Πέμπτη - το νέο Σάββατο

Δεν ξέρω ποιος έβγαλε το συμπέρασμα ότι η Πέμπτη είναι το νέο Σάββατο, αλλά σίγουρα δεν είχε υπόψη του το Φεστιβάλ της οργάνωσης. Όπου ο εργαζόμενος λαός φεύγει πριν από τα μεσάνυχτα, χωρίς γοβάκι, για να μη γίνει κολοκύθα, και βασικά γιατί έχει πρωινό ξύπνημα. Είναι σαν εκείνο το παιδικό τραγουδάκι με τα Στρουμφάκια, που λέει "την Πέμπτη δεν κρατιέμαι...", υπονοώντας την προσμονή για το Φεστιβάλ, που φουντώνει. Έλα όμως που... "Παρασκευή πρωί, λα-λα-λα-λα-λα, λα-λα,..", που είναι σαν να πέφτουν αποσιωπητικά. Ακόμα κι αν το πεις με βαριά, σαλονικιώτικη προφορά το "λα-λα-λα" και πας χαλαρά με ένα μπουγατσάν στο χέρι ή τους λουκουμάδες του Φεστιβάλ που (και) φέτος ήταν πολύ ωραίοι, δεν αλλάζει το νόημα κι όλοι ξέρουν τι αποσιωπάται: η βαρβαρότητα του συστήματος της εκμετάλλευσης και του πρωινού ξυπνήματος.

Όχι λοιπόν, η Πέμπτη δεν είναι το νέο Σάββατο. Γιατί την τρίτη μέρα κατά τας γραφάς, θα γίνεται παλλαϊκό προσκύνημα (ου μην και παλλαϊκό κράτος) και δε θα βρίσκεις μέρος να σταθείς και καρεκλοπόδαρο να ακουμπήσεις. Ενώ τώρα υπάρχει σχετική άπλα και λιγοστές ουρές, που μπορεί να φαίνονται κάπως κρύες, αλλά σίγουρα θα τις νοσταλγήσεις τις επόμενες μέρες, δηλ σήμερα κι αύριο. Καθώς (υπάρχει) και η ηθική δέσμευση στα περιβάλλοντα σπίτια και τις λαϊκές δυτικές συνοικίες (όχι το συγκρότημα) κι εργατογειτονιές πως δε θα τους ξενυχτήσουμε με τη φασαρία και θα τελειώσουμε κάπως νωρίτερα.
Μόνο που νωρίς από νωρίτερα διαφέρει...

Κνε μου αρρώστια, Κνε αδυναμία
Φεστιβάλ δεν τέλειωσε ποτέ κανείς στη μία...

Για την ακρίβεια, στη μία και μισή, οπότε είχαν τελειώσει τα πάντα. Κι έμεινε μόνο το κουβανέζικο μπαρ, Τούμπα λίμπρε και καρδιτσιώτικα κοκτέιλ, όπου ο μη αστικός μύθος λέει πως πέρυσι, κάποια στιγμή, προς τα ξημερώματα, είχε παίξει και Παντελίδη! Αλλά σύντομα έσβησαν κι εκεί τα φώτα και το επόμενο βήμα (για να μας διώξουν) θα ήταν να παίξει πχ ο σοβιετικός ύμνος και το σηματάκι της ΕΡΤ "καληνύχτα σας".
-Αύριο πάλι, δε θα είμαστε εδώ, που είχε πει μια φορά κι ο Λάκης με τα ψηλά ρεβέρ. Θα είναι όμως άλλοι.

Μα μιάμιση ώρα; Είπαμε, έχει συμπυκνωθεί ο πολιτικός χρόνος, αλλά όχι κι έτσι...

Αυτό δε σημαίνει πως δεν υπήρχε λαός (μέχρι τις 12 έστω). Μπορεί να μην είχαμε τον κόσμο που είχε η Τούμπα Λίμπρε χτες, αλλά το ΠΑΟΚ-Φιορεντίνα προσφερόταν για δημιουργικές υπερβολές και συνειρμούς με τα παλιά, αγαπημένα "Σπορ του Βορρά" του Μπούζα (πριν το γυρίσουν κι αυτά σε ταμπλόιντ σχήμα και κλείσουν) που φούσκωναν πλήθη και γεγονότα, σα φαρίνα (Πέτρος) Γιώτης. Στις σελίδες τους ο λαός του Φεστιβάλ θα ήταν τουλάχιστον ίσα με αυτόν της Τούμπας (βάλε και τα διαρκείας και τους τζαμπατζήδες). Κι αυτός της Τούμπας, υλικό για επανάσταση, ίσα με το πλήθος της τρίτης μέρας στο πάρκο Τρίτση. Ενώ εμείς θα βγάζαμε γραμμή στον Ραπ(τόπουλο), λέγοντας "καλησπέρα από το κιτρινόμαυρο Παύλου Μελά" -αφού οι ΠΑΟΚτζήδες θα έβλεπαν μπάλα.

Στον απολογισμό της μέρας, η κε του μπλοκ κράτησε.
Την κίνηση στην Εγνατία (ελέω ποδοσφαιρικού αγώνα και ΔΕΘ) και το αστικό της Σταυρούπολης (27) που μας φέρνει πιο κοντά, μέχρι να γίνεις παστός.
Για σένα έχω κάνει κρατητήριο και σκότωσα για ένα εισιτήριο...

Την τιτοϊκή κονκάρδα ενός σφου, όπου ο Γιόζιπ Μπρος είναι φτυστός ο... (ας κρατήσουμε μέχρι αύριο το σασπένς, που θα υπάρχουν και φωτογραφικά ντοκουμέντα).
Τη σφισσα με το μοβ φεγγάρι στα μαλλιά της (ψεύτικη η ακρογιαλιά, αν δεν τα 'βαφες σαν Ρόντμαν, θα 'σαν όλα αληθινά.
Τις άθικτες ντάνες με τις καρέκλες, που θα εξαφανιστούν μέχρι να πεις "λυκοσυμμαχία" τις επόμενες μέρες. Δείτε τις, πριν τις κατεβάσουν...

Την επίσκεψη κλιμακίου συνιστώσας της Ανταρσυα, που κατέφτασε στην κορύφωση της βραδιάς, όταν είχε τελειώσει το πρόγραμμα, και δε χρειαζόταν να κόψεις εισιτήριο για να μπεις στο χώρο. Όχι πως δεν είχαν όμως, γιατί τα διακινούν -λέει- κι οι ίδιοι, ενωτικά, στο Χεμινγουέι, το στέκι τους στο κέντρο της πόλης, με τα φτηνά ποτά και τις (όχι και τόσο φτηνές) σπέσιαλ κρέπες.
Παρεμπιπτόντως, το ρούμι στο κουβανέζικο το είχαμε φέτος 4 ευρώ. Απλά το λέω, χωρίς να έχω την παραμικρή ιδέα για τη διατίμηση του αλκοόλ και το μέτρο σύγκρισης στην αγορά. Ούτε γουλιά...

Το βαζιουλινικό σύνθημα "ούτε γουλιά (αλκοόλ)" που υιοθέτησε άθελά του ο Sniper, για να κρατήσει νηφάλια τη ΣΚΕΨΗ του, (όπως λέγεται και το όργανο των εμφιαλωμένων Κοκακολάδων, που είχαν και φέτος την τιμητική τους, με τα μπαλόνια τους). Ούτε γουλιά κι εδώ, μόνο Βίκος και ξερό ψωμί (συνοδεία για τα σουβλάκια).

Την ειρηνική συνύπαρξη με τη λαϊκή πτέρυγα του (πάλαι ποτέ) αριστερισμού, που προτιμά τα κλαρίνα από τη σκα κι άλλα μεταμοντέρνα ακούσματα, και γουστάρει οτιδήποτε λαϊκό -εκτός από τη λαϊκή εξουσία-λαϊκή οικονομία. Εκτός κι αν αγάπησαν αναδρομικά όλες τις επεξεργασίες του 15ου Συνεδρίου.

Τα θυελλώδικα χειροκροτήματα (ΟΥΡΑ κι ουρανομήκεις επιδοκιμασίες) στην εμφάνιση του Πετρολούκα Χαλκιά. Και το λογοπαίγνιο που έκανε το Λαϊκό Στρώμα -ανώτατο στάδιο του σεφερλισμού-παραγοντισμού- για τον ΠετροΛούκατς Χαλκιά (θυελλώδικα "ωχ θεέ μου" και παλάμες να καλύπτουν το πρόσωπο) και την ταξική συνείδηση, με φόντο το σύνθημα της λαϊκής σκηνής: για να φτιάξω μια καινούρια κοινωνία άλληνε...
Έλειπε μόνο ο Πέτρος Φιλιππίδης σε ρόλο μπάτσου να πει με στιλ Τσίπρα: σκασμός εγώ μιλάω...

Το πεντάλεπτο πέρασμα από τους Ιμάμ Μπαϊλντί, όπου η τραγουδίστρια μπαΐλντιζε το κοινό της στο μπλα-μπλα, μέχρι να τραγουδήσει λίγο και να το ξαναγυρίσει στο μιλητό.
Τη φεστιβαλική ανεμελιά, που δεν την αγγίζουν οι (άδικες) μπηχτές της μάνας Φύσσα κι οι κουτοπόνηρες ερωτήσεις ενός δεξιού Ναρίτη στο ΓΓ, για το ευρώ και τη Χρυσή Αυγή.

Και την απορία γιατί ο ΓΓ ήταν εδώ μέχρι χτες το πρωί, αλλά δεν παρέτεινε λίγο την παραμονή του, για να έρθει στο Φεστιβάλ, να φάει και να χορέψει στη λαϊκή. Γιατί εμείς στην ομήγυρη, μπορεί να ήμασταν αρκούντως εύσωμοι, τρεις τόνοι (σε κιλά) - μία πολιτική, και φαγανοί (τα σουβλάκια καλά, τα λουκάνικα αξιοπρεπή, αλλά τη διαφορά την έκαναν οι λουκουμάδες), από χορό όμως... βράχος ακούνητος ο Ντιμιτρόφ. Και δεν ξέρω αν αρκεί η φεστιβαλική ανεμελιά για να κερδίσουμε έξυπνα τιτιβίσματα και χολερικά σχόλια.

Το κακό πάντως με αυτές τις ευέλικτες στη σύνθεση, αλλά δυσκίνητες στο περιεχόμενο (σαν εξωκοινοβουλευτική ενότητα) παρέες είναι ότι κάνουν την ίδια βόλτα πάνω-κάτω σε ακτίνα μερικών μέτρων, συναντάνε ένα σωρό γνωστούς, αποπροσανατολίζονται από το στρατηγικό τους στόχο, και όταν βρουν τελικά τραπέζι να κάτσουν, παλουκώνονται για να μην το χάσουν. Οπότε χρειάζονται διασπαστικές-φραξιονιστικές κινήσεις, για να γυρίσεις το χώρο και να βρεις υλικό για ανταπόκριση.

Όπως πχ το ταμπλό από το... αναμοφωτήριο της Μακρονήσου, που μιλούσε ειρωνικά για το μεγάλο Στάλιν, που (κατά τα σοβιετικά βιβλία) ήταν ολοκληρωμένη μεγαλοφυΐα και εποίησε τα πάντα. Γιατί ψέματα είναι;

Αλλά περισσότερα επ' αυτού στο αυριανό σημείωμα.

Ένα βήμα μπρος...

Το τελευταίο διάστημα, ζήσαμε μέρες που έδιναν την ψευδαίσθηση ότι καθεμιά μετράει για μήνας. Και μια κατάσταση, που πιάνεσαι από τις επιθυμίες σου για να την πεις προ-επαναστατική. Κι ίσως να έχει κάτι από το σπέρμα της επανάστασης, αλλά να χρειάζονται πολλά ακόμη για τη γονιμοποίηση, και τελικά να έχει μια μακρινή συγγένεια, όπως έχεις με τον προπάππο σου. Αλλά αν το απλουστεύσεις πολύ και το δεις μηχανιστικά, θα είναι σαν να πιστεύεις ότι ο προπάππος σου πήγε με την προγιαγιά έχοντας για σκοπό του να βγάλει εσένα, που προέκυψες πολύ αργότερα. Η δική μας γενιά όμως, έχει τη δυνατότητα να γεννήσει κάτι καλό (όχι τεχνητά, αλλά) συνειδητά.

Μία μέρα πριν (νωρίς -κι επέτειος του τιρινίνι επίσης) φοβόμουν πως είτε έτσι είτε αλλιώς μας την είχανε στημένη. Αν δεν πηγαίναμε σύνταγμα, θα γινόταν ο συνήθης κακός χαμός, με το κόμμα που τα έστριψε κι έστριψε κάπου στα λουδουδάδικα, ή εκεί γύρω. Κι αν πηγαίναμε, θα γινόταν ο άλλος κακός χαμός. Θα έκαιγαν ξέρω ‘γω τη βουλή, να το φορτώσουν στο ντιμιτρόφ και να δείξουν ότι ήρθαν οι κακοί διαδηλωτές, κόμματα και συνδικάτα, και χάλασαν την όμορφη κι ειρηνική κινητοποίηση των απλών ανθρώπων. Ο γκάντι ζει και σπέρνει εφιάλτες. (Που δηλ αυτό έκαναν, αλλά δεν τους βγήκε έτσι όπως ήθελαν. Το κόμμα έδειξε πολύ καλά αντανακλαστικά, που ποτέ καμιά γραφειοκρατία δε θα μπορούσε να δείξει).
Κι έτσι όλοι θα ασχολούνταν με το πού πήγε και τι έκανε το παμε. Κι όχι με αυτούς που πήγαν πλατεία και δεν έστησαν απεργιακές φρουρές, ή με τη συνέλευση της πλατείας που πήρε απόφαση να καταργηθούν τα κόμματα.

Μία μέρα μετά (αργά) το πράγμα πήγαινε ήδη για ανασχηματισμό κι εκτόνωση. Μέχρι την επόμενη -νίκη, δόση, κρίση- όπως είχε πει κι ο γκάλης τις μέρες του τιρινίνι, μετά τη νίκη με τους ιταλούς.

Την κρίσιμη μέρα η ελευθεροτυπία κυκλοφορούσε με άρθρο των ζινόβιεφ, κάμενεφ, με τίτλο γιατί δε θα γίνει δικτατορία του προλεταριάτου στην ελλάδα. Ο κόσμος κατέβηκε μαζικά στους δρόμους και το ασφαλίτικο σχέδιο δεν ήταν σε θέση να ακυρώσει την ορμή του και τις εξελίξεις που πυροδότησε. Αλλά όπως είπε κι ένας φίλος της κε του μπλοκ...

Σήμερα μας έκανε ο ΓΑΠ, να νιώσουμε σαν τη γκόμενα που γουστάρουμε και μας λέει το βράδυ θα σου πω κάτι, εμείς όλο αγωνία, γιατί περιμένουμε αυτό που φανταζόμαστε, αλλά τελικά ακούμε ότι μας θέλει να τη βοηθήσουμε σε μια εργασία... Δεν κάηκε τελικά το χαρτάκι της Νουδουλας δυστυχώς σήμερα...

Προχτές τα κανάλια κι όλοι οι ταγοί του συστήματος κραύγαζαν για συναίνεση, το φώναζαν με κάθε τρόπο. Αυτό πρακτικά σήμαινε κυβέρνηση συνεργασίας, αλλιώς εκλογές. Αλλά ο τζέφρυ κατάφερε τελικά να κάνει μηδέν στα δύο. Κι ανακοίνωσε ανασχηματισμό χωρίς να τον έχει σίγουρο, κάνοντας τελικά αναπαλαίωση με τα ίδια υλικά.

Τι μεσολάβησε όμως κι έγιναν όλα αυτά; Είναι τόσο πωρωμένος αστός που θέλει πάση θυσία να περάσει το μεσοπρόθεσμο, ακόμα κι αν γίνει ο ίδιος θυσία βραχυπρόθεσμα; Τζέφρυ σε ρόλο ιφιγένειας εν αυλίδι; Πήρε εντολή να πάει μόνος του για να μην καεί από τώρα η νουδούλα; Τον έπεισαν οι πασόκοι να μην χάσουν τη μαρμίτα με το μέλι; Τον έπεισε ο αδερφός κι η μαργαρίτα;

Κι ύστερα ήρθαν τα ιουλιανά. Κι η ιστορία επαναλήφθηκε ως φαρσο-τραγωδία. Ο αρχι-αποστάτης ορκίστηκε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης. Ε ας κάνει τώρα και μια βόλτα απ’ το καστρί στο μαξίμου ο τζέφρυ, να βγει ο κόσμος στο δρόμο να τον ράνει με βάγια, σαν τον παππού του. Αν τολμάει δηλ.

Δε γίνεται να σταθεί αυτή η κυβέρνηση. Το παιδί εκτός από τελειωμένο είναι και ηλίθιο. Ούτε με πάταγο δε μπορεί να πέσει, γιατί από μέσα είναι κούφιο, βασικά στο κεφάλι. Η γγ μας έχει δίκιο. Πρέπει να μπερδεύτηκε και να πήρε κάνα λόγο περσινό.
Κι είπε κι άλλα η αλέκα. Για κοινωνικο-πολιτική συμμαχία (όχι σκέτη κοινωνική, αλλά και πολιτική). Για τους από πάνω που δε μπορούν. Κι είναι καιρός να (μη) θελήσουν κι οι κάτω.

Κι αν σημαίνει κάτι εκείνο το σημείο στο πρόγραμμα του κόμματος, για τη ραγδαία απαξίωση των αστικών δυνάμεων, όπου μπορεί να προκύψει μια λαϊκή κυβέρνηση (...) που αργά ή γρήγορα (…) και την χωρίζει τυπική απόσταση...
Κι είχαμε φάει θυμάμαι μια ολόκληρη όβα σχεδόν, να δούμε αν αυτό το «μπορεί» σημαίνει δύναται ή ενδέχεται. Και βασικά για να εκλαϊκεύσουμε στον κόσμο τη διαφορά.
Το ένα σημαίνει ότι «παίζει και να», ενώ το άλλο...

Κι είναι που λες κάποια σημεία, που μοιάζουν τελείως γενικόλογα, ώσπου τα βλέπεις μπροστά σου, να τα επιβεβαιώνει η ίδια η ζωή, σαν χρησμούς. Αν και όλοι οι χρησμοί είναι σκόπιμα γενικόλογοι για να επιβεβαιώνονται πάντα στη ζωή.

Κι αν σημαίνει λοιπόν κάτι αυτό το απόσπασμα, ίσως είναι αυτό που αρχίζει να εκτυλίσσεται μπροστά μας, με τα χαρτιά του πολιτικού συστήματος των αστών να καίγονται το ένα μετά το άλλο. Αλλά είμαστε ακόμα πολύ πίσω απ’ το να τους ρίξουμε και να πάρουμε εμείς τη θέση τους. Δε φτάσαμε -ούτε κατά προσέγγιση- ακόμα στο 17, να γίνει μια οικουμενική κυβέρνηση ενάντια στους μπολσεβίκους.

Την ίδια στιγμή βέβαια πολλοί ονειρεύονται πετρούπολη και1905, την ίδρυση λαογέννητων φορέων σαν τα σοβιέτ, και τις πλατείες (που δεν είναι καν κόκκινες) να εκλέγουν αντιπροσώπους –ένα χτύπημα κατά της αμεσοδημοκρατίας που ονειρευτήκαμε- για το ανώτατο σοβιέτ του συντάγματος. Κι είναι κρίμα που κάποιες λέξεις δε μεταφράζονται στα ελληνικά, να καταλαβαίνουν όλοι τι ακριβώς σημαίνουν.
Γιατί τι σχέση έχουν οι πλατείες με τα εργατικά συμβούλια; Τι γείωση έχουν στους χώρους δουλειάς, πέρα απ’ το φραστικό επίπεδο; Εκτός και αν είναι σοβιέτ σε εδαφική βάση, όπως στην εσσδ το 36’ –κι ύστερα εμάς λένε σταλινικούς. Σαν αυτό στη γειτονιά μου πχ, που μάζεψε 30 άτομα για δύο περιοχές 300 χιλ. κατοίκων (τούμπα, χαριλάου). Για τους υπόλοιπους 299.970 δεν πειράζει, ήταν δικαιολογημένα απόντες. Δεν είχαν πάρει χαμπάρι ότι συγκροτείται τοπικό σοβιέτ.

Ο τσίπρας πάντως φρόντισε ως κερένσκι να πάρει αποστάσεις από τα σοβιέτ. Κι όταν του είπαν για τις εκατό χιλιάδες θέσεις εργασίας για τις οποίες είχε μιλήσει προεκλογικά, είπε αμέσως ότι εμείς δεν είμαστε με το δημόσιο και το σοβιετικό κράτος, αλλά με την κοινωνία. Α μάλιστα.
Κι είχε πει και την προηγούμενη μέρα κι άλλα ενδιαφέροντα. Δίκαια ρύθμιση χρέους, κατά το δίκαια αμοιβή για δίκαια εργάσιμη ημέρα, που εξόργιζε το μαρξ. Και για τη δημοκρατία όπου δεν υπάρχουν αδιέξοδα –βρε που το ‘χω ακούσει αυτό και τι μου θυμίζει.

Πιο πριν η λιάνα είχε πει άλλα. Για το ζόμπι το μητσοτάκη (και την παρανομία του κκε), την κλιμακτήριο που πέρασε -αφού πρώτα έγινε αριστερή-, την χήρα του μάο και το ραντεβού με την κάτια μακρή για την ομιλία της αλέκας, στο χόντος, -δίπλα από τα γουναράδικα. Και την επομένη στο μέγκα για την άρνηση του χρέους, που είναι πολύ εύκολο να γίνει.

Κι είχε διάφορα τηλεοπτικά. Τον θηλυκό μητσοτάκη να ξεκινάει με την ανησυχία του για τις βρυκσέλ-λες (με προφορά τζέλλας) όπου η αδρεναλίνη έχει φτάσει πενήντα, και να δείχνει τους ακατάλυτους δεσμούς της με το λαϊκό αίσθημα της χώρας όπου γεννήθηκε.
Και τον άδωνη να λέει στο δελατόλλα, πόσο του αρέσουν οι αναλύσεις του καζάκη στο ποντίκι. Ένας πραγματικός, υπερκομματικός ηγέτης, που μπορεί να μας βγάλει απ’ την κρίση, με ένα νέο εαμ, χωρίς συμμορίτες.

Το δίδυμο της συμφοράς στο σκάι, να περιγράφει με τα μάτια της ψυχής του, τη μέρα που έσκασε η απεργία, μολότοφ και κουκουλοφόρους, ενώ την ίδια ώρα η κάμερα έδειχνε τελείως διαφορετικά πράγματα.

Την απευθείας σύνδεση του μέγκα με μια ρεπόρτερ που ξεκίνησε το ρεπορτάζ λέγοντας, εδώ τα ντου συνεχίζονται. Και το λιάρο συντονιστή να παίρνει τη σκυτάλη, για να πάμε τώρα στο μπάχαλο του συντάγματος. Όπου κάποιοι έσπαγαν μαρμαρόπλακες και πλάκα γενικώς, κι αυτός έλεγε για το μάρμαρο που όλοι πληρώσαμε, χωρίς να πιάνει όμως τη διττή σημασία της φράσης που έλεγε. Σε τούτα εδώ τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει.

Αλλά η πραγματική ιστορία γράφεται στους δρόμους, όπου γεννιούνται συνειδήσεις. Κι όπου αυτές τις δυο μέρες είχαμε συνεχή αγωνιστικά ραντεβού κύρια με τη βροχή. Όλοι στην κομματική συγκέντρωση του κάπα κάπα έψιλον. Θα τραγουδήσει ο σύντροφος κακοφονίξ!

Η κυβέρνηση της τελευταίας σοβιετικής οικονομίας στην ευρώπη βομβάρδισε μάλλον τα σύννεφα, όπως έκανε η πραγματική σοβιετική κυβέρνηση πριν από τις παρελάσεις, για να ‘χει καλό καιρό τη μέρα της παρέλασης. Στην αθήνα είχαμε χτες μπουρίνι τη μέρα που θα μιλούσε η αλέκα -η προβοκάτσια που περιμέναμε. Αλλά τελικά ο κόσμος δε μάσησε και πήγε μαζικά.

Εδώ χτες μείναμε σχετικά στεγνοί –μας έφτυνε ο ουρανός όπου εφοδεύουμε κι εμείς λέγαμε ότι ψιχάλιζε. Αλλά προχτές στην απεργία μας έριξε με το τουλούμι κι άρχισε να ρίχνει καρέκλες, αμέσως μόλις τελειώσαμε, κι ενώ οι άλλοι σχεδίαζαν περικύκλωση του παλιού υπουργείου. Κι έτσι σταθήκαμε σε ένα υπόστεγο και βλέπαμε να περνάνε ατρόμητοι αριστεριστές σα βρεγμένες μαυρόγατες. Κορμιά νταβραντισμένα, εαακίτες γυμνόστηθοι, συναγωνίστριες με μπλούζες που γίνονταν ένα με το σώμα κι ύστερα διάφανες. Πανδαισία.

Κι έτσι το βήμα έμεινε μετέωρο, σαν του πελαργού, που φέρνει, λένε, την επανάσταση. Κι ίσως να έγινε απλώς, για να πάρουμε φόρα προς τα πίσω, να πλησιάσουμε το μεσαίωνα. Όλοι δίνουμε εξετάσεις το επόμενο διάστημα και πιθανή αποτυχία θα οδηγήσει στην ιερά εξέταση και τη διαιώνιση της μισθωτής σκλαβιάς.
Δουλοπάροικοι όλων των χωρών ενωθείτε.

Το τέλος της τριλογίας

Ο επιμένων σταλι-νικά. Να μη μας (την) πουν κι ότι τα αφήνουμε όλα μισά κι ανέσωτα.

Τον γενάρη του 45 σε μια συζήτηση με τον ντημητρόφ ο στάλιν ανάμεσα σε άλλα σχολιάζει τα –εν εξελίξει ακόμα- δεκεμβριανά:
Συμβούλεψα την ελλάδα να μην αρχίσουν αυτό τον αγώνα. Τα μέλη του ελασ δεν έπρεπε να βγουν από την κυβέρνηση παπανδρέου. Καταπιάστηκαν με μια δουλειά για την οποία δεν επαρκούν οι δυνάμεις τους. Φαίνεται υπολόγιζαν ότι ο κόκκινος στρατός θα κατέβαινε έως το αιγαίο. Αυτό δε μπορούμε να το κάνουμε. Δε μπορούμε να στείλουμε και στην ελλάδα δικά μας στρατεύματα.
Οι έλληνες έκαναν βλακεία.

Στα τέλη του ίδιου μήνα ο στάλιν δεξιώνεται στην έπαυλή του γιουγκοσλάβους και βούλγαρους επιτετραμμένους κι αρχίζουν τις καθιερωμένες προπόσεις. Πίνω στους ακατάλυτους δεσμούς φιλίας που συνδέουν τους δυο λαούς μας κτλ. Κι άντε μετά να αρνηθείς να πιεις στην υγειά των ακατάλυτων και να προσβάλλεις όλους τους προσκεκλημένους. Δε γίνεται. Οπότε τα πίνεις για τη φιλία των δυο λαών κι έρχεσαι πιο κοντά με τους άλλους επιτετραμμένους.

Σε μια πρόποσή του ο σύντροφος με το μουστάκι έπιασε το θέμα της επικείμενης ένωσης της γιουγκοσλαβίας με τη βουλγαρία, σχέδιο που τελικά εγκαταλείφτηκε.
Η ένωση έχει μεγάλη ιστορική σημασία. Με το βήμα αυτό τίθεται η αρχή της ένωσης όλων των σλαβικών λαών που είναι υποχρεωμένοι να βοηθούνται και να αλληλοϋπερασπίζονται για να μη βρεθούν απροετοίμαστοι όταν μελλοντικά πιθανώς –ή μάλλον σίγουρα- τους επιτεθούν.
Η παλιά σλαβοφιλία εξέφραζε την επιδίωξη της τσαρικής ρωσίας να υποτάξει τους σλάβικους λαούς. Η δική μας είναι τελείως διαφορετική, ένωση ισότιμων λαών για την κοινή υπεράσπιση της ύπαρξής τους. Εμείς δεν επιβάλλουμε τίποτα στους άλλους λαούς, δεν παρεμβαίνουμε στις εσωτερικές υποθέσεις τους. Ας κάνουν αυτό που μπορούν.

Μετά το πήρε σερί για τον πόλεμο.
Η κρίση του καπιταλισμού εμφανίστηκε με το διαχωρισμό των καπιταλιστών σε δυο φράξιες, η μία φασιστική, η άλλη δημοκρατική. Έγινε ένωση ανάμεσα σε εμάς και στη δημοκρατική φράξια των καπιταλιστών, διότι η τελευταία είχε συμφέρον να μην επιτρέψει την κυριαρχία του χίτλερ, μια βάναυση κυριαρχία που θα οδηγούσε την εργατική τάξη σε ακρότητες και στη ρήξη του ίδιου του καπιταλισμού. Εμείς τώρα είμαστε με τη μία φράξια εναντίον της άλλης, αλλά στο μέλλον θα είμαστε εναντίον κι αυτής της φράξιας των καπιταλιστών.

Το καλό όμως το κράτησε για το τέλος.
Ίσως και να κάνουμε λάθος ότι η σοβιετική μορφή είναι η μόνη που οδηγεί στο σοσιαλισμό. Αποδείχτηκε στην πράξη ότι η σοβιετική μορφή είναι η καλύτερη, αλλά όχι η μοναδική. Μπορεί να υπάρχουν κι άλλες μορφές, συμμετοχική δημοκρατία κι υπό ορισμένες συνθήκες συνταγματική μοναρχία…
Εντάξει, εδώ μιλάνε οι προπόσεις, θα πει κανείς. Για να δούμε.

Το σεπτέμβρη του 46 ο ντημητρόφ, ως ηγέτης της λδ της βουλγαρίας πλέον βρίσκεται στο κρεμλίνο κι ακούει μαζί με άλλα στελέχη τις συμβουλές του στάλιν.
Το σύνταγμά σας θα πρέπει να είναι λαϊκό, με όσο το δυνατόν λιγότερες λεπτομέρειες, σύνταγμα ενός λαϊκο-δημοκρατικού κράτους με κοινοβουλευτικό καθεστώς. Μη φοβίζετε τα μη εργατικά στρώματα, κάντε το σύνταγμα πιο δεξιό από το γιουγκοσλαβικό.

Χρειάζεται να φτιάξετε στη βουλγαρία εργατικό κόμμα. Να ενώστε σε αυτό το δικό σας κι άλλα κόμματα των εργαζομένων (πχ το αγροτικό). Δε συμφέρει να υπάρχει εργατικό κόμμα και να λέγεται κομμουνιστικό.
Παλιά οι μαρξιστές ήταν υποχρεωμένοι να οργανώσουν την εργατική τάξη σε ξεχωριστό εργατικό κόμμα, αλλά τότε ήταν στην αντιπολίτευση. Τώρα εσείς συμμετέχετε στη διακυβέρνηση της χώρας. Χρειάζεται να ενώσετε την εργατική τάξη με τα άλλα εργατικά στρώματα στη βάση ενός μίνιμουμ προγράμματος –θα έρθει ο καιρός και για το μάξιμουμ πρόγραμμα.

Ένα εργατικό ή ένα εργατο-αγροτικό κόμμα ταιριάζει σε μια χώρα όπως η βουλγαρία. Θα είναι ένα λαϊκό κόμμα. Σας διαβεβαιώνω δε θα χάσετε τίποτα, αντιθέτως. Στην ουσία το κόμμα θα είναι κομμουνιστικό, αλλά με ευρύτερη βάση και πιο βολικό πρόσωπο για την παρούσα περίοδο.
Αυτό θα σας βοηθήσει στη μετάβαση προς το σοσιαλισμό μέσω μιας ιδιότυπης οδού –χωρίς δικτατορία του προλεταριάτου. Η κατάσταση από την εποχή της επανάστασής μας έχει αλλάξει ριζικά και χρειάζεται εφαρμογή άλλων μεθόδων και μορφών, όχι η μίμηση των ρώσων κομμουνιστών που στην εποχή τους ήταν σε τελείως διαφορετική θέση.
Κι η κατακλείδα. Μη φοβάστε ότι θα σας κατηγορήσουν για οπορτουνισμό. Δεν πρόκειται καθόλου για οπορτουνισμό, αλλά για εφαρμογή του μαρξισμού στη σημερινή κατάσταση.

Πέρα από τα εμφανή, εφιστώ την προσοχή σε κάτι που μπορεί και να πέρασε στα ψιλά μέσα σε όλα τα καλά. Η δικτατορία του προλεταριάτου δεν θα οδηγούσε στον κομμουνισμό αλλά στο πέρασμα στο σοσιαλισμό.
Μπατίκας κι έτσι δηλ. Κι ας ήταν φανατικός αντισταλινικός ο μακαρίτης.

Στην ίδια συνάντηση έκανε κι ένα σχόλιο για την τακτική του κκε.
Οι έλληνες κομμουνιστές διέπραξαν νωρίτερα λάθος με το μποϊκοτάρισμα των βουλευτικών εκλογών. Θα μπορούσαν να μποϊκοτάρουν τις εκλογές όταν αυτή η αποχή θα οδηγούσε στην αποτυχία τους. Αλλιώς το μποϊκοτάρισμα είναι απερίσκεπτη ενέργεια.
Προσωπικά διαφωνώ, αλλά είναι το τελευταίο που θα στεκόμουν μετά απ’ όλα αυτά.

Ας ανακεφαλαιώσουμε. Με τη βοήθεια του ίδιου του στάλιν κι όσων είπε κατά τη διάρκεια ενός δείπνου με τον ντημητρόφ, τον μολότοφ κι άλλους, την ηρωική 6η δεκέμβρη του 48.
Στην ιστορία της μαρξιστικής σκέψης ξεχώρισαν δύο δυνατότητες ή μορφές δικτατορίας του προλεταριάτου. Εμείς θεωρούμε αξίωμα ότι δε μπορεί να πραγματοποιηθεί η μετάβαση από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό χωρίς δικτατορία του προλεταριάτου. Αλλά η προλεταριακή δικτατορία έχει δύο μορφές: η μία είναι η συμμετοχική δημοκρατία την οποία διέκριναν οι μαρξ κι ένγκελς στην κομμούνα του παρισιού λέγοντας ότι είναι η καλύτερη μορφή δικτατορίας του προλεταριάτου. Συμμετοχική δημοκρατία όχι σαν αυτή της αμερικής και της ελβετίας αλλά δημοκρατία στην οποία η εργατική τάξη έχει το μεγαλύτερο βάρος.
Ήξερα ότι οι πασόκοι έχουν λεηλατήσει στο πρόσφατο παρελθόν τα συνθήματά μας, αλλά δεν ήξερα ότι και τη συμμετοχική δημοκρατία από εμάς την πήραν.

Μετά ο λένιν ανακάλυψε (sic) τη σοβιετική μορφή της δικτατορίας του προλεταριάτου ως πιο κατάλληλη και σκόπιμη για τις δικές μας συνθήκες. Σε εμάς στη ρωσία όπου η κατάληψη της εξουσίας από το προλεταριάτο έγινε με εσωτερική επανάσταση –κι όταν αρχίζει επανάσταση ανατρέπει τα πάντα- η σοβιετική μορφή αποδείχθηκε ως πιο κατάλληλη.
Σε εσάς όπου η κατάληψη της εξουσίας έγινε όχι με εσωτερική επανάσταση, αλλά με βοήθεια απ’ έξω, από τα σοβιετικά στρατεύματα, δηλαδή εύκολα, χωρίς ιδιαίτερες προσπάθειες, μπορείτε και χωρίς τη σοβιετική μορφή, επιστρέφοντας σε εκείνη για την οποία μιλούσαν ο μαρξ κι ο ένγκελς δηλ τη λαϊκή-δημοκρατική μορφή.

Θεωρούμε ότι εσείς μπορείτε να προσχωρήσετε και χωρίς το σοβιετικό καθεστώς. Για εσάς το λαϊκό δημοκρατικό καθεστώς είναι αρκετό για να πραγματοποιηθεί η μετάβαση από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό. Αλλά αυτό το καθεστώς θα πραγματοποιήσει τις λειτουργίες της προλεταριακής δικτατορίας.

Εμείς καταργήσαμε το εκλογικό δικαίωμα για τους κουλάκους και τη μπουρζουαζία. Σε εμάς μόνο οι εργαζόμενοι είχαν εκλογικά δικαιώματα. Έπρεπε να εκτοπίσουμε στη σιβηρία δύο εκατομμύρια κουλάκους κι αφού τους εξοντώσαμε ως τάξη δώσαμε εκλογικά δικαιώματα σε όλους.
Οι καπιταλιστές κι οι γαιοκτήμονες μας πολέμησαν τέσσερα χρόνια κατά τη διάρκεια της επέμβασης, ενώ σε εσάς απλώς έφυγαν και παραδόθηκαν αμαχητί.
Είναι ζήτημα αν η φυσική εξόντωση είναι εξόντωση ως τάξη, αλλά δε θα μας απασχολήσει εδώ πέρα.

Δεν υπήρχε άλλο κράτος να μας βοηθήσει όπως τώρα σας βοηθάμε εμείς. Γι’ αυτό σε εμάς χρειαζόταν να οργανωθεί αλλιώς η εξουσία της εργατική τάξης και των εργαζομένων. Εσείς μπορείτε να προχωρήστε χωρίς σοβιετικό καθεστώς. Αλλά αυτό το καθεστώς που υπάρχει σε εσάς λειτουργεί ως προλεταριακή δικτατορία.

Όπου υπάρχουν ανταγωνιστικές τάξεις ενώ στην εξουσία βρίσκονται οι εργάτες κι οι εργαζόμενοι, δε γίνεται χωρίς δικτατορία. Αλλά εσείς μπορείτε να χτυπάτε τους εχθρούς βάση νόμου. Τώρα υπάρχουν ακόμα σε εσάς στοιχεία εμφυλίου πολέμου. Μόνο όταν εξοντώστε τις τάξεις των εκμεταλλευτών, τότε μπορείτε να ανακοινώσετε ότι σε εσάς δεν υπάρχει πλέον δικτατορία του προλεταριάτου.
Δηλ παλλαϊκό κράτος, με την εργατιά μονιασμένη και σφιχταγκαλιασμένη με την αγροτιά και τη διανόηση. Εγώ είμαι μαζί του. Τι διάολο μπρεζνιεφικός θα 'μουνα δηλ...

Συμμετοχική δημοκρατία όπου το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στην εργατική τάξη –αυτό ο μαρξ κι ο ένγκελς θεωρούσαν ως την πιο κατάλληλη μορφή της δικτατορίας του προλεταριάτου. Ενώ σε εμάς εμφανίστηκαν συμβούλια, όχι κοινοβουλευτισμός, τα οποία ήταν συμβούλια των εργατών, των χωρικών και των στρατιωτών βουλευτών κι εξαιρούνταν όλα τα μη εργαζόμενα στοιχεία.
Η σοβιετική μορφή είναι καλή επειδή αποφασίζει γρήγορα –με αίμα, αλλά γρήγορα- ενώ εσείς θα προχωρήσετε χωρίς αυτό, γιατί οι δικοί σας καπιταλιστές παραδόθηκαν αμέσως. Με μια λέξη σε εσάς πήγαν όλα καλά κι υπεύθυνοι γι’ αυτό είμαστε εμείς και το παραδεχόμαστε.

Όσο υπάρχουν ανταγωνιστικές τάξεις θα υπάρχει δικτατορία του προλεταριάτου. Αλλά αυτή θα έχει άλλη μορφή σε εσάς, όχι όπως σε εμάς. Εσείς μπορείτε να προχωρήσετε χωρίς το σοβιετικό καθεστώς. Αλλά το καθεστώς της λαϊκής δημοκρατίας μπορεί να πραγματοποιεί τις βασικές λειτουργίες της προλεταριακής δικτατορίας –κι όσον αφορά στη διάλυση των τάξεων κι όσον αφορά στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού. Η λαϊκή δημοκρατία και το σοβιετικό καθεστώς είναι δύο μορφές της δικτατορίας του προλεταριάτου.
Μετά από αυτά γίνεται καθαρό και στον τελευταίο ρασκώληκα τι ακριβώς είναι η μορφή της λαϊκής δημοκρατίας. Κάθε ομοιότητα με σύγχρονες μορφές και θεωρητικά σχήματα αποτελεί απλή συνωνυμία. Ή μήπως όχι;

Με μεγάλη οξύτητα ο στάλιν επέκρινε τον τράιτσο για την άρνηση στους σοβιετικούς εκπροσώπους στη σόφια να ενημερώνονται άμεσα από τις αντίστοιχες υπηρεσίες για την οικονομία της βουλγαρίας. Το χαρακτήρισε αυτό ως ταυτόσημο με την περίπτωση του τίτο. Έτσι ακριβώς άρχισε η σύγκρουσή μας με τον τίτο.
Χρειάζεται μεταξύ των κομμουνιστών φιλία και συνεργασία χωρίς ψέμα κι αλαζονεία.
(σσ: ο τράιτσο είναι ο βούλγαρος σύντροφος που στενογράφησε τα πρακτικά. Κατά συνέπεια του οφείλουμε το ευ ζην κι αξίζει της κατανόησής μας).

Ας κλείσουμε με αυτό το αισιόδοξο μήνυμα σύντροφε αναγνώστη.
Ας μάθουμε να αγαπάμε το σύντροφο με το μουστάκι με τις αντιφάσεις του. Κι όσοι του κάνουν κριτική μπορούν να το κάνουν με πολιτικούς όρους, χωρίς να καταφύγουν στην ανιαρή πτωματολογία κι άλλους παρόμοιους αφορισμούς.

Της τρίτης διεθνούς του λένινστάλιν

Η κε του μπλοκ συνεχίζει τη βουτιά στο απολιθωμένο παρελθόν που προετοιμάζει την κοινωνία του μέλλοντος με το δεύτερο μέρος της κριτικής τριλογίας για το σύντροφο με το μουστάκι.
Στο σημερινό σημείωμα πιάνουμε ζητήματα διεθνούς ενδιαφέροντος για το κομμουνιστικό κίνημα, έχοντας πάντα ως πηγή το ημερολόγιο του ντημητρόφ. Κάθε ένσταση επί της πηγής και της αξιοπιστίας της είναι συζητήσιμη, αρκεί να είναι τεκμηριωμένη.

Ξεκίνημα με μια εκτίμηση που κάνει ο στάλιν για τον χαρακτήρα του πολέμου που μόλις είχε ξεσπάσει (σεπτέμβρης του 39’) στα πλαίσια μιας συζήτησης στο κρεμλίνο με τον ζντάνοφ, τον μολότοφ και τον ντημητρόφ που ήταν γραμματέας της κομιντέρν.

Ο πόλεμος διεξάγεται μεταξύ δύο ομάδων καπιταλιστικών χωρών (φτωχών και πλούσιων) για αποικίες, πρώτες ύλες κτλ. Για την ανακατανομή του κόσμου, για την κυριαρχία στον κόσμο!

Δεν είμαστε αντίθετοι στο να μάχονται σκληρά ο ένας εναντίον του άλλου και να αλληλοεξοντώνονται. Δεν είναι άσχημο εάν με τα χέρια της γερμανίας διαταραχθεί η σταθερότητα των πλουσιότερων καπιταλιστικών κρατών και κυρίως της αγγλίας. Ο χίτλερ, μη καταλαβαίνοντας ο ίδιος και μη επιθυμώντας κάτι τέτοιο, κλονίζει κι υποσκάπτει το καπιταλιστικό σύστημα.

Η θέση των κομμουνιστών στην εξουσία διαφέρει από αυτή των κομμουνιστών στην αντιπολίτευση. Εμείς είμαστε τα αφεντικά στο σπίτι. Οι κομμουνιστές στις καπιταλιστικές χώρες είναι αντιπολίτευση, εκεί η μπουρζουαζία είναι το αφεντικό.
Εμείς μπορούμε να κάνουμε ελιγμούς υποστηρίζοντας το ένα κράτος εναντίον του άλλου, για να αλληλοσπαραχθούν. Η συμφωνία μη επίθεσης σε ορισμένο βαθμό βοηθά τη γερμανία. Την επόμενη στιγμή να προτρέψουμε την άλλη πλευρά.
Οι κομμουνιστές στις καπιταλιστικές χώρες πρέπει να ταχθούν αποφασιστικά κατά των κυβερνήσεών τους, κατά του πολέμου.

Πάμε τώρα και στο ζουμί.
Πριν από τον πόλεμο, η αντιπαράθεση μεταξύ φασισμού και δημοκρατικού καθεστώτος ήταν απολύτως σωστή. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, μεταξύ των ιμπεριαλιστικών κρατών αυτό δεν είναι πλέον σωστό. Ο διαχωρισμός των καπιταλιστικών κρατών σε φασιστικά και δημοκρατικά έχασε το προηγούμενο νόημα. Ο πόλεμος προκάλεσε ριζική αλλαγή.

Το ενιαίο λαϊκό μέτωπο του χτες ήταν για την ανακούφιση της κατάστασης των σκλάβων στο καπιταλιστικό καθεστώς. Στις συνθήκες του ιμπεριαλιστικού πολέμου τίθεται το ζήτημα για κατάργηση της δουλείας!
Να υπερασπίζεται κανείς σήμερα τις θέσεις του χτες (ενιαίο λαϊκό μέτωπο, ενότητα του έθνους) σημαίνει υποχωρήσεις στις θέσεις της μπουρζουαζίας. Αυτό το σύνθημα καταργείται.

Κι έτσι καταδεικνύεται ότι ο διαλεκτικός νεολογισμός ενιαίο λαϊκό μέτωπο δεν είναι της αλέκας, αλλά του στάλιν. Σε κάθε περίπτωση εντός γραμμής τέλος πάντων. Ευτυχώς ο ζαχαριάδης ήταν φυλακή και δεν πρόλαβαν να του πουν ότι καταργήθηκε πριν γράψει τα γράμματα.

Το εναρκτήριο λάκτισμα του βήτα παγκόσμιου ήταν η επίθεση των ναζί στην πολωνία που επέστρεψε στους σοβιετικούς τα εδάφη που είχε πάρει από τον πρώτο παγκόσμιο (βάση και του συμφώνου μολότοφ-ρίμπεντροπ) ενώ η υπόλοιπη πέρασε υπό ναζιστική κατοχή. Ο στάλιν (φέρεται να) λέει επ’ αυτού:
Το πολωνικό κράτος νωρίτερα στην ιστορία ήταν εθνικό κράτος. Γι’ αυτό οι επαναστάτες το υπερασπίζονταν από τη διαίρεση και την υποδούλωση. Τώρα το φασιστικό κράτος καταπιέζει ουκρανούς, λευκορώσους κ.ά.
Η εξόντωση αυτού του κράτους στις τωρινές συνθήκες θα σήμαινε ένα φασιστικό κράτος λιγότερο. Τι κακό θα υπήρχε σε αυτό εάν ως αποτέλεσμα της συντριβής της πολωνίας εμείς διαδίδαμε το σοσιαλιστικό σύστημα σε νέα εδάφη και πληθυσμούς;

Και συνεχίζει.
Εμείς προτιμούσαμε συμφωνία με τις λεγόμενες δημοκρατικές χώρες και γι’ αυτό διεξάγαμε διαβουλεύσεις. Αλλά οι άγγλοι κι οι γάλλοι μας θέλανε υπηρέτες τους και μάλιστα χωρίς να πληρώσουν τίποτα γι’ αυτό! Εμείς βέβαια δε θα γινόμασταν υπηρέτες κι ακόμα περισσότερο χωρίς να πάρουμε τίποτα.

Στην εργατική τάξη πρέπει να ειπωθεί: ο πόλεμος διεξάγεται για την κυριαρχία στον κόσμο. Πολεμάνε τα αφεντικά των καπιταλιστικών χωρών για τα δικά τους ιμπεριαλιστικά συμφέροντα. Αυτός ο πόλεμος δε θα δώσει στον εργάτη, τον εργαζόμενο τίποτα, εκτός από δεινά και στερήσεις.

Να τεθεί αποφασιστικά κατά του πολέμου κι αυτών που τον προκάλεσαν. Να ξεσκεπάζει την ουδετερότητα. Τα αστικά κράτη που τηρούν στάση ουδετερότητας, κηρύσσοντας τη δική τους ουδετερότητα, στην ουσία στηρίζουν τον πόλεμο στα άλλα κράτη, με σκοπό τον πλουτισμό.

Η κε του μπλοκ τα βάζει όλα αυτά ως αφορμή για σκέψη και προβληματισμό.
Χωρίς να αναιρεί το ρόλο της σοβιετίας που σήκωσε σχεδόν μόνη της τον αντιφασιστικό αγώνα των λαών. Ή να αμφιβάλει για το πόσο καθαρό ήταν στους σοβιετικούς από το 30 ακόμα ότι έπρεπε να τρέξουν σε μια δεκαετία έναν αιώνα απόσταση που τους χώριζε από τη δύση για να αποκρούσουν την επίθεσή της –παρά τις τακτικές παλινδρομήσεις σε αυτό το χρονικό διάστημα.

Το δεύτερο θέμα που θα ψηλαφίσει η σημερινή ανάρτηση είναι η διάλυση της κομιντέρν.
Σε μια παλιότερη συζήτηση στο μπλοκ είχε διατυπωθεί η άποψη ότι ήταν μια απόφαση προσωρινή, βασισμένη στην ιστορική συγκυρία και τις συγκεκριμένες συνθήκες. Κάτι που φαίνεται να πατάει και στο σκεπτικό της ανακοίνωσης της διάλυσης. Ας δούμε όμως πώς το εξειδικεύει ο ίδιος ο στάλιν στο ντημητρόφ και το μανουίλσκι το μάη του 43.

Η πείρα έδειξε ότι δεν πρέπει να υπάρχει διεθνές διοικητικό κέντρο για όλες τις χώρες. Αυτό εκδηλώθηκε στο Μαρξ, τον Λένιν και τώρα. Ίσως πρέπει να περάσουμε σε περιφερειακές ενώσεις, για παράδειγμα στη νότια αμερική, στις ηνωμένες πολιτείες και στον καναδά, σε μερικές ευρωπαϊκές χώρες κτλ. Αλλά γι’ αυτό δεν πρέπει να βιάζεται κανείς.

Να πω μόνο παρενθετικά ότι σε κάτι παρόμοιο (ταξική πάλη σε περιφερειακό επίπεδο) καταλήγει στο τελευταίο του βιβλίο από εντελώς διαφορετική (τροτσκιστική) σκοπιά κι ο παπακωνσταντίνου.
Λίγες μέρες αργότερα συνεδριάζει το πολιτμπιρό του ΠεΚαΚα(μπε) κι ο ντημητρόφ διηγείται:

Ο καλίνιν σημειώνει ότι οι εχθροί μας θα επωφεληθούν από αυτή την ενέργεια. Είναι καλύτερα, λέει, να γίνει προσπάθεια για μεταφορά του κέντρου της διεθνούς σε άλλο σημείο, για παράδειγμα στο λονδίνο! (Γέλια).

Ο στάλιν εξηγεί πως η πείρα έδειξε ότι κι επί μαρξ κι επί λένιν και τώρα δεν είναι δυνατό να διοικείται το εργατικό κίνημα σε όλες τις χώρες του κόσμου από ένα διεθνές κέντρο. Ειδικά τώρα, σε συνθήκες πολέμου, όταν τα κομμουνιστικά κόμματα στη γερμανία, την ιταλία και σε άλλες χώρες έχουν ως καθήκον να ρίξουν τις κυβερνήσεις τους και να ακολουθήσουν την τακτική της ήττας, ενώ τα κομμουνιστικά κόμματα της εσσδ, της αγγλίας, της αμερικής κ.α, έχουν αντιθέτως καθήκον να παρέχουν πλήρη υποστήριξη στις κυβερνήσεις τους για τη συντομότερη συντριβή του εχθρού.

Υπερτιμήσαμε τις δυνάμεις μας όταν δημιουργήσαμε την κομιντέρν, νομίζοντας ότι θα μπορούμε να διοικούμε το κίνημα σε όλες τις χώρες. Αυτό ήταν το λάθος μας. Η περαιτέρω διατήρηση της κομιντέρν θα αποτελούσε δυσφήμηση της ιδέας της διεθνούς, κάτι που φυσικά δε θέλουμε.

Υπάρχει κι άλλος λόγος για τη διάλυση της κομιντέρν που δεν αναφέρεται στην απόφαση. Είναι η συκοφάντηση των κομμουνιστικών κομμάτων ότι είναι πράκτορες ξένου κράτους, κάτι που εμποδίζει τη δουλειά τους ανάμεσα στις ευρύτερες μάζες. Με τη διάλυση της κομιντέρν, αφαιρείται αυτό το ατού από τα χέρια των εχθρών. Το βήμα που επιχειρείται αναμφίβολα θα εδραιώσει τα κομμουνιστικά κόμματα ως εθνικά εργατικά κόμματα και ταυτόχρονα θα εδραιώσει το διεθνισμό των λαϊκών μαζών, η βάση του οποίου είναι η σοβιετική ένωση.

Η απόφαση έγινε δεκτή ομόφωνα.
Ακολούθησε ανταλλαγή απόψεων σχετικά με μερικά ζητήματα που αφορούσαν στη διάλυση της κομιντέρν.

Το ειδικό και συγκεκριμένο είναι μάλλον το δευτερεύον. Ο στάλιν εξηγεί γιατί εξ αρχής ήταν λάθος η ίδρυση της κομιντέρν κι ότι δεν χρειάζεται ενιαίο καθοδηγητικό κέντρο. Και το στηρίζει στην πείρα από τα χρόνια του λένιν(!) τη στιγμή που είναι παραπάνω από βέβαιο ότι η ίδρυση της κομιντέρν ήταν βασική πολιτική επιλογή των μπολσεβίκων για να σπάσουν τη διεθνή απομόνωση και να μεταλαμπαδεύσουν τη σπίθα του οκτώβρη σε όλη την ευρώπη.

Θα μου πεις, το βασικό είναι αυτό που αναφέρει η απόφαση κι όλα τα άλλα είναι στα χέρια των αστών που τα βγάζουν όπως θέλουν, οπότε πάσο.
Το τρίτο μέρος θα είναι το τελικό…

Για το σύντροφο με το μουστάκι

Βασικά η συγκυρία μόνο ομφαλοσκόπηση δεν απαιτεί κι έτσι προβληματίστηκα πολύ για αυτή την ανάρτηση. Αλλά την παρασκευή άκουσα έξω από τη βουλή την αλέκα να μας λέει για την επέτειο της επιστράτευσης των ναζί που ματαίωσε το εαμ (τέτοια μέρα ψέκασαν τον γλέζο) και το πήρα σαν σημάδι.

Μαζί με τον επικείμενο ξεσηκωμό των μαζών, η κομμουνιστική ορθοδοξία γιορτάζει τα γενέθλια του μαρξ και του άβερελ, τιμά την επέτειο του νικηφορίδη και το θάνατο του στάλιν (όχι το θάνατο δηλ, αλλά τη μνήμη του συντρόφου με το μουστάκι καθαυτή και δι’ εαυτή).

Η κε του μπλοκ θα επιμείνει σε αυτό το τελευταίο ρίχνοντας στις αναγνωστικές μάζες το σύνθημα μια άλλη ματιά στο στάλιν είναι εφικτή (κριτική, ανθρώπινη και κομμουνιστική) που πιάνει και το ευρύ κοινό του σεκ. Μια ματιά υπό το πρίσμα των σημειώσεων του ντιμιτρόφ στο ημερολόγιό του όπως καταγράφονται στο αντίστοιχο βιβλίο (σελίδες από το απόρρητο ημερολόγιο του ντιμιτρόφ, εκδόσεις καστανιώτη).

Τι στάση κρατάει ο σύντροφος με το μουστάκι απέναντι στην αντιπολίτευση;
Το δεκέμβρη του 36 οι μπουχάριν και ρίκοφ διαβεβαιώνουν με δάκρυα στα μάτια την αθωότητά τους κι ο στάλιν (φέρεται να) λέει: δεν πρέπει να πιστεύει κανείς τα λόγια πρώην αντιπολιτευόμενου. Η αυτοκτονία του Τόμσκι κι άλλων [είναι ο] τελευταίος απελπισμένος τρόπος για αγώνα κατά του κόμματος.
Ο τόμσκι υποβιβάζεται στο επίπεδο αντικομματικού μουτζαχεντίν, ενώ το πολιτικό σκεπτικό είναι άπαξ αντιφρονών, εσαεί επικίνδυνος.

Δυο μήνες αργότερα η Κομιντέρν (για την ακρίβεια η γραμματεία της εκτελεστικής της επιτροπής) βγάζει απόφαση για την εκστρατεία κατά του τροτσκισμού κι ο στάλιν υποδεικνύει να αναφερθεί τι έλεγε (…) : κάθε αντιπολίτευση στο κόμμα επί σοβιετικής εξουσίας, που επιμένει για (…) θα καταλήξει στη λευκοφρουρά.
Το πρώτο κενό είναι σκοπίμως βαλμένο από μένα. Η φράση που επικαλείται ο στάλιν είναι του λένιν. Το δεύτερο κενό είναι δυσανάγνωστη λέξη από το ημερολόγιο που έμεινε κενή και μας έκοψε το καλύτερο.

Ήδη στα τέλη του χρόνου ο στάλιν θεωρεί αυτή την απόφασης απαρχαιωμένη.
Να ενισχυθεί με όλα τα μέσα ο αγώνας κατά των τροτσκιστών [στην απόφαση]. Αυτό δεν είναι αρκετό. Οι τροτσκιστές πρέπει να διώκονται, να εκτελούνται και να εξοντώνονται. Αυτοί είναι παγκόσμιοι προβοκάτορες, οι πιο κακεντρεχείς πράκτορες του φασισμού.
Στους μπουρζουάδες κριτική να κάνουμε αυτό δε φτάνει…

Λίγες μέρες πριν, σε ένα γεύμα που παρέθεσε ο βοροσίλοφ στα 20χρονα του οκτώβρη, είχε πάρει το λόγο... για να πω μερικά λόγια, ίσως όχι εορταστικά. Οι ρώσοι τσάροι έκαναν πολλά κακά πράγματα. Λήστευαν και υποδούλωναν το λαό. Διεξήγαγαν πολέμους και καταλάμβαναν εδάφη προς όφελος των γαιοκτημόνων. Αλλά έκαναν και μια καλή πράξη, δημιούργησαν ένα τεράστιο κράτος, μέχρι την καμτσάτκα.
Εμείς κληρονομήσαμε αυτό το κράτος. Και για πρώτη φορά, εμείς οι μπολσεβίκοι, συσπειρώσαμε κι εδραιώσαμε αυτό το κράτος ως ενιαίο κι αδιαίρετο, όχι προς όφελος των γαιοκτημόνων και των καπιταλιστών, αλλά προς όφελος των εργαζομένων, όλων των λαών που απαρτίζουν αυτό το κράτος. Ενώσαμε το κράτος με τέτοιο τρόπο, που κάθε μέρος που θα αποκοβόταν από το κοινό σοσιαλιστικό κράτος όχι μόνο θα ζημιωνόταν, αλλά και δε θα μπορούσε να υπάρξει ως ανεξάρτητο. Έτσι αναπόφευκτα θα έπεφτε στον ξένο ζυγό.

Πέρα από την καμτσάτκα και το βλαδιβοστόκ είναι κι εκεί πατρίδα με σοσιαλισμό. Αλλά από αυτό κάποιοι κρατούν μόνο την πατρίδα και προβάλλουν τον πούτιν ως συνέχεια των μπολσεβίκων και της ένδοξης σοβιετικής ιστορίας.
Σπέρματα αυτής της λογικής φαίνεται να υπάρχουν και στο στάλιν και μάλιστα το νοέμβρη του 37, πολύ πριν την επίθεση τη ναζιστική επίθεση που δικαιολογούσε την επίκληση στους τσάρους για τη συστράτευση του καθυστερημένου αγροτικού πληθυσμού.
Η επίθεση αυτή βέβαια φαινόταν ήδη στον ορίζοντα, αλλά ο στάλιν απευθυνόταν σε απαράτσικ όχι σε μουζίκους χωρικούς.

Αυτά παρεμπιπτόντως. Ας δούμε παρακάτω.
Γι’ αυτό όποιος προσπαθεί να καταστρέψει αυτή την ενότητα του σοσιαλιστικού κράτους, όποιος επιδιώκει απόσπαση από αυτό ξεχωριστών τμημάτων και εθνοτήτων, αυτός είναι εχθρός, άσπονδος εχθρός του κράτους, των λαών της εσσδ. Κι εμείς θα καταστρέφουμε κάθε τέτοιον εχθρό. Ακόμα κι αν είναι παλιός μπολσεβίκος, θα εξοντώνουμε καθένα που με τις πράξεις του και τις σκέψεις του (ναι, και τις σκέψεις) θα απλώνει χέρι στην ενότητα του σοσιαλιστικού κράτους. Για τη μέχρι τέλους εξόντωση όλων των εχθρών. Των ίδιων και των οικογενειών τους.
Ακολουθούν επιδοκιμαστικά επιφωνήματα: για το μεγάλο στάλιν!
Η υπογράμμιση είναι δική μου, η παρένθεση όχι. Κρατήστε τα επιφωνήματα, θα επιστρέψουμε να το πιάσουμε από το ίδιο σημείο στη συνέχεια του κειμένου.

Αποκρυστάλλωμα αυτής της λογικής είναι οι γνωστές δίκες της μόσχας για τις οποίες ο ντημητρόφ γράφει στο ημερολόγιό του το δεκέμβρη του 36.
Δεν είναι σαφές γιατί οι κατηγορούμενοι έχουν διαπράξει τέτοια εγκλήματα.
Δεν είναι σαφές γιατί όλοι οι κατηγορούμενοι ομολογούν τα πάντα συνειδητοποιώντας ότι αυτό θα κοστίσει τη ζωή τους.
Δεν είναι σαφές γιατί εκτός από τις ομολογίες των κατηγορουμένων δεν έχουν παρουσιαστεί αποδείξεις.
Δεν είναι σαφές γιατί είναι τόσο βαριά η ποινή εναντίον πολιτικών αντιπάλων, αφού το σοβιετικό καθεστώς είναι τόσο ισχυρό, που δε θα μπορούσε να το απειλήσει τίποτε από πλευράς ανθρώπων που βρίσκονται σε φυλακές.
Τα πρακτικά της δίκης έχουν συνταχθεί με προχειρότητα, είναι γεμάτα αντιφάσεις, δεν είναι πειστικά.
Η δίκη διεξήχθη αποτροπιαστικά.

Προηγείται σε δύο ξεχωριστές παραγράφους η πρόταση: (Ο φόιχτβανγκερ κι η μαρία όστεν σ’ εμάς.
Για τη δίκη:).
Τα δύο πρόσωπα που αναφέρονται είναι γερμανοί αντιφασίστες. Κρατάω μια μικρή επιφύλαξη λόγω διατύπωσης μήπως ο ντημητρόφ μεταφέρει απλώς στο ημερολόγιό του δικές τους γνώμες. Το πιο πιθανό όμως είναι να εκθέτει δικά του συμπεράσματα αφού συζήτησε μαζί τους.

Λίγους μήνες πριν τη δολοφονία του τρότσκι (1940) στην επέτειο του θανάτου του λένιν το πολίτ μπιρό μαζεύεται στο μπαλσόι τεάτρ όπου ο στάλιν σχολιάζει τις πρόσφατες εξελίξεις στον πόλεμο στη φινλανδία.
Η παγκόσμια επανάσταση ως ενιαία πράξη είναι βλακεία. Αυτή πραγματοποιείται σε διαφορετικό χρόνο, σε διαφορετικές χώρες. Η δράση του κόκκινου στρατού είναι επίσης πράξη της παγκόσμιας επανάστασης. Το φινλανδικό παράδειγμα επαναστατικής πράξης θα εμπεδωθεί στο απόλυτο τέσσερα χρόνια μετά με την απελευθέρωση της ανατολικής ευρώπης από τους σοβιετικούς.

Λίγους μήνες αργότερα –με τον τρότσκι δολοφονημένο- ο στάλιν διηγείται σε ένα γεύμα άλλο ένα περιστατικό: ο τρότσκι υπερασπιζόταν τους παλιούς αξιωματικούς, τους ειδικούς που συχνά γίνονταν προδότες. Εμείς αντιθέτως διαλέγαμε ανθρώπους πιστούς στην επανάσταση, συνδεμένους με τις μάζες, κυρίως αξιωματικούς από τα χαμηλά στρώματα, παρόλο που σαφώς συνειδητοποιούσαμε την τεράστια σημασία των έντιμων ειδικών.
Ο βλαντιμίρ ίλιτς στην αρχή ήταν πρόθυμος να σκεφτεί ότι εγώ αντιμετώπιζα με περιφρόνηση τους ειδικούς. Έτσι με φώναξε στη μόσχα. Ο τρότσκι κι ο πιατακόφ προσπαθούσαν να το αποδείξουν αυτό κι υπερασπίστηκαν δύο ειδικούς που είχα απομακρύνει. Εκείνη τη στιγμή ήρθε ανακοίνωση από το μέτωπο ότι ένας από αυτούς είχε διαπράξει προδοσία, ενώ ο άλλος είχε λιποτακτήσει. Ο ίλιτς αφού διάβασε το τηλεγράφημα ξέσπασε στον τρότσκι και τον πιατακόφ, αναγνώρισε την ορθότητα των πράξεών μας.

Ενδιαφέρον απόσπασμα, μεταξύ άλλων γιατί πιάνει ακροθιγώς το θέμα των ειδικών. Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η συνέχεια όπου ο ΙΒ βάζει ζητήματα δια βίου μάθησης κι επιμόρφωσης.
Η ιστορία μας κακόμαθε. Είχαμε σχετικά εύκολα πολλές επιτυχίες. Κι αυτό δημιούργησε σε πολλούς αυτοϊκανοποίηση, μια επικίνδυνη αυταρέσκεια. Οι άνθρωποι δε θέλουν να μαθαίνουν, παρόλο που έχουμε υπέροχες συνθήκες για μάθηση. Θεωρούν ότι αφού είναι εργάτες κι αγρότες, αφού τα χέρια τους είναι γεμάτα κάλους κι ήδη τα καταφέρνουν, δεν χρειάζεται να μάθουν περισσότερα και να δουλεύουν για να βελτιώσουν τον εαυτό τους. Ενώ μεταξύ άλλων είναι εντελώς ηλίθιοι.

Έχουμε πολλούς έντιμους, θαρραλέους ανθρώπους, οι οποίοι όμως ξεχνούν ότι μόνο η ανδρεία δεν αρκεί καθόλου, χρειάζεται να ξέρει κανείς, να μπορεί.
Αιώνια ζήσε, αιώνια μάθαινε! Χρειάζεται συνεχώς να μαθαίνουμε και κάθε δύο τρία χρόνια να εκπαιδεύονται πάλι. Αλλά σ’ εμάς δεν αγαπάνε τη μάθηση. Δε μελετούν τα μαθήματα και τα διδάγματα από τον πόλεμο με τη φιλανδία.

Ο στάλιν δίνει μεγάλη σημασία στα τεχνικά ζητήματα γιατί μόνο με ισότιμες υλικές δυνάμεις θα μπορέσουμε να νικήσουμε, γιατί στηριζόμαστε στο λαό, ο λαός είναι μαζί μας. Και συνεχίζει.
Κανείς από τη στρατιωτική υπηρεσία δε με ενημέρωσε για τα αεροπλάνα.
Φώναξα τους κατασκευαστές μας και τους ρώτησα:
Μπορεί να γίνει έτσι ώστε τα αεροπλάνα μας να είναι στον αέρα περισσότερο χρόνο; Απάντησαν: Γίνεται, αλλά κανείς δεν μας το ανέθεσε! Και τώρα αυτό το μειονέκτημα διορθώνεται.
Αλλά ασχολούμαι μόνος μου με όλα αυτά τα ζητήματα. Κανένας από σας ούτε καν τα σκέφτεται. Είμαι μόνος μου…
Πώς μπορώ εγώ να μαθαίνω, να διαβάζω, να παρακολουθώ τα νέα κάθε μέρα; Γιατί εσείς δεν μπορείτε να το κάνετε αυτό; Δε σας αρέσει να μαθαίνετε, ζείτε αυτάρεσκα. Σπαταλάτε την κληρονομιά του λένιν.

Ο καλίνιν προσπαθεί να το σώσει. Είναι αναγκαίο να ασχοληθούμε με την κατανομή του χρόνου, ο χρόνος δε φτάνει. Αλλά μάταια.
-Όχι, δεν είναι εκεί το θέμα! Οι άνθρωποι είναι ανέμελοι, δε θέλουν να μαθαίνουν και να ειδικεύονται. Με ακούνε κι όλα συνεχίζουν όπως παλιά. Αλλά εγώ θα σας το δείξω, εάν χάσω την υπομονή μου. (Εσείς ξέρετε πως μπορώ). Έτσι θα χτυπήσω τους άξεστους και θα αναστατωθούν τα πάντα.

Πίνω γι’ αυτούς τους κομμουνιστές, γι’ αυτούς τους μπολσεβίκους, μέλη του κόμματος και μη –οι μπολσεβίκοι μη μέλη του κόμματος είναι ως συνήθως λιγότερο αυτάρεσκοι και καταλαβαίνουν ότι πρέπει να μαθαίνουν και να ειδικεύονται.
Κι ο ντιμιτρόφ διηγείται την απήχηση στο κοινό που τον άκουγε.
Όλοι στέκονταν όρθιοι και άκουγαν σιωπηλά, προφανώς δεν περίμεναν από τον ΙΒ τέτοιες levitien (ηθικολογίες). Στα μάτια του βοροσίλοφ εμφανίστηκαν δάκρυα.

Είχε λοιπόν τέτοια ιδέα για τον εαυτό του ο Ιβ; Ότι μόνο αυτός ήταν ικανός και προσπαθούσε να μάθει καινούρια πράγματα; Ή απλώς έδειχνε την απογοήτευσή του από τους συνεργάτες του με τη μπρεζνιεφική αυταρέσκεια (ήδη από τότε); Μήπως επεδίωκε να περιβάλλεται από μετριότητες για να ξεχωρίζει κι έβαζε στο στόχαστρο όποιον ξέφευγε από το πολιτικό ανάστημα του νάνου; Μήπως καλλιεργούσε συνειδητά την προσωπολατρία με τέτοιες αναφορές;

Ας επιστρέψουμε στο γεύμα με το βοροσίλοφ τρία χρόνια πριν. Είχαμε μείνει στα επιφωνήματα για το μεγάλο στάλιν.
-Δεν τελείωσα την πρόποσή μου. Αρκετά γίνεται λόγος για τους μεγάλους ηγέτες. Αλλά το έργο δεν θα προχωρήσει εάν δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για αυτό. Εκτός αυτού, σημαντικότερα είναι τα μεσαία στελέχη, κομματικά, οικονομικά, στρατιωτικά. Αυτά εκλέγουν τον ηγέτη, αυτά εξηγούν στις μάζες τις θέσεις, αυτά είναι που εξασφαλίζουν την επιτυχία του έργου μας. Γι’ αυτό τα μεσαία στελέχη δε γίνονται με το ζόρι, αυτά είναι απαρατήρητα.

Δημητρόφ: και γι’ αυτόν που τους εμπνέει, που τους δείχνει το δρόμο, που τους οδηγεί, το σύντροφο στάλιν.
ΙΒ: Όχι, όχι. Σημαντικότερα είναι αυτά τα μεσαία στελέχη. Οι στρατηγοί δε μπορούν να κάνουν τίποτα χωρίς καλούς αξιωματικούς.
Έχω την εντύπωση ότι κάτι παρόμοιο λέει κι ο γκράμσι στην ανάλυσή του για το κόμμα, χωρίς να είμαι πολύ σίγουρος ότι την είχε υπόψιν ο ιβ.

Τη σημασία των μεσαίων στελεχών την γνώριζε πολύ καλά κι ο όργουελ που επινόησε αντίστοιχο ήρωα στη φάρμα των ζώων για να δείξει πώς κέρδιζε τον κόσμο με το μέρος του ο ναπολέων –που ήταν το γουρουνάκι στάλιν. Κάτι ανάλογο υποστηρίζει κι ο τρότσκι θεωρώντας το στάλιν άνθρωπο του μηχανισμού και της μεσαίας γραφειοκρατίας χωρίς πολλές ικανότητες. Η αλήθεια όμως είναι ότι το παιχνίδι το έχασε στο πολιτικό γραφείο που φοβήθηκε τις διοικητικές του μεθόδους και συνασπίστηκε εναντίον του γιατί τον θεωρούσε χειρότερο από τον στάλιν.

Ο στάλιν τελειώνει το λόγο του ως εξής: γιατί εμείς νικήσαμε τον τρότσκι και τους άλλους; Είναι γνωστό ότι ο τρότσκι μετά από τον λένιν ήταν ο πιο δημοφιλής στην χώρα μας. Δημοφιλείς ήταν οι μπουχάριν, ζηνόβιεφ, ρίκοφ, τόμσκι. Εμάς λίγο μας ήξεραν τότε. Εμένα, τον μολότφ, τον βοροσίλοφ, τον καλίνιν. Την εποχή του λένιν ήμασταν οι άνθρωποι της πράξης, συνεργάτες του. Αλλά εμάς μας στηρίξανε τα μεσαία στελέχη, εξηγούσαν στις μάζες τις θέσεις μας. Ενώ ο τρότσκι δεν έδινε καμιά σημασία σε αυτά τα στελέχη.

Η αναγνώριση ότι ο τρότσκι ήταν ο πιο δημοφιλής μπολσεβίκος ηγέτης μετά το λένιν στα χρόνια της επανάστασης είναι καταπληκτική και σε κάθε περίπτωση εντελώς αναντίστοιχη με αυτό που δίδασκαν τα εγχειρίδια ιστορίας εκείνης της εποχής.
Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι ο στάλιν δεν έπασχε από μεγαλομανία κι είχε απόλυτη αντίληψη του ρόλου των πολιτικών αξιωματικών και της σημασίας τους. Τους θεωρούσε πιο σημαντικούς κι από τον ίδιο το στρατηγό! Κι ίσως σε αυτούς να υπολόγιζε για να σταματήσουν τους διαδόχους του στρατηγούς στο δρόμο προς το βατερλό.

Δύο ακόμα παραδείγματα για την προσωπολατρία.
Τον απρίλη του 39 ο στάλιν κάνει σφοδρή κριτική στον μανουίλσκι και τα σημεία μιας διακήρυξης της κομιντέρν που τον επαινούσαν: Ζήτω ο δικός μας στάλιν! Ο στάλιν είναι η ειρήνη! Ο στάλιν είναι ο κομμουνισμός!
ΙΒ: Ο μανουίλσκι είναι κόλακας!
Ήταν τροτσκιστής! Τον επικρίναμε ότι όταν έγινε η εκκαθάριση των τροτσκιστών συμμοριτών αυτός σιωπούσε, δεν έκανε δηλώσεις, ενώ τώρα άρχισε να κολακεύει! Αυτό είναι αρκετά ύποπτο.

Και στη συνέχεια απευθυνόμενος στο ντιμιτρόφ: αυτή την περίοδο είμαστε πολύ απασχολημένοι. Λύστε αυτά τα θέματα μόνοι σας. (Αστειευόμενος): Αφού εσείς, είστε ο γραμματέας της κομμουνιστικής διεθνούς. Εμείς αποτελούμε μόνο τμήμα της.
Κι ο ντιμιτρόφ διηγείται: ο ΙΒ δε συμφώνησε στη διακήρυξη να μείνει υπό τη σημαία των μαρξ-ένγκελς-λένιν-στάλιν, αλλά μόνο μαρξ-ένγκελς-λένιν (παρόλο που στα συνθήματα της κε δημοσιεύθηκε μαρξ-ένγκελς-λένιν-στάλιν).
-ΙΒ: αυτό δεν είναι θέμα κύρους, αλλά θέμα αρχής.
Τα συνθήματα είναι δικό μας εθνικό θέμα. Κι εδώ κάναμε λάθος, δεν έπρεπε να γραφτεί έτσι.

Φυσικά η προσωπολατρία και το θέμα της στάσης απέναντι στην αντιπολίτευση δεν εξαντλείται με αυτές τις αναφορές. Κι ήδη έχει ξεφύγει σε έκταση το κείμενο, οπότε αναγκαστικά θα το σπάσω και θα το γράψω σε συνέχειες.

Αλλά αν μπορεί να βγει προκαταβολικά κάποιο συμπέρασμα είναι αυτό.
Αν ο σταλινισμός είναι αδόκιμος όρος κι έννοια που δεν υφίσταται, ο αντισταλινισμός είναι συγκροτημένη ιδεολογία, συγκαλυμμένος αντικομμουνισμός με βασικό του χαρακτηριστικό τη χυδαιότητα κι είναι λυπηρό να βλέπεις συντρόφους να πέφτουν στα πλοκάμια της.

Υπάρχουν όμως κριτικές και κριτικές. Δεν είναι όλες απριόρι αντικομμουνισμός. Αν μείνουμε στην απόκρουση του αντισταλινισμού και δε πάμε πέρα από αυτό, στην ουσία ετεροπροσδιοριζόμαστε.

Πρέπει να δούμε το μυστακοφόρο σύντροφο κριτικά, με κριτική διαλεκτική που να παίρνει υπόψη τις συγκεκριμένες συνθήκες. Από τη σκοπιά της υπεράσπισης, γιατί ο στάλιν ήταν κομμουνιστής ηγέτης που μπήκε μπροστά στη σοσιαλιστική οικοδόμηση και τη συντριβή του φασισμού, αλλά χωρίς εξιδανικεύσεις. Δημόσια, γιατί δεν έχουμε τίποτα να φοβηθούμε, δε δίνουμε όπλα στον αντίπαλο, αλλά δείχνουμε τη δύναμή μας, να συζητάμε και να διορθώνουμε τα λάθη μας μπροστά στον κόσμο.
Με άλλα λόγια κριτική κομμουνιστική.

Υγ: το επόμενο κείμενο θα είναι αφιερωμένο στην ημέρα της γυναίκας. Όλα ένα κλικ πίσω με τον χρόνο απολιθωμένο.

(Συνεχίζεται…)