Πολιτική αποτίμηση του Μαϊούνη

Ο Μαϊούνης (άλλη γραφή και ως Μαηούνης ή Μαούνης) είναι από αυτά που λέω πως θα ήθελα να ξαναζήσω. Όχι γιατί φοβάμαι πως δε θα ξαναζήσω κάτι παρόμοιο -αλίμονο αν ήταν αυτό το ταβάνι μας. (Αν και νομίζω πως αυτός ακριβώς ο φόβος, παρά η νοσταλγία, είναι που ώθησε κάποιους στην εξιδανίκευση κι έτσι ανακαλύπτουν διαρκώς επαναστατικά επεισόδια στην... πολυτάραχη ζωή τους: Δεκεμβριανά -sic- του 08', πλατείες αγανακτισμένων, δημοψήφισμα... Έρχεται ολοταχώς η νικηφόρα επανάσταση μες στο 17'). Αλλά με την έννοια πως θα ήθελα να τον ξαναδώ με τη στερνή μου γνώση, τη σημερινή (σχετική) ωριμότητα, να προσέξω περισσότερο ό,τι δε θεωρούσα τόσο σημαντικό τότε ή δεν ήμουν σε θέση να αξιολογήσω. Γιατί κάποιες πολιτικές τάσεις που εκδηλώθηκαν στη συνέχεια, ενυπήρχαν ήδη εν σπέρματι στο Μαϊούνη, που ήταν μια φωτογραφία της στιγμής και του μέλλοντος.

Αυτή όμως είναι η κατάρα κάθε φοιτητή ξεχωριστά, αλλά και το φ.κ. γενικότερα, που πριν προλάβει να ωριμάσει και να μάθει από τα λάθη του, για να μην τα επαναλάβει, βλέπει να τελειώνει ο χρόνος του και παραδίδει σκυτάλη στους επόμενους, που θα μάθουν από τα δικά τους λάθη και όχι από την πείρα που θα τους μεταδώσει, κοκ. Αυτή η ιδιαιτερότητα ακυρώνει εκ των πραγμάτων την έννοια της συνέχειας και δυσκολεύει μια απόπειρα σφαιρικής κι αντικειμενικής αποτίμησης του Μαϊούνη, αλλά και του Φλεβάρτη που ακολούθησε το 07' (με ενδιάμεσους σταθμούς, που ποτέ δε συνέπεσαν μεταξύ τους, την απεργία των δασκάλων το φθινόπωρο και τις μαθητικές καταλήψεις πριν τα Χριστούγεννα)

Δέκα χρόνια μετά το Μαϊούνη φαίνεται να μην είμαστε ούτε στο ένα δέκατο της δυναμικής του, αν κρίνουμε από τον κόσμο που (δεν) κατεβαίνει στα φοιτητικά συλλαλητήρια (τα ποια;). Το φ.κ. που για κάποιους τέθηκε στην πρωτοπορία εκείνη τη διετία, κοιμήθηκε τον ύπνο του δικαίου στα χρόνια της κρίσης και των μνημονίων, πλην Λακεδαιμονίων και με μια μικρή αναλαμπή το 11' που έσβησε γρήγορα. Ποιος μπορεί να ισχυριστεί με ασφάλεια όμως ότι γι' αυτό φταίει ο Μαϊούνης και ό,τι (δεν) άφησε πίσω του και όχι οι επόμενες φουρνιές, που δε στάθηκαν στο ύψος του;

Μήπως φταίει ο χώρος κι οι ιδιαιτερότητές του, ότι οι φοιτητές ζούνε αιχμάλωτοι στο μικρόκοσμό τους και δε συνδέθηκαν ποτέ με το μαζικό κίνημα; Ναι αλλά όχι ακριβώς. Γιατί τότε οι καταλήψεις βγήκαν στο δρόμο και διοργάνωσαν μάλιστα ένα ειδικό διήμερο με αντίστοιχο όνομα και σκοπό, σε μια εναγώνια προσπάθεια να σπάσουν το τείχος της απομόνωσης και να ευαισθητοποιήσουν τον έξω κόσμο. Αν τελικά η γυάλα αποδείχτηκε πιο στεγανή (ιδίως τα επόμενα χρόνια) αυτό δεν είναι μόνο δικό τους λάθος, ούτε ακυρώνει τις καλές προθέσεις και την προσπάθεια.

Πού είναι όμως σήμερα όσοι δραστηριοποιήθηκαν τότε στο κίνημα; Στη συντριπτική πλειοψηφία τους, κατά πάσα πιθανότητα κάπου, κάπως κοντά στο Σύριζα (εντός, εναλλάξ και απογοητευμένοι). Κάποιοι μπορεί να ενσάρκωσαν το όραμα του Αλαβάνου για ένα συνασπισμό της μη κομμουνιστικής αριστεράς -άσχετα που τελικά δε χώρεσε ούτε ο ίδιος σε αυτό.

Δεν κρίνονται όλα όμως εκ του αποτελέσματος. Αν ήταν έτσι, μπορούμε να βγάλουμε σκάρτο και το κίνημα των μαθητικών καταλήψεων επί Αρσένη (δεν είναι πολύ διαφορετικές γενιές εξάλλου). Εκτός κι αν αμφιβάλλει κανείς πως η δεξαμενή από την οποία άντλησε την εκλογική της πελατεία η ΠΦΑ (αν όχι κι η ΔΦΑ) ήταν κι αυτά τα κινήματα ή ακόμα και ψηφοφόροι της ΠΚΣ ή πρώην σύντροφοι. Αυτό δε σημαίνει, εκ της κατάληξης, πως κακώς μας ψήφιζαν ή κακώς τους οργανώσαμε. Τα στερνά δεν κρίνουν πάντα τα πρώτα (αν και συνήθως δίνουν το μέτρο για το σύνολο).

Είναι αλήθεια πως το κίνημα για την υπεράσπιση του άρθρου 16 περιείχε συνειδητά ή αυθόρμητα, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αρκετό ΠαΣοΚ. Είχε καταρχάς την Πασπάρα να στηρίζει σχεδόν παντού κοινά πλαίσια, για να (το) παίξει αντιπολίτευση στη... χούντα του Καραμανλή. Σπανιότερα μάλιστα και να τα διαμορφώνει, εκεί όπου δεν περνούσε πχ ο δικός μας όρος να κατονομάζονται οι υπεύθυνοι της κατάστασης: ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΕΕ.
Είχε την αποχώρηση του ΠαΣοΚ από τη διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης (για τεχνικούς λόγους) και τα συντονιστικά πόλης να αναλώνονται σε γόνιμες συζητήσεις, αν αυτή η αναδίπλωση ήταν νίκη (ή οχι) του φοιτητικού κινήματος. Νικήσαμε-νικήσαμε! Φαντάσου δηλ να χάναμε κιόλας, τι θα είχε γίνει.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η σταδιακή ενσωμάτωση του κινήματος στο νέο ροζουλί ΠαΣοΚ, ο χαμηλός βαθμός πολιτικού μπολιάσματος του αυθόρμητου ξεσπάσματος και γι' άλλους η λογική της ενότητας στο πρόβλημα, η χαρούμενη σύμπραξη που βρίσκει ενιαία έκφραση στις φετινές εκλογές, κτλ.

Ναι αλλά ο Μαϊούνης δεν ήταν ΠαΣοΚ. Καταρχάς ήταν γνήσια αυθόρμητο ξέσπασμα, σε βαθμό που ούτε καν οι υποτιθέμενοι πρωτεργάτες του το περίμεναν (Εαακ και λοιπο αριστεροχώρι). Άλλο αν η πάγια θέση τους είναι κατάληψη διαρκείας για πάντα και συγχρόνισαν πιο γρήγορα το βήμα τους (ή μάλλον συνέπεσαν συμπτωματικά) με το κλίμα και τις απαιτήσεις της συγκυρίας. Από εκεί και πέρα, το πώς θα διαμορφώνονταν οι συνειδήσεις που αφυπνίστηκαν μαζικά από τη χρόνια χειμερία νάρκη τους, φέροντας εμφανώς όμως τα σημάδια της, είναι κάτι που περνούσε και από το δικό μας χέρι και πάντως δεν ήταν προκαθορισμένο κι αναπόφευκτο.

Αλλά είναι ζήτημα τι ακριβώς θέλαμε κι εμείς τότε. Δεν έχω καμία πρόθεση να ξύσω πληγές και να ανοίξω μια κουβέντα που βασικά δεν μπορεί να γίνει εδώ, αλλά για μένα τουλάχιστον είναι ανοιχτά διάφορα ερωτήματα: πώς αποτιμά η οργάνωση αυτήν την περίοδο, ποια τακτική εφάρμοζε (εάν δηλ παίζαμε με παλιούς ή με καινούριους, όπως λέγαμε στην μπάλα που παίζαμε στις αλάνες), ποια είναι η αυτοκριτική που γίνεται, ποιος χρεώνεται τα λάθη; Γιατί δεν προχώρησε τότε η λογική των αιρετών και ανακλητών αντιπροσώπων από κάθε συνέλευση, και τι οδήγησε στη μεταγενέστερη συγκρότηση του ΜΑΣ, τότε και όχι πριν το Μαϊούνη, με το συντονιστικών των ΓΣ και την αξιόλογη συσπείρωση που είχε πετύχει.

Και προπαντός, γιατί να μην έμπαινε εξ αρχής ο όρος για ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΕΕ, που θα μπορούσε κατά τη γνώμη μου να δώσει άλλη τροπή-δυναμική στην αρχή του πράγματος, προτού αποκρυσταλλωθούν όσα βρήκαμε μπροστά μας στη συνέχεια.

Όσο για τις φετινές εκλογές, ες αύριον τα σπουδαία, μαζί με τα αποτελέσματα και τις ανακατατάξεις που μπορεί να δούμε.

Μάθε παιδί μου γράμματα

Στις παιδικές ερωτήσεις -του τύπου "τι είναι ιμπεριαλισμός"- οι μεγάλοι δίνουν συνήθως απλοϊκές απαντήσεις -του τύπου "επεκτατισμός"-.
Που στην πραγματικότητα είναι πολύ πιο αφελείς και παιδιάστικες από τις εύλογες ερωτήσεις των παιδιών.
Και σου κάνουν ζημιά που την κουβαλάς μετά σε όλη σου τη ζωή, γιατί σου μαθαίνουν κάτι στρεβλά κι είναι ζήτημα αν θα βρεις τρόπο μετά να το διορθώσεις.

Το ίδιο μπορείς να πάθεις και με τους πρώτους σου ινστρούκτορες και τις απαντήσεις που σου δίνουν.
Γιατί η οργάνωση αποτελεί αναμφισβήτητα σχολείο. Από κάθε άποψη. Σου δίνει πολλά πράγματα, εμπειρίες ζωής και γνώσεις. Αλλά δεν προάγει πάντα την κριτική ικανότητα. Κι άμα κάνεις πολλές αταξίες, στο τέλος σε αποβάλλουν.

Στο σχολείο λοιπόν είναι ζήτημα τι δασκάλους θα πετύχεις και τι θα σου πουν. Γιατί αν αντί για τα εφόδια που χρειάζεσαι σου δώσουν γιούχου απαντήσεις (που δεν απαντούν σε τίποτα επί της ουσίας) αφενός τρελαίνεσαι, αφετέρου άμα τις πάρεις για μπούσουλα, στουκάρεις σε τοίχο.
Του βερολίνου κατά προτίμηση. Και κατά λάθος τον γκρεμίζεις.

Κατά λάθος λένε ότι δόθηκε τότε κι η εντολή δια τηλεφώνου να ανοίξουν τα σύνορα με το δυτικό βερολίνο. Ενώ άλλοι λένε ότι ότι έπεσε γραμμή από τον γκορμπατσόφ στη μόσχα για να ανοίξουν. Τηλεφωνικά κι αυτή.
Σουρεαλιστικές, σε κάθε περίπτωση, καταστάσεις που μόνο η πένα του λογοτέχνη μπορεί να συλλάβει και να αποδώσει. Κατά προτίμηση σε μορφή διηγήματος.
Έχουμε έτοιμο και τον τίτλο: Το λάθος τηλεφώνημα ενός φονιά. Θα κάνει πάταγο στο ριζοσπάστη.

Στην αρχή, τις πρώτες φορές που στουκάρεις, λες κάπου έστριψα λάθος εγώ, κάτι δεν έκανα σωστά. Και την κρατάς τη σύγκρουση μέσα σου, εσωτερική. Αλλά αν παραγίνει το κακό, σε ξεχειλίζει κι αρχίζει το ξέσπασμα.
Και τότε η μπάλα δεν παίρνει μόνο εσένα, ή τον κακό δάσκαλο, παιρνει και το σχολείο που τον εμπιστεύτηκε. Κι αρχίζεις και σιχτιρίζεις. Είμαι 16άρης, σας γαμώ τα λύκεια, ή είμαστε μαϊΟύννοι, το αυτό για τη σπουδάζουσα.
Αρχίζεις στα κρυφά κι ενισχυτική διδασκαλία, ή φροντιστήριο (πιστός στις παραδόσεις του κρυφού σχολειού). Μπας και μάθεις αλλού αυτά που δε σου μαθαίνουν στο σχολείο (πχ ότι το κρυφό σχολειό είναι απλώς μύθος).

Κάποτε πρέπει να συζητήσουμε σοβαρά για το τι αποφοίτους θέλουμε από την οργάνωση, τι κομμουνιστές χρειάζεται η κοινωνία.
Το πρόβλημα του μαρξιστικού αναλφαβητισμού είναι υπαρκτό και δε λύνεται με σεναριακού τύπου αχτίφ μια φορά στα τόσα. Σε αυτή τη βάση το αίτημα της ελεύθερης πρόσβασης στις κομματικές σχολές για όλα τα μέλη (ενάντια στους στελεχικούς φραγμούς) μπορεί να φαντάζει αριστερίστικο, αλλά έχει βάση.

Ο αντιδιαλεκτικός διαχωρισμός θεωρίας-πράξης είναι το ίδιο αντιεπιστημονικός με τον διαχωρισμό αει-τει. Άκρατος πρακτικισμός, κυνήγι δεικτών ποσοστών και χαμένων θησαυρών, αντί για γνώση, επαφή με τη θεωρία και το μαρξισμό. Το ένα εις βάρος του άλλου, αντί να δεθούν διαλεκτικά.
Στο τέλος πηγαίνεις στις (κ)όβες και νιώθεις πως είσαι μαζί με τον πέτρο, τον γιόχαν, τον φρανς. Ποτέ τους δε διάβασαν μαρξ!
Πώς να απαντήσουν μετά στον μπράουν, τον φίσερ και τα παπαγαλάκια τους που σκεφτήκαν και βρήκαν πως φταίει ο μαρξ;

Κατά τα άλλα την ποδιά την καταργήσαμε προ πολλού, αλλά το κίνημα ανέδειξε νέες μορφές αξεσουάρ, όπως τα κράνη της περιφρούρησης, που θυμίζουν παλιές καλές εποχές.

Θηλέων και αρρένων δεν υπάρχουν, αλλά παλιά που ήταν αλλιώς τα πράγματα, οι σχέσεις χρειάζονταν έγκριση από τον διευθυντή και την καθοδήγηση.
Προσωπικά, βλέποντας την ηθική παρακμή και τα κρατούντα εαακίτικα ήθη, με πιάνει ρομαντική νοσταλγία για τα χρόνια εκείνα.
Με τον πουριτανισμό μου τα έχω βρει μια χαρά, του έχω βρει και ωραίο όνομα (μαρξιστική ηθική) και δε με πιάνουν τύψεις για απολογίες.

Το πρελούδιο της κρίσης του εκπαιδευτικού συστήματος, με τις καταλήψεις και τον τεμπονέρα, το 90-91, ήταν η διάσπαση της κνε ένα χρόνο πριν, η κομσομόλ ναρ κι η παράλληλη ύπαρξή τους που έφτασε μέχρι τα δικαστήρια (για το όνομα και τα περιουσιακά στοιχεία από το διαζύγιο).

Η αντιεκπαιδευτική μεταρρύθμιση της περεστρόικα άνοιξε τους ασκούς του αιόλου και στην ελληνική της εκδοχή.
Ο γκόρμπι ήταν κάτι ανάμεσα σε ευθυμίου και κουτσίκου, που έλεγε αντιδραστικές αηδίες, αλλά εμείς τον πιστεύαμε για μεγάλο μεταρρυθμιστή, γιατί είχε στο κούτελο το σημάδι του εκλεκτού του θεού και του γκρομίκο.

Αλλά έστριψα πολύ λάθος κι εξωκοίλαμε (και δε φταίνε οι οδηγίες αυτή τη φορά).
Στο επόμενο θα πιάσουμε το χαμένο νήμα, για να το επαναφέρουμε στον ιμπεριαλισμό απ' όπου και ξεκινήσαμε.

Υγ: Τα μετρούσε και τα ξαναμετρούσε, αλλά δεν του βγαίνανε.
Έξι χρόνια στους νέους πρωτοπόρους κι έξι χρόνια στους μαθητές δώδεκα. Κι άλλα έξι μετά στη σπουδάζουσα 18. Κι έξι ακόμα μετά στο κόμμα 24. Βάλε κι έξι μέχρι να πάω στους πρωτοπόρους 30.
Αλλά εγώ είμαι 36. Πού πήγαν χαμένα έξι χρόνια;

Γι' αυτό χρειάζεται η δικτατορία του προλεταριάτου. Αλλιώς μετά ξεπέφτεις στις βιντεοκασέτες τύπου μάθε παιδί μου μπάσκετ που γύρισε ο τσάκωνας έξι χρόνια μετά, στον πυρετό του ευρωμπάσκετ, του γκάλη και της αυτοκρατορίας του άρη.

Όχι ότι με χαλούσε η εποχή. Μια χαρά χρόνια ήταν μες στην παρακμή τους, τα καλύτερά μας ίσως. Μέχρι τα επόμενα που θα έλεγε κι ο γκάλης.

(Συνεχίζεται...)