμα, χωρίς να κρατάνε καν τα προσχήματα. Και αυτό είναι καλό από μια άποψη, γιατί μπορούν πχ να μεταφέρουν τους αθλητικογράφους στο πολιτικό ρεπορτάζ (που έχει γίνει πι αρ, από τα αρχικά του) και να καλύπτουν τις προεκλογικές δραστηριότητες του συνδυασμού του μόραλη. Έτσι κι αλλιώς δε θα αλλάξει δραματικά το βασικό τους αντικείμενο: να γλείφουν τη διοίκηση της παε, αναπαράγοντας αμάσητο ό,τι τους δίνει και αφήνει να.. διαρρεύσει. Και αποκλείεται να φτάσουν τους τεμενάδες των κορυφαίων δημοσιογράφων στην κυβέρνηση, την τρόικα και την πολιτική τους. Κλείνει η παρένθεση)

Αβάντι μαέστρο

Όταν θα πάω αντώνη στο παζάρι

Θα σου αγοράσω ένα κοράκι

(με νύχια γαμψά για τα σημειολογία του πράγματος)

Το κοράκι           κρα-κρα

Ο πρετεντέρης     κρα-κρα

Ο πορτοσάλτε      κρα-κρα

Ο παπαγάλος       πλέονασμα-πλεόνασμα

Το παραδείσιο      ανάπτυξη-ανάπτυξη

Το παπαγαλάκι     σωθήκαμε-σωθήκαμε

Ο παπαγάλος       θα λέει τους ξεφύγαμε

Κι ο άλλος          ζήτω η κυβέρνηση

Σε όλους τους τόνους ως το πρωί

Και στο καπάκι, προεκλογική εμφάνιση του μεγάλου λεπά –γόνος πολιτικών προσφύγων από την τασκένδη, για να μην ξεχνιόμαστε

Το ‘παν, το ‘παν οι παπαγάλοι         θα ‘ρθει ανάπτυξη μεγάλη

Θα ‘ρθει ανάπτυξη μεγάλη   το ‘παν, το ‘παν οι παπαγάλοι

Μετά όμως γυρνάει στο ραδιόφωνο, στην μπάντα των εφεμ και ψάχνει η βελόνα (είπαμε σοβιετικό γαρ) συχνότητα.

Μη με πας απ’ το σπίτι, τ’ ακούς; Αγορές να με πας

Α ρε σόιμπλε αλήτη, που χρήμα κι ανθρώπους σκορπάς

[χσχσς… παράσιτα] μυρωδιά [χσχσς… παράσιτα]. Καταλύτη είπε; Το μπαλτάκο, είπε, που ενεργούσε μόνος του με εντολή σαμαρά; Αλλά μην αφήνεις μια ασήμαντη λεπτομέρεια να σου χαλάσει ένα ωραίο σαξές στόρι και να γίνει καταλύτης για την πτώση της κυβέρνησης. Ας αλλάξουμε συχνότητα.

Αφήνω πίσω μνημόνια, spreads και το στουρνάρα

Θέλω να τρέξω στις αγορές και τα παζάρια

Για δε γνωρίζω το μπαλτάκο

Και μου τον έσκαβε το λάκκο

μου μωρέ

[χσχσς… παράσιτα]

Βρε μπαγάσα, περνάς καλά κει πάνω

Δώσε λίγο πλεόνασμα παραπάνω

[χσχσς… παράσιτα]

Πρότεινέ μου κάποια λύση

Πώς θα βγούμε από την κρίση

Και θα σου γράφω προσευχούλες

Με τις πιο όμορφες φρασούλες

Στο ρεφρέν

Για την Αγία Τράπεζά μας

Που θέλει όλα τα λεφτά μας

Για καγιέν

[χσχσς… παράσιτα]

Για το χαμένο μας μνημόνιο

Που έφερε εδώ το κάθε όρνιο

Σαν πουλέν

Το τελευταίο εν τω μεταξύ θα μπορούσε να είναι αποκλειστικό απόσπασμα από τους διαλόγους του πρωθυπουργού με τα θεία. Ζω για τη στιγμή που ο πανάγαθος θα φωτίσει τον επί γης εκπρόσωπό του να ακολουθήσει τακτική κασιδιάρη και να υποκλέψει κάποια μεταξύ τους συνομιλία, για να κυκλοφορήσει κι αυτή σε κασέτα να κάνει πάταγο και να ρουμπώσει και όλους τους άθεους.

Υποτίθεται εν τω μεταξύ πως η απεργία στα μμε μετατίθεται μια μέρα πριν από τη γενική απεργία, για να μπορούν να μεταδώσουν νέα κι ειδήσεις σχετικά με τις απεργιακές κινητοποιήσεις. Αντ’ αυτού τα δελτία ειδήσεων γέμισαν την τετάρτη από χαρμόσυνα μηνύματα κι αισιοδοξία για την ελλάδα και τις αγορές, ενώ το απεργιακό ρεπορτάζ στριμώχτηκε σε κάποια πλάνα λίγων δευτερολέπτων προς το τέλος. Πάλι καλά δηλ που δεν έδειξαν εικόνες από τη συγκέντρωση του παμε να την παρουσιάσουν με τίτλο: μαζικοί πανηγυρισμοί διαδηλωτών στην ομόνοια για την έξοδο της χώρας στις αγορές.

Το κράτος όμως και οι διάφοροι μηχανισμοί του δεν απεργούν ποτέ και συνεχίζουν να κινούν την αστική μηχανή, σαν άγρυπνα καλολαδωμένα γρανάζια –γιατί χωρίς το χρήμα γρανάζι δε γυρνά στον αστικό κόσμο. Πχ η τυφλή κι ανεξάρτητη δικαιοσύνη –αν και τους ξεφεύγει και των ίδιων καμιά φορά η αλήθεια.

Η οποία δικαιοσύνη καταδίκασε τους πρωτεργάτες της ηρωικής και πολύμηνης απεργίας των χαλυβουργών. Και βαυκαλίζεται πως η αναστολή θα αναστείλει το αγωνιστικό τους φρόνημα και θα καταφέρει ό,τι δεν πέτυχε η ανοιχτή καταστολή (και οι δολοφόνοι με στολή) στην υποστολή της σημαίας του αγώνα και του ταξικού κινήματος. Στο πρόσωπο των χαλυβουργών δε στοχοποιεί μόνο τους απεργούς και γενικότερα το δικαίωμα στην απεργία, αλλά συνολικά την εργατική τάξη για την αμέριστη αλληλεγγύη που έδειξε και ιδίως τα πρωτοπόρα κομμάτια της, που διεκδικούν μαχητικά και δε σκύβουν το κεφάλι τους στον τορβά της διαπραγμάτευσης.

Αν είναι κάτι πάντως που μπορεί να αναγνωρίσει κανείς στην αστική δημοκρατία είναι πως καθιστά δυσδιάκριτες τις όποιες διαφορές την χωρίζουν με το φασισμό, που τσακίζει την εργατική τάξη και τις οργανώσεις της. Και αν υπάρχει κάτι που οφείλουμε να αναγνωρίσουμε στην κυβέρνηση είναι η τρομερή σημειολογία των πολιτικών της κινήσεων και της χρονικής συγκυρίας που επιλέγεται κάθε φορά. Οι πρωτοπόρποι χαλυβουργοί καταδικάστηκαν ανήμερα της γενικής απεργίας. Η νεριτ ξεκινά με πρόγραμμα στις 21 απρίλη, ανήμερα της «εθνοσωτήριου επανάστασης» των συνταγματαρχών. Κι έτσι όπως το πάει η κυβέρνηση, την πρωτομαγιά μπορεί να κρεμάσει για παραδειγματισμό μερικούς εργάτες, για να τιμήσει το έθιμο του σικάγο και τη νεοφιλελεύθερη οικονομική σχολή της πόλης.

Κλείνουμε με ευρωεκλογές και τα ψηφοδέλτια που ανακοινώνονται ένα-ένα αυτή την περίοδο από όλα τα κόμματα. Το ευρωψηφοδέλτιο του κκε περιλαμβάνει καταρχάς τον «αλαβάνο τον καλό» από το κσ της κνε –έτσι για να σκάνε μερικοί της ανταρσυα, που δεν έκλεισε τελικά η συμφωνία με τον αλέκο. Και έχει αρκετές δυνατές υποψηφιότητες και προσωπικότητες που αν μη τι άλλο καλύπτουν όλα τα γούστα και κερδίζουν το σεβασμό ενός κόσμου ευρύτερου από τη στενή εκλογική επιρροή του κόμματος.

Ένα τέτοιο παράδειγμα ευρύτερης επιρροής ήταν κι ο μιχάλης λεάνης, που μίλησε στην εκδήλωση-παρουσίαση του ψηφοδελτίου, χωρίς να είναι ο ίδιος μεταξύ των υποψηφίων. Και μου ‘κανε εντύπωση αφενός γιατί δουλεύει στο μαγαζί του συριζαίου χελάκη –που είχε απολύσει πρόσφατα τον αντάρσυο ελευθεράτο, που βρήκε τελικά δουλειά στο επίσημο μαγαζί του σύριζα, «στο κόκκινο». Και αφετέρου γιατί το θυμόμουν στη θεσσαλονίκη κάτι σαν εναλλακτικό πασόκο-αριστερό, στο ίδιο περίπου μήκος κύματος με την κοσιώνη, που ήταν στον ευρύτερο κύκλο της πασπ μμε. Η κρίση όμως αλλάζει τον άνθρωπο και τη συνείδησή του –ου μην και τις προσωπικές του σχέσεις, αν δεν το βαστάει η καρδιά σου πχ να συζείς με ένα από τα γνωστότερα μνημονιακά παπαγαλάκια των τελευταίων χρόνων –έστω και σε διεκπεραιωτικό ρόλο παρουσιάστριας.

Σήμερα εν τω μεταξύ συμπληρώνεται ένας χρόνος κι από την ανάδειξη του κουτσούμπα σε γγ στο 19^ο συνέδριο. Και μην κοιτάς τώρα που είναι φρέσκος ακόμα σφε αναγνώστη. Του δίνω ένα με δύο χρόνια ακόμα, μέχρι να αρχίσουν και γι’ αυτόν τα γνωστά σενάρια διαδοχολογίας και να βρει ξανά ο αστικός τύπος το αγαπημένο του χόμπι.

Σήμερα ανακοινώνεται και το ευρωψηφοδέλτιο του σύριζα, που καταπώς φαίνεται από τις διαρροές, είναι αριστοτεχνικά καταρτισμένο για να ψαρέψει σε θολά, λιμνάζοντα πασοκονερά αλλά και για να εγκλωβίσει μεγάλο κομμάτι της βάσης του εξωκοινοβουλίου, με υποψηφιότητες τύπου κούνεβα. Κι όσο πλησιάζουν οι εκλογές, αναμένεται να αυξηθεί κατακόρυφα η πίεση περί ενότητας και… «μιας κυβέρνησης της αριστεράς, που θα [χσχσς… παράσιτα] το μνημόνιο και θα [χσχσς… παράσιτα] τη δανειακή σύμβαση και τον κατώτατο μισθό.

Ναι, δε λέω, αλλά [χσχσς… παράσιτα]

Δεν είμαστε στην ίδια τη συχνότητα

Δεν είμαστε στον ίδιο το σταθμό

Τα όνειρά σου λεν αντιμνημόνιο

Τα όνειρά μου λεν σοσιαλισμό

Σφυρί καλεί δρεπάνι

Σχολιασμός επικαιρότητας

Η νέα ελλάδα του σαμαρά είναι σαν το νέο πανιώνιο του μπέου και τις ποδοσφαιρικές ανώνυμες εταιρίες (παε), που όταν χρεοκοπούν αναβαπτίζονται, για να γλιτώσουν από τα χρέη τους με το πρόθεμα «νέο». Όπως δηλ οι νεοναζί, με τους οποίους θέλει να συνεργαστεί ο πολύδωρας. Αλλά δεν τολμάνε να βγουν στη νέα σμύρνη του νέου πανιώνιου, για να μην τους πάρουν χαμπάρι οι πάνθηρες και τους κάνουν τ’ αλατιού. Που πέρσι είχαν στην ομάδα προπονητή τον ελέ, που είναι σαν πρωταγωνιστής του παπακαλιάτη, και παραπέμπει ευθέως στην άλλη ελε, του καμμένου και του λαπαβίτσα, που διαγράφει το απεχθές χρέος. Αλλά η διαφορά είναι ότι δε σβήνουν αυτομάτως τα χρέη αν υποβιβαστείς σε τριτοκοσμική χώρα, όπως γίνεται στο ποδόσφαιρο.

Η νέα ελλάδα του σαμαρά λοιπόν είναι φτιαγμένη με παλιά υλικά από τον καιρό του καραμανλικού κράτους της αντιπαροχής. Και πήρε το όνομά της από το παλιό εκδοτικό των πολιτικών προσφύγων του δσε στην υπερορία, στη δεκαετία του 50’, πιθανότατα για να προκαλέσει τους απαραίτητους συνειρμούς με το μετεμφυλιακό κλίμα της εποχής και το νέο πολιτικό στιλ που φιλοδοξεί να εφαρμόσει ο αντώνης. Με υπουργούς σαν το βορίδη (πριν) και τον άδωνη (τώρα), βγαλμένους θαρρείς από εκείνα τα χρόνια, και με τον ίδιο κεντρικό ΙΔΕΑ ως προς το τι χρειάζεται ο τόπος σήμερα. Που τους λείπει μόνο το άσπρο κοστούμι του παγωτατζή –που ήταν η μόδα της εποχής και την τιμούσε ο καραμανλής ο πρεσβύτερος- και το τρίκυκλο.

Αν και στα δικά τους χρόνια ήταν της μόδας το τσεκούρι, για να προτρέξουμε λίγο στο ρου της ιστορίας και να πάμε στη δεκαετία με τις βάτες. Τότε που πέθανε ο τοσίτσας της νδ, έχοντας αναθρέψει γενιές νεοναζί με το βιβλίο του για τον εμφύλιο «φωτιά και τσεκούρι» κι αφήνοντας πολύτιμη παρακαταθήκη στους κενταύρους, τους ρέιντζερς και τις λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις, σαν την επεν του βορίδη. Που δεν ξέρω για τη φωτιά, αλλά τσεκούρι είχε σίγουρα κι υπάρχουν και φωτογραφικά ντοκουμέντα που μας το υπενθυμίζουν. Ενώ μοίραζαν και φυλλάδια με το σχετικό σύνθημα: «φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους», πράσινους και βένετους (νδ-πασοκ).

Κι ο άδωνις έχεις το τσεκούρι του

Τώρα όμως έχουν αλλάξει οι καιροί κι ο βορίδης του εθνικού μετώπου κάνει εισοδισμό στο ενιαίο κυβερνητικό μέτωπο των προσκυνημένων, για να το διαβρώσει από μέσα και να το καταπολεμήσει με ένα σατανικό σχέδιο συμμαχίας ακόμα και με το διαβολικό πασόκ που με τον ανδρέα έριξε την χώρα στην ακολασία και την καταστροφή. Ευτυχώς όμως παραμένει το δόγμα «νόμος και τάξη» ως προμετωπίδα της δυομισικομματικής κυβέρνησης, που στρέφεται κατά πάντων, κηρύσσοντάς μας ανοιχτά τον πόλεμο. Κι έχεις την αίσθηση πως ζεις μέσα σε ταινία του δαλιανίδη και θα δεις πχ τους 35 συλληφθέντες συντρόφους του παμε να τους κουρεύουν με την ψιλή και να τους κυκλοφορούν στους δρόμους, κρατώντας πινακίδες, για να τους διαπομπεύσουν: είμαι τέντι μπόης, είμαι συνδικαλιστής, απεργός, είμαι δημόσιος υπάλληλος, είμαι κουκουές.

Ο βορίδης λοιπόν έχει άποψη για τα αίτια της κρίσης και μας λέει: είναι ο ανδρέας παπανδρέου, ανόητε. Αλλά ο άδωνης σπεύδει να διευκρινίσει πως το πρόβλημα είναι οι (όποιες) κατακτήσεις των πρώτων χρόνων της αλλαγής και πως ούτε ο ίδιος ο παπανδρέου δεν ακολούθησε αυτή την πολιτική, όταν επανήλθε στην κυβέρνηση –κι η αλήθεια είναι πως το είχε επισημάνει εγκαίρως στην κριτική του ο παναγιωτακόπουλος, ως φωνή της πασοκικής συνείδησης.

Το πρόβλημα συνεπώς «είναι η δεκαετία του ογδόντα ηλίθιε». Και ο χυδαίος αντικομμουνισμός έχει σα βασικό του όχημα τη βρώμικη προπαγάνδα για το βρώμικο 89’, που εμείς το ξεβρομίσαμε, κατά της χρυσής δεκαετίας και του πάρτι της μεταπολίτευσης, για να μεγαλώσει τις συλλογικές μας ενοχές για τις «σπάταλες κατακτήσεις που είχαμε». Αλλά την ίδια στιγμή προβλέπει και ως «εναλλακτική» και μια καρικατούρα επιστροφής στα 80’ς, που την ενσωματώνει μεταμοντέρνα, προβάλλοντας τον αλέξη ως το επόμενο παιδί της αλλαγής.

Έρχεται κι ο κινέζος παράγοντας της κόσκο με βαρυσήμαντες δηλώσεις, να μας πει πως η ελλάδα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, όπου πρέπει να πάρει δύσκολες αποφάσεις για μεταρρυθμίσεις, όπως η λδ της κίνας, πριν από 30 χρόνια. Κι αν ο λαός μας συνεχίσει να εμπνέεται και να παλεύει κάτω από ξένες σημαίες, σαν τους.. αγανακτισμένους της τιεν αν μεν, που είχαν το άγαλμα της ελευθερίας στα χέρια τους, σε τρεις δεκαετίες περίπου η κινεζοποίηση των μισθών και της εργατικής τάξης θα είναι καθολική και τα 350 ευρώ που τόσο προκλητικά προτείνει σήμερα η τρόικα, θα φαίνονται μισθός πολυτελείας, όπως σε εμάς σήμερα φαίνεται προνομιούχος η γενιά των 700 ευρώ. Αλλά αν ο τσίπρας αντιστοιχεί στον δεξιό κομμουνιστή ντενγκ σιάο πινγκ, τότε ο λαφαζάνης είναι μάλλον κάτι σαν την χήρα του μαο και το ζήτημα είναι τι ρόλο ακριβώς παίζει ο αρθρογράφος του μαο, σπαρίλας.

Μα αν ο μισός μου μισθός βρίσκεται γιατρέ εδώ πέρα, ο άλλος μισός στην κόσκο βρίσκεται. Κι ύστερα γιατρέ, στην κάθε αυγή με τα χαράματα, πάντα με γκαλμπρέιθ και βαρουφάκη συγκλονίζομαι –ή συνετίζομαι.. ή μάλλον όχι, αυνανίζομαι. Γιατί εξηγούν πολύ πειστικά τους λόγους που δεν πρέπει να φοβούνται οι ηπα μια πιθανή κυβέρνηση σύριζα. Και δεν ξέρω για σένα γιατρέ, αλλά εμένα με έπεισαν απολύτως κι άρχισα να φοβάμαι για δικό μας λογαριασμό. Φοβού τους δαναούς και τσίπρα φέροντες.
Ο ομπάμα, το γιν και το γιαν, σκεφτήκαν και βρήκαν πως φταίει η πιονγκ γιανγκ

Με αυτά που λες θυμήθηκα και μια παλιά γελοιογραφία του στάθη για την κυβέρνηση του κινέζου σημίτη, που αντί για ελιές στο κούτελο είχε αριθμούς κι ένας παραδίπλα έλεγε: περνάει ο καθένας και γράφει πάνω του μια πιθανή ημερομηνία λήξης. Κάπως έτσι είναι και με την τωρινή κυβέρνηση, που άρχισε να φαγώνεται πριν καν κλείσει εβδομάδα με την καινούρια της μορφή. Μια κυβέρνηση υπό προθεσμία, που όσο παραμένει γίνεται επικίνδυνη, σαν τα ληγμένα χημικά που πετάνε οι ματάδες στους διαδηλωτές. Αλλά δεν πρόκειται να πέσει σαν ώριμο φρούτο, επειδή ο τσίπρας στην πλατεία συντάγματος φώναζε συλλαβιστά: τε-λει-ώ-σα-τε, λες και μιλούσε κινέζικα. Δεν πέφτουν αν δεν τους ρίξουμε, όπως έλεγε ένα πρόσφατο πρωτοσέλιδο του πριν.

Το οποίο είχε το ρεπορτάζ για την ερτ και την ανακοίνωση της ανταρσύα, για να ‘ρθουν οι εργαζόμενοι στο τιμόνι, αλλά όχι στη (λαϊκή) εξουσία. Άσπρος γάτος, μαύρος γάτος, το θέμα είναι να πιάνει ποντίκια και να ‘χουμε εργατικό έλεγχο, όπως θα έλεγε και ο ντενγκ. Τώρα σε αστική ή σε εργατική-λαϊκή εξουσία, αυτά είναι ψιλά γράμματα και δευτερεύοντα (εκ της δευτέρας παρουσίας του σοσιαλισμού).
Στο τελευταίο του φύλλο μάλιστα ο μαυροειδής αναλαμβάνει την πολεμική κατά του παμε, που δεν έκανε πολιτική συμμαχία για τις καρέκλες και προγραμματικό προεδρείο στο εκα με τις δυνάμεις της ανταρσύα (που μας σέρνει τα μύρια όσα) και με τους εργοδοτικούς του σκλαβενίτη και της αυτόνομης παρέμβασης. Ενότητα και κοινή δράση να υπάρχει και τα άλλα τα βρίσκουμε.

Αλλά ας επιστρέψουμε στο αρχικό θέμα της ανάρτησης, γιατί το 13’ είναι μια χρονιά συνεδριακού οργασμού, καθώς όλοι σχεδόν έχουν πραγματοποιήσει ή προγραμματίσει για φέτος το δικό τους συνέδριο –μέχρι και το ναρ πχ, που τηρούσε ως τώρα τον άγραφο εθιμικό κανόνα για «συνέδριο ανά οκταετία» αλλά φέτος μπορεί να κάνει την έκπληξη και να το βάλει στα επτά! Και μόνο το εεκ του σάββα μιχαήλ πραγματοποιεί σε ετήσια βάση τακτικό συνέδριο, στα χνάρια των καλύτερων παραδόσεων των μπολσεβίκων του λένιν. Αλλά αυτά τα αποσιωπά η κυρίαρχη προπαγάνδα, γιατί δεν τη συμφέρουν.

Στο συνέδριο της νδ λοιπόν συζήτησαν για το αν ο ταπ είναι καλός αγωγός της καπιταλιστικής ανάπτυξης και της κερδοφορίας του κεφαλαίου. Και ο σαμαράς ζορίστηκε και αδιαθέτησε, ενώ ανέπτυσσε το όραμά του για τη νέα ελλάδα του μέλλοντος. Φαντάσου δηλ να το λουζόταν στην πράξη, σαν εμάς, πώς θα.. δροσιζόταν.

Η νδ λοιπόν δεν πρωτοτύπησε με το λεκτικό δάνειο για η νέα ελλάδα. Ακόμα και το όνομά της από εμάς το πήρε. Από τις επεξεργασίες του 9ου συνεδρίου του κκε για το στάδιο της νέας δημοκρατίας, που θα διαδεχόταν το χουντικό καθεστώς μετά την πτώση του –κι όντως επιβεβαιώθηκαν από την ζωή, με τρόπο που δε φανταζόμασταν. Κι ύστερα λέμε για το πασοκ που κατάκλεψε τα δικά μας συνθήματα και λεηλάτησε την εκλογική βάση της αριστεράς. Το επόμενο βήμα θα είναι να μιλήσει ο σαμαράς και για το κόμμα νέου τύπου που θέλει να επανιδρύσει..

Ευτυχώς σε αυτό τον κόσμο με τόσες ραγδαίες ανατροπές, υπάρχουν και μερικές σταθερές που μας βοηθάνε να κρατάμε τον μπούσουλα. Όπως οι γραφικές αφίσες του παναγιωτακόπουλου με τον ανδρέα, κάθε χρόνο τέτοιο καιρό. Και τώρα που έφυγε η αριστερή παρέμβαση από το πασόκ, τι θα κάνουμε εμείς; Ήταν κι αυτή μια κάποια λύση για τη διασκέδασή μας…

Η ώρα της κρίσης

Σήμερα ξεκινά στην αθήνα το διήμερο σώμα του ρεύματος (ένα είναι το ρεύμα) κι η κε του μπλοκ επιχειρεί μια πρόχειρη κριτική προσέγγιση στο κείμενο εργασίας που κυκλοφόρησε, εστιάζοντας στο δεύτερο κεφάλαιο (βασικές εκτιμήσεις για τον χαρακτήρα της κρίσης) και τη σελίδα 15. Εκεί ακριβώς, στη δεύτερη στήλη, διαβάζουμε.

Από οικονομικής άποψης είναι κρίση υπερσυσσώρευσης.
Δηλ από άλλη άποψη είναι άλλο πράγμα; Για την καπιταλιστική κρίση είναι το σώμα, προφανώς οικονομικά θα το πιάσουμε. Δε θα πεις για την κρίση του παοκ και των γραμμάτων. Ούτε γενικά για την κρίση αξιών –παρά μόνο των ανταλλακτικών, απ’ τα εμπορεύματα που μένουν απούλητα. Εκτός κι αν προετοιμάζεις το έδαφος να μας πεις ότι υπάρχει κι η δημοσιονομική πτυχή. Κι ότι από καζακικής άποψης είναι κρίση χρέους. Οπότε να πούμε και για τη διοίκηση ζαγοράκη, τα χρέη του παοκ και των παε -να μην έχει κενά η ανάλυση.


Που εδράζεται στη δυναμική επανεμφάνιση και πραγμάτωση των τάσεων πτώσης του μέσου ποσοστού κέρδους.
Δεν ξέρω πότε ακριβώς εξαφανίστηκαν (για να επανεμφανιστούν) οι τάσεις αυτές που είναι εγγενείς στον καπιταλισμό, αλλά όποιος κατάφερε να τις εξαφανίσει, έστω και θεωρητικά σε ένα κείμενο, βαδίζει στα χνάρια του ταχυδακτυλουργού κόπερφιλντ. Πάμε παρακάτω.

…τάσεις που –σε διάκριση από το 1973- τροφοδοτούνται κυρίως από την αύξηση της οργανικής σύνθεσης του κεφαλαίου, κι όχι πλέον από... {κατ}
Σε αυτό το σημείο είναι φανερή η επιρροή του μηνακάκη, που διακρίνει πάντα την κρίση του 73’ από τις υπόλοιπες, ως προς τα αίτιά της. Γενικά υπάρχουν τρεις μαρξιστικές θεωρίες ως προς τα αίτια και τους τύπους κρίσεων.

-Η θεωρία της υποκατανάλωσης, της ρόζας λούξεμπουργκ, που εστιάζει στους χαμηλούς μισθούς και την χαμηλή αγοραστική δύναμη. Χρήσιμη προπαγανδιστικά στον αγώνα για αύξηση μισθών, αλλά μεθοδολογικά λανθασμένη, γιατί ερμηνεύει το φαινόμενο ξεκινώντας από τη σφαίρα της διανομής-κατανομής, κι όχι στο επίπεδο της παραγωγής. Συν τοις άλλοις υπάρχει ένας επιπλέον κίνδυνος. Αν θεωρήσουμε ως αιτία της κρίσης την υποκατανάλωση, μπορεί να υπονοηθεί ότι το αντίδοτο είναι μια αύξηση μισθών για να μπορέσει να κινηθεί η αγορά. Κι ότι αυτή η κεϊνσιανή συνταγή, αρκεί για να υπερβεί την κρίση το σύστημα, εντός των πλαισίων του, χωρίς περαιτέρω συνέπειες.

Όταν το κείμενο εργασίας μιλάει (σε άλλο σημείο) για τον κύκλο χ-ε-χ (χρήμα-εμπόρευμα-χρήμα) που έσπασε στο εμπόρευμα, στην ουσία περιγράφει αυτή ακριβώς τη θεωρία κι η κριτική της νέας προοπτικής (http://kinimataapotakato.blogspot.com/2011/03/blog-post_21.html) έχει δίκιο που το επισημαίνει. Μόνο συνδυαστικά με τις άλλες δύο αιτίες μπορεί να ιδωθεί η θεωρία της υποκατανάλωσης (κι αυτό για προπαγανδιστικούς περισσότερο λόγους).

Ποιες είναι αυτές;
Η θεωρία της υπερσυσσώρευσης κεφαλαίων που συσσωρεύονται και δε μπορούν να επενδυθούν με τρόπο που να συμφέρει τον καπιταλιστή (που κυνηγά το μέγιστο κέρδος). Και συνδυαστικά με αυτήν ο νόμος της πτωτικής τάσης του μέσου ποσοστού κέρδους. Από πού απορρέει αυτός ο νόμος; Από την αύξηση της οργανικής σύνθεσης του κεφαλαίου. Δηλαδή από την αύξηση του σταθερού κεφαλαίου σε σχέση με το μεταβλητό. Με άλλα λόγια του άψυχου δυναμικού (μηχανές) σε σχέση με το έμψυχο (εργαζόμενοι).

Ο καπιταλιστής καρπώνεται υπεραξία από τους μισθωτούς που έχει στη δούλεψή του, όχι από τις μηχανές. Αλλά για να αντέξει στον ανταγωνισμό, είναι αναγκασμένος να εκσυγχρονίζει διαρκώς τον εξοπλισμό του και να αυξάνει το σταθερό του κεφάλαιο για να βγάλει την ίδια δουλειά με όσο το δυνατόν λιγότερους. Έτσι όμως πετάει εκτός παραγωγής τους εργάτες που είναι κι η μόνη πηγή υπεραξίας, δηλ του κέρδους του.

Τα κέρδη των καπιταλιστών δε μειώνονται σε απόλυτους αριθμούς. Πέφτει όμως το μέσο ποσοστό κέρδους (τείνει για την ακρίβεια). Κι αυτή είναι μια εγγενής τάση που οι καπιταλιστές προσπαθούν να υπερκαλύψουν με την ένταση της εκμετάλλευσης των εργατών. Αυτή είναι η βασική αντίφαση του συστήματος και βρίσκεται στην καρδιά όλων των μεγάλων του κρίσεων, που στην ουσία τους είναι κρίσεις υπερσυσσώρευσης. Αλλά ο μηνακάκης, σε μια διημερίδα του ομίλου, δυο χρόνια πριν, μας είχε πει στην εισήγησή του, ότι η πετρελαϊκή κρίση στα μέσα του 70’ κατά βάση δεν ήταν κρίση υπερσυσσώρευσης! Αλλά...; Θα το δούμε στη συνέχεια.
Προς το παρόν κρατάμε τη νύξη.

Δεύτερο σημείο. Ο σχολιαστής βουρνούκιος (που εσχάτως σνομπάρει το μπλοκ που τον αγάπησε και τον ανέδειξε από τον καιρό ακόμα που υπέγραφε ως επιμονή, μυαλό και τόλμη κι έγραφε όλα τα υπόλοιπα με κεφαλαία) αντέγραψε κριτικά το πιο πάνω απόσπασμα στο γκράνμα και κέρδισε την ειλικρινή απορία του άναυδου: τι πάει να πει τάσεις; Δεν είναι πολλές, μία είναι.
Ο βουρνού το προσπέρασε, αλλά η απάντηση ήταν στο κείμενο, λίγες γραμμές παρακάτω.

…τάσεις που τροφοδοτούνται κυρίως από την αύξηση της οργανικής σύνθεσης του κεφαλαίου κι όχι πλέον από τη μείωση του βαθμού εκμετάλλευσης και του ποσοστού υπεραξίας...
Για όσους γνωρίζουν ελληνικά αυτό στην ουσία σημαίνει ότι μεταπολεμικά είχαμε μείωση του βαθμού εκμετάλλευσης! Κι ότι αυτή ήταν που τροφοδότησε την πτμπκ (πτωτική τάση του μέσου ποσοστού κέρδους) την οποία το κείμενο συνεχίζει να αναφέρει σε πληθυντικό ευγενείας, ίσως λόγω κεκτημένης ταχύτητας από τα εσω-οργανωτικά του ρεύματος.

Μετά το 73’ -λέει το κείμενο- ο βαθμός εκμετάλλευσης αυξάνεται, αλλά όχι τόσο γρήγορα όσο η οργανική σύνθεση του κεφαλαίου. Η οποία είναι ο κύριος τροφοδότης αυτών των τάσεων (δηλ της πτμπκ). Αυτό το κύριος, σημαίνει άραγε ότι υπάρχουν κι άλλοι δευτερεύοντες; Ποιοι είναι;

Τι θέλει να μας πει με όλα αυτά ο ποιητής; Να συνδέσει το βαθμό εκμετάλλευσης μόνο με την απόλυτη υπεραξία, για να μας μπάσει σταδιακά στη λογική του ολοκληρωτικού καπιταλισμού, που είναι το ειδοποιό ιδεολόγημα του χώρου.

...η κρίση του 73’ ήταν η κρίση ενός συγκεκριμένου προτύπου συσσώρευσης κι αναπαραγωγής των καπιταλιστικών σχέσεων (μονοπωλιακός καπιταλισμός, κεϊνσιανισμός, τεϊλορισμός-φορντισμός) και ταυτόχρονα εγκαινίαζε τη μετάβαση σε ένα άλλο πρότυπο. Ενώ η σημερινή είναι η κρίση ενός ποιοτικά διαφορετικού προτύπου αυτού που σχετίζεται με την πορεία διαμόρφωσης του σύγχρονου ολοκληρωτικού καπιταλισμού.

Ε, πες το έτσι από την αρχή! Τώρα όλα μπαίνουν στη θέση τους κι αποκτούν νόημα. Το εντυπωσιακό είναι ότι ο ολοκληρωτικός καπιταλισμός δεν αναφέρεται ως νέο στάδιο, αλλά ως πρότυπο. Σα να λέμε: ολοκληρωτικός, το ανώτατο πρότυπο του καπιταλισμού, στο ιμπεριαλιστικό του στάδιο. Το κακό είναι ότι αφήνει περιθώρια για επικίνδυνες (παρ)ερμηνείες.

Το κείμενο εργασίας λέει ότι η κρίση είναι δομική. Αλλά η αναφορά στο πρότυπο είναι δίκοπο μαχαίρι. Μπορεί να εκληφθεί με την έννοια που του δίνει κι ο μαυρουδέας, ο οποίος λέει ότι μετά από κάθε μεγάλη κρίση, αλλάζει η αρχιτεκτονική του συστήματος. (Νew deal και κεϊνσιανισμός μετά το κραχ του 29’, και νεοφιλελεύθερη στροφή μετά την πετρελαϊκή κρίση των 70’ς).

Μπορεί όμως να εκληφθεί και διαφορετικά. Αν η κρίση αφορά το συγκεκριμένο πρότυπο (τον ειδικό τρόπο με τον οποίο εκφράζει τις εγγενείς αντιφάσεις του καπιταλισμού) μπορεί να βρεθεί κάποιο άλλο που να την υπερβαίνει (προσωρινά). Πχ ένα πρότυπο με εθνικό νόμισμα (εκτός ευρωζώνης) και κρατικές τράπεζες που να ανοίγει θεωρητικά το δρόμο για το σοσιαλισμό (λέμε τώρα).

Ακόμα κι η «δομική κρίση» στο κείμενο δεν αναφέρεται στο σύστημα, αλλά στο κοινωνικοπολιτικό «μείγμα» με το οποίο επιδιώκουν το κεφάλαιο κι οι κυβερνήσεις του να στηρίξουν το σύστημα. Μπορεί το μείγμα να μπαίνει εντός εισαγωγικών αλλά η ομοιότητα με τη ρητορική του σαμαρά είναι εντυπωσιακή. Και δεν εννοώ αυτόν του μ-λ.

Ίσως κάποιοι τα θεωρούν όλα αυτά υπερβολικό ξεψείρισμα. Η αλήθεια όμως είναι ότι αρχίζουν να μαζεύονται πάρα πολλές συμπτώσεις. Ιδίως με την ανάλυση των αριστερών οικονομολόγων, που είναι και το βασικό νήμα που διαπερνά το κείμενο στο σύνολό του, όσο κι αν πασπαλίζεται με αντικαπιταλιστικές κορόνες.

Είναι ένα κείμενο που τα ‘χει όλα μέσα για να τους ευχαριστήσει όλους και τελικά καταλήγει μια συρραφή αυτοαναιρούμενων θέσεων. Η δημοσιονομική κρίση κι η κρίση χρέους γίνονται κρίση υπερσυσσώρευσης στην επόμενη σελίδα. Κι οι ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις εναλλάσσονται ως διατύπωση με τους ενδοκαπιταλιστικούς ανταγωνισμούς.

Το γλυκό δένει με μια σειρά από άστοχους νεολογισμούς, λεκτικές (κι όχι μόνο) ακροβασίες κι «άσχημα ελληνικά» εν γένει, με έντονη καλτ απόχρωση, που μυρίζουν αμφιθέατρο. Ακολουθεί ενδεικτική σταχυολόγηση: κρίση dot com, κανιβαλικός καπιταλισμός, νεοϊμπεριαλιστικού τύπου, κλονισμός του νόμου της αξίας, κρίση του εμπορεύματος εργατική δύναμη, το 89’ του υπαρκτού καπιταλισμού, οροφή της τακτικής κι αυλαία της στρατηγικής, αντικαπιταλιστική επανάσταση, η κρίση «μεταναστεύει» στη σφαίρα της κυκλοφορίας, κ.ά.
Κάλλιο να γίνουμε όλοι μετανάστες...

Παρόλα αυτά, ουδέν κακό αμιγές καλού. Τέτοιες διαδικασίες είναι μια πρώτης τάξης ευκαιρία για τους «νεοσύλλεκτους» να εξοικειωθούν με βασικές έννοιες της πολιτικής οικονομίας, και για τον καθένα μας να αναμετρηθεί με τις προσωπικές του αδυναμίες κι ανεπάρκειες, σε ένα βασικό αλλά δύσκολο αντικείμενο. Κι αυτό τον «καθένα μας» περιλαμβάνει πρώτα απ’ όλους τον απολίθωμα.

Μερέντα στο ψωμί της αντίδρασης

Το παραπάνω τίμιε συναγωνιστή του εξωκοινοβουλίου μην το παίρνεις τοις μετρητοίς, δεν το εννοώ.
Αλλά σκέφτομαι από τώρα τα κείμενα και τις ανακοινώσεις του εεκ για τους υπόλοιπους σπορτιγκίτες. Και θα είναι κρίμα να μην το ονομάσουν μερέντα τελικά.

Συν τοις άλλοις διεκδικεί επάξια μια θέση στο πάνθεο των καλτ εκφράσεων της κομμουνιστικής αργκό. Πλάι στα κλασικά νερό στο μύλο και βούτυρο στο ψωμί της αντίδρασης.
Το τελευταίο το διάβασα στην κόντρα: αέρα στα πανιά.
Κάποτε πρέπει να γίνει αφιέρωμα, έχουν μαζευτεί πολλά.

Την κυριακή 8 μάρτη, πραγματοποιήθηκε η πανελλαδική συνάντηση του μερα για την αναβάθμισή του.
Το πώς ακριβώς αναβαθμίζεται ένα μετωπικό σχήμα που οδεύει προς διάλυση θα εξηγηθεί στο επόμενο τεύχος στα Προβλήματα Διαλεκτικής, όπου αναλύεται η έννοια της διαλεκτικής υπέρβασης.
Επιπλέον εξηγήσεις δίνονται στο κεντρικό άρθρο (εντιτόριαλ) του Κομμουν-ραμ του επόμενου μήνα, όπου υπενθυμίζεται ότι η αναβάθμιση στα PC προϋποθέτει τη διάλυση στα εξ ων συνετέθημεν (format).

Ρεπορτάζ για τη συνάντηση δυστυχώς δεν έχω.
Οι σύνδεσμοί μου με ξεχάσανε. Το πόδι με καθηλώνει σε μπρεζνιεφική στασιμότητα. Και τρέμω ακόμα μην έρθει ο γκόρμπι και πει να το κόψουμε.

Αλλά τη σημειολογία των ημερών πώς να την προσπεράσεις;
14 φλεβάρη ήταν η εκδήλωση του μερέντα στο αριστοτέλειο.
Σεκ και ναρ βγήκαν την ημέρα του βαλεντίνου να γιορτάσουν τον έρωτά τους και να ανακοινώσουν τους αρραβώνες τους.

Στις 8 μάρτη που ήταν η γιορτή της γυναίκας το ναρ έπρεπε να βγει με το εεκ από συζυγική υποχρέωση.
Πήραν τα παιδιά και πήγαν κάπου για φαγητό, σχεδόν σαν αγγαρεία.
Κρατάν τα προσχήματα μέχρι να βγει πολιτισμένα το διαζύγιο.

Στο βαλεντίνο όμως τα παράτησε όλα κι έτρεχε με την ερωμένη εκδρομές στην πόλη του έρωτα (έτσι λένε δηλ, αν κι εγώ τόσα χρόνια δεν το βλέπω).
Κι άφησε τη ζηλιάρα σύζυγο να κλαίει στην πολυθρόνα τη μπαμπού και να γράφει γράμμα στον ελαφρό για τις αγάπες σας με το σεκ (σάββας, ο αρχηγός των απατημένων, στο προτελευταίο πριν).

Για το βαλεντάιν του μερέντα έχω πηγές, αλλά από τρίτους.
Τη μέρα που αυτοί κάναν τη δική τους συγκόλληση εγώ είχα να συγκολλήσω μεταξύ τους κάτι κόκαλα.
Ελπίζω η δική μου συγκόλληση να είναι πιο στέρεα απ' του μερέντα. Αλλιώς με βλέπω να 'χω κατάληξη σοβιετίας που ήταν γίγαντας με πήλινα πόδια.

Ρεπορτάζ δικό μου έχω για κάτι αντίστοιχο που είχε κάνει το ναρ λίγο πριν ξεσπάσει ο δεκέμβρης.
Η εκδήλωση είχε χαρακτήρα προξενιού και μάζεψε πολύ καλό κόσμο, αλλά ελάχιστους ναρίτες!

Ο σαμαράς (κκε μ-λ) κι ο σοβιετικός κυριούλης ήταν οι πιο σημαντικές παρουσίες που κατέγραψε το κοσμικό ρεπορτάζ.
Και στην ουσία οι μόνοι που κράτησαν ψηλά τη σημαία της τρίτης διεθνούς του λένιν στάλιν.
Όλοι οι υπόλοιποι αλληθωρίζαν προς την τέταρτη.

Το ναρ έπαιξε την τακτική της ασφάλειας καλός-κακός.
Ο εισηγητής μίλησε ήπια και συγκολλητικά. Αλλά ο νΚαπελεύθερος μετά έσφαξε το σεκ με το βαμβάκι κι έδειξε στην ερωμένη ποιος έχει την ηγεμονία.
Εκτός κι αν έριχνε στάχτη στα μάτια της συζύγου.

Επειδή οι άλλοι δεν έχουν νεολαία, το ναρ παίρνει δύο φορές το λόγο, μια ως κόμμα και μία ως νΚα. Αυτό είναι το καλό με τη νΚα (που κατά τα άλλα είναι εναντια στο κόμμα και μια μερα θα το καταστρέψει).
Το θέμα είναι μην το πάρουν χαμπάρι οι σεκίτες κι αρχίσουν να τοποθετούνται με όλα τους τα ονόματα γιατί αντί για εκδηλώσεις θα πρέπει να διοργανώνουν διήμερα.

Στο επόμενο πριν είχε ρεπορτάζ που υπέγραφε ο ντόπιος καθοδηγητής. Και μαζί φωτό απ' το προξενιό με τον άβερελ φάτσα κάρτα, εμφανώς βαριεστημένο.
Το κομμάτι έκανε κάπου λόγο για σταλινική περιχαράκωση του κκε κι είναι κρίμα που δεν το πέταξε κανείς στην εκδήλωση μπροστά στο σαμαρά για να δούμε τι θα έλεγε.

Αυτά βέβαια είναι περσινά, ξινά σταφύλια.
Τα φρέσκα κουλούρια τα μαθαίνω κάθε βδομάδα από τις στήλες του πριν κι εκτός από σουσάμι έχουν τρία πράγματα.
α. σάββα μιχαήλ, β. διεθνείς προεκτάσεις και γ. πολλή πλάκα.

Στο επόμενο κομμάτι θα ακολουθήσει ένα μικρό ανθολόγιο του τελευταίου μήνα.

(Συνεχίζεται...)