Μίλα μου βρώμικα

Η αλήθεια είναι πως περίμενα περισσότερα βρώμικα σχόλια για το 89' με αφορμή το θάνατο του Μητσοτάκη, του στιλ "τρώνε μαζί με το Χαρίλαο ντολμαδάκια στις γειτονιές των αγγέλων". Αλλά αυτά παραδόξως ήταν λιγοστά (δες ως εξαίρεση στον κανόνα ένα κείμενο του Καρτερού, που τα έγραψε σχεδόν στα σοβαρά, αλλά για καλό κι ένα ωραίο ξέπλυμα στο πλυντήριο της ΕφΣυν από τον άνθρωπο των ειδικών αποστολών). Και δεν είναι τυχαίο ίσως. Ποιος θα μπορούσε να μιλήσει για τα παλιά δεξιά λάθη του ΚΚΕ από το σύγχρονο αριστεροχώρι, που πάτησε συνειδητά και ολόψυχα την μπανανόφλουδα της ΠΦΑ; Με τι σκεπτικό και ποιο... ηθικό πλεονέκτημα, που θα έλεγε κι ο Καρτερός;

Εξάλλου, το κόμμα έβγαλε χρήσιμα διδάγματα, φροντίζοντας να απομακρυνθεί στην πράξη από τη λογική που οδήγησε σε αυτές τις τακτικές επιλογές. Τα υπολείμματα από τα ντολμαδάκια (σημειολογικό υπονοούμενο περί γιαλαντζί αριστεράς) στα δόντια είναι ευκρινή, και θα χτυπούσαν άσχημα στο μάτι, αν υπήρχαν ακόμα και δεν είχε γίνει καθαρισμός από την εποχή της κάθαρσης.
Αλλά... αστραφτερή οδοντοστοιχία, αστραπές δε φοβάται. Καθαρά πράγματα...

Τι μένει λοιπόν σε όσους έχουν έτοιμο το συμπέρασμα "ναι αλλά το ΚΚΕ..."; Να λυγίσουν από την ανάποδη το κλαδί και να πιάσουν την ιστορία για την ηγεσία που τσαλαπατά την ιστορία του κόμματος και τα σύμβολά της -που αυτοί θεωρητικά τα έχουν "εικόνισμα", για να θυμηθούμε ένα ιστορικό τσιτάτο του Χαρίλαου. Κι έτσι καταλήγουμε σε κωμικοτραγικά λογικά (;) σχήματα και αφηγήσεις του στυλ:

Ανάθεμα στο ΚΚΕ που προδίδει την ιστορία του ΕΑΜ, το οποίο μας πρόδωσε στη Βάρκιζα.
Ανάθεμα στους επάρατους σταλινικούς που ξεπούλησαν την παράδοση των Λαϊκών Μετώπων, που μας είχαν ξεπουλήσει στην αστική τάξη.
Ανάθεμα και στην ηγεσία που αποκαθήλωσε το Χαρίλαο (ως εικόνισμα) ο οποίος βέβαια ευθύνεται για την πατάτα (και τα ντολμαδάκια) του 89'.

Το ζήτημα δεν είναι φυσικά να σταθούμε σε προδοσίες και πρόσωπα, αλλά να κρίνουμε σφαιρικά τις αιτίες και συνολικά την πορεία που οδήγησε στην κρίση του 89-91. Αυτή τη δύσκολη (αυτο)κριτική μόνο το κόμμα επιχειρεί να την κάνει, αναλύοντας τα προβλήματα στη στρατηγική του, τη στάση του στο ζήτημα της κυβέρνησης -κι αυτό ακριβώς είναι που ξεσηκώνει τις υστερικές αντιδράσεις των... "εικονισματομάχων". Αν δεν το κάνουμε αυτό, το 89' προκύπτει ξαφνικά, μεταφυσικά, σαν κεραυνός εν αιθρία: ("Α, ένα 89! Πώς βρέθηκες εσύ εδώ;"). Και τα προβλήματα αυτά αποτυπώνονται ακόμα και στην αριστερή κριτική (εντός ή εκτός εισαγωγικών) της περιόδου, που μιλούσε πχ για το φως της Περεστρόικα και το σκοτάδι των νεοσταλινικών μεθόδων -ακόμα και σε κάποια σημαντικά κείμενα του Κάππου, που βάλλει μεν από θέση αρχής κατά του κυβερνητισμού, αλλά αφήνει ανοιχτά κάποια παραθυράκια για σχηματισμό άλλου τύπου κυβέρνησης.

Το πρόβλημα δεν ήταν ασφαλώς η αριστερή κριτική, αλλά ο τρόπος με τον οποίο εκφράστηκε και τα σημεία στα οποία εστίασε: το 89' αντιμετωπίστηκε ξεκομμένα από την προγενέστερη περίοδο και ως προδοσία, επειδή κάναμε τον "ιστορικό συμβιβασμό" και την κυβερνητική συνεργασία με τη ΝΔ και όχι για τις επεξεργασίες του 12ου συνεδρίου, τη συγκρότηση του (ενιαίου) Συνασπισμού και την αρχική αμηχανία απέναντι στο ΠαΣοΚ -όπου το αριστεροχώρι έπεσε στο "δις εξαμαρτείν".
Το ΝΑΡ ήταν στην καλύτερη περίπτωση η τιμωρία του κόμματος και το τίμημα που πλήρωσε για τα δεξιά του λάθη-απόκλιση. Αλλά η τιμωρία για ένα λάθος δεν είναι αυτομάτως σωστή και δικαιωμένη ως ανεξάρτητη πολιτική επιλογή.

Βέβαια το βασικό δεν είναι τι θα πεις στους άλλους και πώς θα τους αντιμετωπίσεις. Στον Πασόκο που μιλάει με ύφος για το "βρώμικο 89", λες πολύ απλά πως εμείς απλώς το ξεβρομίσαμε και γίναμε δυστυχώς η κολυμβήθρα που ξέπλυνε τις δικές τους βρομιές. Και αν είναι κάποιος αριστεροχωριανός -που δε φροντίζει καν λεκτικά να διαφοροποιήσει τη σπόντα του περί "βρόμικου 89", παίζεις με τις αντιφάσεις του κι αντιστρέφεις τα ερωτήματα για το σήμερα.

Το βασικό όμως είναι τι θα πούμε εμείς στον εαυτό μας. Και να προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε κάποιες επιλογές στο ιστορικό τους πλαίσιο, για να καταλάβουμε τα λάθη μας και να τα αποφύγουμε, όχι για να τα δικαιολογήσουμε.

Η αλήθεια είναι πως στη δεδομένη χρονική στιγμή, είτε έτσι είτε αλλιώς, μας την είχαν στημένη και μας περίμεναν στη γωνία. Αν δεν μπαίναμε σε κάποια κυβέρνηση συνεργασίας, θα ευθυνόμασταν για τη συγκάλυψη των πράσινων σκανδάλων και για την... ακυβερνησία που έφεραν τα πιο αναλογικά (όπως λέμε πιο έγκυος) εκλογικά συστήματα. Μπρος (αστικός) γκρεμός και πίσω (νεο-αριστερό) ρεύμα. Η μόνη διέξοδος από αυτόν το φαύλο κύκλο, θα ήταν ένας διαφορετικός πολιτικός λόγος -και βασικά λογική- με εντελώς διαφορετικό σκεπτικό, που δε θα την απασχολούσε τι είδους κυβέρνηση θα έχει ο τόπος. Κι αυτό επί της ουσίας, ήταν κάτι που το βρήκαμε μπροστά μας το 2012.

Είναι χαρακτηριστικό επίσης πως τα συγκρατημένα εγκώμια των Συριζαίων προς τον πολιτικό αντίπαλο Μητσοτάκη, του αναγνωρίζουν ότι έσπασε το ταμπού της εισόδου της Αριστεράς στην κυβερνητική εξουσία, που κατά κάποιον τρόπο λείανε το έδαφος για τη σημερινή ΔΦΑ.

Από μια άλλη άποψη, προσωπικά μπορώ να καταλάβω όσους κατάπιαν μεν την πρώτη κυβέρνηση Τζανετάκη, για να μην παραγραφούν τα σκάνδαλα, αλλά διαχώρισαν τη θέση τους από τη δεύτερη οικουμενική του Ζολώτα, όπου δε συνέτρεχε τέτοιος λόγος. Υπήρχε παρόλα αυτά μια... συνέπεια στο σκεπτικό της συμμετοχής σε μία (ακόμα) οικουμενική, χωρίς εκδικητικούς αποκλεισμούς -την οποία το ΠαΣοΚ δέχτηκε τέσσερις μόλις μήνες αφού απέρριπτε την ίδια πρόταση από... "θέση αρχής". Το λάθος ήταν στο βασικό σκεπτικό, όχι στις λεπτομέρειες.

Μιας και μιλήσαμε όμως για "θέση αρχής", ένα τελευταίο εντυπωσιακό στοιχείο είναι οι υπουργικές θέσεις που (δεν) πήρε το ΚΚΕ σε αυτές τις κυβερνήσεις, με βάση και τους εκλογικούς συσχετισμούς. Τα υπουργικά πόστα τα έπιασαν παράγοντες της "ανανεωτικής αριστεράς", όπως ο Κουβέλης και ο Κωνσταντόπουλος, ενώ το μόνο κομματικό στέλεχος που συμμετείχε σε μια υπουργική επιτροπή εν είδει τρόικας, ήταν ο Δραγασάκης, που σήμερα βρίσκεται στο Συνασπισμό. Που πάει να πει πως το κόμμα δεν "ξεπουλήθηκε" το 89' για να γλυκαθεί με τα υπουργικά πόστα και κυβερνητικές ευθύνες. Δεν ήταν έγκλημα-προδοσία, αλλά κάτι χειρότερο: ήταν λάθος. Ακόμα και στα λάθη του, όμως, το ΚΚΕ κράτησε τις αρχές του... 

Για ένα νέο ήθος

Πριν από οτιδήποτε άλλο, θέλω αρχικά να εξηγήσω το νόημα της ανάρτησης. Σου έχει τύχει ποτέ σφε αναγνώστη να έχεις πάρει ένα βιβλίο –έστω και με ένα ευρώ, δεν είναι αυτό το ζήτημα- και να πεις: σιγά μη το διαβάσω ποτέ αυτό, πού θα μου χρησιμέψει; Το λοιπόν η ανάρτηση αυτή έχει αυτό ακριβώς το νόημα. Ήταν ανόητη επιλογή, φτηνή με όλη τη σημασία της λέξης (λιγότερο κι από ένα ευρώ νομίζω) αλλά άξιζε τα λεφτά της κι ήξερα πως κάποια μέρα θα μου χρησιμεύσει κάπου.

Ακολουθεί λοιπόν ο πρόλογος του βιβλίου «για ένα νέο ήθος» από τις εκδόσεις σιδερη, του μιχάλη λιάπη, το οποίο κυκλοφόρησε μες στο 89’, μια χρονιά ανεξάντλητη σε παραγωγή καλτ διαμαντιών. Αξίζει να τη διαβάσουμε προσεκτικά, να προβληματιστούμε, να παραδειγματιστούμε από το μιχάλη λιάπη, να παραγγείλουμε μαζικά το βιβλίο του από το παλαιοπωλείο της περιοχής μας, να δούμε το φως το αληθινό και να μας φωτίσουν τα ιδανικά που πρεσβεύει.

Τάξις και ηθική… όπως έλεγαν κι οι παλιότεροι.

 Το Έθνος δοκιμάζεται σήμερα οδυνηρά. Ο Δημόσιος Βίος γνωρίζει μια χωρίς προηγούμενο παρακμή. Υφίσταται μιας βαρειάς μορφής αποσύνθεση. Οι Δημοκρατικοί θεσμοί έχουν πάψει να λειτουργούν. Η κοινωνία μαραζώνει, παραμένει στάσιμη στις εξελίξεις του πολιτισμού. Και ο λαός, περιθωριοποιημένος, βαθύτατα ανησυχεί. Βρίσκεται σε απόγνωση. Ποιες είναι οι ελπίδες του; Από πού να κρατηθεί; Πώς να λυτρωθεί; Αφού τα πάντα έχουν μολυνθεί. Οι αξίες έχουν ισοπεδωθεί, το Δημόσιο Ήθος έχει διαβρωθεί.

Αλλά ποιο Ήθος;

Πού βρίσκεται και ποιος τηρεί σήμερα αυτόν τον άγραφο κώδικα ατομικής και δημόσιας συμπεριφοράς που αποτελείται από διαχρονικούς, αναλλοίωτους κανόνες, αμετάβλητους στο χρόνο και στους πολιτισμούς, που αποτελείται από αξίες και αρετές;

Όταν αυτές οι αξίες σήμερα θεωρούνται ξεπερασμένες και περιφρονούνται. Η αξιοπρέπεια, η αλληλεγγύη, ο σεβασμός, η περηφάνεια, ακόμη και το περίφημο ελληνικό «φιλότιμο» είναι «είδη» σε πλήρη ανεπάρκεια… Είδη που τείνουν να εξαλειφθούν.

Όταν τα κριτήρια εξέλιξης στις βαθμίδες της κοινωνικής κλίμακας, δεν είναι αξιοκρατικά και ηθικά αλλά οπορτουνιστικά ή και κομματικά. Και για να «προχωρήσεις» χρειάζεσαι τις πλέον ταπεινές ιδιότητες… Έτσι ώστε «προσόν» σήμερα είναι, να μην έχεις προσόντα!

Όταν η εξουσία ασκείται αυταρχικά, καταχρηστικά αφού η κατάκτησή της έχει σαν αντικείμενο τη νομή της και την απόλαυση των αγαθών της, όπως της ιδιοποίησης του Δημόσιου Πλούτου… Και όταν το ύφος αυτής της εξουσίας είναι αναχρονιστικό και αλλαζονικό ωσάν εκείνοι που την κατέχουν να την έχουν αναλάβει «κληρονομικώ δικαιώματι» ή «Ελέω Θεού»…

Όταν ο εκχυδαϊσμός στον πολιτικό ανταγωνισμό έχει υποκαταστήσει τις θεμιτές κομματικές αντιπαραθέσεις. Και οι ύβρεις, οι συκοφαντίες, η λάσπη και τα ψεύδη έχουν πάρει τη θέση του ήπιου πολιτικού λόγου.

Όταν κυριαρχεί ο αμοραλισμός, αφού σε σύνθημα της εποχής έχει αναγορευθεί το μακιαβελικό: «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Και όταν βασιλεύει η υποκρισία, σε σημείο μάλιστα να έχουν παραποιηθεί οι έννοιες των λέξεων και οι «δημοκράτες» να είναι οι πιο αυταρχικοί, οι «προοδευτικοί» οι πιο αναχρονιστικοί, οι «τίμιοι» να είναι οι καταχραστές και οι φαύλοι…

Όλα αυτά τα εκφυλιστικά φαινόμενα συνθέτουν τη διαγωγή της ηγεσίας του τόπου που για να κρατηθεί στην κορυφή έχει διαφθείρει το λαό. Με μοχλό εκμαυλισμού το λαϊκισμό, που αντιστρέφει την αλήθεια, που αποσαθρώνει τη συνεκτική ύλη του κοινωνικού ιστού της χώρας, που εμπορεύεται τους λαϊκούς πόθους, που κολακεύει τέλος τις αδυναμίες του πολίτη και του «εξιτάρει» τις ενστικτώδεις αντιδράσεις του.

Ο λαός έτσι κατέστη απαθής, απονευρωμένος από τα υγιή αντανακλαστικά του, παγιδευμένος στη σύγχυση και στην ευδαιμονιστική μακαριότητα.

Η κοινωνία έφθασε –φευ- στα όρια της αντοχής της. η διάβρωση έχει επεκταθεί παντού. Σ’ όλα τα λαϊκά στρώματα, σ’ όλες τις κοινωνικές βαθμίδες. Ακόμη και σ’ όλες τις πολιτικές παρατάξεις. Αφού αυτό το Πασοκικό μοντέλο αναπαράγεται με μορφή επιδημίας, προσβάλλοντας και μολύνοντας την αδύναμη κοινωνία μας, επιρρεπή άλλωστε στην δημαγωγία και ευπρόσβλητη στο λαϊκισμό.

Χρειαζόμαστε λύτρωση. Να αποτινάξουμε το ζυγό του ηθικού μαρασμού, του κυνισμού, της δημοκρατικής εξαθλίωσης και του εξευτελισμού της ανθρώπινης προσωπικότητας.

Χρειαζόμαστε ένα άλλο Δημόσιο ήθος. Το αυθεντικό ήθος.

Ήθος που να βιώνει και να επιβιώνει τις πάγιες αξίες και αρετές του Έθνους.

Ήθος που να εμφυσά οράματα στο λαό, να κτίζει ιδανικά, να σφυρηλατεί αξίες.

Ήθος που να αμύνεται στον ευδαιμονισμό του πολιτισμού μας και στην αλλοτρίωση του καταναλωτισμού και της ψευδοκουλτούρας.

Ήθος που να διαπλάθει δημοκρατικούς χαρακτήρες, που να διαπαιδαγωγεί τον πολίτη πνευματικά και ηθικά, καλλιεργώντας τις αρετές του.

Ήθος, που να παραδειγματίζει το λαό και να εξυγιαίνει την νοοτροπία του. αλλά πάνω απ’ όλα, πάνω από την κάθαρση και την πολιτική ομαλότητα, πάνω απ’ την ανάπτυξη και την ευημερία, πάνω απ’ όλα, χρειαζόμαστε αυτοκάθαρση. Εξαγνισμό.

Χρειαζόμαστε αναβάπτιση σ’ ένα νέο ήθος, νέο με την έννοια του άλλου, του διαφορετικού, από το σημερινό, ανάλογο εκείνου που υπήρχε στους ακμάζοντες πολιτισμούς, αυτό που συντίθεται από τις αιώνιες αξίες της ανθρώπινης κοινωνίας, αυτό άλλωστε που αποτελεί την πεμπτουσία της «αρετής».

Χρειαζόμαστε μια αντεπίθεση ήθους.

Γιατί καμιά πρόοδος δεν μπορεί  να συντελεσθεί αν δε θεμελιώνεται πάνω σε ηθικές βάσεις, πάνω σε ηθικές αξίες που επιβιώνουν και πολιτευμάτων, ακόμα και πολιτισμών.

Τα κείμενα που ακολουθούν, άρθρα και συνεντεύξεις που δημοσιεύθηκαν στον Τύπο τους τελευταίους 16 μήνες, περιέχουν την αγωνία για την πορεία του τόπου. Έρχονται σα συνεπή συνέχεια του προηγούμενου βιβλίου μου «Για μια ριζοσπαστική ανανέωση», που πάλι με μια σειρά άρθρων μου προσδιόριζα το περιεχόμενο αλλά και την ανάγκη αυτής της ανανέωσης, σε πρόσωπα, σε μεθόδους, σε θεσμούς και κυρίως σε νοοτροπία. Στο οριακό όμως σημείο που έχουν φτάσει σήμερα τα πράγματα είναι φανερό ότι χρειάζεται μια βαθειά τομή στην πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα, μια επαναφορά των βασικών αξιών του πρόσφατου παρελθόντος και μια αρμονική τους σύζευξη με το μέλλον. Χρειάζεται αναμφίβολα να συστρατευθούν οι παγιωμένες αξίες του παρελθόντος που τόσο έχουν εγκαταλειφθεί, με τις ανάγκες και τα οράματα του μέλλοντος, όπως αυτά προσδιορίζονται, τόσο από την εθνική μας ταυτότητα όσο και από τις διεθνείς εξελίξεις και τα ρεύματα της εποχής.

Αν όμως, όπως καταδεικνύεται, η ανανέωση και ο αναπροσδιορισμός είναι η λύση, φαίνεται πως η προϋπόθεση είναι το ήθος.

Τα κείμενα λοιπόν αυτά έρχονται να εκφράσουν την απόλυτη πολιτική προτεραιότητα, την κοινωνική και κατηγορηματική πλέον επιταγή, της αποκατάστασης του Ελληνικού ήθους. Είναι πολιτικά κείμενα ποικίλου περιεχομένου, που βέβαια συνδέονται με την επικαιρότητα της εποχής που δημοσιεύθηκαν και από τα οποία λίγο πολύ αναδύεται ο σκεπτικισμός για το σημερινό τέλμα και τις προοπτικές της Δημοκρατίας.

Αλλά ταυτόχρονα και η αισιοδοξία. Γιατί αρνούμαι το μοιρολατρικό «Αυτός είναι ο λαός…». Και από τη στιγμή που διαπιστώνονται τα αίτια της σημερινής κακοδαιμονίας, είναι πια υπόθεση της κοινής λογικής να αποθεραπευθούν. Αρκεί όλοι εμείς που ασχολούμεθα με τα κοινά να συνειδητοποιήσουμε την αποστολή μας, να αρθούμε στο ύψος των σημερινών δύσκολων περιστάσεων, να εγκαταλείψουμε την ιδιοτέλεια και το μικροκομματισμό. Και να αποδωθούμε σ’ έναν αγώνα δημοκρατικής αφύπνισης του λαού.

Από μας του ίδιους εξαρτάται το μέλλον μας.

Βέβαια το Δημόσιο Ήθος διδάσκεται. Ιδίως σ’ ένα λαό που δεν έχει μόνο ελαττώματα αλλά και αρετές. Αυτές τις αρετές πρέπει να του καλλιεργήσουμε. Και διδάσκεται απ’ τους πολιτικούς ταγούς, που η κύρια αποστολή τους είναι ακριβώς αυτή. Ο παραδειγματισμός με την προσωπική και δημόσια διαγωγή τους, για την ποιοτική ανύψωση του λαού. Το σημερινό ελληνικό αίτημα της ιστορίας είναι περισσότερο από ένα κράτος δικαίου, το κράτος ήθους.

Η πορεία του ΚΚΕ μετά το 1988

Σήμερα η κε του μπλοκ αναδημοσιεύει ένα ακόμα απόσπασμα από το κείμενο του πγ της κετουκε στο τρέχον τεύχος της κομεπ, για την «πορεία αποκατάστασης του επαναστατικού χαρακτήρα του κκε». Πρόκειται για το τελευταίο μέρος του κειμένου και περιλαμβάνει τις εκτιμήσεις του πγ για τη στρατηγική του κόμματος από το 88’ ως και τις μέρες μας, με την προγραμματική επεξεργασία του 19^ου συνεδρίου. Ο τίτλος του κειμένου είναι δικός μου, όπως άλλωστε και ο χρονικός διαχωρισμός. Επέλεξα να τα αναδημοσιεύσω γιατί θεωρώ ότι αφορούν μία πολύ σημαντική περίοδο με κρίσεις και συμπεράσματα για την πορεία του κόμματος, που διατυπώνονται για πρώτη φορά –σε τέτοια έκταση και με τόση σαφήνεια τουλάχιστον- κι αξίζει συνεπώς να σημειωθούν και να αναδειχθούν.

Παραλείπω συνειδητά το ενδιάμεσο κομμάτι, που είναι ίσως και το πιο ουσιαστικό μέρος, για τα ιδεολογικά-θεωρητικά προβλήματα στην προγραμματική αντίληψη του κόμματος μεταξύ των δύο κρίσεων του 68’ και του 91’. Η αναδημοσίευση αυτή (που είναι κι η τελευταία) δεν έχει το νόημα να αποτρέψει τον αναγνώστη να αγοράσει της κομεπ, αλλά αντιθέτως να του εγείρει το ενδιαφέρον για να την πάρει και να διαβάσει προσεκτικά ολόκληρο το κείμενο. Καλή ανάγνωση.

-.-.-

Η απόφαση της Ολομέλειας της Κε του Δεκέμβρη του 1988 επικύρωσε το πόρισμα της ομάδας εργασίας ΚΚΕ-ΕΑΡ, το εκτίμησε ως μια πρώτη προσέγγιση ανάμεσα στα δύο κόμματα σε βασικά θέματα, με συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν με αμοιβαίες υποχωρήσεις. Εκτιμούσε ότι μπορούσε να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας προγραμματικής διακήρυξης των δυνάμεων της Αριστεράς και της προόδου, που θα έβαζε τις βάσεις ενός συνασπισμού μακράς πνοής, αποτελούσε επίσης κείμενο προετοιμασίας του εκλογικού προγράμματος, με τη συμβολή των απόψεων και των ιδεών όλων των δυνάμεων που θα έπαιρναν μέρος σ’ αυτόν (σελίδα 147 των ντοκουμέντων «Από το 12ο στο 13ο Συνέδριο του ΚΚΕ»).

Σημειωνόταν επίσης ότι το κοινό πόρισμα της ομάδας εργασίας ΚΚΕ-ΕΑΡ διέρρευσε από την επιτροπή που το επεξεργαζόταν πριν να έλθει στο ΠΓ και στη συνέχεια στην ΚΕ για συζήτηση κι απόφαση. Αποτελεί κι αυτό ένα δείγμα, ανάμεσα σε χιλιάδες άλλα, για το πώς οι οπορτουνιστές μέσα κι έξω από το Κόμμα προσπαθούσαν να το φέρουν προ τετελεσμένων γεγονότων. Δεν είναι βέβαια ζήτημα του παρόντος κειμένου η συζήτηση για τα γενικά και ειδικά προβλήματα που συνδέθηκαν και με τη διαδικασία συγκρότησης του «Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου».

Κάτω από το παραπάνω πρίσμα, στις εκλογικές αναμετρήσεις της περιόδου 1989-1991 το Κόμμα δεν κατέβηκε αυτοτελώς στις εκλογές, αλλά ως «Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου»· πήρε μάλιστα στην πλάτη του την ευθύνη να πριμοδοτήσει και βουλευτές που ανήκαν στις άλλες δυνάμεις του φορέα, πριν απ’ όλα της οπορτουνιστικής ΕΑΡ ή πρώην «ΚΚΕ εσωτερικού». Στο ίδιο πλαίσιο έγινε ενιαία κοινοβουλευτική ομάδα, αναστάλθηκε μέρος της δραστηριότητας της ΚΝΕ, όπως το Φεστιβάλ, που διοργανώθηκε ως του «Συνασπισμού».

Το 1989 το ΚΚΕ, με απόφαση της ΚΕ και του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ, προχώρησε στη συμμετοχή σε κυβέρνηση συνεργασίας μεταβατικής-υπηρεσιακής και όχι κανονικής προγραμματικής, αρχικά με τη ΝΔ και στη συνέχεια και με τη συμμετοχή του ΠΑΣΟΚ. Οι λόγοι σχηματισμού ης πρώτης κυβέρνησης, με τη ΝΔ είναι γνωστοί, να κερδηθεί ο απαιτούμενος χρόνος μέχρι τις επόμενες εκλογές ώστε να μην παραγραφεί το σκάνδαλο Κοσκωτά, το οποίο από σκοπιμότητα, πριν απ’ όλα από την πλευρά της ΝΔ, μετατράπηκε σε μείζον πολιτικό πρόβλημα ώστε να διευκολυνθεί η επιστροφή της στη διακυβέρνηση ύστερα από 8 χρόνια ΠΑΣΟΚικής θητείας. Η δεύτερη κυβέρνηση με τη συμμετοχή και του ΠΑΣΟΚ έγινε με στόχο να αποκλειστούν οι αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις σε μια περίοδο που το πρώτο κόμμα δεν είχε την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να διαμορφώσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Δεν είναι της πρόθεσης του κειμένου να προχωρήσει σε μια πιο λεπτομερειακή ανάλυση της περιόδου εκείνης, που σίγουρα η επιλογή της συγκυβέρνησης όξυνε την κρίση που υπέβοσκε στο Κόμμα και η οποία με ευθύνη των δεξιών κι «αριστερών» οπορτουνιστών είχε μεταφερθεί μελετημένα και μέσα στην ΚΝΕ. Και οι δύο ομαδοποιήσεις, που δρούσαν καθαρά ως φράξιες, αλληλεπικαλύπτονταν και αλληλοσυνεργάζονταν, δεν ασκούσε κριτική η μία στην άλλη, ενώ εμφανίζονταν με εκ διαμέτρου διαφορετικές απόψεις. Στην πραγματικότητα συνέβαινε το αντίθετο. Είχαν πλήρη σύμπνοια μεταξύ τους όσον αφορά την πολεμική κατά της πλειοψηφίας της ΚΕ με στόχο την αλλοίωση του επαναστατικού χαρακτήρα του Κόμματος, την ανοιχτή απομάκρυνσή του από το μαρξισμό-λενινισμό.

Δε θα σταθούμε επίσης στη στάση των περίφημων συμμάχων των οπορτουνιστών στο πλαίσιο του τότε ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ που, μόλις ξέσπασε ανοιχτά η κρίση στο Κόμμα, έπαιρναν αποστάσεις –οι περισσότεροι- στο σχηματισμό των δύο κυβερνήσεων για να στριμώξουν το Κόμμα στη γωνία και ν’ ανοίξουν διαύλους επικοινωνίας με το ΠΑΣΟΚ.

ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ

1. Η συμμετοχή και στήριξη των δύο κυβερνήσεων του 1989-1990 από τυπική πλευρά δεν αποτελεί παραβίαση του Προγράμματος του Κόμματος, δεδομένου ότι στη γενικότητά της ήταν ενταγμένη στη λογική της συνεργασίας και με αστικές πολιτικές δυνάμεις. Εκφραζόταν ακόμα και η αντίληψη ότι, όταν το αστικό πολιτικό σύστημα δυσκολεύεται εξασφαλίσει σταθερή αστική κυβέρνηση κι επομένως εμφανίζεται ένα είδος αστάθειας, που έχουν διαπαιδαγωγήσει το λαό να τη φοβάται αντί να την αξιοποιεί, τότε δεν είναι θέμα αρχής το Κόμμα να μετέχει ή να στηρίζει κυβέρνηση για τη σταθεροποίηση, που θα εξασφάλιζε βελτίωση της θέσης του.

Για πολλά χρόνια μετά από το 1974, κεντρικό πολιτικό αίτημα αποτέλεσε η διεκδίκηση της απλής αναλογικής όχι μόνο ως εκλογικό σύστημα που εξισώνει για όλα τα κόμματα τις προϋποθέσεις για την εκλογή βουλευτή, αλλά και ως σύστημα που μπορούσε να στερήσει από την αστική τάξη τη δυνατότητα μονοκομματικής κυβέρνησης, ως κλειδί για πολιτική συνεργασία, για την ανάδειξη του ΚΚΕ σε ρυθμιστή στο σχηματισμό κυβέρνησης.

2. Η συμμετοχή του Κόμματος σε τέτοιες κυβερνήσεις φούντωσε μέσα στο Κόμμα τον οπορτουνισμό, που σήκωσε ανοιχτά κεφάλι μ’ επικεφαλής μέλη της ΚΕ και τον τότε ΓΓ Γρηγόρη Φαράκο.

3. Ως επακόλουθο των αναλύσεών μας για το τι πραγματικά σήμαινε κρίση του πολιτικού συστήματος (που βεβαίως δεν ταυτίζεται με αδυναμία για ένα διάστημα να εξασφαλίσει σταθερή κυβέρνηση) ήταν η εκτίμηση ότι το σκάνδαλο Κοσκωτά και η διάψευση ελπίδων από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ μπορούσε να οδηγήσει στη μεγάλη αποδυνάμωσή του κι έτσι ν’ απελευθερωθούν οι εργατικές λαϊκές δυνάμεις που ήταν εγκλωβισμένες, να δυναμώσει ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ πολιτικά και κοινοβουλευτικά ή να σχηματιστεί μια νέα αντιιμπεριαλιστική αντιμονοπωλιακή σοσιαλδημοκρατία που θα ευνοούσε τη συνεργασία και νέο κυβερνητικό συνασπισμό στο πλαίσιο του αστικού κράτους, στο έδαφος του καπιταλισμού. Να έσπαγε δηλαδή η συσκευασία που έκλεινε μέσα το «καλό» και το «κακό» ΠΑΣΟΚ. Η άποψη για την «καλή» και «κακή» σοσιαλδημοκρατία κυριαρχούσε σε όλον τον 20ό αιώνα, σε πείσμα των πραγματικών εξελίξεων και των χιλιάδων αποδείξεων από την εποχή ακόμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και κυρίως από το διάστημα του Μεσοπολέμου.

4. Η αποδυνάμωση του αστικού πολιτικού συστήματος μπορεί να συντελείται σταδιακά ή και με γρήγορους ρυθμού ανάλογα με την όξυνση των εσωτερικών αντιφάσεών του και την αντανάκλασή της στο εσωτερικό πολιτικό επίπεδο και σ’ επίπεδο διακρατικών συμμαχιών. Βέβαια πρόκειται για διαδικασία που επιδρά στις διαθέσεις της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων, στην πρόοδο της πολιτικής συνειδητοποίησης, τον απεγκλωβισμό σε κάποια έκταση και βάθος από τη στρατηγική της καπιταλιστικής ανάπτυξης, και όχι γενικά γιατί υπάρχει δυσαρέσκεια εξαιτίας οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων σε θέματα ηθικής, δημοκρατίας, διαχείρισης απέναντι στα αστικά κόμματα.

Οι εξελίξεις κατά το 2012, συμπεριλαμβανομένων και των εκλογών, προσφέρουν ισχυρή απόδειξη για το γεγονός ότι η κρίση για μεγάλα αστικά κυβερνητικά κόμματα δεν ταυτίζεται με την πραγματική αστική πολιτική κρίση. Ουσιαστική αποδυνάμωση του αστικού πολιτικού συστήματος δεν υπήρξε, όπως προέκυψε και από τις εκλογές του Ιούνη, όπου η παλιά διαχωριστική γραμμή «Δεξιά-αντιΔεξιά» πήρε τη μορφή «Μνημόνιο-Αντιμνημόνιο».

Τα επίσημα κόμματα της αστικής τάξης καταποντίστηκαν –ιδιαίτερα το ΠΑΣΟΚ- κι όμως το αστικό πολιτικό σύστημα, όσο κι αν δεν μπορεί να διαχειρίζεται τη λαϊκή δυσαρέσκεια με την ίδια ευκολία, όσο κι αν δεν μπορεί να υπηρετείται από μονοκομματικές κυβερνήσεις, έχει σημαντικές εφεδρείες, ανάμεσα στις οποίες δεσπόζουσα θέση κατέχει ο ΣΥΡΙΖΑ.

Η ΠΟΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ

ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΚΕ ΑΠΟ ΤΟ 1991

Το 14ο Συνέδριο αποτελεί τομή με την έννοια ότι προετοίμασε ιδεολογικά και πολιτικά την πορεία επαναστατικής ανασυγκρότησης του ΚΚΕ, κυρίως προετοίμασε τα επόμενα χρόνια το Πρόγραμμα του 15ου Συνεδρίου. Το Πρόγραμμα του 15ου Συνεδρίου, ως αποτέλεσμα της ωρίμανσης του Κόμματος, αλλά και συστηματικής μελέτης των εξελίξεων, στη βάση των επεξεργασιών εκτίμησης της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, της μελέτης της ιστορίας του Κόμματος, δηλαδή της στρατηγικής του την περίοδο 1949-1968, αντικαταστάθηκε με νέο Πρόγραμμα στο 19ο Συνέδριο.

Στο 15ο Συνέδριο το 1996 έμεινε ως παλιό, ανεδαφικό, αποπροσανατολιστικό αποτύπωμα στο νέο τότε Πρόγραμμα του Κόμματος μια φράση που συνιστούσε εκτίμηση πιθανότητας ανάδειξης, μέσω κοινοβουλίου, κυβέρνησης αντιιμπεριαλιστικών αντιμονοπωλιακών κοινωνικών δυνάμεων που, κάτω από προϋποθέσεις και στο βαθμό που έπαιρνε ριζικά μέτρα, μπορεί ν’ άνοιγε την επαναστατική διαδικασία. Στο Πρόγραμμα δεν ήταν σαφής (ως συνέπεια του επιπέδου της ωριμότητας, άρα και της ικανότητας ν’ απαλλαγούμε από λαθεμένες κληρονομημένες αντιλήψεις) η σχέση του Κόμματος με το Αντιιμπεριαλιστικό Αντιμονοπωλιακό Δημοκρατικό Μέτωπο, η στάση του Κόμματος απέναντι στο ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης που θα εξέφραζε συμφέροντα αντιιμπεριαλιστικών αντιμονοπωλιακών δυνάμεων. Δεν υπήρχε ρητή αναφορά ότι το ΚΚΕ δεν έχει θέση σε καμία κυβέρνηση στο έδαφος του καπιταλισμού, ζήτημα που ξεκαθάρισε το 19ο Συνέδριο και ως αποτέλεσμα μελέτης της πείρας του 20ού αιώνα, τόσο του Κόμματος όσο και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος. Με το τότε επίσης επίπεδο ωρίμανσης του Κόμματος, αλλά και τις περιορισμένες από τα ίδια τα πράγματα τότε δυνατότητες επεξεργασιών, οι προγραμματικές κατευθύνσεις αποτελούσαν περισσότερο μέτωπα πάλης και λιγότερο συνεκτικό και συμπυκνωμένο πρόγραμμα.

Το 15ο Συνέδριο ξεκαθάριζε ότι η συμμαχία δε συμπεριλαμβάνει όλα τα ενδιάμεσα κοινωνικά στρώματα, ούτε βεβαίως τμήματα της αστικής τάξης. Οι ελλείψεις στο Πρόγραμμα του Κόμματος, ορισμένες αμφισημίες δεν μπορεί να υποσκελίσουν τη μεγάλη σημασία του Προγράμματος του 15ου, που έλυσε το πιο βασικό ζήτημα, την κατάργηση των σταδίων, το σαφή προσδιορισμό του χαρακτήρα της επανάστασης ως σοσιαλιστικού, ζήτημα που δεν εξαρτάται από το συσχετισμό δυνάμεων, αλλά το χαρακτήρα της εποχής.

Έχει ενδιαφέρον για το ζήτημα που διαπραγματεύεται το άρθρο αυτό ένα σημείο των Θέσεων της ΚΕ για το 14ο Συνέδριο, στη Θέση 38, στο οποίο δινόταν μια πλευρά στο ερώτημα: Αν η ένταση της κρίσης θα ήταν μικρότερη σε σύγκριση με την έκταση και το βάθος που πήρε. Συγκεκριμένα αναφερόταν:

«Η ένταση και έκταση της κρίσης στο Κόμμα θα ήταν πολύ μικρότερη αν η προηγούμενη ΚΕ εξασφάλιζε τη σωστή προετοιμασία του 13ου Συνεδρίου και διαμόρφωνε όρους συζήτησης των διαφορετικών απόψεων, στην ουσία διαφορών, με βάση τις αρχές και τους κανόνες λειτουργίας του Κόμματος […] Η προσπάθεια που έκανε η πλειοψηφία της ΚΕ να συντεθούν οι διαφορετικές απόψεις ξεκινούσε από τη θέληση να αποτραπεί η ρήξη και διάσπαση. Η όλη μετασυνεδριακή πορεία απόδειξε ότι η σύνθεση μπορεί να γίνει μόνο στο βαθμό που υπάρχει κοινή ιδεολογική αφετηρία, ενιαία ιδεολογική, πολιτική και οργανωτική δομή. Οι διαφορές όμως ήταν βαθύτατες και σε τελευταία ανάλυση αφορούσαν την αναγκαιότητα ύπαρξης Κομμουνιστικού Κόμματος και κομμουνιστικού κινήματος στην εποχή μας. Γι’ αυτό και η κρίση δεν μπόρεσε να αποφευχθεί».

Εξάγεται λοιπόν ένα πολύτιμο, στην ουσία αυτονόητο συμπέρασμα. Σε περιόδους που για διάφορους λόγους ο οπορτουνισμός απειλεί το Κόμμα από τα μέσα ή δυσκολεύει ακόμα την αποτελεσματικότητά του, διαβρώνει την ιδεολογικοπολιτική του ενότητα, η ΚΕ έχει την ευθύνη να θέσει μπροστά στα μέλη του Κόμματος τις διαφορές και τα μέλη του Κόμματος μετά λόγου γνώσης κι ευθύνης να δώσουν λύση από τα κάτω προς τα πάνω. Σύνθεση διαφορών σε ιδεολογικό και προγραμματικό επίπεδο δεν μπορεί να γίνει, και, αν γίνει, τότε το Κόμμα μετατρέπεται σε οπορτουνιστικό και μόνο, γιατί εκφράζει συμβιβασμό ανάμεσα σε αντιδιαμετρικές απόψεις. Η λεγόμενη «ενότητα μέσ’ από τη διαφορετικότητα», η σύνθεση διαφορετικών απόψεων σε θέματα ιδεολογίας και προγράμματος, στο όνομα να μη γίνει διάσπαση, λειτουργεί ως ο πιο ασφαλής δρόμος για τη μετάλλαξη του Κόμματος ή για την αυτοπεριθωριοποίησή του, ακόμα και την αυτοδιάλυση που την γνωρίσαμε ως εξέλιξη σε πολλά κομμουνιστικά κόμματα μετά από το 1991.

Το ΚΚΕ μετά από το 19ο Συνέδριο είναι πιο δυνατό γιατί διαθέτει επεξεργασμένη επαναστατική στρατηγική που είναι προϊόν και της καθοδηγητικής μας κοσμοθεωρίας, του μαρξισμού-λενινισμού, αλλά και της συστηματικές μελέτης των εξελίξεων που συμβάλλουν στην ανάπτυξή της. Είναι πιο δυνατό γιατί είναι στην πρώτη γραμμή της συσπείρωσης και πάλης στα καθημερινά οξυμένα προβλήματα των εργαζομένων, γιατί με ουσιαστικό τρόπο παλεύει  τη στρατηγική με τακτική ευέλικτη, αλλά και με συνείδηση ότι τα όρια της ευελιξίας της προσδιορίζονται από τη στρατηγική.

Ό,τι κατάφερε το Κόμμα από το 1991, χρονιά της κρίσης και ολοκλήρωσης της νίκης της αντεπανάστασης στην ΕΣΣΔ, οφείλεται στο γεγονός ότι πάντα ήταν στενά δεμένο με την πάλη της εργατικής τάξης και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων, ότι πάλεψε σθεναρά άλλοτε μ’ επιτυχία, άλλοτε με λάθη και αντιφάσεις τον οπορτουνισμό, ότι δε μετατράπηκε σε οπορτουνιστικό κόμμα, ότι είχε και έχει το σθένος να μελετάει κριτικά κι αυτοκριτικά την πορεία του, ν’ αναγνωρίζει λάθη και αδυναμίες δημόσια. Από την άποψη αυτή αξίζει να επαναλάβουμε την τελευταία φράση στην εισαγωγή του Β’ τόμου του Δοκιμίου Ιστορίας του Κόμματος: «Ασπίδα του Κόμματος είναι η ίδια η εργατική τάξη, οι πρωτοπόροι νέοι και νέες εργατικής και λαϊκής καταγωγής, οι συνειδητοί επιστήμονες και επιστημόνισσες, γιατί επιστήμη είναι αλήθεια, γιατί αλήθεια για την κοινωνική πρόοδο σημαίνει σοσιαλιστική κομμουνιστική προοπτική».

Τσίχλα δίχως ζάχαρη

Μία από τις πρώτες παιδικές αναμνήσεις στην οικογένεια, μαζί με τους δίσκους του χάρρυ κλυνν (κασέτες βασικά), τη φρουτοπία και το λάντα που έγινε αποθήκη για τις εφημερίδες, ήταν μια άλλη εφημερίδα, το ποντίκι. Ή μάλλον πρώτα ο ρίζος, με την υδρόγειο στα διεθνή, τις γελοιογραφίες του στάθη και τα προγνωστικά για το δελτίο προπό κάθε παρασκευή -πάλι καλά που δεν είχαμε βάλει και ζώδια δηλ τότε! Και αν δει κανείς φάσεις και στιγμιότυπα από τους αγώνες της εποχής, σίγουρα θα πετύχει κάποια διαφήμιση του ριζοσπάστη στις πινακίδες των μεγάλων γηπέδων: οακα, νέα φιλαδέλφεια, αλεξάνδρειο, κτλ.

 Εμένα πάντως μου είχε κερδίσει το ενδιαφέρον η στήλη με τις προβλέψεις, ίσως γιατί μου άρεσε να ζωγραφίζω πάνω στα αποκόμματα του προπό με τα κουτάκια, ενώ λίγο αργότερα ο άβερελ με άφηνε να συμπληρώνω ένα δελτίο αξίας 240 δραχμών, με τρεις διπλές παραλλαγές, και περίμενα να πιάσω 13άρι μαζί με το ρίζο. Και αν σου κάτσει;

Στις άλλες σελίδες δεν έβρισκα πολλά πράγματα να διαβάσω κι έτσι μου ήταν δύσκολο να καταλάβω γιατί με δούλευαν τα άλλα παιδάκια στη γειτονιά, που αγοράζαμε ριζοσπάστη και όχι κάποια αστική φυλλάδα. Όπως και ένας άλλος γνωστός, που είχε επιπλέον να αντιμετωπίσει και την «εσωκομματική» πίεση του αδελφού του: «αφού ποτέ δεν κερδίζουμε, πάλι με αυτούς θα είμαστε ρε σωτήρη;» Και δεν είναι μόνο η σκληρή αθωότητα των παιδιών που ειρωνεύονται τα πάντα, ή η τάση τους να υποστηρίζουν τους πρώτους και τους νικητές. Πρέπει να το αποδώσουμε στη συνολική επίδραση του πολιτικού κλίματος της εποχής και την επέλαση της επικείμενης αντεπανάστασης.

Κι ύστερα ήρθε το 89’ και το σπίτι σταμάτησε να αγοράζει ριζοσπάστη για μερικά χρόνια –και όταν τον ξανάδε ο κύρης του, μετά από καμιά δεκαετία περίπου, γούρλωσε λίγο τα μάτια στην αρχή, αλλά το αποδέχτηκε στωικά. Περάσαμε ένα σύντομο μεταβατικό διάστημα με διάφορα υποκατάστατα (έθνος, ελευθεροτυπία) πριν καταλήξουμε στο πριν –αν και ο σπαρίλας ήταν ακόμα πολύ μικρός, όπως του είχε πει η αλέκα σε μία από τις τελευταίες της συνεντεύξεις τύπου ως γγ (δείτε εδώ το επίμαχο σημείο μετά το 1.01.30). Και στο μεσοδιάστημα αυτό δοκιμάσαμε για λίγο και το ποντίκι, πολλά χρόνια πριν πέσει στα χέρια του δελατόλλα κι αλλάξει ριζικά το στιλ του.

Εν τω μεταξύ η δική μου σχέση με τις εφημερίδες είχε αναβαθμιστεί θεαματικά, καθώς μου άρεσε πλέον να μουντζουρώνω στους τίτλους τα κενά στα στρόγγυλα γράμματα, όπως το ρο και το άλφα. Προτιμούσα όμως το ποντίκι για να διαβάζω τις γελοιογραφίες και βασικά τα φωτομοντάζ, με τις αυτοσχέδιες λεζάντες και τα μαύρα γυαλιά που φορούσαν σκοπίμως στον άμαχο πληθυσμό για να μην τον εκθέτουν δημόσια. Τις άλλες σελίδες τις ξεφύλλιζα απλώς τροχάδην, μέχρι να πετύχω την επόμενη γελοιογραφία.

Είναι λοιπόν συγκινητικό να ανακαλύπτεις πως σε έναν κόσμο που δε σε λυπάται και μεταβάλλεται διαρκώς γκρεμίζοντας τις σταθερές των παιδικών σου χρόνων, το παλιό διατηρείται διαλεκτικά σε ανηρημένη μορφή στο παρόν και κάποιες αξίες παραμένουν αναλλοίωτες στον χρόνο. Τα δελτία του προπό δεν έχουν πια κουτάκια και το παιχνίδι έχει υπερσκελιστεί από το στοίχημα., αλλά ο τζόγος ζει και βασιλεύει. Η διεθνής καπιταλιστική μεθοδολογία σαμποτάρει σταθερά την πρωτοβουλία της κολχόζνικης ιδιοκτησίας. Ο υποκειμενικός παράγοντας παραμένει αιώνια ανώριμος και βαδίζει ολοταχώς προς τον γκρεμό. Και στο ποντίκι το μόνο που διαβάζεται είναι οι γελοιογραφίες και τα φωτομοντάζ των γελοιογράφων.

Άντε και οι διαφημίσεις του οδηγητή και τις κομεπ, στα πλαίσια των αμοιβαία επωφελών διμερών σχέσεων και της προβολής του ποντικιού με διαφήμιση στο ρίζο. Γιατί τα υπόλοιπα κείμενα (άρθρα, αναλύσεις, κτλ) κινούνται στην πολιτική γραμμή της εφημερίδας, του ρηχού αντι-μνημονιακού λόγου και του αριστερού κυβερνητισμού, κι απευθύνονται σε μικρά παιδιά –που τους αρέσει να ζωγραφίζουν, μουντζουρώνοντας τα κενά στα στρόγγυλα γράμματα και το στρογγυλεμένο πολιτικό λόγο.

Μπορεί κι εκεί βέβαια να βρει κανείς μαργαριτάρια. Όπως το παραπολιτικό σχόλιο στηστήλη τρυπώνω-ξετρυπώνω, με το βουλευτή του κουβέλη και τη στιχομυθία του με δημοσιογράφους μετά την αποχώρηση της δημαρ από τη συγκυβέρνηση.

«Θα συνεργαστείτε με τον ΣΥΡΙΖΑ; Αυτοί είναι κομμουνιστές!» πείραξαν χθες στο περιστύλιο της Βουλής κάποιοι δημοσιογράφοι, βουλευτή της ΔΗΜ.ΑΡ. «Γιατί όχι;», απάντησε ετοιμόλογα εκείνος, «κανείς δεν είναι τέλειος»!..

Κι εσύ μένεις μάρμαρο και δεν ξέρεις με ποιον από τους δυο να μαρμαρώσεις περισσότερο.

Ή σαν τη συνέντευξη του ρέμου στο καλλιτεχνικό ένθετο, που συνήθως έχει πιο έντεχνους και πχιοτικούς αστέρες, με τον αντώνη να μας προκύπτει περίπου κρυφοκομμουνιστής και να δηλώνει πως: Ο κομμουνισμός είναι το πιο όμορφο πολιτικό σύστημα, αλλά δεν είναι φτιαγμένο για ανθρώπους. Είναι φτιαγμένο για αγγέλους.

Δεν υπάρχουν άγγελοι σου λέω.. Κι άντε μετά να ξεκολλήσει από πάνω μας η ρετσινιά της δευτέρας παρουσίας.

Στην ουσία όμως οι γελοιογράφοι είναι οι μόνοι που σώζουν κάτι από την παλιά μεταπολιτευτική αίγλη της εφημερίδας. Κι η μερίδα του λέοντος για αυτό το κατόρθωμα ανήκει δικαιωματικά στον σφο πάνο ζάχαρη.

Πολλές φορές αναρωτιόμαστε μεταξύ μας πού έχει χαθεί ο πνευματικός κόσμος, οι άνθρωποι της τέχνης, γιατί δε βγαίνουν νέοι δημιουργοί να εμπνευστούν από την περίοδο που ζούμε και τις αντιστάσεις που αναπτύσσονται, να εκφράσουν ένα ευρύτερο κοινωνικο-καλλιτεχνικό ρεύμα –μια απορία που κάποιες φορές γίνεται εντονότερη, όταν βλέπουμε τα ίδια ονόματα να ανακυκλώνονται στο πρόγραμμα του φεστιβάλ.

Ο ζάχαρης λοιπόν έρχεται κατά τη γνώμη μου ως μέρος της προλεκούλτ (ενίοτε και προλεκάλτ) απάντησης στα παραπάνω «υπαρξιακά ερωτήματα», ενσαρκώνοντας εν πολλοίς τις προδιαγραφές του γελοιογράφου νέου τύπου. Μπορείτε να το διαπιστώσετε κι εσείς ρίχνοντας μια ματιά σε ένα μέρος της δουλειάς του στο προσωπικό του ιστολόγιο, στη διεύθυνση: http://zacharispanos.wordpress.com/

Δεν είναι μόνο ο δυνατός και στοχευμένος πολιτικός λόγος του σε σκίτσα σαν αυτό…

ή αυτό…

κι αυτό…

Είναι επίσης κι η μαεστρία του να περνάει μηνύματα μέσα κι από το πολύ δύσκολο είδος του πολιτικού αυτοσαρκασμού, όταν καλείται να συμπληρώσει το φωτομοντάζ που συνοδεύει στην εφημερίδα το ρεπορτάζ κκε.

Όπως σε ένα πρόσφατο φωτομοντάζ με τον κουτσούμπα, που τον ρωτάνε οι δημοσιογράφοι…

Ή ένα άλλο, όπου αντιστρέφονται οι ρόλοι και λέει ο κουτσούμπας.

Ή κι αυτό από τις μέρες της ερτ, που αφήνει κι αισιόδοξο, αγωνιστικό μήνυμα.

Ποιο είναι λοιπόν το ηθικό δίδαγμα; Ότι από την περασμένη εβδομάδα ο ζάχαρης έχει άδεια και φιλική συμμετοχή, με δυο-τρία φωτομοντάζ-"κονσέρβα" σε κάθε φύλλο. Οπότε αν τύχει να είστε και εσείς σε διακοπές και μπείτε στον πειρασμό να αγοράσετε το ποντίκι για την παραλία, καλύτερα να το αποφύγετε και να περιμένετε μέχρι αρχές αυγούστου. Γιατί χωρίς τα δικά του σκίτσα και φωτομοντάζ, το ποντίκι είναι

…εφημερίδα άχαρη, τσίχλα δίχως ζάχαρη…

Ξεφυλλίζοντας τον κυριακάτικο τύπο

Δελτίο Κομινφόρμ ΙΙ

Η εορταστική επιστροφή στα πάτρια εδάφη με γέμισε με οικογενειακή θαλπωρή, λίπος από αληθινό γύρο κι άχρηστες πληροφορίες από το διαδίκτυο. Αλλά είχε ως παράπλευρο όφελος την (εκ νέου) επαφή με το πριν, την εφημερίδα της ανεξάρτητης αριστεράς, που αγοράζει ανελλιπώς ο σφος άβερελ, και το τελευταίο φύλλο της με ένα άτυπο αφιέρωμα, εορταστικό και πολυσέλιδο, στο κκε και στην υπαρξιακή της αγωνία.

Και αυτά τα δύο κατά βάση ταυτίζονται. Μπορεί η άνοδος του σύριζα να έχει στριμώξει εκλογικά το κόμμα και να έχει (ξανα)φέρει την ανταρσύα στα όρια της επιβίωσης, αλλά τα βέλη της πολεμικής συνεχίζουν να σημαδεύουν ως επί το πλείστον κατά ‘δώ μεριά, την ίδια στιγμή που με την αξιωματική αντιπολίτευση καθαρίζουν με ένα μικρό σχόλιο για τον τσακαλώτο, που είναι ο εύκολος στόχος, και με τα χαριτωμένα λογοπαίγνια του νεαρού συντάκτη του πριν για το ταξίδι τσίπρα στη λατινική αμερική και τα χαλασμένα ημερολόγια μοτοσικλέτας. Τους κάναμε τη μούρη κρέας, που θα ‘λεγε κι ο μίσσιος..

Ο νεαρός σπαρίλας δε φταίει σε τίποτα φυσικά, καθώς είναι υποχρεωμένος να τηρεί κάποια προσχήματα και να κάνει την κριτική του με το βαμβάκι –ιδίως από τότε που αποκαλύφθηκε τόσο άδοξα ποιος κρυβόταν πίσω από το διαδικτυακό του ψευδώνυμο. Και το ίδιο ακριβώς θα έκανε αν υπ-έγραφε το ρεπορτάζ του κκε. Αυτά τα κείμενα όμως τα αναλαμβάνει το βαρύ πυροβολικό της εφημερίδας, με τα πεπειραμένα στελέχη που δεν έχουν ιδιαίτερο επαγγελματικό κόστος για όσα γράφουν.

Όπως έλεγε τις προάλλες και η αλέκα στο σπαρίλα: δε λέω ότι τα έγραψες εσύ, εσύ τότε ήσουν μικρός. Σε εκείνη τη συνέντευξη τύπου για την παρουσίαση των θέσεων όπου είχε δώσει επικοινωνιακό ρεσιτάλ στο δεύτερο μέρος των ερωτοαπαντήσεων, με χαλαρό στιλ και καφέ στο χέρι. Αλλά αυτό θα ήταν το θέμα μιας άλλης ανάρτησης, η οποία δεν έγινε ποτέ στην ώρα της.

Αυτά τα λίγα εισαγωγικά. Περνάμε στο κυρίως θέμα και τα σχόλια της στήλης πρινηδόν, που βάζει στο στόχαστρο τις εκτός εποχής θέσεις του κκε για το 19^ο συνέδριο και λέει ότι στον εικοστό πρώτο αιώνα, καταμεσής της επιστημονικοτεχνικής επανάστασης...

{Παρένθεση.

Δε γνωρίζω αν βρισκόμαστε καταμεσής, στην αρχή ή το τέλος της επιστημονικοτεχνικής επανάστασης –για τους φίλους ετε- με άξονα την πληροφορική και την αυτοματοποίηση της παραγωγής, αλλά οι πρώτες αναφορές στον όρο υπήρχαν από τα μέσα του εικοστού αιώνα. Και ήδη από τη δεκαετία του 60’ οι σοβιετικοί την είχαν θέσει στο επίκεντρο της προσοχής τους, χωρίς να καταφέρουν ποτέ ωστόσο να περάσουν στη μαζική παραγωγή τα επιτεύγματά της, με αποτέλεσμα να χάσουν το τρένο της ετε. Κάτι που είναι σχεδόν παράδοξο αν λάβει υπ’ όψιν κανείς πόσα ντοκουμέντα κι αναλύσεις της εποχής τόνιζαν την απόλυτη προτεραιότητα αυτού ακριβώς του ζητήματος –μέχρι και ο φαράκος έγραψε στα ελληνικά μια μπροσούρα για την ετε και τις ιδεολογικές προεκτάσεις του θέματος.

Είναι κάπως σαν εκείνο το κλασικό ανέκδοτο των αμάν, σε διασκευή, με σχήμα σοβιετικό και πρωθύστερο.

Ελάτε σύντροφοι, να πιάσουμε όλοι μαζί το τρένο της ετε που σφυρίζει. Πάμε σύντροφοι, ελάτε, όλοι μαζί. Ελάτε σύντροφοι. (Και μετά το τσέρνομπιλ). -Έλα μ-λ- κα σύντροφε, να δεις τι έκανες..

Κλείνει η σοβιετική παρένθεση, μέχρι να την ανοίξει ξανά η ιστορία}

Η στήλη λοιπόν λέει ότι καταμεσής της ετε και παρά τα εκατομμύρια ανέργους, σήμερα παράγονται διπλάσια τρόφιμα από τα αναγκαία για όλο τον πλανήτη, κάτι που δείχνει τις δυνατότητες για μια ποιοτικά διαφορετική διευθέτηση του ελεύθερου και εργάσιμου χρόνου. Και με βάση αυτό συμπεραίνει ότι η θέση 89 που υποστηρίζει ότι στο σοσιαλισμό «η παραγωγικότητα της εργασίας δεν επιτρέπει ακόμα αποφασιστικά μεγάλη μείωση του εργάσιμου χρόνου κι εξάλειψη των βαριών εργασιών» δεν κατανοεί τις ποιοτικές αλλαγές της εποχής και την ασυνεχή (μες στη συνέχειά του) ανάπτυξη του καπιταλισμού –με αυτό το τελευταίο υπονοεί πιθανότατα την ανάλυση του ρεύματος για το νέο στάδιο του ολοκληρωτικού καπιταλισμού.

Κατά μία έννοια αυτή η κατηγορία ότι είμαστε εκτός εποχής (δήλωσε η τσούλα η ιστορία ότι γεράσαμε) αποτελεί το άκρον άωτον της ειρωνείας προερχόμενη από μια εφημερίδα που δίνει συχνά την εντύπωση ότι ο χρόνος της έχει σταματήσει στο 89’ –κι εμείς αγαπάμε τα 80'ς, αλλά δεν κάνουμε έτσι. Έχω μάλιστα κατά βάθος την υποψία ότι ο εν λόγω σχολιαστής πήγε κατευθείαν στη θέση 89 για σημειολογικούς λόγους, και βρήκε κάτι να κριτικάρει, τιμής ένεκεν, σε ένα φαινομενικά δευτερεύον ζήτημα.

Όποιος διαβάσει πάντως προσεκτικά τη θέση 89 δύσκολα θα διαφωνήσει. Η πλήρης διατύπωση του σημείου που αναπαράγει το πριν είναι: στο σοσιαλισμό «η παραγωγικότητα της εργασίας δεν επιτρέπει ακόμα αποφασιστικά μεγάλη μείωση του εργάσιμου χρόνου κι εξάλειψη των βαριών εργασιών, ώστε να εξαλειφθεί η ανάγκη του κοινωνικού καταμερισμού προς εργασία».

Με άλλα λόγια στο σοσιαλισμό θα υπάρχουν χειρώνακτες, και ο γνωστός διαχωρισμός πνευματικής-χειρωνακτικής εργασίας. Αν δεν υπήρχαν αυτά, θα είχαμε πετύχει επί της ουσίας την εξάλειψη των τάξεων και θα μπορούσαμε άμεσα να κάνουμε λόγο για ανεπτυγμένο σοσιαλισμό στα πρόθυρα του ώριμου κομμουνισμού.

Επιπλέον. Μπορεί ένας κόσμος να έχει συνηθίσει να σκέφτεται με συνθήματα που ηχούν ευχάριστα, πχ το λιγότερη δουλειά, δουλειά για όλους. Αυτά όμως δεν ανταποκρίνονται πάντα στην πραγματικότητα που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε και να αλλάξουμε. Στη σοβιετική ένωση πχ υπήρχε μηδενική ανεργία, με κατοχυρωμένη εργάσιμη βδομάδα 41 ωρών, αλλά κι επιτακτική ανάγκη για περισσότερα εργατικά χέρια. Κι η εποχή μπορεί να αναπτύσσεται με άλματα κι ασυνέχειες, αλλά το άλμα αυτό δε μπορεί να γίνει πάνω από την πραγματικότητα και τον κοινωνικό χαρακτήρα της σύγχρονης εργασίας και των μέσων παραγωγής.

Εξάλλου οι θέσεις μιλάνε για (και θεωρούν σε πρώτη φάση ανέφικτη) την αποφασιστική μείωση που θα άρει τον καταμερισμό εργασίας κι όχι τη σχετική μείωση της εργάσιμης εβδομάδας. Συνεπώς η κριτική του πριν είναι μεν απολύτως στο πνεύμα της εποχής της (κριτική να ‘ναι κι ό,τι να ‘ναι για να χτυπήσουμε το κκε), αλλά βασικά εκτός τόπου και χρόνου ως προς την ουσία του πράγματος.

Αν κάποιος βέβαια είναι ιστορικά αισιόδοξος ότι μπορεί σε καπιταλιστικό έδαφος να πετύχει μια σειρά εντυπωσιακές αντικαπιταλιστικές μεταρρυθμίσεις, όπως τη φιλολαϊκή λειτουργία των τραπεζών με εργατικό έλεγχο, αν με άλλα λόγια το σοσιαλιστικό μέλλον ξεκινάει σήμερα, χωρίς επαναστατικό πέρασμα, δικαιούται ίσως να πιστεύει πως ο σοσιαλισμός θα είναι ένας μικρός κομμουνισμός, χωρίς χειρωνακτική εργασία και καταμερισμό εργασίας, με μια σειρά φοβερές κατακτήσεις, που δε μπορούμε να τις συλλάβουμε εμείς, τα απολιθώματα παλιάς κοπής, που είμαστε εκτός εποχής.

Εξάλλου επιβάλλεται να συνεχιστεί, ακόμα και με όρους δευτέρας παρουσίας, μια άτυπη άμιλλα κι η παράδοση της πλειοδοσίας στα εκάστοτε κομματικά συνθήματα του κκε και των συσπειρώσεών του. Όταν πχ το παμε έβαζε στο πλαίσιο πάλης του το αίτημα για βασικό μισθό 1400 ευρώ, ήταν ζήτημα τιμής για το εξωκοινοβούλιο να βάλει στόχο εκατό παραπάνω, για να καταδείξει την ποιοτική διαφορά του χώρου από (όλους) τους άλλους συμβιβασμένους. Το ίδιο ακριβώς είχαμε και με την εργάσιμη εβδομάδα. Με τα δικά μας συνθήματα να βάζουν το πάγιο αίτημα επτάωρο πενθήμερο για όλους σταθερό. Και το εξωκοινοβούλιο να πλειοδοτεί με εξάωρο πενθήμερο τριαντάωρο. Κι εγώ σκεφτόμουν ότι ίσως έπρεπε να φωνάζουμε εξάωρο πενθήμερο σοσιαλισμό, για να κάνουμε ρελάνς.

Από την άλλη βέβαια υπήρχε και το διαλεκτικό συμπλήρωμα αυτής της παράδοσης, με διάφορα αόριστα μίνιμουμ, πχ στα κοινά πλαίσια των φοιτητών, που έβαζαν στόχους πάλης για γενναίες (θαρραλέες ου μην και ατρόμητες) αυξήσεις στα κρατικά κονδύλια για την παιδεία, κάμποσα ευρώ βασικό μισθό, κοκ.

Στην ίδια ακριβώς σελίδα υπάρχει ένα ακόμα σχόλιο για τον κυριακάτικο ριζοσπάστη, τη συνέντευξη δυο «συνδικαλιστών του μηχανισμού του παμε» (έτσι!)** και τη συκοφάντηση των ταξικών δυνάμεων στους οτα. Αποφεύγοντας (ή απαξιώνοντας) να απαντήσει σε όσα θεωρεί ψευδή ή ανακριβή, καταλήγει στο φοβερό συμπέρασμα ότι η κυβερνητική προπαγάνδα δύσκολα θα έβρισκε καλύτερο υποστηρικτή από το ριζοσπάστη. Εμένα πάντως αυτό που μου έκλεψε την καρδιά είναι η αυτούσια μεταφορά του λατινικού sic, με τη λεπτή ειρωνεία που το χρησιμοποιεί συχνά-πυκνά ο βλαδίμηρος στην ελληνική, για να σχολιάσει τη λανθασμένη χρήση του αρσενικού άρθρου πριν από το αρκτικόλεξο της ανταρσύα.

**{ότι ο προσκείμενος στον ανταρσύα (έτσι!) συνδικαλιστής…}

Στη σελ 14 υπάρχει επίσης μια αναφορά για τις μαζικές απολύσεις στο ριζοσπάστη και την δήλωση αποχώρησης της πόπης χριστοδουλίδου από την παράταξη του παμε στους δημοσιογράφους. Όλα αυτά από μια εφημερίδα που αφενός η ίδια βρίσκεται στο όριο της επιβίωσης, αφετέρου «χαρτζιλικώνει» με συμβολικά ποσά τους λιγοστούς υπαλλήλους που έχουν θέση πλήρους απασχόλησης σε αυτήν. Επομένως γνωρίζει από πρώτο χέρι τις ιδιαιτερότητες μιας εφημερίδας του χώρου, καθώς και τα οικονομικά ζόρια που τραβάει.

 Η κορύφωση όμως έρχεται στη σελίδα 19 με ένα κείμενο του μιχάλη ρίζου για το 89’ και την κομματικότητα. Στην προαναγγελία του άρθρου στη σελ 2, διαβάζουμε μια σύντομη περιγραφή: το φάντασμα της κυβέρνησης τζανετάκη εξακολουθεί να στοιχειώνει τον περισσό, καθώς η συμφωνία με τις επιλογές του 89’ παρουσιάζεται ως προαπαιτούμενο για την κοινή δράση.

Καθώς χαϊδεύουμε εκ νέου τα ακρότατα όρια της τραγικής ειρωνείας, θυμόμαστε συνειρμικά την παροιμία για το γάιδαρο (μπακούνιν) και τον πετεινό, που πριν ακόμα λαλήσει τρις, κάποιοι είχαν απαρνηθεί με μπακουνικό ζήλο κάθε έννοια κόμματος –και κομματικότητας κατ’ επέκταση. Επί της ουσίας το κείμενο αποτελεί μια απάντηση στην απάντηση της αλέκας που είχε ερωτηθεί από το πριν για τη συνεργασία με άλλες αντικαπιταλιστικές δυνάμεις και χώρους που έφυγαν-διασπάστηκαν κάποτε από το κόμμα. Αλλά αυτή η απάντηση κι η ανταπάντησή της, θα μας απασχολήσει αναλυτικά σε επόμενη ανάρτηση, καθώς αυτή έχει αρχίσει ήδη να ξεφεύγει σε έκταση.

Θα ήταν σοβαρή παράλειψη όμως να κλείσουμε αυτή την αποδελτίωση χωρίς μια πολύ σύντομη αναφορά στο φινάλε που της αξίζει: το κείμενο της εφημερίδας των συντακτών για τις μάχες στην κόκκινη μπλογκόσφαιρα, που παρουσιάζει τον αντώνη από το lenin reloaded και το redfly planet ως διαμορφωτές της γραμμής και της κοινής γνώμης.

Το ευχάριστο της υπόθεσης είναι ότι η κε του μπλοκ γλίτωσε από μια τέτοια δημοσιότητα και δεν αναφέρεται σε κανένα σημείο. Το δυσάρεστο όμως είναι ότι το κείμενο δεν το υπο-γράφει ο γνωστός φώτης παπούλιας, που ανήκει στο δυναμικό της εφημερίδας, αλλά ο νίκος σβέρκος (ψωνίσαμε από σβέρκο που λένε). Έτσι χάσαμε την ευκαιρία να διαβάσουμε κάτι μεγαλειώδες, ευφάνταστο και πραγματικά διασκεδαστικό. Δεν πειράζει όμως, μια άλλη φορά..

Το (τ)έλος του κόσμου

Στον κόκορα του αρκά, οι ήρωες του κόμικ συσκέπτονται γύρω από το χνάρι μιας μεγάλης πατημασιάς και αποφαίνονται ότι αποκλείεται το τέλος του κόσμου να ‘ρθει με τα πόδια. Ενώ στον αστερίξ του γκοσινί, το μόνο που φοβάται ο ατρόμητος αρχηγός του χωριού μαζεστίξ (ή μοναρχίξ, ή χοντρομπαλίξ –δεν τα χαλάσουμε εκεί τώρα) είναι μην τυχόν του έρθει ο ουρανός στο κεφάλι. Περίπου όπως την πατήσαμε και εμείς δηλ, που μας ήρθε ο ουρανός σφοντύλι, ενώ επιχειρούσαμε την επουράνια έφοδο. Κι έτσι ήρθε το τέλος του νέου κόσμου, του σοσιαλισμού, που θέλησαν να μας το πλασάρουν ως το τέλος της ταξικής πάλης και γενικώς κάθε αγώνα για μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση. Κι όσοι το ‘βλεπαν να ‘ρχεται και προβληματίζονταν αλλά δε μιλούσαν, μάλλον ένιωσαν πριν το τέλος πως μοιάζει η σιωπή με αγάπη μεγάλη και προτίμησαν να κρατήσουν ενός λεπτού σιγή για την αλεξάνδρεια που χάναμε.

Πώς να φοβηθούν λοιπόν το τέλος του κόσμου οι σύντροφοι, όταν έχουν ζήσει το τέλος της ιστορίας και των ιδεολογιών και κατάφεραν να παραμείνουν αλύγιστοι, κόντρα στο ρεύμα της εποχής; Ό,τι αρχίζει ωραία τελειώνει με πόνο, οι καρδιές των συντρόφων το ξέρουνε μόνο...

Γιατί όμως έπρεπε να είναι τόσο άδοξο το τέλος; Και μήπως στην πραγματικότητα είχε επέλθει νωρίτερα; Περίπου όπως στο όριαν εξπρές της αγκάθα κρίστι, όπου κάθε επιβάτης περνούσε απ’ την καμπίνα του θύματος κι έριχνε μια μαχαιριά εν είδει ενόρκου, χωρίς κανείς να γνωρίζει ποιο ήταν το αποφασιστικό χτύπημα που επέφερε το θάνατο. Η μονοπρόσωπη διεύθυνση, ή η εδαφική συγκρότηση των σοβιέτ, ή το εικοστό συνέδριο, ή η υποτίμηση της υποδιαίρεσης Ι, ή η περεστρόικα, ή...

Σε τελική ανάλυση οι αιτίες καθορίζονται από την παραγωγή και την οικονομική βάση. Αλλά οι αποφάσεις κι οι κατευθύνσεις που θα δοθούν είναι θέμα αρχών και βασικά της αρχής, δηλ της (πολιτικής) εξουσίας. Η αρχή και η κατάληψή της από την εργατική τάξη και την πολιτική της πρωτοπορία είναι το ήμισυ του παντός, αλλά δεν είναι το παν, γιατί μπορεί να αποσπαστεί και να αυτονομηθεί από τις μάζες κι αυτό να λειτουργήσει μακροπρόθεσμα εις βάρος τους.

Η εξουσία δεν είναι κάποιο φετίχ, που ικανοποιεί την αρχομανία μας, αλλά ένα απλό μέσο που υποτάσσεται διαλεκτικά στον τελικό σκοπό. Μ’ άλλα λόγια η αρχή (δηλ η εξουσία) υπηρετεί ένα τέλος (δηλ κάποιο σκοπό). Τα μέσα παίζουν τον ιστορικό τους ρόλο και βρίσκουν την τελείωσή τους στην εκπλήρωση του επιδιωκόμενου σκοπού, χωρίς να τον υποκαθιστούν.

Οι αναρχικοί απορρίπτουν από θέση αρχής κάθε αρχή που εξουσιάζει και θέλουν να πετάξουν πάνω από την πραγματικότητα και όλες τις ενδιάμεσες πίστες, για να φτάσουν κατευθείαν στο τέλος της κοινωνικής εξέλιξης και τον ώριμο κομμουνισμό, προδίδοντας έτσι την μικροαστική τους ανυπομονησία.

Η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος απολυτοποιεί τη σημασία του μεταβατικού διαστήματος και την αόριστη κίνηση (για την κίνηση), καθώς ο τελικός σκοπός δεν είναι τίποτα. Ή όπως λέει και ο πι-πι στην επιστροφή στο μέλλον, ο κομμουνισμός είναι σαν την τελική γραμμή του ορίζοντα που όσο πλησιάζουμε, αυτή απομακρύνεται. Εδώ είναι το ταξίδι. Το οποίο αρχίζει και τελειώνει σε καπιταλιστικό έδαφος, με ευθύγραμμες ομαλές μεταρρυθμίσεις, χωρίς επαναστατικά άλματα και κενά αέρος.

Και στις δυο περιπτώσεις το αποτέλεσμα είναι μια άσκοπη κίνηση χωρίς αρχή και τέλος, που καταλήγει σε μηδενικό πηλίκο. Κι η σοβιετική περιπέτεια εκεί δεν οδήγησε όμως; Και ναι και όχι. Σε κάθε περίπτωση όμως, καλύτερα να έχουμε ένα επώδυνο τέλος, παρά μια οδύνη χωρί τέλος και διέξοδο, που θυμίζει τη μέρα της μαρμότας.

Έτσι βρισκόμαστε ξανά στην αφετηρία, όπως στο μαρτύριο του σισσύφου, να περιμένουμε τον αδύναμο κρίκο να κάνει την αρχή, για να ακολουθήσουν οι υπόλοιποι. Και να την πατάμε σαν αρχάριοι, για να ξαναβρεθούμε στο ίδιο σημείο και να καλούμε τον κόσμο να οργανωθεί για να δώσει μια πρώτη απάντηση στην επίθεση που υφίσταται. Που αν έχεις θητεύσει έστω και λίγο στον χώρο, έχεις μετρήσει μερικές δεκάδες πρώτες απαντήσεις κι αναρωτιέσαι πότε επιτέλους θα προχωρήσουμε παρακάτω στη δεύτερη ερώτηση –αφού καλά τα λέμε στη θεωρία, γιατί να κολλάμε στην πράξη;

Κι έτσι κάθε καινούρια απάντηση γίνεται η πρώτη απάντηση της υπόλοιπης ζωής μας, μέχρι να φτάσει ο κόμπος στο μη περαιτέρω. Όχι με την έννοια της εσχατολογίας, για την καταστροφή που μας απειλεί κι όταν έρθει, θα πούμε σαν προφήτες «εμείς τα λέγαμε» και θα πανηγυρίζουμε δικαιωμένοι που ο λαός δεν έβγαλε συμπεράσματα. Αλλά με τη λογική ότι θα αντιδράσει και θα βγει μπροστά. Και τότε οι έσχατοι έσονται πρώτοι και η πρώτη απάντηση θα γίνει ο τελευταίος λόγος του κινήματος, που θα πάρει τα πράγματα απ’ την αρχή και θα καταλάβει επαναστατικά την πολιτική αρχή, δηλ την εξουσία, για να φτάσει στον τελικό σκοπό. Που δε θα ‘ναι απλώς το τέλος της ανθρώπινης προϊστορίας, αλλά και η αρχή της πραγματικής ιστορίας του είδους μας, γιατί κάθε τέλος είναι και μια καινούρια αρχή. Αν και σήμερα έχουν αντιστραφεί τα πράγματα.

Γιατί η αναρχία που οραματίζεται ρομαντικά την επιστροφή μας στην απαρχή του κόσμου και την πρωτόγονη «κοινωνία», πριν μας χαλάσει ο πολιτισμός και αλλοιωθεί η ανθρώπινη ουσία μας, βαδίζει χέρι-χέρι με την αναρχία στην καπιταλιστική παραγωγή που έχει ως μοναδική της αρχή το κυνήγι του μέγιστου κέρδους. Η αστική ρωσία του γέλτσιν ήταν εξάλλου αυτή που αποκατέστησε ιστορικά την εξέγερση της κρονστάνδης. Προχώρησε όμως στην μετονομασία της οδού κροπότκιν, ο οποίος ήταν έντιμος αναρχικός και είχε καλές σχέσεις με το λένιν και με τους μπολσεβίκους.

Αυτή η απουσία κάθε αρχής λοιπόν, πλην της επιδίωξης του μέγιστου κέρδους, είναι αυτή που καθιστά αναπόφευκτο το τέλος του κόσμου. Μπορεί αυτό να μην ήρθε την παρασκευή, στις 21 του μηνός, αλλά αν συνεχίσουν έτσι τα πράγματα, η μέρα εκείνη δε θα αργήσει. Ο επίλογος θα γραφτεί πιθανόν από κάποια οικολογική καταστροφή, που πλησιάζει ολοένα και περισσότερο ως ενδεχόμενο. Κι αυτό θα έρθει ως επιστέγασμα στο τέλος του κόσμου όπως τον γνωρίζουμε, και πρωτίστως του κόσμου της εργασίας, με την πλήρη απαξίωση και εξαθλίωση της βασικής παραγωγικής δύναμης, που είναι ο άνθρωπος. Το «τέλος της ιστορίας» σήμαινε ότι έπρεπε να τελειώνουμε με το κράτος πρόνοιας, τις σταθερές σχέσεις εργασίας και γενικώς κάθε δικαίωμα που κατέκτησε το εργατικό κίνημα κατά τον εικοστό αιώνα.

Σήμερα που το σύστημα έχει βαλτώσει στα αδιέξοδά του κι επιχειρεί να μας πνίξει στα απόνερά του, μόλις 23 χρόνια από την πανηγυρική διακήρυξη του τέλους της ιστορίας, οι αστοί θερίζουν ό,τι έσπειραν: μεσαιωνικό σκοταδισμό σε συσκευασία ετε (ενώ η ανεργία και η φτώχια θερίζουν αδιακρίτως νέους και περήφανα γηρατειά). Κι ο κόσμος ψάχνει απεγνωσμένα μια διέξοδο στη μετά θάνατον παρηγοριά της θρησκείας, ενώ φαίνεται σχεδόν να επιθυμεί μαζοχιστικά το τέλος της εγκόσμιας πραγματικότητας –ίσως κάποιοι να απογοητεύτηκαν κιόλας που δεν ήρθε. Αυτή θα είναι κι η τελική του καταδίκη, όσο δε βάζει ένα τέλος (όχι στον κόσμο, αλλά) στις αυταπάτες του, για να πάρει την κατάσταση στα χέρια του και να δώσει τη δική του αυτοεκπληρούμενη προφητεία για το τι μέλλει γενέσθαι.

Νο problem

Σήμερα η κε του μπλοκ θα κάνει μια κάπως ανάλαφρη ανάρτηση, για ένα σχετικά πρόσφατο απόκτημά της: το άλμπουμ του σκιτσογράφου κώστα μητρόπουλου Νο Problem από τις εκδόσεις Gutenberg
Και λέω σχετικά πρόσφατο, αναφερόμενος όχι στον χρόνο κτήσης του, αλλά στον πραγματικό χρόνο που δημιουργήθηκε. Την τριετία 1988-90, στο τέλος της ιστορίας, σε μια περίοδο μεγάλης πολιτικής σύγχυσης...

κι υποτιθέμενης ανανέωσης

όπου όπως έλεγε κι ένα άλλο σκίτσο, όλα τα κουκουέ (εννοώντας πιθανότατα και τα ευρωπαϊκά κκ) περνάνε στη σοσιαλδημοκρατία
-Λες να έχουν δίκιο;
-Θα το ξέρουμε σε 72 χρόνια
Τελικά το μάθαμε πολύ νωρίτερα.

Μια περίοδο, όπου οι κλασικές πολιτικές έννοιες (δεξιά-αριστερά) έχαναν το νόημα τους

και το κύμα της αναθεώρησης (της ιδεολογίας και της ιστορίας) αγκάλιαζε πλέον επικίνδυνα και το κόμμα

ακόμη και κορυφαία ιστορικά του στελέχη

όπως τον φαράκο
Ευτυχώς όμως κάποιοι κράτησαν τα μπόσικα στην περίοδο της εικονομαχίας
Κι αυτό παρά τα όποια λάθη τους

Η νεολαία -κι ένα μέρος του κόμματος- αντέδρασε στον τζανετάκη και το κοινό πόρισμα

Για κάποιους η αντίδραση αυτή ταυτιζόταν με την εμμονή στην υπεράσπιση του παρελθόντος

και το "νεοσταλινισμό" που αρνιόταν την περεστρόικα

που να το πεις για τον κάππο, πάει κι έρχεται। Αλλά για την κνε-ναρ; Από πού κι ως πού; Όταν μάλιστα η μετεξέλιξή της στα πανεπιστήμια ήταν μάλλον κάπως έτσι

Ενώ το κάδρο με τα δραματικά γεγονότα της εποχής, συμπλήρωνε το κλείσιμο της Πρώτης

που τροφοδότησε με τα φυντάνια της το σημερινά αστικά μίντια

Και τη λειψυδρία που έπληττε την πρωτεύουσα κατά τους θερινούς μήνες

Κι έτσι το μέλλον διαγραφόταν σκοτεινό κι άδηλο
Αν και κάποιοι είχαν από τότε τη διορατικότητα να το προβλέψουν

(ευτυχώς που δεν έπεσε μέσα στο δεύτερο)

Η κε του μπλοκ έχει πλήρη επίγνωση για την πολιτική οπτική μερικών σκίτσων, που προσεγγίζουν τη λογική του συγκροτήματος λαμπράκη στο οποίο εργάζεται μέχρι σήμερα ο μητρόπουλος
Παρόλα αυτά παραμένουν σκίτσα αξεπέραστης προλετκαλτ αισθητικής -από πολιτική άποψη- όπως άλλωστε κάθε τι σχεδόν, που έβγαινε εκείνη την εποχή

Το συνέδριο της νΚα

Όταν τα ποσοστά της (Κ)Α.G.B. βαίνουν μειούμενα κι ο κυρίαρχος λαός γουστάρει ίντριγκες και πάθη, δε μένει παρά να πιάσουμε το συνέδριο της νΚα. Το οποίο αρχίζει την παρασκευή, ανήμερα της επετείου του 20ού συνεδρίου το 56’ και της διαγραφής του ζαχαριάδη από την κε του κκε ένα χρόνο αργότερα. Αλλά και του πρώτου συνεδρίου της περεστρόικα το 86, που ο γκόρμπι το έβαλε ίδια ακριβώς μέρα με το εικοστό για να δείξει πού το πήγαινε. Σε όσους ήθελαν να το δούνε (ε, δεν ήταν και πολλοί τότε).

Όλα δείχνουν ότι το συνέδριο της νΚα δε μπορεί παρά να σηματοδοτήσει αντίστοιχες κοσμογονικές αλλαγές στο ιστορικό προτσές εκκινώντας τις διαδικασίες της αποχαριτακοποίησης. Σκηνικό στο οποίο κολλάνε μια χαρά οι σεκίτες, αλλά όχι κι ο μαχόμενος τροτσκισμός του σάββα.
Η κε του μπλοκ έχει έρθει πάντως σε συνεννόηση με το μήτσο απ’ το φυσικό για να δημοσιεύσει πριν απ’ το πριν και σε αποκλειστικότητα τη μυστική του έκθεση για την αναρχολατρία και τα εγκλήματα της τάσης του χαριτάκη.

Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι κι η σημειολογία με το όραμα του γκόρμπι για το κοινό ευρωπαϊκό σπίτι των λαών (και του λαού ειδικότερα). Το κοινό σπίτι των φυλών του εξωκοινοβουλίου είναι μια ένωση όπου επικρατεί ο νόμος της ανισόμετρης ανάπτυξης των συνιστωσών. Η δυαδική εξουσία ναρ και σεκ είναι κάτι σαν το γαλλογερμανικό διευθυντήριο. Ο σάββας είναι η αγγλία που αρνείται να μπει στην ευρωζώνη της ανταρσύα, καταγγέλλει τη λυκοσυμμαχία και λοξοκοιτάζει προς τους αμερικάνους αναρχικούς. Κι η οκδε αποχώρησε γιατί ήθελε δεύτερο υποψήφιο και μεσογειακά προγράμματα στήριξης, αλλά δεν της τα δίναν (ούτε λαϊκά επιτροπάτα να μοίραζαν).
Εν τέλει επιβεβαιώνεται η θέση του λένιν που έλεγε ότι οι ενωμένες πολιτείες του εξωκοινοβουλίου θα είναι ή αντιδραστικές ή απραγματοποίητες.

Ο/η/το ανταρσύα είναι εκλογική συμμαχία αγνώστου γένους και λοιπών στοιχείων που πασπαλίστηκε με μπόλικο δεκέμβρη για να παρουσιαστεί ως ώριμο τέκνο της οργής του. Μια συμφωνία κορυφής που κλείστηκε από τα πάνω ερήμην μιας βάσης που δε συναντιέται καν μεταξύ της σε σημαντικούς κινηματικούς σταθμούς (πχ στη δεθ). Το χαριτακέικο έχει δίκιο να φωνάζει, αλλά το χάνει με την εμμονή του στα άσχημα ελληνικά και τις ολομελειακές, συνελευσιακές διαδικασίες.
Όπως λέει κι ο κομάντο όμως, σε τελική ανάλυση αυτοί είναι το ναρ που γνωρίσαμε. Αυτούς ξέρετε, αυτούς εμπιστεύεστε. Ή, κατά μια άλλη εκδοχή, γνώρισα τον άνθρωπο κι αγάπησα τα ζώα.

Η βασική αντίφαση της σοβαρής συνιστώσας είναι ότι οι κατεξοχήν σοβαροί μωραίνουν σε σημείο που να τους τη βγαίνουν οι ασόβαροι από τα κάτω και σοβαρά. Και πώς να μην το κάνουν όταν στο πρώτο φύλλο του τρίτου δρόμου του αλαβάνου και της κοε ο μπιτσάκης σερβίρει ξανά τη σούπα της παναριστεράς με άλλη διατύπωση (στόχος η συγκρότηση αριστερού μετώπου για το σοσιαλισμό).

Αν έκανε το κόμμα συμμαχία με τέτοια κριτήρια, θα μιλούσαν όλοι για κουκιά και καπέλωμα. Ενώ αυτό το θεωρούν βήμα υπέρβασης του σεχταρισμού και της λογικής του μικρομάγαζου. Στην ουσία είναι συνεταιρισμός μικρομάγαζων με βίαια κολεκτιβοποίηση κι εξόντωση των κουλάκων και του χαριτάκη ως τάξη.
Αυτοί οι τελευταίοι συγκροτούνται σε τάση για την προστασία τους και περιμένουν ταμπουρωμένοι τον αντίπαλο. Αν οι μπολσεβίκοι (μπολσεβίκοι με την αριθμητική έννοια) αγγίξουν έστω και μια τρίχα από την τάση τους θα γίνουν ήρωες και θα αρχίσουν να φωνάζουν για το αρχιπέλαγος γκουλάγκ και τις σταλινικές διαγραφές.
Προς το παρόν έχουν ασυλία κι η γραμμή του ρεύματος είναι: κουλάκοι πλουτίστε. Οι κεντριστές κρατάν γερά στο κρεβάτι του προκρούστη με τις αντίρροπες τάσεις και σε κάθε συνέδριο συρράπτουν τα ασυμμάζευτα.

Δύο πράγματα έχουν στο πρόγραμμα οι μπολσεβίκοι σχετικά με αυτή την κατάσταση.
Το ένα είναι να επανασυστήσουν σε επίπεδο νεολαίας το κεντρικό συμβούλιο το οποίο έχει να εκλεχθεί από συνέδριο κάτι χρόνια και έχει τα μισά και παραπάνω μέλη του διορισμένα με κοοπτάτσιες. Αυτό όμως για το χαριτακέικο θα είναι όργανο κλειστού τύπου, αιρετό κάθε δύο ή περισσότερα χρόνια, αλλά με κανένα τρόπο ανακλητό. Δεν ξέρω τι ακριβώς είναι τα όργανα ανοιχτού τύπου, αλλά το μόνο που λείπει από την πιο πάνω φράση είναι το τσερτρέτεν (τσαλαπατάω) το λαό που έβαζαν μαρξ και ένγκελς για το αστικό κοινοβούλιο. Ο ένγκελς έλεγε επίσης για το εκλογικό δικαίωμα ότι είναι μέτρο της ωριμότητας της εργατικής τάξης κι εδώ έρχεται γάντι για να μετρήσουμε την ανωριμότητα της τάσης και το γελοίο του πράγματος.

Σε ένα δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης το κσ της νΚα είναι σαν αυτό της εφεε. Αφού τόσα χρόνια υπολειτουργούσε χωρίς να λείψει σε κανέναν κι αφού όλα κρίνονται αμεσοδημοκρατικά στο κίνημα, σε τι ακριβώς χρησιμεύει; Δεν είναι παρά ένα όργανο κομματικής γραφειοκρατίας που βάζει (προσ)κόμματα στο κίνημα, τους ελευθεριακούς σκοπούς του και τις ολομελειακές συνελευσιακές διαδικασίες. Αν υφίστατο, να το συζητούσαμε. Απ’ τη στιγμή που δεν υπάρχει όμως γιατί να το επανασυστήσουμε; Ειδικά άμα δεν έχεις τους συσχετισμούς. Αν όμως τους είχαν, κάτι μου λέει ότι θα πήγαιναν με αρασίτικη γραμμή για το κσ.

Το δεύτερο είναι ότι εν όψει του συνεδρίου του ρεύματος σε ένα χρόνο, θέλουν να αποκτήσουν πρόγραμμα για τον κομμουνισμό του 21ου αιώνα, καταστατικό και οργανωτικές αρχές. Με άλλα λόγια είκοσι χρόνια αφότου ξεκίνησαν, κατάλαβαν ότι πρέπει να γίνουν οργάνωση και μάλιστα κομμουνιστική (φορέα της κομμουνιστικής απελευθέρωσης όπως το ονομάζουν). Ε, όχι. Σε λίγο θα μας πουν πως θα έχουν κι εσωοργανωτικό απόρρητο. Ποτέ δεν είναι αργά για τα αυτονόητα.

Το θέμα είναι πως τα αυτονοεί κανείς βέβαια. Οργανωτική αρχή πχ ήταν να γίνονται συνέδρια κάθε τρία χρόνια για να δείξουν πόσο γραφειοκράτες είναι εκεί στο κουκουέ που το κάνουν κάθε τέσσερα και τσερτρέτεν τη βάση. Αλλά μέχρι τώρα βγαίνει ένα κάθε δεκαετία (αυτή που διανύουμε μπορεί να βγουν και δύο). Τσακίρ κέφι.
Ένα άλλο ζήτημα είναι πόσο σαφείς θα είναι αυτές οι αρχές. Τώρα που οι χαριτάκηδες έγιναν τάση οι σοβαροί έβαλαν ζήτημα ότι κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται από το καταστατικό. Ναι, αλλά δεν απαγορεύεται κιόλας, τους είπαν οι μενσεβίκοι. Τόμπολα!

Η ίδια σαφήνεια χαρακτηρίζει εν πολλοίς και τα ιδεολογικά ζητήματα. Στο θέμα της σοβιετίας πχ, που είναι κι η ευαίσθητη χορδή της κε του μπλοκ, αντί θέσεων έφτιαξαν μια επαναστατική σούπα με γνήσια αγωνιστικά υλικά. ¼ κλιφ που μιλάει για υπεραξία κι (επομένως ταξική) εκμετάλλευση. Μια κουταλιά αναρχία που βάζει το ζήτημα της διεύθυνσης και της αυτοδιαχείρισης ως πιο σημαντικό από το κριτήριο της ιδιοκτησίας και του κεντρικού σχεδιασμού. Και μια ιδέα κάππο για τη γεύση. Τα τρία μαζί ιδωμένα ευέλικτα είναι οι τρεις πηγές του ναρίτικου μαρξισμού και της ιδιότυπης θεωρίας τους περί ιδιότυπων εκμεταλλευτικών σχηματισμών. Από εκεί και πέρα καθένας αυτοσχεδιάζει και προσθέτει τα υλικά της αρεσκείας του.
Αν πεις πχ ότι η γραφειοκρατία είναι νομοτελής αντίφαση στη σοσιαλιστική κοινωνία κι όχι σοβιετική στρέβλωση μπορεί και να συμφωνήσουν, ανάλογα την περίπτωση. Αν τους πεις για εκφυλισμένο (παρόλα αυτά) εργατικό κράτος, επίσης.
Μέσα! Και εις την λαοκρατίαν πιστεύουμε…

Επειδή με τα ιδιότυπα μεταμοντέρνα ρεύματα, σταματάει το μυαλό του ανθρώπου, οι ορθόδοξοι βάζουν μπρος τη λειτουργία θεωρητικών ομίλων (νομίζω υπάρχει ήδη όμιλος μελέτης του κεφαλαίου με τον μηνακάκη) και καθήκον του μαρξιστικού διαφωτισμού.
Δεν ξέρω αν αυτός είναι ο λόγος που το χαριτακέικο λέει ότι ο μαρξισμός έχει κοινά στοιχεία με το διαφωτισμό και τις αστικές θεωρίες. Πάντως τους ομίλους μελέτης δεν τους πολυθέλουν, φαντάζομαι με το σκεπτικό ότι άμα αρχίσουμε τις θεωρίες, πηγαίνει πίσω το κίνημα.
Τις προάλλες ήμουν σε μια κατά αντιπαράσταση παρουσίαση των δύο κειμένων, όπου μια κεχαριτ(ακ)ωμένη από την πλατφόρμα που στο μυαλό μου έχει τίτλο, τα ανοιχτά όργανα κι οι εχθροί τους, αφού μας έδειξε σε πόση εκτίμηση έχει τους ομίλους θεωρίας, έπιασε το θέμα του αστικού κράτους. Για το οποίο μας είπε πως ο μαρξ, αφού είδε την εμπειρία της κομμούνας το 1840(!), είπε να… (εκεί άρχισε να κομπιάζει) να… μην χρησιμοποιούμε τους αστικούς μηχανισμούς.
Άμα έχεις τέτοιες γνώσεις τι να τους κάνεις τους μορφωτικούς ομίλους; Χρόνια πολλά στα παιδιά που τα ξέρουνε όλα.

Τεσπά, γάμα τη την χρονολογία. Να ‘λεγε τουλάχιστον σωστά τα λόγια. Αυτή κράτησε μόνο το τσερμπρέχεν (διαλύω) του μαρξ για το αστικό κράτος. Αλλά αν είχε διαβάσει το βιβλίο για την κομμούνα θα ‘βλεπε εκείνο το τσιτάτο για την επανάσταση που είναι ό,τι πιο εξουσιαστικό υπάρχει και θα έφριττε. Θα ‘βλεπε και την άλλη θέση του ένγκελς ότι αν μπορούμε να ασκήσουμε κριτική στην κομμούνα για κάτι είναι ότι δεν πήρε αποφασιστικά την εξουσία στα χέρια της. Το ακριβώς αντίθετο δηλαδή από το χολογουινό καρναβάλι του ανοιχτού μαρξισμού και του να αλλάξουμε τον κόσμο χωρίς να πάρουμε την εξουσία.

Μια σοβαρή φωνή της σοβαρής συνιστώσας που τα ‘βαζε σωστά και –σχεδόν- βαζιουλινικά, έλεγε ότι ανάπτυξη του μαρξισμού δεν είναι τα αστικά δάνεια κι οι σούπες με λίγο νέγκρι, λίγο χολογουέι, λίγο θάλασσα και το αγόρι μου (το τελευταίο δεν το ‘πε, δικό μου είναι), αλλά ανάλυση των ιστορικών του περιορισμών κι έμφαση στη μέθοδο. Η ιστορική απόφαση στο πριν για το συνέδριο όμως κάνει λόγο για σύνθεση του μαρξισμούς με νέες επαναστατικές προσεγγίσεις (από τη σκοπιά της χειραφετητικής τάσης της εργατικής τάξης) (κι άλλη τάση; Δεν έφτανε του χαριτάκη;). Ποιες είναι οι προσεγγίσεις αυτές; Γιατί δεν αναφέρονται στην απόφαση; Ο καθένας καταλαβαίνει αυτό που θέλει κι όλοι μένουν ευχαριστημένοι.

Οι σοβαροί πλατφόρμερς παίζουν με συνέπεια το διαλεκτικό παιχνίδι φάσης κι αντίφασης. Φάσκουν κι αντιφάσκουν, προσβάλλοντας διαλεκτικά την τυπική λογική. Κι η ζωή τραβάει την ανηφόρα με (αυτο)αναιρέσεις και με άρνηση της άρνησης, μέχρι να ακουστούν τρία κικιρίκου. Κάθε νέα φράση είναι διαλεκτική σπείρα που αρνείται την προηγούμενη κι αίρει διαλεκτικά τα προλεγόμενα. Πριν φτάσουμε στην ενότητα έργων και λόγων, προϋποτίθεται η ενότητα λόγων και λόγων.

Δε μηδενίζουν την πείρα της σοβιετίας, αλλά τη θεωρούν εκμεταλλευτική κοινωνία. Δε βλέπουν το σοσιαλισμό ως μικρό κομμουνισμό χωρίς αντιφάσεις. Τον θέλουν όμως χωρίς γραφειοκρατία κι εμπορευματικές σχέσεις.
Κάνουν κριτική στην αριστερά των δικαιωμάτων που ως αντίληψη δεν υπερβαίνει τον αστικό ορίζοντα (το δίκαιο είναι ταξικό, άρα ασυμβίβαστο με την κομμουνιστική προοπτική). Αλλά μιλάν για μια νέα χάρτα δικαιωμάτων των εργαζόμενων και για κοινωνικά συμβόλαια.
Δεν πάσχουν από μεσιανισμό του νέου. Απλώς το έμπασαν στο όνομά τους, στον καπιταλισμό της εποχής μας, στο επαναστατικό υποκείμενο και το νέου-νέου τύπου κόμμα που είναι κάτι σαν τον νέο πανιώνιο και υπάγεται στο άρθρο 44. Αν δε μας βγει ούτε αυτό θα προχωρήσουμε κατά σειρά στο κόμμα μετανεωτερικού τύπου, στο νεόκομμα και στο ύστερο κόμμα που αναπτύσσεται στη δική του βάση κι όχι στους πρώην κουκουέδες. Μέχρι να λαλήσουμε και να μπούμε εσύ στο κόμμα κι εγώ στη φυλακή.
Όλα αυτά πασπαλισμένα με μια νέου τύπου επαναθεμελίωση που υπονοεί ότι τα παλιά θεμέλια κατέρρευσαν και πρέπει να χτίσουμε άλλα από την αρχή, χωρίς κανένα από τα παλιά υλικά που δυσφημούν την υπόθεσή μας. Όπως είπε και μια σοβαρή φωνή η επαναθεμελίωση δεν είναι δόγμα, αλλά καθοδήγηση για δράση(sic). Να δεις πού το έχω ξανακούσει, τι μου θυμίζει, τι μου θυμίζει…

Δεν είναι αυτοί που έσπειραν στην εαακ τη λογική του ακηδεμόνευτου απ’ τα κόμματα και τώρα θερίζουν θύελλες στην οργάνωσή τους.
Δεν είναι αυτοί που δίνουν κω…♥♀#☼άκι, χέρι βοηθείας θέλω να πω, στην αναρχία και της εξασφάλισαν ιδεολογική ηγεμονία στο κίνημα του δεκέμβρη. Μάλλον τους μπερδεύω με κάποιους άλλους.
Δεν είναι μεταμοντέρνοι που πέταξαν τις νομοτέλειες που κατέρρευσαν κι ενθουσιάζονται με νέγκρι, παρντιού και ζίζεκ –ανάλογα ποιον διάβασαν τελευταίο. Όλα κι όλα, μεταμοντέρνοι είναι οι άλλοι, όχι εμείς.
Ως κι η μεταμοντέρνα πλατφόρμα τα χώνει στο μεταμοντέρνο.
Μα επιτέλους ποιος κυβερνάει αυτόν τον χώρο;

Τι είναι όμως το μεταμοντέρνο; Μην είναι οι τάσεις, τα εαακ; Είναι όλα αυτά μαζί και κάτι παραπάνω.
Το μεταμοντέρνο βρίσκεται μέσα μας, στην άρνηση της οργάνωσης, στην ομοσπονδία οβ αλά προυντόν, στα πολύχρωμα προεκλογικά ψηφιδωτά που ενσωματώνουν βότσαλα χωρίς να τα ενώνουν. Το μεταμοντέρνο είναι ο εσωτερικός εχθρός.

Το ίδιο βράδυ ένας άλλος από τους σοβαρούς είπε ότι πολύς κόσμος είχε έρθει για το νταβαντούρι κι ότι πρέπει να αφήσουμε πίσω τη λογική να σπάμε πλάκα όταν κάτι τρέχει με τους δίπλα. Μάλλον η καμπάνα χτυπούσε για όσους ήταν οργανωμένοι σε άλλους χώρους, αλλά κάτι μου έλεγε ότι εννοούσε κι εμένα. Με είχαν επηρεάσει και κάτι χαμόγελα και συνωμοτικές ματιές προς το μέρος μου με αποκορύφωμα ένα Σσσς και αλλαγή θέματος όταν πέρασα μπροστά από ένα πηγαδάκι.
Άρχισαν να με αναγνωρίζουν. Πρέπει να βρω κάλυψη και ρουφ αναγνώστες για να μην χάνουμε τα καλά. Οι εθελοντές παρακαλούνται να αφήσουν μήνυμα στην κε του μπλοκ.

Λοιπόν, ο συναγωνιστής είχε δίκιο από μια άποψη. Αλλά από μια άλλη όχι.
Καταρχάς ας μην αποκλείσουμε την πιθανότητα του νευρικού γέλιου με όσα ακούμε. Καλή ώρα, η επίδειξη γνώσεων για το έργο και τη ζωή του μαρξ.
Κατά δεύτερον κάποια πράγματα δε γίνεται να τα πάρεις σοβαρά. Αν το κάνουμε θα μας πιάσουν τα κλάματα.

Πχ το οργανωτικό. Η χαριτάκαινα πήρε τη ρήση του μαρξ για την χειραφέτηση των εργατών που πρέπει να είναι έργο της τάξης τους και το έκανε σημαία. Μα αν είναι (μόνο) έτσι τι χρειάζεται το κόμμα; Αυτή γιατί οργανώθηκε σε πολιτική νεολαία; Κι άντε αυτή. Ο μαρξ γιατί ήταν στους ιδρυτές της διεθνούς; Γιατί ασχολούνταν με το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα στη γερμανία;

Κι οι σοβαροί όμως δεν είναι καλύτεροι. Περιγράφουν περιφραστικά το δημοκρατικό συγκεντρωτισμό αρκεί να του βρουν άλλο όνομα και να μη θίξουν ζητήματα ταμπού. Αλλά στην τελική σιγά μην τον εφαρμόσουν. Αυτά τα κάνουν οι σταλινικοί.
Η σοβαρή φωνή εξηγούσε πολύ καλά τη διαφορά κινήματος και κόμματος και το ανώτερο επίπεδο συμφωνίας ανάμεσα στα μέλη του δεύτερου. Με τη διαφορά ότι στις γραμμές τους έχουν κατακτήσει ανώτερο επίπεδο διαφωνίας μεταξύ τους, έχουν δύο ρεύματα σε ένα και συνεχίζουν μαζί σα να μην τρέχει τίποτα.
Και το χαριτακέικο βρίσκει πάτημα να λέει ότι δεν ήταν τυχαίο που επέλεξαν να είναι και να λέγονται ρεύμα αντί για κόμμα όταν ιδρύθηκαν.

Η σοβαρή φωνή εξηγούσε ότι το ρεύμα νέου τύπου έμεινε τέτοιο, όχι από επιλογή του, αλλά γιατί δε μπορούσε να γίνει κόμμα ακόμα. Κι ότι δεν ακολούθησαν τη λογική του εεκ που είναι κόμμα μόνο στο όνομα, ούτε της κοε που αν και κομμουνιστική έγινε κατοικίδιο του συνασπισμού.
Όλα αυτά είναι πολύ σωστά, αλλά δεν μας εξηγούν γιατί ένας χώρος που όταν μεγαλώσει θέλει να γίνει κόμμα στη θέση του κόμματος δεν ονομάζεται τουλάχιστον οργάνωση, λαϊκή αντιπολίτευση, βεζίρης, ιζνογκούντ, μπλιαχ χαχάτ, τέλος πάντων οτιδήποτε άλλο πέρα από ρεύμα που είναι σκέτη μεταμοντερνιά. Γιατί τους εμπόδιζε η κατρακύλα της κοε (που έγινε πολύ αργότερα) να πουν τουλάχιστον το ρεύμα τους κομμουνιστικό. Κι αφού δεν το έκαναν τελικά για το ρεύμα, με ποια λογική το υιοθέτησαν για τη νεολαία; Η νεολαία είναι κομμουνιστική, αλλά το ρεύμα όχι;
-Παράλογο…

Τέλος πάντων, ποτέ δεν είναι αργά για να βαφτίσεις το κόμμα σου κομμουνιστικό. Και ο κωνσταντίνος έγινε χριστιανός πριν πεθάνει κι η εκκλησία τον έβγαλε μέγα.
Η απόφαση για το συνέδριο βάζει στο τραπέζι και θέμα μετονομασίας σε κομμουνιστική κατεύθυνση, αλλά θα είναι δύσκολο γιατί έχουν πιάσει όλα τα καλά ουσιαστικά οι άλλοι, από ανασύνταξη μέχρι ανασύνθεση και περισσεύουν ελάχιστα νικνέιμς που είναι ακόμα ελεύθερα. Στα φοιτητικά αρκτικόλεξα ο χώρος τα καταφέρνει καλύτερα.

Η κε του μπλοκ συναισθανόμενη την ευθύνη από το βαρύ αυτό καθήκον ήταν έτοιμη να καταθέσει μια σειρά δημιουργιών προτάσεων για την καινούρια ονομασία, όπως είχε κάνει στο παρελθόν και με το μερέντα. Αλλά είδε αυτή την αναφορά στον κομμουνισμό του 21ου αιώνα και δε μπόρεσε να ξεκολλήσει.
Ο σοσιαλισμός του 21ου αιώνα είναι ένας όρος σούπα για κάθε χρήση που βασικά υπονοεί ότι είναι κάτι τελείως διαφορετικό από το σοσιαλισμό που γνωρίσαμε στη διάρκεια του εικοστού. Άντε κι αυτό είναι κατανοητό, μια στάσις που νιώθεται. Ο κομμουνισμός του 21ου αιώνα τι ακριβώς μπορεί να σημαίνει; Σε αντιπαράθεση με τον κομμουνισμό του εικοστού; Ο οποίος υπήρξε πού ακριβώς; Και ποιες ακριβώς είναι οι διαφορές του από τον κομμουνισμό του 22ου; Εκτός κι αν εννοεί το εικοστοδεύτερο συνέδριο το 61' και τα φληναφήματα του χρουτσώφ για άμεσο πέρασμα σε είκοσι χρόνια.

Ο λογικός πυρήνας ωστόσο παραμένει σταθερός. Κολλώντας έναν εικοστοπρώτο αιώνα καθαρίζουμε όλες τις κηλίδες του παρελθόντος και ξεκινάμε από την αρχή με ολόλευκα σεντόνια κι επαναστατικό μητρώο. Αν το δούμε από το ύψος της ιστορίας κάθε καινούριος αιώνας είναι ο πρώτος αιώνας του υπόλοιπου επαναστατικού προτσές μας.

Όλα αυτά έρχονται να δέσουν αρμονικά με την ονομασία του νέου μετεξελιγμένου φορέα νέου τύπου. ΚΚΕ του εικοστού πρώτου αιώνα. Η ιδέα και τα συγχαρητήρια ανήκουν στη μπρέζνιεβα που είχε τη σχετική έμπνευση.

Επειδή όμως πάντα υπάρχουν αχάριστοι κι ανευχαρίστητοι, η κε του μπλοκ έχει να δώσει εναλλακτική πρόταση για τους αθεράπευτα μεταμοντέρνους.
Το σκεπτικό παραμένει το ίδιο. Διαλέγουμε τον χρονικό προσδιορισμό και χτίζουμε πάνω του. Το βασικό για την ονομασία ενός χώρου είναι ο χρόνος. Στοιχειώδης φυσική είναι αυτά, μπορείτε να ρωτήστε και το μήτσο. Το πολιτικό κομμάτι μπαίνει σε δεύτερο πλάνο και γίνεται κυρίαρχο μόνο στο σοσιαλισμό.
Εμένα πχ με έχει σημαδέψει η δεκαετία με τις βάτες κι όταν ακούω το όνομα της γιουγκοπλάστικα με πιάνει ρίγος για το θρύλο του γιουγκοσλάβικου μπάσκετ. Αλλά η μετονομασία της σε ποπ 84 ήταν ασύλληπτη έμπνευση που μου δίνει ιδέες για το όνομα της κόρης μου –αν κάνω ποτέ. Δεν κατάλαβα, το λαοκρατία καλύτερο είναι δηλαδή; Και εις τη γιουγκοπλάστικα πιστεύουμε…

Με ένα όνομα πιάνουμε ένα σμήνος τρυγόνια. Αγαπημένη δεκαετία κι αγαπημένο είδος μουσικής, που τότε ήταν ακόμα ποιοτική κι ό,τι δεν ήταν ποιοτικό ήταν τρομερό καλτ. Παράλληλα στην επιλογή του 84 υπολανθάνει ένας εσχατολογικός χαρακτήρας που παραπέμπει στη δυστοπία του όργουελ και προειδοποιούσε ευθέως για τη συντέλεια του νέου κόσμου (του σοσιαλισμού) που ερχόταν.
Επίσης αν διαιρέσετε το 84 με το τρία βγαίνει πηλίκο 28 που είναι η χρονιά που εξόρισαν τον τρότσκι. Αν προσθέσετε άλλα εικοσιοχτώ έχουμε άθροισμα 56 που ήταν το εικοστό συνέδριο κι η αποκαθήλωση του συντρόφου με το μουστάκι, ίδια μέρα με το συνέριο της νΚα για να μην ξεχνιόμαστε. Κι αν βάλετε άλλα εικοσιοχτώ κλείνουμε μια διαλεκτική έλικα που μας οδηγεί στο θάνατο του αντρόποφ που ουσιαστικά σήμανε την ανάδειξη του γκόρμπι (το μεταβατικό χρόνο του τσερνιένκο δεν τον κατάλαβε κανείς κι ακόμα λιγότεροι τον θυμούνται). Κι αν προσθέσουμε κι άλλα εικοσιοχτώ φτάνουμε στο 2012 που θα έρθει κι επισήμως το τέλος του κόσμου κι ίσα που προλαβαίνετε να το δείτε στον κινηματογράφο για να βεβαιωθείτε για την αποβλάκωση που πουλάνε στον κόσμο.
Πηγή μου σε όλα αυτά είναι ο ρώσος λιακόπουλος που έγραψε για το κατίν. Έσεται ήμαρ…

Στην περίπτωση του ναρ μεταθέτουμε την χρονολογία του ονόματος κατά μία πενταετία και μας προκύπτει το ποπ 89. Το οποίο πιάνει την πιο καλτ χρονιά της σύγχρονης ιστορίας με συνασπισμό, τζανετάκη (δεν ξεχνώ, δεν υπακούω), κνε-ναρ και τείχος του βερολίνου κι εκφράζει πιστά το μεταμοντέρνο ποπ του ρεύματος.

Αυτό τέλος πρέπει να δέσει με δύο ακόμα στοιχεία που αναφέρονται σε αυτή την απόφαση θησαυρό. Τη διαμόρφωση νέου φορέα της κομμουνιστικής απελευθέρωσης (είναι το μόνο κομμουνιστικό ουσιαστικό για το οποίο πρόλαβαν να κατοχυρώσουν δικαιώματα) και τη συγγραφή του κομμουνιστικού μανιφέστου της εποχής μας. Αυτό το τελευταίο έκαψε την καρδιά και το νου μου. Μπορούμε να επαναγράψουμε από το μηδέν όλα τα έργα ων κλασικών και να τα αναπροσαρμόσουμε στις απαιτήσεις της εποχής μας. Μερικές ιδέες προσυνεδριακά:
-ο ολοκληρωτικός καπιταλισμός, ανώτατο στάδιο του ιμπεριαλισμού
-αντιθεσμοί κι επανάσταση
-η εργατική δημοκρατία κι ο αποστάτης σάββας
-κριτική στο πρόγραμμα του σπόρτινγκ
-η 6η δεκέμβρη του λουδοβίκου χοιρομέρ
--διαλεκτική της κρίσης (του ολοκληρωτικού)
-πώς να διαβάζουμε το μανιφέστο του γκολτζ
-ελληνική ιδεολογία
-η αθλιότητα της επιστήμης
-η καταγωγή του ναρ, των αντιθεσμών και της αναρχίας
-το ολοκληρωτικό κεφάλαιο

θα βρω μερικά ακόμα και μπορεί να τα θέσω σε ψηφοφορία στο κυρίαρχο αναγνωστικό κοινό.

Όσο για τη μετεξέλιξη του νέου φορέα, κάποιοι που ξέρουν λένε ότι δεν θα είναι με συνιστώσες της ανταρσύα (αλλού τρως, αλλού πίνεις, με άλλους κάνεις μέτωπο και με άλλους κάνεις κόμμα. -Παράλογο…)
Το ράδιο αρβύλα λέει ότι θα είναι κάποιοι από τη ρίζα του σύριζα και δυσαρεστημένοι του κκε, χωρίς να διευκρινίζει αν είναι μέλη. Επαναλαμβάνω για να μη λέτε μετά, ράδιο αρβύλα και τίποτα περισσότερο.

Μένουν πολλά που δεν πιάσαμε, αλλά περάσαμε το τριχίλιαρο λέξεις και κάποτε πρέπει να τελειώσει το κείμενο.
Καληνύχτα και καλή τύχη στα συνέδριά σας...

Τιμή και δόξα στον κόκκινο στρατό και στην επον...