Πού να βρω ένα φιλαράκι...

...να μου πει ένα αμήχανο αστείο...

Could this BE more Chandler?

Ο πρόωρος θάνατος του Μάθιου Πέρι μες σε ένα τζακούζι είναι τόσο απροσδόκητος, τόσο τσαντλερικός, που θα μπορούσε να είναι σκηνή από τα Φιλαράκια. Πχ σαν τον ξαφνικό θάνατο του ενοχλητικού γείτονα με τη σκούπα που ενοχλούνταν από τους θορύβους και τις ζωές των άλλων. You owe me a cat.
Κι ο Τσάντλερ μας χρωστά ένα τελευταίο αστείο. Σκέφτεσαι πως μας κάνει φάρσα, ότι λείπει ταξίδι στη Υεμένη (στη Yemen street) ή έστω στην Τάλσα, για να αποφύγει την Τζάνις, και πως όλα θα τελειώσουν με ένα δικό της κακαριστό γέλιο.

Μόνο που τώρα κανείς δε χαμογελά, πικρά έστω, γιατί κανείς δεν πιάνει το αστείο. Και εσύ νιώθεις σαν τη Ρέιτσελ, στον τελευταίο κύκλο, στο προτελευταίο επεισόδιο, που μεταξύ κλαυσίγελων και αποχαιρετισμών, του λέει: έτσι κι αλλιώς ποτέ δεν καταλάβαινα τα αστεία σου...
Ή ακόμα χειρότερα, σαν τον Ρος, που δεν πήρε ποτέ τον δικό του αποχαιρετισμό (από τη Ρέιτσελ) στο ίδιο επεισόδιο. Και ο Τσάντλερ μας χρωστά έναν αποχαιρετισμό. Γιατί δεν είχαμε δει να έρχεται το τέλος και δεν πήραμε τον χρόνο μας για να το ετοιμάσουμε και να ετοιμαστούμε και εμείς. Κακώς ίσως, γιατί τα αυτοκαταστροφικά σημάδια υπήρχαν παντού, ακόμα και στη σειρά ή στην έκδοση της αυτοβιογραφίας του -λες και ήξερε πως είχε γυρίσει τον τελευταίο κύκλο.

Λένε πως ήταν ηθοποιός ενός ρόλου, όπως όλοι σχεδόν (λίγο-πολύ) οι πρωταγωνιστές από τα Φιλαράκια. Αλλά αυτό τον αδικεί, πιο πολύ από ό,τι ο ίδιος τον εαυτό του και το ταλέντο του, και ας τον ήξερε όλος ο πλανήτης ως Τσάντλερ -και πολύ λιγότεροι ως Μάθιου Πέρι. Βασικά όμως είχε να υποδυθεί τον εαυτό του, στην πραγματική ζωή, και αυτός αποδείχτηκε ο πιο δύσκολος ρόλος.

Βασικά ο Μάθιου Πέρι έπρεπε να έχει έναν φύλακα άγγελο να προσέχει μη τυχόν το σκάσει από τη ζωή, όπως ο Ρος έπρεπε να προσέχει στη σειρά τον Τσάντλερ για να μη φοβηθεί και το σκάσει από τον γάμο του. Αλλά ποιος θα μπορούσε ποτέ να σταματήσει έναν τόσο αυτοκαταστροφικό Bing;

Ψάχνεις τα κατάλληλα λόγια να τον αποχαιρετήσεις, αλλά νιώθεις σαν τον Τζόι στον επικήδειο της Εστέλ, που του έφαγε τον λόγο ο συνάδελφος με το μοναδικό ταλέντο να τρώει χαρτιά -μοναδικό, με την έννοια πως δεν είχε άλλο. Σκέφτεσαι να τον αποχαιρετήσεις με ένα στιχάκι, αλλά -όπως θα μας έλεγε και η Φοίβη- τι διάολο κάνει ρίμα με τον Τσάντλερ; -Ίσως μια μπίρα Radler;

Σε τέτοιες αμήχανες στιγμές είναι που θα χρειαζόταν ένα δικό του αμήχανο αστείο, να μας βγάλει από την αμηχανία. Και αν πρέπει να το αποφύγουμε, για να σεβαστούμε το πένθος και τη μνήμη του νεκρού, θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο. Όπως όταν ο Τσάντλερ έπρεπε να συγκρατηθεί και να μην κάνει ούτε ένα ειρωνικό σχόλιο για μια ολόκληρη βδομάδα, ό,τι κι αν έβλεπε γύρω του. Άλλο ένα χαμένο στοίχημα -με τα Φιλαράκια του, αλλά και με τον εαυτό του.

Δεν έχει νόημα να πιάσουμε την κουβέντα αν τα Φιλαράκια ήταν GOAT σειρά (η καλύτερη όλων των εποχών) ή μια τυπική αμερικανιά - sitcom των 90’ς, για να ξεχωρίζουμε οι νεο-μπούμερ από τα μειράκια, με τις αναμνήσεις μας και τα εσωτερικά τους αστεία. Όλα τα παραπάνω έχουν βάση αλλά η αλήθεια δεν είναι ούτε λίγο στη μέση, παρά μόνο στα άκρα (χωρίς τη Βίκυ Φλέσσα), που ισχύουν ταυτόχρονα, από μια άλλη οπτική γωνία. Σημασία έχει πως μαζί με τον Τσάντλερ πέθανε κάθε ελπίδα για κάθε μορφή αναβίωσης της σειράς, γιατί όλοι θα μπορούσαν ίσως να αντικατασταθούν με έναν άλλο ηθοποιό -πχ ο εκλιπών Γκάνθερ. Όλοι πλην του Τσάντλερ Μπινγκ.

Ο Sniper λέει πως όλη η σειρά ΗΤΑΝ (με αυτή την προφορά) ο Τσάντλερ και πως η παρακμή της άρχισε όταν τον έβαλαν να παντρευτεί τη Μόνικα και τον σκότωσαν σαν χαρακτήρα. Ένας από τους πολλούς θανάτους του Τσάντλερ Μπινγκ και ένα από τα πολλά μεγάλα βήματα που έκανε προς τον γκρεμό. Και ίσως αυτό να ήταν το πιο χτυπητό σημάδι για την κομφορμιστική στροφή μιας σειράς προς το αμερικάνικο όνειρο και το ιδεατό πρότυπο των πετυχημένων 40άρηδων, που δεν έχουν σοβαρά προβλήματα και όσα έχουν, τα ξεπερνάν μαζί με τους φίλους τους.
I get by with a little help from my friends, που θα έλεγαν και τα Σκαθάρια, πριν το δικό τους κύκνειο άσμα, που κυκλοφορεί μες στη βδομάδα που έρχεται.

Ναι, η ζωή συνεχίζεται και βασικά έχει πολύ πιο σοβαρά προβλήματα, που δε λύνονται από μια παρέα. Ναι, η ζωή μοιάζει να αρνείται τον εαυτό της και γίνεται μια φάμπρικα εγκλημάτων μαζικής παραγωγής, που βαφτίζονται αυτοάμυνα, όπως στις μέρες μας στην Παλαιστίνη. Και η μικρή οθόνη μπορεί να μας δείξει πχ το Χάνουκα των Γκέλερ, αλλά δε θα βρει πλάνα για τις μαζικές διαδηλώσεις υπέρ των Παλαιστίνιων στις ΗΠΑ, όπου συμμετείχαν και πολλοί Εβραίοι. Μια νεκρολογία για ένα τραγικό γεγονός κινδυνεύει να γίνει τραγικά ανεπίκαιρη, αν ζει στον κόσμο της και αγνοεί τι συμβαίνει στον πραγματικό κόσμο.

Αλλά η ζωή τα έχει όλα, ακόμα και τα δευτερεύοντα. Και αυτός είναι ένας μικρός αποχαιρετισμός εκ μέρους ενός μεγάλου πλήθους. Από τη γενιά μας, από όσους έπιαναν τα αστεία του, ταυτίζονταν με την αμηχανία και τις γκάφες του, ένιωθαν το ίδιο άβολα για να προσεγγίσουν το άλλο φύλο. Από όσους δηλώνουν ως επαγγελματική ιδιότητα «αυτοκαταστροφικοί», από όσους δεν ξέρουν τι δουλειά κάνουν και δεν υπάρχει λέξη να την περιγράψουν. Από όσους θα τον ήθελαν συγκάτοικο και φίλο και δεν ξέρουν πώς να τον αποχαιρετήσουν, με μια κουλ χειραψία ή μια ζεστή αγκαλιά ή με ένα νοερό χτύπημα στην πλάτη, σαν τους παίκτες στο ποδοσφαιράκι.
Good game, Chandler Bing!

Το πιο κατάλληλο αντίο θα ήταν, όπως είπαμε, ένα δικό του αμήχανο αστείο. Αλλά πού να βρεις ένα «Φιλαράκι» να το πει, αφού κι εσύ έχεις εξαφανιστεί;

Είκοσι χρόνια μετά πίσω

Την περασμένη βδομάδα στρογγύλεψε η επέτειος από την έναρξη δυο σειρών που άφησαν εποχή, για διαφορετικούς λόγους η καθεμιά, στην αμερικάνικη τηλεόραση. Έκλεισαν είκοσι χρόνια από το πρώτο επεισόδιο των friends (φιλαράκια) και δέκα από τον αντίστοιχο πιλότο του lost (οι αγνοούμενοι).  Με αυτήν την ανάρτηση, η κε του μπλοκ μπορεί να μπαίνει στα χωράφια του celin που είχε αξιολογήσει και τις δύο αρκετά ψηλά σε μια λίστα με τις δικές του αγαπημένες σειρές, και του μηλιώνη που είχε κάνει άθελά του αρκετό διαδικτυακό ντόρο, με ένα άρθρο του στο ριζοσπάστη για το game of thrones.

Ο βασικός προβληματισμός ωστόσο είναι αν έχει λόγο ύπαρξης μια τέτοια ανάρτηση ή στερείται κάθε πολιτικού νοήματος –περισσότερο κι από τις αθλητικές αναλύσεις που φιλοξενεί κατά καιρούς το μπλοκ- καθώς υπάρχουν κι εδώ στο ακέραιο οι τύψεις συνείδησης κι οι υπαρξιακοί προβληματισμοί σε κάθε σφο που προσπαθεί να συνταιριάξει μέσα του τα τηλεοπτικά του γούστα με την κοσμοθεωρία του και με τις ποιοτικές προδιαγραφές που πρέπει να έχει ένα ψυχαγωγικό πρόγραμμα. Γιατί η ελληνική γλώσσα είναι πολύ σοφή και ακριβής, όταν ξεχωρίζει το «σκόρπισμα» της διασκέδασης (από το αρχαίο διασκεδάνυμι, που σημαίνει διασκορπίζω) από τους δρόμους όπου μας οδηγεί η ψυχ-αγωγία –και αυτή η ετυμολογική ρίζα είναι αποστομωτική για όσους φρίττουν με το σταλινικό ορισμό των καλλιτεχνών ως αρχιτεκτόνων της ψυχής.

Τι είδους ψυχαγωγία όμως μπορεί να μας προσφέρει μια φτηνή αμερικανιά –φτηνή πάντα ως προς το περιεχόμενο, γιατί πρόκειται για πανάκριβες παραγωγές, με πολλά διαφημιστικά έσοδα και υπέρογκες αμοιβές για τους συντελεστές, κάτι που εξηγεί και το λόγο για τον οποίο συνεχίζουν και σέρνονται, στη βάση δεσμευτικών συμβολαίων, αντί να ολοκληρώσουν τον κύκλο τους έγκαιρα και με αξιοπρεπές τέλος; Και με τι μπορεί να ταυτιστεί, από πολιτική, ταξική και γενικότερη κοινωνική άποψη, ένας σφος, σε μια χολιγουντιανή ταινία με γλυκανάλατη υπόθεση ή σε μια επίπεδη, χαζοχαρούμενη σειρά, μακριά από τις ανησυχίες, το τρέξιμο και την καθημερινή αγωνία του κοσμάκη;

Δεν είναι θεμιτή όμως η ανάγκη να χαλαρώσεις από την κούραση της μέρας, βλέποντας κάτι απλοϊκό και ευχάριστο για να ξεφύγεις από τα προβλήματα και τις έγνοιες; Ναι, αρκεί να μη φτάνει κανείς στο σημείο να θεωρητικοποιεί κάποιες επιλογές με τσιτάτα του στιλ «εκτός από τον ιμπεριαλισμό υπάρχει και η μοναξιά», ξεχνώντας πως το προσωπικό είναι πολιτικό και ότι η μοναξιά έρχεται σε τελευταία ανάλυση ακριβώς ως απόρροια του σύγχρονου τρόπου ζωής και της αλλοτρίωσης απ’ την κυριαρχία του συστήματος. Υπάρχει ωστόσο ένα γενικότερο θέμα για την αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου, τη σχέση μας με το διάβασμα, που καλλιεργείται και κρίνεται καθημερινά. Ποιος έχει σήμερα όμως τόσο ελεύθερο χρόνο να διαβάσει πχ ένα κείμενο με τόσο πλαδαρό πρόλογο, που ξεχνάει να τελειώσει, για να μπει στο κυρίως θέμα;

Τα φιλαράκια πιστεύω πως τα αγάπησα, γιατί τα παρακολουθούσα από μικρός, πριν αποκτήσω αυστηρά κριτήρια και βρω λόγους να τα απορρίψω. Μεγαλώνοντας, ανακάλυπτα κάθε φορά κάτι καινούριο, που δεν το είχα προσέξει πριν και δια της επανάληψης, που είναι η μητέρα κάθε σκαλώματος, έγιναν σχεδόν κλασικά, από τις περιπτώσεις, όπου αποστηθίζεις απέξω ατάκες, διαλόγους κι ολόκληρες σκηνές. Ψάχνεις να βρεις ερείσματα και λογικά επιχειρήματα, για να δικαιολογήσεις το κόλλημά σου: τους ενδιαφέροντες χαρακτήρες, που είναι κατά βάση αντιήρωες (της σοσιαλιστικής εργασίας) και τον απαράμιλλο τσάντλερ, γεμάτο αξιαγάπητα κόμπλεξ, που χρησιμοποιεί την ειρωνεία και το σαρκαστικό χιούμορ σαν άμυνα, και είναι ακατάλληλος για να του εμπιστευτείς μυστικά (της οργάνωσης και γενικώς), αλλά τον κατέστρεψαν, κάνοντάς τον καλό σύζυγο κι οικογενειάρχη. Όπως χαλούσε δηλ κι όλη η σειρά, όσο περνούσε ο καιρός, αλλά την υπερασπιζόμαστε ως σύνολο, όπως τη σοβιετία, κι ας βλέπαμε τον εκφυλισμό και την παρακμή στους τελευταίους κύκλους. Σημειώνουμε επίσης στα υπέρ την αρχική αποδόμηση των παραδοσιακών αμερικάνικων γιορτών κι αξιών (χριστούγεννα κι ευχαριστίες) που αναιρέθηκε όμως εμφατικά τα επόμενα χρόνια. Το επεισόδιο με την αεροπειρατεία, που λογοκρίθηκε λόγω της 11^ης σεπτέμβρη. Την ταύτιση με διάφορες μικρές άβολες στιγμές και περίεργες σκέψεις, που λες, ανακουφισμένος, πως δεν τις κάνεις μόνο εσύ τελικά –ευτυχώς..

Και κάπου εκεί στερεύεις από ιδέες και διαπιστώνεις πως η πλάστιγγα γέρνει συντριπτικά προς την άλλη πλευρά. Ο επιφανειακός αντικομφορμισμός της σειράς (πχ οι δύο λεσβίες μαμάδες που θα μεγάλωναν το γιο του ρος) μετατράπηκε πολύ γρήγορα σε καραμπινάτο κομφορμισμό, που αποτυπώθηκε ανάγλυφα πχ στην προβολή της αξίας της οικογένειας πάνω απ’ όλα, και τις φτασμένες καριέρες των πρωταγωνιστών –η ρέιτσελ πχ από άθλια σερβιτόρα γίνεται στέλεχος στον χώρο της μόδας, όταν αποφασίζει να κυνηγήσει το όνειρό της. Όπως σημειώνει και ο μάικλ μουρ σε ένα ντοκιμαντέρ, ο μόνος μαύρος που εμφανίζεται φευγαλέα είναι η τσάρλι μόλις στο δέκατο και τελευταίο κύκλο, ενώ οι αλαφροΐσκιωτοι χαρακτήρες της σειράς έλκουν την καταγωγή τους από τη γαλλία (η φοίβη μπουφέ) και την ιταλία (ο τζόι τριμπιάνι, που προς το τέλος γίνεται σκέτη καρικατούρα. Και στους πρώτους κύκλους ο τσάντλερ τον πείθει να πάει σε μια οντισιόν με το ψευδώνυμο.. τζόζεφ στάλιν, που αποδεικνύεται τελικά πως ήταν κάποιος δικτάτορας, που έσφαξε εκατομμύρια ανθρώπους). Το βασικό μήνυμα της σειράς είναι πως μπορείς να ξεπεράσεις τα προβλήματα στη ζωή σου, αρκεί να έχεις καλούς και πιστούς φίλους, ενώ δίνει στο κοινό μια τηλεοπτική τζούρα-υποκατάστατο, από αυτό που φαίνεται να του λείπει περισσότερο: δηλ την ανθρώπινη επαφή και την πραγματική φιλία.

Το lost ομολογώ πως δεν κατάφερα ποτέ να το παρακολουθήσω, κυρίως εξαιτίας της δικής μου άρνησης να δω οτιδήποτε ρέπει προς τη μεταφυσική –αν και θεωρητικά η σειρά έπαιζε με τα όρια της επιστήμης και των λογικών εξηγήσεων, κεντρίζοντας έτσι το ενδιαφέρον του κοινού, μέχρι που ξενέρωσε αρκετούς από τους φανατικούς οπαδούς της με κάποιες θρησκευτικές ερμηνείες στις οποίες κατέφυγε τελικά –ίσως κι αναπόφευκτα ως ένα βαθμό, γιατί μόνο ένας από μηχανής θεός θα μπορούσε να ξετυλίξει το κουβάρι που είχαν φτιάξει οι δημιουργοί. Θεωρείται η σειρά που άλλαξε τον κόσμο της τηλεόρασης, αφήνοντας πίσω πολλά αντίγραφά της, που προσπάθηκσαν να τη μιμηθούν και να κλέψουν λίγη από τη λάμψη της. Θεωρείται επίσης η σειρά που προκάλεσε τις περισσότερες συζητήσεις κατά τη διάρκειά της, για το πώς θα εξελιχθεί και τι έχει γίνει μέχρι τώρα, πέφτοντας και πάνω στην έκρηξη-διάδοση του διαδικτύου, των φόρουμ, κτλ· με το πιο φανατικό κοινό, που κατέβαζε όλους τους κύκλους από την αρχή, για να τους δει μονορούφι και αυξανόταν συνεχώς –άσχετα αν αυτό δεν αποτυπωνόταν στις τηλεθεάσεις. Δεν είχε καμία σχέση με σοσιαλιστική νησίδα και το νησί της επανάστασης –αν και έπαιζαν δύο κουβανοί της φλόριδας, από τους εξόριστους αντιφρονούντες. Ενώ η ατάκα που προσφέρεται για τους κατάλληλους συνειρμούς και έμεινε στην ιστορία, είναι στο τέλος της τρίτης σεζόν, που ο τηλεθεατής καταλαβαίνει πως αυτό που παρακολουθούσε είναι αναδρομές στο μέλλον και όχι στο παρελθόν, με τη φράση ενός πρωταγωνιστή: we have to go back. Περίπου ό,τι πρέπει να κάνουμε και εμείς δηλ, γυρίζοντας πίσω στην κοινωνία του μέλλοντος και τη σοβιετία. back to the future..

Προσωπικά πάντως, εκτός από τις αντεπαναστατικές ανατροπές στην εσσδ, θεωρώ κάπως κουραστικές και τις συνεχόμενες ανατροπές σε μια σχετικά αδιάφορη κι επίπεδη ταινία πχ, χωρίς βαθιά νοήματα, που προσπαθεί μόνο με αυτό να εντυπωσιάσει και να κρατήσει το θεατή. Και αντιλαμβάνομαι πως οι σειρές στις οποίες αναφερθήκαμε ακροθιγώς, ήταν ίσως πρωτοποριακές, αλλά για τα δεδομένα της αμερικής. Μια αφαίρεση που πρέπει να παίρνουμε συχνά υπόψη μας, ιδίως όταν κρίνουμε τι είναι προοδευτικό ως περιεχόμενο και τι όχι.

Ναι αλλά γιατί να το κάνουμε αυτό; Και τι έχουν να μας προσφέρουν στην τελική αυτά τα δεδομένα; Κερδίζουμε κάτι συνηθίζοντας να τα υιοθετούμε μαζί με με την αμερικάνικη κουλτούρα εν γένει; Πόσο προβληματική είναι η επικράτησή της σε μια σειρά τομείς, από τη γλώσσα μέχρι τη νοοτροπία και την καθημερινή μας πρακτική; Και έτσι επιστρέφουμε στα ερωτήματα που είχαμε αφήσει αναπάντητα στην εισαγωγή. We have to go back...

Υγ: οι οπαδοί του game of thrones, που θέλουν κάποια αντίστοιχη ανάλυση, θα πρέπει να περιμένουν να πείσουμε πρώτα το sniper να γράψει κάτι σχετικό, καθώς κατέχει καλύτερα το αντικείμενο.

Δουλειά δεν είχε ο διάολος...

...μετονόμαζε το μπλοκ του.
Αλλά τα 'κονίσματα, τις γραφές, τα χερουβείμ και τα σφυροδρέπανα, δεν τα απαρνιόμαστε, δεν αλλαξοπιστούμε και δε λυγάμε. Ούτε ελιά γινόμαστε, ούτε ουράνιο τόξο.
Κατόπιν παρακλήσεως φίλης του απολιθώματος (που είχε τα κατάλληλα μέσα στο μηχανισμό και το απαράτ και θα μπορέσει να προμηθευτεί αυτοκίνητο εντός τριετίας κατόπιν εγκρίσεως της σχετικής αίτησης για έγκριση των προηγούμενων αιτήσεων που είχε κάνει) διατηρείται εντός παρενθέσεως από την προηγούμενη ονομασία για ιστορικούς λόγους το συνθετικό "ψυχοθεραπεία", στοιχείο που μπορεί να εκληφθεί κι ως ευθεία αναφορά στην επίσημη ονομασία του τιμημένου και ατιμασμένου ταυτόχρονα ΚΚΣΕ:
Πανενωσιακό Κομμουυνιστικό Κόμμα (μπολσεβίκοι).

Απορρίφθηκε παμψηφεί η ιδέα να υπάρξει η προσθήκη του όρου "Ατέρμονων" μπροστά από το συζητήσεων, κάτι που με την ταυτόχρονη προσθήκη της λέξης "ενταύθα", "ελλάδας", "ελενστάιν" ή κάτι σχετικό θα δημιουργούσε το αρκτικόλεξο ΚΛΑΣΕ.
Το σκεπτικό της απόρριψης είναι ότι παραπέμπει σε τάξεις (βάση της λατινικής ρίζας της), τη στιγμή που ως γνωστόν στην ΕΣΣΔ, ο σοσιαλισμός είχε επικρατήσει ολοκληρωτικά από το 34 και το 17ο συνέδριο των νικητών (από εκεί εμπνευστήκαμε ίσως κι εμείς και κάναμε το δικό μας 17ο της ολόπλευρης ενίσχυσης κτλ), οπότε πλέον υπήρχαν ειρηνικά συνυπάρχουσες και φιλικά αναπτυσσόμενες, συμφιλιωμένες, με φιλικές αποκλειστικά μεταξύ τους αντιθέσεις, που λύνονταν με χειραψίες, ή φιλικά χτυπήματα στην πλάτη εκατέρωθεν.