Η κατάληψη της Νομικής

Αν ο Φλεβάρης του 17' προετοίμασε κι ήταν προϋπόθεση για τον κόκκινο Οχτώβρη την ίδια χρονιά, τότε τηρουμένων των αναλογιών -σε μια δυσθεώρητη κλίμακα χίλια προς ένα ή μάλλον 1917 προς 1- η κατάληψη της Νομικής το 73' ήταν η γενική δοκιμή για το Πολυτεχνείο. Και θα μπορούσε να βγει μια μπροσούρα "από το Φλεβάρη στο Νοέμβρη" που να εκθέτει τα βασικά συμπεράσματα για την εξέλιξη του φοιτητικού κινήματος κι αυτά που κατάφερε να πετύχει.

Η χτεσινή εκδήλωση της Σπουδάζουσας στο ιστορικό κτίριο της Σόλωνος είχε: ένα κατάμεστο αμφιθέατρο και κόσμο κάτω στο φουαγιέ να την παρακολουθεί ζωντανά από μια συνδεμένη οθόνη. Ένα υπόγειο κόχλασμα που γινόταν σε κάποιες στιγμές εκρηκτικός ενθουσιασμός και οφειλόταν εν μέρει στην ατμόσφαιρα που μύριζε Μεταπολίτευση κι εν μέρει στο προεκλογικό κλίμα, εν όψει των φοιτητικών εκλογών, στις 17 του μήνα. Μια αφίσα με ένα κλασικό στιγμιότυπο της κατάληψης και το σύνθημα "ελευθερία', που για εμάς είναι μια ωραία γυναίκα, για άλλους ένα ωραίο @ (παπάκι), αγνώστου φύλου και ταξικότητας, και για άλλους μια κοινή γυναίκα, ελεύθερη να εκδίδει το σώμα της και να το χρησιμοποιεί, όπως θέλει.

Είχε έναν ενθουσιώδη χαιρετισμό από το μικρό Κωτσαντή, που είπε σωστά πως δεν πρέπει να βλέπουμε μόνο τις μεγάλες ηρωικές στιγμές και τις κορυφώσεις της ταξικής πάλης, αλλά και τα μεσοδιαστήματα που τις προετοιμάζουν -αργά και βασανιστικά, αλλά μεθοδικά. Και μας θύμισε μια φράση του Ένγκελς, πως το μέλλον ανήκει στους καινοτόμους και τη νεολαία.

Κι είχε έναν ακόμα πιο ενθουσιώδη ομιλητή-ρήτορα, με θεατρική σχεδόν επαφή με το κοινό του, που παίρνει δύναμη απ' αυτό και την επιστρέφει πίσω πολλαπλάσια, ιδίως όταν μιλάει εκτός κειμένου -νομικός γαρ. Αν και δεν πρέπει να ήταν στην Αθήνα εκείνο τον καιρό, και δεν είπε πολλά πράγματα για αυτό καθαυτό το ιστορικό γεγονός της κατάληψης, αλλά κάποιες γενικές εκτιμήσεις για την περίοδο της χούντας και τη σύνδεση με το σήμερα.
(Μπορεί να φανεί παράδοξο, αλλά μια πολύ ενδιαφέρουσα μαρτυρία-ιστορικό για την κατάληψη της Νομικής το 73' μπορεί να διαβάσει κανείς στο βιβλίο "προχωρώντας κι αναθεωρώντας" του Νίκου Μπίστη, που τότε ήταν δικός μας).

Την ομιλία του Παφίλη, μπορείτε να τη δείτε ολόκληρη στο βίντεο που ακολουθεί. Εδώ στέκομαι επιλεκτικά σε κάποια σημεία και τα παρουσιάζω κωδικοποιημένα.



Το κόμμα μελετά αυτήν την περίοδο (1967-74) όχι μόνο για να φωτίσει τα γεγονότα που διαστρεβλώνουν διάφορα αστικά παπαγαλάκια, αλλά για να βγάλει πολύτιμα συμπεράσματα, όπως ότι η αστική τάξη δε διστάζει να χρησιμοποιήσει κάθε μέσο (όπως τη χούντα) για να θωρακίσει την εξουσία της.
Δεύτερο και άκρως σημαντικό συμπέρασμα ότι οι λαϊκές μάζες μπορούν να αντιδρούν, παρά την ωμή βία και καταστολή. Κι αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις μέρες μας που στο όνομα κάποιων δυσκολιών και του αρνητικού συσχετισμού, καλλιεργείται η μοιρολατρία, η λογική "τίποτα δε γίνεται".
Αλλά η ιστορία δε σταματά, και το κόμμα καλείται να οργανώσει τις αντιστάσεις, όπως έκανε και τότε, παρά τα προβλήματα (η απουσία παράνομων οργανώσεων, τα προβλήματα στρατηγικής), πόσο μάλλον στις σημερινές -λιγότερο δυσμενείς- συνθήκες.

Στην ταξική της ουσία, η χούντα ήταν δικτατορία του κεφαλαίου, κι αυτό μόνο το κόμμα το σημειώνει σήμερα (οι όποιοι δισταγμοί μιας μερίδας της αστικής τάξης κάμφθηκαν μετά από τα οικονομικά μέτρα της δικτατορίας που μεγάλωναν την κερδοφορία τους). Η μεταπολίτευση ήταν μια εναλλαγή, κι αυτό δεν το λέμε γιατί αδιαφορούμε για τη μορφή του πολιτεύματος, τις δημοκρατικές ελευθερίες, κτλ, αλλά για να εστιάσουμε στο κύριο και την ουσία.

Η χούντα δεν έγινε γιατί υπήρχε σοβαρός κομμουνιστικός κίνδυνος (εξάλλου η στρατηγική του κόμματος, παρά τους ηρωικούς αγώνες και τους νεκρούς που έπεσαν στο πεδίο της μάχης, προσανατολιζόταν σε δημοκρατικές αλλαγές του καθεστώτος). Ούτε έγινε από μερικούς επίορκους αξιωματικούς, όπως ισχυρίζονται απλοϊκά οι δεξιοί, ξεχνώντας ότι ο ίδιος ο Καραμανμλής μιλούσε ανοιχτά το 66' για ένα πιθανό πραξικόπημα. Ούτε φυσικά για να αποτρέψει την επικείμενη εκλογική νίκη της Ένωσης Κέντρου, όπως έλεγε το ΠαΣοΚ.

Έγινε για να επιλύσει τις αντιθέσεις του αστικού κόσμου και ενός παρωχημένου πολιτικού συστήματος, που χρησιμοποιούσε πχ ως σύμβολο της "δημοκρατίας" κατά του κομμουνισμού τη Φρειδερίκη, που ήταν μέλος της ναζιστικής νεολαίας. Το πραξικόπημα ανέτρεψε πχ τον παραδοσιακό έλεγχο του παλατιού στο στρατό κι έθεσε ντε φάκτο στο χρονοντούλαπο της ιστορίας το βασιλιά και τα παλιά αστικά κόμματα.

Ο Παφίλης στηλίτευσε όσους προσπαθούν να βγάλουν έξω από το κάδρο των ευθυνών τις ΗΠΑ, που έδειξαν ανοχή αν όχι ενεργό στήριξη στο πραξικόπημα και είχαν έντονο γεωστρατηγικό ενδιαφέρον για την Ελλάδα, που ήταν προκεχωρημένο φυλάκιό τους στα Βαλκάνια, ενάντια στις σοσιαλιστικές χώρες.

Ανέλυσε το σημαντικό, πρωτοπόρο ρόλο που έπαιξε το φοιτητικό κίνημα και τις αιτίες που τον καθόρισαν.
-Το φοιτητικό κίνημα είχε τις δικές του μαχητικές παραδόσεις, που δεν ήταν ξεκομμένες από τους μεγάλους λαϊκούς αγώνες των περασμένων δεκαετιών (Μάης 36', Αντίσταση, ΔΣΕ). Και είχε επίσης εξεγερσιακό πνεύμα και πείρα σκληρών αγώνων για ελευθερίες στα Πανεπιστήμια, που είναι από τη φύση τους χώρος διακίνησης και ζύμωσης ριζοσπαστικών ιδεών.
Η χούντα αντιμετώπισε τους φοιτητές με την τακτική του καρότου (φοιτητικά δάνεια, συγγράμματα και παροχές) και του μαστιγίου: υποχρεωτικές στρατεύσεις, αναβολή αρχαιρεσιών, απολύσεις καθηγητών (αν και η πλειοψηφία των τελευταίων σιωπούσε ή ανεχόταν το καθεστώς).
-Στα παραπάνω βάρυναν οι χιλιάδες συλλήψεις που άφησαν αποκεφαλισμένο το εργατικό κίνημα, αλλά και τα προβλήματα στρατηγικής του κόμματος.

Παρά τα προβλήματα αυτά, το ΚΚΕ ήταν η ψυχή της αντιδικτατορικής πάλης. Αντιτάχθηκε στο μασκάρεμα της δικτατορίας και το τυράκι της φιλελευθεροποίησης κι έβλεπε τον οργανωμένο λαϊκό παράγοντα ως καθοριστικό για να ανατραπεί η δικτατορία, χωρίς να περιμένει την πτώση της από το εξωτερικό ή από τις αστικές δυνάμεις. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στην επώδυνη ανασύνταξη και το συντονισμό του κινήματος (από εκείνη την εποχή έμεινε και το σύνθημα: "έρχονται οι οικοδόμοι"), αξιοποίησε κάθε μέσο, όπως τους τοπικούς συλλόγους (αφού οι άλλοι ήταν παράνομοι), καλώντας το λαό ακόμα και σε ένοπλη πάλη.

Έπαιξε σπουδαίο ρόλο, με τις δυνάμεις της ΚΝΕ, στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, παρά τις χυδαίες προβοκατόρικες επιθέσεις που δέχεται από συγκεκριμένους χώρους -τους ξέρετε εσείς καλύτερα, είπε- για τη στάση της. Το κόμμα έχει αποδείξει ότι δε διστάζει να κάνει αυτοκριτική, διαπιστώνοντας πως έπρεπε να είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένο, ανεξάρτητα από τις δυσκολίες, και βγάζοντας διαχρονικά συμπεράσματα:

-για τη σημασία της αυτοτελής του δράσης και της οργανωτικής του αυτοτέλειας σε οποιεσδήποτε συνθήκες
-για την καθυστέρηση στην αφομοίωση της επαναστατικής θεωρίας, που φέρνει αναπόφευκτα λάθη στρατηγικής, παρά τις καλές προθέσεις.
-να μην αιφνιδιάζεται από τις εξελίξεις, να αντέχει σε μη επαναστατικές συνθήκες, στον ανήφορο και τον κατήφορο, για να μπορεί να τρέξει στο ίσιωμα.
-χωρίς γερές οργανώσεις σε εργοστάσια, χώρους δουλειάς και βασικούς τομείς της παραγωγής, το κόμμα δεν μπορεί να επιτελέσει τον ιστορικό του ρόλο..

Το δεύτερο μέρος της ομιλίας ήταν κάτι μεταξύ πολιτικής εισήγησης και τοποθέτησης στη Βουλή -αλλά μπορεί να μείνει κάβα, για να αξιοποιηθεί σε επόμενη ανάρτηση.
Ως δικό μου επίλογο, βάζω τον προβληματισμό για το πόσο δύσκολη μπορεί να είναι η συγκεκριμένη ανάλυση κι ο χειρισμός μιας κατάστασης, η χάραξη επαναστατικής τακτικής στη δοσμένη συγκυρία της χούντας, όπου δεν αρκούσε προφανώς να μπουν συνθηματολογικά πιο προωθημένοι στόχοι, και όπου πολλές φορές, τα προωθημένα συνθήματα (πχ κάτω το κράτος) χρησιμοποιούνταν και από τους μηχανισμούς της ασφάλειας, για να φοβίσουν τον αμύητο κόσμο και να απομονώσουν τους φοιτητές που πάλευαν να μαζικοποιήσουν τον αγώνα τους.

Δελτίο Κομιντέρν 9

εκκρεμότητες από την επικαιρότητα των περασμένων ημερών

-Στη χρυσή δεκαετία με τις βάτες, όταν έβγαιναν στα αμφιθέατρα ψηφίσματα διεθνιστικής αλληλεγγύης και συμπαράστασης πχ για τους Σαντινίστας στη Νικαράγουα, οι Δαπίτες -ανέκαθεν ανήσυχοι και πολιτικοποιημένοι νεολαίοι- φρίκαραν που έσπαγαν μαθήματα για τέτοια ζητήματα -ψύλλου άλματα κατά την κρίση τους- κι αναρωτιόντουσαν για-τι μας αφορούν εμάς τώρα τι γίνεται στην άλλη άκρη του Ατλαντικού και του κόσμου.

Τώρα όμως ήταν η σειρά των τότε Δαπιτών να αγανακατήσουν με όσα γίνονται στη Βενεζουέλα και να ζητήσουν να έρθει το θέμα σε συζήτηση στη Βουλή. Οι Δαπίτες δε νομίζω να κατέβασαν κάποιο ψήφισμα για αποχή ή κατάληψη στα πανεπιστήμια. Αλλά θα μπορούσε να τους γαλουχεί διαχρονικά το σύνθημα: ένας είναι ο εχθρός, ο λαϊκισμός.
Χάνει λίγο το μέτρο βέβαια, ρυθμικά μιλώντας, γιατί πολιτικά το έχουν χάσει προ πολλού.

-Στη Βενεζουέλα, εν τω μεταξύ, το παιχνίδι χοντραίνει επικίνδυνα, ο ιμπεριαλιστικός δάχτυλος αναβαθμίζει την επέμβασή του στα πρότυπα διάφορων παρδαλών (αντ)επαναστάσεων των τελευταίων ετών, και το ΚΚΒ καλεί σε ταξική ενότητα και δράση, χωρίς αυταπάτες για τον μπολιβαριανό συνασπισμό και τις μικροαστικές δυνάμεις που ηγεμονεύουν. Κι αν κάποιοι σφοι βάζουν ως ζητούμενο μια αποτίμηση της πορείας αυτής της συμμαχίας και την αναγκαιότητα-σκοπιμότητα της κριτικής στήριξής του από το ΚΚΒ, ωστόσο, η στάση των κομμουνιστών της Βενεζουέλας δείχνει κάτι πολύ σημαντικό: ότι η ανοιχτή κριτική στις ανεπάρκειες και τις αντιφάσεις αυτής της κίνησης δεν έρχεται σε αντιπαράθεση με το δυνάμωμα της αγωνιστικής δράσης ενάντια στο στρατόπεδο της αντεπανάστασης, ούτε γίνεται όπλο στα χέρια της τελευταίας, αλλά απεναντίας αποτελεί απαραίτητο όρο για την αποφασιστική ενίσχυσή της.

-Τα ιμπεριαλιστικά κοράκια απλώνουν απειλητικά τα νύχια τους και στην Κορέα, με την Κίνα να κρατά μια μεσοβέζικη στάση και να αποστασιοποιείται μάλλον από τη γειτονική χερσόνησο, αφήνοντας πιθανόν ελεύθερο πεδίο στις ΗΠΑ, για πιο ενεργό επέμβαση.

Την ίδια στιγμή, τα αναστημένα στελέχη των κορεατικών αρχών (θανάτω θάνατον πατήσαντες), που με βάση τα έγκυρα δυτικά ΜΜΕ είχαν πέσει θύματα των στυγερών εκκαθαρίσεων του ηγέτη Κιμ, αλλά εμφανίστηκαν κανονικά σε δημόσιες εκδηλώσεις, αποδεικνύουν το ηθικό πλεονέκτημα του "ελεύθερου, δημοκρατικού κόσμου" και της αντικειμενικής πολυφωνικής ενημέρωσης που παρέχει στα πλήθη. Το "ρεπορτάζ" στο δελτίο του Ευαγγελάτου με τις σκηνές μιας ταινίας-παρωδίας που παρουσιάστηκαν ως ανατριχιαστικό ντοκουμέντο, δεν είναι παρά η ακραία τελική συνέπεια αυτής της αξιοπιστίας. Όχι σαν τους Κορεάτες που δε χρησιμοποιούν ελεύθερα το διαδίκτυο, για να διαδώσουν τέτοιες βλακείες.

Εξάλλου, σε έναν κόσμο όπου "οι ζωές των άλλων", τα ντοκιμαντέρ για τους "πιθηκάνθρωπους του Στάλιν", κοκ, θεωρούνται σοβαρά επιχειρήματα και διαμορφώνουν την κοινή γνώμη, τίποτα δεν μπορεί να μας εκπλήσσει.
Ας σκεφτούμε μόνο τι θα γινόταν αν η κορεατική τηλεόραση πχ παρουσίαζε ένα αντίστοιχο "ρεπορτάζ" για τη Δύση, πόσους τόνους υστερίας θα ξεσήκωνε από τα αστικά ΜΜΕ. Μετά το πατάς το κουμπί ή δεν το πατάς;

-Άκρως συναφής με τα παραπάνω, ο σύνδεσμος που μου έστειλε ένας σφος αναγνώστης -με την ευκαιρία να τον ευχαριστήσω και δημόσια που μου τον υπέδειξε- με μια ταινία αντικομμουνιστικής φαντασίας για το λιμό στην Ουκρανία, τον τίμιο αγώνα των κουλάκων για την επιβίωση και το Στάλιν που εντείνει τις φιλοδοξίες των κομμουνιστών στο Κρεμλίνο (;!).
Σου παγώνει πραγματικά το αίμα από την αήττητη βλακεία που αποπνέει η περιγραφή, αλλά αν η ταινία έχει έστω τη μισή καλτιά της, τότε αξίζει να τη δει κανείς, θα γελάσει αβίαστα.

-Η ΔΦΑ απαντά στην αντιπολίτευση, ανεβάζοντας κατακόρυφα, σε δυσθεώρητα ύψη το επίπεδο της πολιτικής αντιπαράθεσης, με ένα πρωτοσέλιδο της Αυγής να καταγγέλλει το ξεπούλημα της ΔΕΗ από το Μητσοτάκη, και να αφήνει τους αναγνώστες της με την απορία: ποιος κυβερνά αυτόν τον τόπο;

Όσο για τα εγκαίνια της Πατρών-Κορίνθου και τις φιέστες προεκλογικού χαρακτήρα, τη στοά "Νίκος Τεμπονέρας" κι άλλα αγωνιστικά βαφτίσια, αληθεύει ότι ξανάκλεισαν για περαιτέρω έργα, αμέσως αφού εγκαινιάστηκαν και... δόθηκαν στην κυκλοφορία;

-Πρόσφατα είχαμε και μνημονιακή επέτειο. Κλείσαμε επτά χρόνια φαγούρα και πάνω από όλα αυταπατών πως τα δύσκολα τελειώνουν (μικρό μου πόνι που κινείσαι με καρότο και μαστίγιο), κι έρχεται ξανά η ανάπτυξη με τις παχιές αγελάδες -και τις ιερές αγελάδες της επιχειρηματικότητας, του πλεονάσματος, κοκ.

Πέρυσι λέγαμε τα έξι χρόνια να μη γίνουνε επτά, όπως με τη χούντα, που τελικά έφτασε τα επτά και τυπικά έκλεισε εκεί. Αλλά η χούντα δεν τελείωσε φυσικά το 73', ούτε το 74', ούτε (εμείς θα την τελειώσουμε) σε τούτη την πλατεία.

Γενικά είναι κάπως προβληματικό να συνδέονται τα μνημόνια με τη χούντα.
Γιατί η μία τάση καταλαβαίνει ως χούντα τα μνημόνια κι όχι όσα προηγήθηκαν-μεσολάβησαν ή όσα θα ακολουθήσουν. Ενώ η άλλη καταλαβαίνει τα μνημόνια ως καρπό της μεταπολίτευσης και της φαυλοκρατίας, νοσταλγώντας τη χούντα και το ανύπαρκτο οικονομικό της θαύμα.

Υπάρχουν μερικά πολύ χρήσιμα και κατατοπιστικά άρθρα ή βιβλία -όπως το "λαμόγια στο χακί" του Ελευθεράτου- που ξεσκεπάζουν το μύθο της χρηστής κι ηθικής χουντικής διακυβέρνησης, που δεν άφησε πίσω της χρέος και καμένη γη.

Προφανώς κι έχει νόημα να αντικρούει κανείς τα διάφορα σταγονίδια και τους πολιτικούς απογόνους τους, αλλά μόνο αν δούμε ενιαία τα διάφορα αστικά καθεστώτα και τις διάφορες φάσεις ανάπτυξης ή κρίσης του καπιταλισμού, μπορούμε να ερμηνεύσουμε σωστά τις εξελίξεις. Η χούντα πχ αξιοποίησε και συνέχισε τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης του ελληνικού καπιταλισμού της δεκαετίας του 60', αλλά δεν μπορούσε να κάνει κάτι για να αποτρέψει την καπιταλιστική κρίσης της δεκαετίας του 70'. Αυτό δε σημαίνει όμως ότι αν είχε καταρρεύσει νωρίτερα -πριν τη μεγάλη αύξηση του δημόσιου χρέους και την επιδείνωση άλλων οικονομικών δεικτών- θα είχε θετικό πρόσημο η δικτατορία των συνταγματαρχών... Συνεπώς, πρέπει να προσέχουμε τι επιχειρήματα χρησιμοποιούμε κάθε φορά και ποια είναι η γενική ή σχετική ισχύς τους.

-Στη Γαλλία, ο Ολάντ δεν κατέβηκε υποψήφιος γιατί δε θα έβρισκε ούτε την ψήφο του. Η εκλογική βάση των σοσιαλιστών μοιράστηκε μεταξύ του ποταμίσιου πρώην υπουργού του, που πέρασε στο β' γύρο και του Μελανσόν, ενώ ο επίσημος υποψήφιος του κόμματος έμεινε σε ρηχά, μονοψήφια νερά-ποσοστά, αγνοώντας τις προειδοποιήσεις να μην κατέβει, για να μην κόψει τη φόρα του Μελανσόν. Ουσιαστικά συνέβη περίπου ό,τι έγινε και στην Ελλάδα, με την απορρόφηση του ΠαΣοΚ από το Σύριζα -μένει να δούμε όμως αν αυτό θα αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά- με την ενεργοποίηση του δίαυλου που είχε ανοίξει η κοινή στήριξη 'σοσιαλιστών' και ΓΚΚ στο Μιτεράν (που είχε γράψει μεταξύ άλλων μια "μπροσούρα" με τον καλτ πλην επίκαιρο τίτλο "εφικτός σοσιαλισμός").

Δεν ξέρω αν ασκήθηκε παρόμοια πίεση και στο ΝΑΚ, για να στηρίξει το Μελανσόν, αν υπήρχε γκρίνια για τη μονάδα που πήρε ο Ποτού αλλά θα μπορούσε ίσως να αλλάξει τους συσχετισμούς αν αθροιζόταν στο ποσοστό του πρώτου, κι αξεπέραστες διαφωνίες από θέση αρχής ή απλώς για την ανάδειξη της υποψηφιότητας με παραγοντίστικο τρόπο κι όχι μέσα από συλλογικές διαδικασίες...
Πάντως όλα αυτά, μοιάζουν τόσο οικεία και γνώριμα με το δικό μας αριστεροχώρι.

Κλείνω τη σχετική ενότητα, αντιγράφοντας αυτό που θα μπορούσε να είναι το πρώτο μέρος στη χτεσινή τρικολόρ ανάρτηση (κι ευχαριστώ πολύ το σφο Γκεβεζέ που μου το έστειλε).

Ελλάς-Γαλλία, η φάση είναι μία

Μια χώρα τεμπέληδων που δε θέλουν να δουλεύουν, ένα κράτος δημοσίων υπαλλήλων-κηφήνων, μια οικονομία που βουλιάζει από τους φόρους και λοιπούς περιορισμούς που υφίστανται οι επιχειρήσεις...

Όχι, δεν πρόκειται για προεκλογικό σποτ του Ποταμιού, ούτε για την κλασσική κασέτα των φερεφώνων του Κυριάκου στα κανάλια. Δεν είναι ούτε καν η μέση, φυτευτή από εκατό μεριές, "αυτοαντίληψη" του νεοέλληνα.

Η 23η Απριλίου έφερε στην κορυφή του εκλογικού βάθρου της Γαλλίας τον Εμανουέλ Μακρόν, έναν άνευρο νεαρό εκατομμυριούχο που εκφράζει στην πιο γυαλιστερή του μορφή το μίσος της τάξης του απέναντι στις κατακτήσεις που μπόρεσαν να έχουν στον ρου της ιστορίας οι Γάλλοι εργαζόμενοι. Τα βασικά προγραμματικά σημεία, όπως οι περικοπές στις δημόσιες δαπάνες, ο περιορισμός των δημοσίων υπαλλήλων κατά 120.000 και η μείωση της φορολογίας στους επιχειρηματικούς ομίλους, σερβιρίστηκαν με ένα κοσμοπολίτικο άρωμα αλά "Μένουμε Ευρώπη" και μερικές ανώδυνες φιλελεύθερες πινελιές περί διαφορετικότητας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Κι αυτά τα τελευταία για να διαχωρίσει τη θέση του απέναντι στη δεύτερη φιναλίστ Μαρίν Λεπέν, που με τα εθνικιστικά, ξενοφοβικά της προτάγματα κι έναν ευρωσκεπτικισμό κομμένο και ραμμένο πάλι στις ανάγκες του γαλλικού κεφαλαίου -έστω ενός άλλου πιο "εθνικού" τμήματός του-, καταφέρνει τα τελευταία χρόνια να εγκλωβίζει σημαντικό μέρος των Γάλλων εργαζομένων που νιώθουν τις ζωές τους να συνθλίβονται σε μια χώρα με αυξανόμενη ανεργία και επισφάλεια.

Και οι υπόλοιποι; Ένας παραδοσιακός θατσερικός δεξιός, μια σοσιαλδημοκρατική καρικατούρα κι ένας "νεοαριστερός" από την ίδια στόφα με τη δική μας πρωτοδεύτερη φορά αριστερά που στην εμπροσθοφυλακή του προγράμματός του φιγουράρουν η οικολογία και οι νέες τεχνολογίες...

Τα διλήμματα που θα παρουσιάζονται στο γαλλικό λαό για τις επόμενες 15 μέρες μας είναι γνωστά: Λόμπι του φράγκου ή ευρώ über Alles; Ισχυρή πατρίδα ή όλοι μαζί στο κοινό μας σπίτι; Παλιό ή καινούργιο; Κι όσο ο Γάλλος εργάτης (κι ο Έλληνας, κι ο Ούγγρος και και) παλεύει να απαντήσει το ένα ή το άλλο, τόσο θα κοιμούνται ήσυχοι οι κεφαλαιοκράτες του ντουνιά.

Η λύση είναι πάντα και παντού η ίδια και βρίσκεται μακριά από πάνελ αναλύσεων και ηλεκτρονικά φόρουμ: Η χειραφέτηση των εργαζομένων και του κινήματός του από κάθε μορφή της αστικής ιδεολογίας, που στο σάπισμά της γίνεται όλο και πιο δηλητηριώδης. Εμπιστοσύνη στο συνάδελφο, το διπλανό, αγάπη για την τάξη μας και μίσος για ό,τι την εμποδίζει να ορθωθεί.

Καλό λευκό λοιπόν αδέρφια μας, καλό άκυρο, καλή αποχή, καλούς αγώνες.
(Αντί επιλόγου και για να συνεννοούμαστε με τα δικά μας δεδομένα
Μαρίν Λεπέν: 50% Καρατζαφέρης, 40% Καμμένος, 10% Λαφαζάνης Εμανουέλ Μακρόν: 60% Ποτάμι, 30% Μητσοτάκης, 10% Λεβέντης)

Περισσότερα νέα σε επόμενο κομινφορμιστικό δελτίο... 

Η στρατηγική του ΚΚΕ στα χρόνια της χούντας

Δεν είμαι σίγουρος πόσο ενδιαφέροντα είναι αυτά τα κείμενα για την πλειοψηφία των αναγνωστών. Πάντως η κε του μπλοκ συνεχίζει -από εκεί που είχε σταματήσει- παρουσιάζοντας κάποια σημεία από την ομιλία της Αλέκας στην εκδήλωση των εκπαιδευτικών για τα 50 χρόνια από την επιβολή της δικτατορίας και μια δεύτερη σχετικά αυτοτελή θεματική για τη στρατηγική και την πολιτική στάση του ΚΚΕ, και κατ' επέκταση τη στάση των άλλων κομμάτων, στα χρόνια της χούντας.

Η Αλέκα ξεκίνησε με την εκτίμηση πως το ΚΚΕ βρέθηκε στη χειρότερη στιγμή της ιστορίας του -που είναι κατά τη γνώμη μου συζητήσιμη, εφόσον είχε προηγηθεί πχ η δικτατορία του Μεταξά, που είχε πρακτικά διαλύσει το κόμμα, κι ακολούθησε, πολλά χρόνια αργότερα, το τσουνάμι της παγκόσμιας αντεπανάστασης, που απειλούσε να μας πλακώσει. Αλλά υπάρχουν πολύ σοβαρά επιχειρήματα, για να στηρίξει κανείς αυτήν την άποψη.

Το κόμμα δεν είχε παράνομες οργανώσεις και πυρήνες κομματικών μελών στην Ελλάδα. Κινδύνευε να διαχυθεί στην ΕΔΑ. Είχε προβληματική στρατηγική αντίληψη που κινούνταν στη λογική των σταδίων -κάνοντας λόγο μάλιστα, προγραμματικά, για μη μονοπωλιακή (εθνική) αστική τάξη, που ήταν δυνητικός σύμμαχος. Κι είχε να αντιμετωπίσει στο εσωτερικό του τη δράση της οπορτουνιστικής ομάδας που επιδίωκε τη μετεξέλιξη της ΕΔΑ σε κόμμα, που θα αντικαθιστούσε το ΚΚΕ.

Η ομάδα αυτή (Παρτσαλίδη, Δημητρίου, Ζωγράφου) συγκρότησε το λεγόμενο ΚΚΕ εσωτερικού, μετά τη διάσπαση του 68', η οποία ουσιαστικά είχε συντελεστεί νωρίτερα -στα πλαίσια της 10ης ολομέλειας- αλλά δρομολογήθηκε κι οριστικοποιήθηκε μετά τη χούντα, στη 12η Ολομέλεια του 68', που είχε ιστορική σημασία, αλλά και συγκεκριμένους πολιτικούς περιορισμούς.

Το ΚΚΕ παρέμεινε συνεπές στην αναγνώριση του μαρξισμού-λενινισμού ως βασικής προγραμματικής αρχής, και δεν ξέπεσε ποτέ στο επίπεδο του χυδαίου αντισοβιετισμού, που κορυφώθηκε τη χρονιά της διάσπασης, με τη λεγόμενη άνοιξη της Πράγας και τη διαμόρφωση του ευρωκομμουνιστικού ρεύματος. Η διαφύλαξη αυτών των χαρακτηριστικών οφείλεται εν πολλοίς στις αποφάσεις της ολομέλειας, όπου βάρυνε με τη σειρά της -παίζοντας καθοριστικό ρόλο- η ιστορική παρακαταθήκη των μεγάλων λαϊκών αγώνων της δεκαετίας του 40'. Μπορεί το κόμμα να μην απαλλάχθηκε από προβληματικά στοιχεία στο πρόγραμμα και τη στρατηγική του, που αποτυπώθηκαν και στις επεξεργασίες των επόμενων χρόνων, αλλά το κόμμα "κρατήθηκε", δε χρειάστηκε να ξεκινήσει ξανά από το μηδέν, κάτι που θα ήταν δύσκολο κι οδυνηρό, όπως δείχνει η πείρα από την παγκόσμια επικράτηση της αντεπανάστασης τα τελευταία χρόνια.

Σχετικά με την ολέθρια απόφαση του 58' για τη διάλυση των παράνομων οργανώσεων, υπήρχε μεταξύ άλλων μια άποψη, που έκρινε ως σωστό αυτό το σκέλος, γιατί θεωρούσε ότι οι οργανώσεις είχαν διαβρωθεί από τους μηχανισμούς της ασφάλειας, αλλά πίστευε πως έπρεπε να δημιουργηθούν άλλες στη θέση τους.

Σε κάθε περίπτωση, το κόμμα αντιμετώπισε σοβαρές δυσκολίες από αυτό το λάθος, καθώς έστελνε στελέχη του από το εξωτερικό για να δημιουργήσουν οργανώσεις σχεδόν από το μηδέν, χωρίς να υπάρχει η στήριξη ενός παράνομου μηχανισμού. Παρά τις διαδοχικές συλλήψεις πολλών στελεχών από τα κλιμάκια που έστελνε στην Ελλάδα το κόμμα, η δουλειά αυτή έδινε μια ώθηση, σε συνδυασμό και με τη συμβολή παλιών στελεχών-αγωνιστών που αφήνονταν ελεύθεροι, στα πλαίσια της "φιλελευθεροποίησης" με τη χούντα.

Το κόμμα ήταν η μόνη δύναμη που αντιλαμβανόταν την ανατροπή της χούντας με όρους λαϊκής αντίστασης, κι αγωνιστικούς πυρήνες στη βάση και τους τόπους δουλειάς, κι όχι με συναντήσεις κορυφών χωρίς αντίκρισμα. Δεν κατάφερε όμως να ξεφύγει από τη λογική της ενότητας (και με τα αστικά κόμματα) στο πλαίσιο της αντιδικτατορικής πάλης.

Σε προγραμματικό επίπεδο, οι επεξεργασίες του 9ου Συνεδρίου ήταν πιο προσεκτικές, αλλά είχαν λαθεμένη στρατηγική, αφού εξακολουθούσαν να τοποθετούν τη λογική των σταδίων και μάλιστα προχωρούσαν σε περαιτέρω κατακερματισμό των διάφορων φάσεων της επαναστατικής μετάβασης, αφού το στάδιο της λεγόμενης "Νέας Δημοκρατίας" (που τον εισήγαγε ως όρο ο Μάο, για να τον "κλέψει" μετά ο Καραμανλής για το κόμμα του) προβαλλόταν ως η πρώτη βαθμίδα του πρώτου αντι-ιμπεριαλιστικού σταδίου.

Η Αλέκα έπιασε και το ερώτημα αν/τι θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά, αν το ΚΚΕ είχε άλλο πρόγραμμα και σωστά επεξεργασμένη, επαναστατική στρατηγική. Ο αντιδικτατορικός αγώνες θα έμπαινε οπωσδήποτε στην προμετωπίδα ως στόχος πάλης, αλλά αν δεν ήταν αποσπασμένος από το στρατηγικό στόχο της επανάστασης, θα είχαμε ίσως ταχύτερη ωρίμανση κάποιων παραγόντων. Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό ως ενδιαφέρον και ιντριγκαδόρικο "αντιδιαλεκτικό" ιστορικό ερώτημα, πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί (διαφορετικά) η τακτική του κόμματος στη δεδομένη συγκυρία, σε συνθήκες βαθιάς παρανομίας, κατά την αλλαγή φρουράς της Μεταπολίτευσης ή πιο πριν στην εξέγερση του Πολυτεχνείου.

Παράλληλα, υπήρχε το ζήτημα της νομιμοποίησης του ΚΚΕ, που έμπαινε ως στόχος ήδη από την προδικτατορική ΕΔΑ, κι οι ποικίλες αντιλήψεις αστών πολιτικών, που διαφοροποιούνταν από την κυρίαρχη γραμμή της απαγόρευσης της νόμιμης δράσης του, όπως πχ του Σοφοκλή Βενιζέλου και του Μαρκεζίνη, που πίστευαν ότι με αυτόν τον τρόπο η αστική εξουσία θα μπορούσε να ελέγξει καλύτερα το κόμμα.

Ενδιαφέρον είχε και μια αναφορά στη διαμόρφωση της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας στην Ελλάδα και τις ανταγωνιστικές σχέσεις που αναπτύχθηκαν μεταξύ του "ΚΚΕ εσ." και του Α. Παπανδρέου -με το ΠΑΚ- για αυτό το ρόλο, οι οποίες καθόρισαν και τις βασικές διακυμάνσεις της αντιδικτατορικής ενότητας.

Περισσότερα, μετά την ανάγνωση της πρόσφατης σχετικής έκδοσης της Σύγχρονης Εποχής, ή μετά την παρουσίασή της στην έδρα της ΚΕ.

Μικρόφωνο στο μπόι των ονείρων μας

Η παρουσίαση της καινούριας έκδοσης της ΣΕ και του τμήματος ιστορίας της κετουκε τη μεθεπόμενη Παρασκευή, στον Περισσό, θα είναι ασφαλώς πληρέστερη και πιο "επίσημη". Αλλά όπως είπε κι ένας σφος, εμείς είμαστε "γκρούπις" της Αλέκας και δε χάνουμε ευκαιρία να την ακούσουμε. Όπως το Σάββατο, που μιλούσε για αυτό το θέμα (τα 50 χρόνια από την επιβολή της δικτατορίας) στην Κάνιγγος, στην εκδήλωση της οργάνωσης των εκπαιδευτικών. Και δυσκολεύτηκε να φέρει κάπως το μικρόφωνο στο ύψος της ("είμαι και λίγο κοντή" είπε αυτοσαρκαζόμενη, χωρίς κανένα κόμπλεξ), αλλά το πιο σημαντικό είναι να φτιάξουμε έναν κόσμο στο μπόι των ονείρων μας.

Η εισαγωγική ομιλία της Αλέκας δεν ήταν μια αναλυτική παρουσίαση της πρόσφατης έκδοσης, ούτε τη σχετικής διακήρυξης της κετουκε, που περιλαμβάνεται στην έκδοση (η οποία πωλείται 15 ευρώ και γίνεται κι ωραίο δώρο, όπως είπε η Παπαρήγα), αλλά συνδέεται άμεσα με αυτά. Η  δική μου "ανταπόκριση" δεν είναι ακριβής μεταφορά όσων είπε, αλλά στέκεται σε ορισμένα σημεία και τα παρουσιάζει σε δύο μέρη με σχετικά αυτοτελείς θεματικές. Αυτονόητο πως τυχόν αστοχίες κι αβαρίες κατά τη μεταφορά βαραίνουν αποκλειστικά την κε του μπλοκ.

Ένα βασικό ερώτημα γύρω από το οποίο αναπτύσσεται διαπάλη είναι γιατί επιβλήθηκε η δικτατορία και μάλιστα σε μια περίοδο που η Ελλάδα βρισκόταν σε πορεία ένταξης στην ΕΟΚ, ενώ τα άλλα δικτατορικά καθεστώτα στη Νότια Ευρώπη, σε Ισπανία και Πορτογαλία, έπνεαν τα λοίσθια. Έχουν δοθεί κατά καιρούς διάφορες απαντήσεις από αστική σκοπιά, που μπορεί να έχουν επιμέρους κοινά σημεία με αποσπασματικές θέσεις του ΚΚΕ, εντάσσονται όμως σε τελείως διαφορετική αντίληψη.

Κάποιοι σημειώνουν το ρόλο που έπαιξαν οι εσωτερικοί παράγοντες κι οι αντιθέσεις του τριγώνου ανάκτορα-στρατός-κυβέρνηση, όπου οι δύο πρώτες πλευρές ήταν συνδεμένες και βάσει συντάγματος. Άλλοι εντοπίζουν τη βασική αιτία των γεγονότων στην κρίση των Ιουλιανών το 65' κι άλλοι πηγαίνουν πιο βαθιά, στις αντιφάσεις ολόκληρης της μετεμφυλιακής περιόδου.
Κάποιες απόψεις σοσιαλδημοκρατικής-οπορτουνιστικής απόχρωσης -πχ ο Βερναρδάκης, που δεν είναι σίγουρο αν ισχυρίζεται ακόμα τα ίδια- λένε πως το καλοκαίρι του 65', με τα Ιουλιανά, υπήρχε επαναστατική κατάσταση, που όμως δεν αξιοποιήθηκε. Αφενός όμως οι λαϊκές κινητοποιήσεις του 65' δεν κλόνισαν ποτέ την αστική εξουσία και τα θεμέλιά της, αφετέρου το 67' που επιβλήθηκε η χούντα, το λαϊκό κίνημα βρισκόταν σε σαφή υποχώρηση και δεν αποτελούσε άμεσο, σοβαρό κίνδυνο για τη σταθερότητα του συστήματος.

Άλλες προσεγγίσεις δίνουν προβάδισμα για την ερμηνεία των γεγονότων στον εξωτερικό παράγοντα, τις ΗΠΑ, το σχεδιασμό τους για τον επικείμενο αραβο-ισραηλινό πόλεμο (όπου ήθελαν να έχουν καλυμμένα τα νώτα τους με σταθερές κυβερνήσεις-καθεστώτα) και το Κυπριακό. Ενώ η αντίθετη πλευρά τείνει να αθωώσει πλήρως τον ξένο παράγοντα, προσπερνώντας ακόμα και γεγονότα, όπως η συγνώμη του Κλίντον το 99' -που δεν ήταν πάντως "συγνώμη" επειδή προκάλεσαν το πραξικόπημα, αλλά γιατί έδειξαν ανοχή απέναντί της.

Υπάρχει τέλος και μια δεξιά προσέγγιση που τα φορτώνει όλα σε κάποιους άφρονες αξιωματικούς, που έδρασαν κατά βούληση, που δεν αντέχει σε σοβαρή κριτική.

Στην πραγματικότητα, οι εσωτερικοί με τους εξωτερικούς παράγοντες συνυπήρχαν και συνδυάζονταν. Υπήρχε αστάθεια από την κρίση των Ιουλιανών αλλά και σε όλη τη μετεμφυλιακή περίοδο ο φόβος τι θα προέκυπτε μετά τις εκλογές που είχαν προκηρυχθεί για το Μάιο του 67' κι αν θα υπηρετούσε τους στόχους του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ. Αλλά σε αυτό το πλέγμα των παραγόντων, η καθοριστική αντίθεση ήταν μεταξύ του αστικού οικονομικού εκσυγχρονισμού που προωθούνταν και του παλιού πολιτικού συστήματος, που δυσκολευόταν να προσαρμοστεί και να τον υπηρετήσει.

Αυτή η αλήθεια ξέφυγε και σε έναν παλιό Αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών (δεν μπόρεσα να ακούσω καλά το όνομά του), που σε μια διάλεξή του το 99', είχε πει (περίπου): την πατήσαμε, γιατί πιστεύαμε ότι η Ελλάδα έχει σύγχρονο πολιτικό σύστημα, αλλά βραδυπορεί οικονομικά και χρειάζεται βοήθεια. Ενώ στην πραγματικότητα συνέβαινε το αντίθετο...
Κι εντόπισε ένα σημαντικό παράγοντα αστάθειας στο ότι δεν υπήρχε συστημική αριστερά... Άκρως επίκαιρη παρατήρηση για όσα ακολούθησαν από τη Μεταπολίτευση, ως τις μέρες μας.

Δεν μπορούσε όμως να λυθεί αλλιώς αυτή η αντίθεση; Ιδίως από τη στιγμή που το καθεστώς της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας είναι το καλύτερο για την αστική εξουσία και της εξασφαλίζει μεγαλύτερη νομιμοποίηση;
Η απάντηση είναι πως εφόσον βρισκόταν κι ο παράγοντας του στρατού, με πρωταγωνιστικό ρόλο, στο επίκεντρο των αντιθέσεων, δεν αρκούσε μια απλή, κλασική αναδόμηση-αναδιαμόρφωση του πολιτικού συστήματος, όπως στις μέρες μας.

Πιο ειδικά για τις ξένες δυνάμεις: η ευθύνη του αμερικανικού-νατοϊκού παράγοντα είναι φανερή και αναμφισβήτητη, δεν πρέπει όμως να μπαίνει με τέτοιο τρόπο που να υποβαθμίζει τις εσωτερικές διεργασίες κι αιτίες που οδήγησαν στο πραξικόπημα. Στο εσωτερικό των ΗΠΑ υπήρχαν διαφορετικοί θύλακες και μηχανισμοί -όπως προκύπτει κι από αποχαρακτηρισμένα ιστορικά έγγραφα- με αντιφατικές βλέψεις, που αποτυπώθηκαν και στην επίσημη στάση της κυβέρνησής τους. Η οποία αναγνώρισε το καθεστώς με εννιά μήνες καθυστέρηση (όσο μια εγκυμοσύνη) και διέκοψε αρχικά τη στρατιωτική βοήθεια, για να τη συνεχίσει μετά τον αραβο-ισραηλινό πόλεμο, να αποκτήσει στενές σχέσεις και να παίξει τελικά καθοριστικό ρόλο στην ομαλή μετάβαση σε κοινοβουλευτικό καθεστώς, το 74'.

Επίσης η Αλέκα κατέρριψε το μύθο για τη διαφοροποίηση της δημοκρατικής ΕΟΚ, που διέκοψε τη χρηματοδότηση της Ελλάδας -κάτι που ήταν όμως προειλημμένη απόφαση, πριν το πραξικόπημα, για ταμειακούς, οικονομικούς λόγους και δυσκολίες. Παράλληλα, η -προωθημένη υποτίθεται- γαλλική δημοκρατία ήταν από τις πρώτες κυβερνήσεις διεθνώς που αναγνώρισαν την ελληνική χούντα.

Η Αλέκα αναφέρθηκε επίσης στην αντίθεση μεταξύ του εφοπλιστικού κεφαλαίου, που τάχθηκε αναφανδόν υπέρ της χούντας, και του βιομηχανικού κεφαλαίου που την υποδέχθηκε αρχικά με αμηχανία και με το φόβο ότι θα διέκοπτε τη ροή των ξένων επενδύσεων.
Καθώς και στη λανθασμένη αντίληψη περί υποτελούς μεταπρατικού κεφαλαίου, προστατευτισμού της οικονομίας, κτλ, καθώς η σύνδεση με τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς κι οι σχέσεις ανισότιμης αλληλεξάρτησης που αναπτύσσονται σε αυτό το έδαφος, είναι δείγμα της επιθετικότητας του ελληνικού κεφαλαίου κι όχι της υποτέλειάς του.

Μίλησε και για τις αντιθέσεις εντός της χούντας, για το θεσμό της βασιλείας, το ρόλο του στρατού και το κυπριακό. Για την άποψη του Παπαδόπουλου περί πολιτικού μανδύα της κυβέρνησης (με τρία μόλις στρατιωτικά στελέχη) που επικράτησε στην πρώτη φάση του καθεστώτος. Και το ότι η χούντα δεν αναγνώρισε το Ισραήλ, κάτι που αντανακλούσε τα συμφέροντα τμημάτων της αστικής τάξης με σημαντικές εξαγωγές προϊόντων σε αραβικές χώρες.

Η χούντα πέτυχε έναν ορισμένο οικονομικό εκσυγχρονισμό, με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης μέχρι την κρίση του 73', κάτι που δεν καθιστά την πολιτική της θετική ή φιλολαϊκή, αλλά δείχνει καθαρά τον ταξικό της προσανατολισμό. Ταυτόχρονα έδωσε λύση στο ζήτημα του εκσυγχρονισμού του πολιτικού συστήματος, ανεξάρτητα από τον ιδεολογικό-πολιτικό της λόγο και το στρατοκρατικό της καθεστώς. Στη διάρκεια της χούντας καταργήθηκε η βασιλεία, κι "αναβαπτίστηκαν" τα χρεοκοπημένα αστικά κόμματα που δε συμμετείχαν στο πραξικόπημα, δεν το νομιμοποίησαν κι από τις τάξεις τους προήλθαν οι καινούριοι πολιτικοί σχηματισμοί που κυριάρχησαν στα χρόνια της μεταπολίτευσης.

Εν κατακλείδι, η χούντα δεν ήταν μια παρά φύση διέξοδος-εξέλιξη για την αστική τάξη, αλλά γίνεται κυρίαρχη επιλογή, όταν η αστική τάξη νιώθει να απειλούνται τα συμφέροντά της, ή να υπηρετούνται καλύτερα με αυτόν τον τρόπο.
Παραμένει επίσης ανοιχτό προς μελέτη το ζήτημα αν το πραξικόπημα προσομοίαζε και συγγένευε ιδεολογικά-πολιτικά με τον κλασικό φασισμό, στη ναζιστική και τη μουσολινική του εκδοχή. ή σε κάποια άλλη μορφή.

Στο επόμενο και τελευταίο μέρος, η στρατηγική του ΚΚΕ κι η στάση των αστικών κομμάτων, στα χρόνια της δικτατορίας.

Δελτίο Κομινφόρμ 8

Κυριακάτικο σημειωματάριο

-Η πολιτική απόφαση του 20ού Συνεδρίου δε βάζει προφανώς κάτι καινούριο πολιτικά -σε σχέση με την εισήγηση και το κλείσιμο της απερχόμενης ΚΕ- αλλά είναι σημαντικό κείμενο που συνοψίζει την ουσία, την πολιτική ανάλυση του κόμματος, τις δραστηριότητες και τα καθήκοντα μέχρι το επόμενο συνέδριο.

Συνίσταται ιδιαίτερη ανάγνωση στο υποκεφάλαιο για την πάλη ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, την εκτίμηση πως ένας πιθανός πόλεμος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας θα είναι ιμπεριαλιστικός και από τις δύο πλευρές (ασχέτως ποιος επιτέθηκε πρώτος), αλλά και τον αγώνα ενάντια σε κάθε αλλαγή συνόρων, σε μια πιθανή εισβολή-κατοχή.

Όπως επίσης και στο υποκεφάλαιο για την αποδέσμευση της Ελλάδας από την ΕΕ και τις εκτιμήσεις για τον αστικό ευρωσκεπτικισμό.
Η πάλη για την αποδέσμευση πρέπει να μπει στην προμετωπίδα των λαϊκών αγώνων, διεκδικώντας ταυτόχρονα τα κλειδιά της οικονομίας και την εξουσία.
Η καπιταλιστική Ελλάδα με εθνικό νόμισμα δε συνιστά ρήξη με το σύστημα, προς όφελος του λαού.
Αν επιλεγεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο από την αστική τάξη, το ΚΚΕ θα παλέψει με συγκεκριμένη γραμμή.
Το λαϊκό κίνημα πρέπει να αξιοποιήσει τις όποιες αντιθέσεις και να βαθύνει τα πιθανά ρήγματα.

Όποιος είναι καλοπροαίρετος, καταλαβαίνει καθαρά και ξάστερα.
Όποιος δε θέλει να ζυμώσει το στόχο της αποδέσμευσης από την ΕΕ, σε άμεση σύνδεση με την πάλη ενάντια στο κεφάλαιο και την αστική εξουσία, κοσκινίζει τα συνεδριακά ντοκουμέντα δέκα μέρες -που δε συγκλόνισαν τον κόσμο- μετά το συνέδριο κι ανακαλύπτει ασάφειες -ενώ κατάπινε αμάσητες τις δημιουργικές ασάφειες του Βαρουφάκη και το 70% του μνημονίου που είναι καλό και θα έπρεπε να το ψηφίσουμε κι από μόνοι μας.

-Η απάντηση του Μαργαρίτη στην Αυγή και τον (χαρές που) Καρτερό είναι απολαυστικό κείμενο -όπως άλλωστε και το αρχικό για τον Τσίπρα- με λεπτή πλην άκρως πολιτική ειρωνεία (υποθέτω πως σας είναι γνωστό το έντυπο "Πολίτης"). Ο Μαργαρίτης προκαλεί την εφημερίδα ή τον αρθρογράφο να υποδείξουν συγκεκριμένα τα σημεία που στοιχειοθετούν τις κατηγορίες τους (αμοραλισμός, καριερισμός, χρυσαυγίτικο υβρεολόγιο, κοκ) ή αλλιώς να παραδεχτούν ότι είναι ανακριβή.

Ο Καρτερός πουλάει τρέλα ζητώντας... "συγνώμη για την αντιγραφή" αυτούσιων φράσεων από το αρχικό κείμενο του Μαργαρίτη για τον Τσίπρα και τη φιέστα της Αμαλιάδας. Αλλά κάνει γαργάρα, γλου-γλου όλα τα υπόλοιπα που πρόσθεσε ο ίδιος, ή μάλλον κάνει την πάπια, και βασικά μια κότα λιράτη, που αποφεύγει την ουσία. Αν και από όλα τα πετούμενα, ίσως να του ταίριαζε καλύτερα το μαύρο κοράκι (με νύχια γαμψά), που γαβγίζει σαν κυβερνητικό μαντρόσκυλο κι εξαπέλυσε χυδαία επίθεση εναντίον ενός ιστορικού που σηκώνει το κύριο βάρος της ιστορικής αλήθειας -κυρίως για τη δεκαετία του 40'- και της υπεράσπισής της απέναντι στο ρεύμα Καλύβα-Μαραντζίδη, αλλά και λοιπούς παραχαράκτες, διαφόρων πολιτικών αποχρώσεων -καλή ώρα.

Εκτός από την αποσιώπηση των χλευαστικών σημείων που πρόσθεσε από μόνος του ο Καρτερός και φανερώνουν βαθιά κομπλεξικό άτομο με απωθημένα απέναντι στο Μαργαρίτη, η πολιτική βρωμιά δεν περιορίζεται σε μεμονωμένα πρόσωπα, αλλά αντανακλά συνολικά την κυβερνητική φυλλάδα της Αυγής. Η οποία είχε στη διάθεσή της -μια βδομάδα σχεδόν- την απάντηση του Μαργαρίτη και δεν τη δημοσίευσε παρά μόνο το απόγευμα του Σαββάτου στην ιστοσελίδα της (εκτός κι αν υπάρχει και στα σαββατοκυριακάτικα φύλλα της έντυπης έκδοσης). Όταν δηλ κυκλοφόρησαν στο κέντρο της Αθήνας οι κυριακάτικες εφημερίδες, είδαν τα περιεχόμενα του Ρίζου με την επιστολή που δε δημοσίευαν επί μία βδομάδα, κι έσπευσαν να προλάβουν, για να διασκεδάσουν τις εντυπώσεις...

-Ο Κουτσούμπας δανείστηκε στίχους της Μποφίλιου σε μια συνέντευξή του στις "Αληθινές Ειδήσεις", για να απαντήσει σε ερώτηση σχετικά με το ενδεχόμενο εκλογών.
Στις ειδήσεις είπαν πάλι για εκλογές
Και γελάνε με μας δώδεκα φυλές

Φαντάσου πχ να τον ρωτούσαν για την επανάσταση που έρχεται και τις προοπτικές της, για να τους απαντήσει: έρχονται οι μέρες του φωτός...
Και κάπου εκεί εξαντλούνται οι γνώσεις μου για τα τραγούδια της Μποφίλιου, και τα λογοπαίγνια που θα μπορούσα να σκεφτώ.
Υπάρχει και το "σε έχω βρει και σε χάνω", αλλά αυτό θα ταίριαζε καλύτερα για κάποιο αδικαίωτο -ακόμα- πολιτικό φλερτ, όπως της Ανταρσυα με τη ΛαΕ και τον ευρωσκεπτικισμό.

Αύριο το βράδυ, ο ΓΓ δίνει συνέντευξη στην ΕΡΤ -που έδωσε ρέστα τις τελευταίες μέρες- και τον Πάνο Χαρίτο (που στη νιότη του έδειχνε πως θα γινόταν άλλος), στην πρώτη τηλεοπτική εμφάνισή του μετά το συνέδριο. Θα έχει αν μη τι άλλο ενδιαφέρον...

-Την περασμένη βδομάδα, η δημόσια τηλεόραση -υπό αριστερή διοίκηση- έθαψε το 20ό συνέδριο του κόμματος.
Μες στη βδομάδα κατάφερε να βαφτίσει το απογευματινό συλλαλητήριο της Πέμπτης, όπου καλούσε η ΑΔΕΔΥ (με πιο αγωνιστικά ένσημα από τη ΓΣΕΕ), η ΛαΕ κι η Ανταρσυα (ή μάλλον ο συντονισμός για την πρωτοβουλία πρωτοβάθμιων) κινητοποιήσεις του ΠΑΜΕ!

Δεν ξέρω τι έκανε την Παρασκευή, που είχε όντως συλλαλητήριο το ΠΑΜΕ στην Ομόνοια (και σε όλες τις πόλεις της χώρας). Σίγουρα όμως θα ήταν λίγο δύσκολο να το μπερδέψει με τη μαζικότατη ανταπόκριση μερικών δεκάδων ατόμων στο παλλαϊκό κάλεσμα της Πέμπτης. Όχι σας τους άλλους, τους σεχταριστές, που είναι μερικές χιλιάδες και απομονώνονται.

Σήμερα ολοκληρώνεται και η παγκόσμια ημέρα δράσης για την υπεράσπιση των ΒΑΕ, που όπως έγραφαν κάποια πλακάτ στο συλλαλητήριο διαρκεί από 3-9 Απρίλη. Πού να δεις, σφε αναγνώστη, και στην επαναστατική κατάσταση, όταν κάθε μέρα θα μετράει σα μήνας, συμπυκνώνοντας πλούσια πολιτικά γεγονότα...

-Από τις τελευταίες κυκλοφορίες στο χώρο του βιβλίου, ξεχωρίζει η επανέκδοση του χρονικού του Μάη του 36' της Θεσσαλονίκης, που έγραψε ο Θέμης Κορνάρος. Καθώς κι η έκδοση της ΣΕ για τα 50χρονα από την επιβολή της δικτατορίας, με την επιμέλεια του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ, που θα παρουσιαστεί στην έδρα της κετουκε στον Περισσό, ανήμερα της μαύρης επετείου.

Η σημασία της έκδοσης έγκειται στα εξής: συνδέεται με τη μελέτη της αντίστοιχης περιόδου στα πλαίσια της συγγραφής του δοκιμίου (καθώς τα χρόνια της μεταπολίτευσης, ως το 91', εξετάζονται ξεχωριστά), έχει ενδιαφέρουσες θεματικές, κείμενα και ντοκουμέντα, και καταπιάνεται με μια ιστορική περίοδο, που δεν έχει φωτιστεί ιδιαίτερα από το κόμμα, με ολοκληρωμένες επεξεργασίες και προσεγγίσεις.

Από άλλους εκδοτικούς οίκους, ξεχωρίζω μια έκδοση των redmarks (που κάνουν λογοπαίγνιο και με το Μαρξ) της ΔΕΑ και τη βιογραφία του Κάρολου από τον Φραντς Μέρινγκ, συντρόφου της Ρόζας και του Κ. Λίμπκνεχτ, που πέθανε δύο βδομάδες μετά τη στυγερή δολοφονία τους από τους σοσιαλδημοκράτες.

-Το ιστορικό αρχείο της κετουκε εμπλουτίζεται διαρκώς εν όψει των 100χρονων του κόμματος.
Μέχρι κι ο Μητοτάκης προσκόμισε ένα έγγραφο από την Αντίσταση στην Κρήτη, για να παίξει το δικό του πολιτικό παιχνίδι με τους κατάλληλους συμβολισμούς (εθνικής συνεννόησης, κτλ). Κρίμα μόνο που δε βγήκε τελικά καμιά φωτογραφία με τον Κυριάκο και φόντο το Λένιν στα γραφεία του κόμματος στη Βουλή (όπου έγινε η συνάντηση με τον ΓΓ) για να γίνει και το σχετικό τρολάρισμα.

-Σχετικά με ένα δευτερεύον "προσωπικό" επεισόδιο των ημερών (πάτε στο σύνδεσμο, στο τελευταίο τρίλεπτο του αρχείου), το συμπέρασμα είναι πως όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα, τον τρώνει οι κότες. Και δεν εννοώ προφανώς τώρα που πέφτουν οι όποιες γέφυρες, αλλά το αμέσως προηγούμενο διάστημα, τις 'λάθος πορείες' και τις επαφές με τα καβαλημένα ξεφτιλισμένα "εγώ", τους διάφορους επαγγελματίες κουκουεδολόγους, κτλ.

Αν δεν πιάνετε τα φωτογραφικά υπονοούμενα, δεν υπάρχει λόγος να εμβαθύνετε. Μπορείτε να συνταχθείτε με το ειλικρινές "δεν κατάλαβα τίποτα" που λέει ο Κοττάκης στο τέλος.

Υστερόγραφο

Έλαβα και προωθώ μερικούς συνδέσμους και μια ανακοίνωση για τις τελευταίες εξελίξεις στο ΕΚ Κοζάνης.
Tα στελέχη της ΔΑΚΕ έχουν χάσει την ψυχραιμία τους, κι όχι μόνο!

Το Σωματείο Ιδιωτικών Υπαλλήλων Νομού Κοζάνης καταγγέλλει του τραμπουκισμούς της παράταξης της ΔΑΚΕ στο Εργατικό Κέντρο Ν Κοζάνης.

Για τις πρακτικές της ΔΑΚΕ τις επόμενες μέρες του Συνεδρίου του Εργατικού Κέντρου Κοζάνης

ΠΑΣΚΕ και ΔΑΚΕ, το τελευταίο διάστημα, έχουν επιδοθεί, συνειδητά, σε ένα αισχρό αγώνα…

Εντάσεις στις εργασίες του ΕΚ Κοζάνης

Ακολουθεί η ανακοίνωση της Ταξικής Ενότητας, που καταλήγει με τη φράση: έχουμε μπροστά μας αγώνες που πρέπει να δοθούν και όχι να προδοθούν...

ΑΠΟΚΡΟΥΣΤΗΚΕ Η ΕΦΟΡΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΟΥ -ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΚΟ ΕΚΦΥΛΙΣΜΟ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ Ν. ΚΟΖΑΝΗΣ

Εδώ και δύο μήνες εκδηλώθηκε η, από πριν σχεδιασμένη, προσπάθεια για την ολοκληρωτική κυριαρχία της ΔΑΚΕ στο Συνέδριο και συνεπώς στη νέα Διοίκηση του Εργατικού Κέντρου Ν. Κοζάνης (ΕΚΝΚ). Τα πρώτα σημάδια φάνηκαν στα τέλη Γενάρη του 2017 όταν το σωματείο στο οποίο «μετακόμισε» ο πρόεδρος του ΕΚΝΚ παρουσίασε αύξηση ψηφισάντων 683% σε σχέση με το 2014 και 13 αντιπροσώπους. Τον αντισυνδικαλιστικό κατήφορο της ΔΑΚΕ ακολούθησαν τόσο η διάσπασή της (ΑΚΕ), όσο και η ΠΑΣΚΕ, στήνοντας ένα μήνα πριν την διεξαγωγή του συνεδρίου τρία νέα σωματεία με τις επωνυμίες «Σωματείο Υπαλλήλων Ιδιωτικού Δικαίου και Ανέργων Περ. Εν. Κοζάνης», «Σωματείο Εργαζομένων η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Παράρτημα Κοζάνης» και το σωματείο με τον περίεργο τίτλο «Οργάνωση πολιτών ανέργων και επισφαλώς εν γένει εργαζομένων Περ. Εν. Κοζάνης», όπου αθροιστικά εμφανίζουν να ψήφισαν 1.903 που μεταφράζεται σε 39 αντιπροσώπους. Ανέστησαν το ανενεργό «Σωματείο Μαγείρων, Σερβιτόρων κλπ» (6 αντιπρόσωποι) και πέτυχαν αύξηση «μόνο» 220% στο «Σωματείο Τεχνικών Υπαλλήλων Ελλάδας, παράρτημα Κοζάνης» (6 αντιπρόσωποι).

Προσπαθώντας η κάθε μια απ’ αυτές (ΔΑΚΕ, ΑΚΕ, ΠΑΣΚΕ) να εξασφαλίσουν το προβάδισμα έναντι των άλλων που θα τους εξασφάλιζε την πρωτιά και την καρέκλα, έκαναν πληθώρα αντικαταστατικών, παράνομων και αντισυνδικαλιστικών πράξεων.

Με την εφόρμησή τους οι παρατάξεις ΔΑΚΕ, ΑΚΕ, ΠΑΣΚΕ επιχείρησαν να νομιμοποιήσουν επιπλέον 66 αντιπροσώπους στο 35^ο Συνέδριο του ΕΚΝΚ ^[1].

Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΚΝΚ στις 23/03 και 30/03 δεν έκανε δεκτή την εγγραφή αυτών των νέων σωματείων και δεν νομιμοποίησε τους αντιπροσώπους των σωματείων ήδη μελών του ΕΚΝΚ που παρουσίασαν ξαφνική, εξωφρενική και εξωπραγματική αύξηση των ψηφισάντων αναντίστοιχη με την αδράνεια και ολοκληρωτική απουσία τους από το εργατικό κίνημα και γενικότερα το δημόσιο χώρο. Στο 35^ο Συνέδριο παρ’ ότι ΔΑΚΕ και ΠΑΣΚΕ, αφού πρώτα «τα βρήκαν», προσπάθησαν με αιφνιδιασμό στην έναρξη του Συνεδρίου να πραγματοποιήσουν αντιδημοκρατική εκτροπή, το σώμα των αντιπροσώπων του Συνεδρίου την απέτρεψε, στις ψηφοφορίες επικύρωσε τις αποφάσεις των συνεδριάσεων του ΔΣ της 23/03 και 30/03 και με αδιαμφισβήτητη πλειοψηφία απέρριψε όλον αυτόν τον «στρατό» των 66 αντιπροσώπων.

Αφού οι αποφάσεις του Συνεδρίου, του ανώτατου σώματος των αντιπροσώπων των σωματείων, δεν άρεσαν σε ΔΑΚΕ, ΑΚΕ, ΠΑΣΚΕ από την επόμενη κιόλας μέρα ξεκίνησαν έναν αγώνα δρόμου για να τις προσβάλλουν δικαστικά καταθέτοντας αιτήσεις ασφαλιστικών μέτρων και ζητώντας η κάθε μια την νομιμοποίηση των αντιπροσώπων τους. Τελικά όλες οι αιτήσεις τους απορρίφθηκαν από το δικαστήριο την Παρασκευή κι έτσι την Κυριακή 09/04/2017 από τις 9:00 πμ μέχρι 19:00 μμ θα γίνουν οι εκλογές για νέο ΔΣ και αντιπροσώπους για ΓΣΕΕ με βάση τις αποφάσεις του 35^ου Συνεδρίου.

Η ΤΑΞική ΕΝότητα με την ακλόνητη στάση της αποτέλεσε τον σταθερό κορμό της αποτροπής και της ανάσχεσης αυτής της εφόρμησης, τόσο στο ΔΣ και στο Συνέδριο όσο και στο δικαστήριο, υπερασπιζόμενη τις αποφάσεις του ΔΣ και του Συνεδρίου.

Συνάδελφοι, συναδέλφισσες, εργαζόμενοι, άνεργοι, νέοι

Αυτή η προσπάθεια απέτυχε! Για να αποτύχουν και οι επόμενες χρειάζεται η αποφασιστική ενίσχυση της ΤΑΞικής ΕΝότητας στο νέο ΔΣ, η αύξηση της συμμετοχής των εργαζομένων στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα και ιδιαίτερα στα ταξικά προσανατολισμένα σωματεία, το τσάκισμα του εργοδοτικού-κυβερνητικού συνδικαλισμού και η απομόνωση των βαρώνων της «εργατικής αριστοκρατίας».

Έχουμε αγώνες μπροστά μας που πρέπει να δοθούν κι όχι να προδοθούν!

1^{[ ]} Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της «εφόρμησης», το 66 αντιστοιχεί στο 70% των 95 αντιπροσώπων του 35^ου Συνεδρίου!!!

Χούντα και εκσυγχρονισμός

Το απόσπασμα που (ανα)δημοσιεύω σήμερα δεν προέρχεται από την πιο αξιόπιστη πηγή, αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν είναι η αξιοπιστία της παράθεσης, αλλά το ακριβές περιεχόμενό της. Πρόκειται για το απομαγνητοφωνημένο (ή κατασκευασμένο) κείμενο του διαλόγου ανάμεσα στον Α. Παπανδρέου και τον Παττακό, μετά την απελευθέρωση του πρώτου από τη χούντα, όταν ο δεύτερος του παρέδωσε το διαβατήριό του, για να φύγει στο εξωτερικό. Η κε του μπλοκ το ψάρεψε στο βιβλίο "Ανδρέας" του Δήμου Μπότσαρη, που είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση λιβελογράφου, που ωστόσο δεν μπορεί να ξεπεραστεί με ελαφριά καρδιά, χωρίς να απαντηθούν οι βασικές αιτιάσεις του.

Στο μέτρο που οι διάλογοι αυτοί είναι δυνατό να εκτιμηθούν, τα συμπεράσματα για το χαρακτήρα του Ανδρέα είναι τραγικά. Ο διάλογός του με τον Παττακό δεν έχει αμφισβητηθεί, αφού υπάρχει στο αρχείο του η κασέττα, που ο κάτοχός της ισχυρίζεται ότι είναι γνήσια και αυθεντική. Απομαγνητοφώνηση της κασέττας έχει δημοσιευθεί σε καθημερινή εφημερίδα της Αθήνας που δεν κυκλοφορεί σήμερα.

Αυτά μας λέει ο συγγραφέας του βιβλίου, προτού παραθέσει την εκδοχή των πραγμάτων, όπως την παρουσιάζει ο ίδιος ο Α. Παπανδρέου στο βιβλίο του "η Δημοκρατία στο Απόσπασμα", για να την αντιπαραθέσει στη συνέχεια με το απομαγνητοφωνημένο (;) κείμενο που δημοσιεύτηκε, να κάνει τη σύγκριση και να βγάλει συμπεράσματα για το χαρακτήρα του Παπανδρέου.

Επαναλαμβάνω όμως ότι αυτό δεν έχει καμία σημασία για το σκοπό της ανάρτησης. Ακόμα και αν το κείμενο δεν έχει πειραχτεί ή κατασκευαστεί εξ αρχής από τους υπεύθυνους της χούντας, ορισμένα σημεία θα μπορούσαν εν μέρει να ερμηνευτούν -και όχι να δικαιολογηθούν- από την αντικειμενική κατάσταση και τη δύσκολη θέση στην οποία βρισκόταν ένας πρώην πολιτικός κρατούμενος, που δε θα μπορούσε να είναι σίγουρος, μέχρι την τελευταία στιγμή, πως θα πάρει όντως το διαβατήριό του και ότι δεν τον εμπαίζουν οι συνταγματάρχες.

Ανεξάρτητα όμως από το ποιος είπε ή έγραψε-διασκεύασε τα παρακάτω σημεία, παρουσιάζουν κατά τη γνώμη μου ενδιαφέρον ως μια αποτίμηση της χούντας, που περισσότερο από το να την εξωραΐζει, εκτιμά σχετικά νηφάλια από τη σκοπιά των αστικών συμφερόντων, την αξία χρήσης του καθεστώτος για την άρχουσα τάξη.

* * *

Παττακός: Ποια είναι η κρίση σας για την πολιτική της Εθνικής Κυβερνήσεως;
Ανδρέας: Θέλετε την κρίση μου;
Παττακός: Ναι.

Ανδρέας: Ευχαριστώ που με ρωτάτε. Νομίζω... Και αφού μου επιτρέπετε και με ρωτάτε θα σας πω τη γνώμη μου: Νομίζω ότι το κοινωνικό και οικονομικό περιεχόμενο της επαναστάσεώς σας είναι σε γραμμή που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του τόπου. Συγχρόνως νομίζω ότι το προχωρείτε με τέτοιο γρήγορο ρυθμό ώστε η μηχανή να κλωτσάη. Είναι τόσο γρήγορος ο ρυθμός ώστε κλωτσάει η μηχανή. Θέλει λίγο γράσσο. Θέλει μαλακώτερα, σιγώτερα και όχι σκληρότερα. Αλλά τα μέτρα να μην είναι πολλά και πολύ γρήγορα. Θέλω να πω ότι μπουκώνει η μηχανή. Όταν ο επιχειρηματίας κάθε μέρα βλέπει ένα καινούργιο μέτρο, δεν μπορεί να προσαρμοσθή στο μέτρο. Θέλει χρόνο να το απορροφήση, να το ζήση, να προσαρμόση τη δική του μηχανή στο νέο μέτρο. Τα μέτρα, δηλαδή, μπορεί να είναι σωστά. Αλλά θέλουν κι αυτά κάποιαν εις χρόνον κλιμάκωσιν. Βλέπω εκεί μια δυσκολίαν. Αλλά γενικά εις τον τομέα τον οικονομικόν, τον κοινωνικόν, προοδευτική είναι η πολιτική σας και ανταποκρίνεται στις ανάγκες της αναπτύξεως.
Στο θέμα της Παιδείας, εκεί ανησυχώ εγώ λιγάκι. Ανησυχώ, το λέω ειλικρινά αυτό, διότι φοβούμαι ότι η επάνοδος εις την αρχαίαν και η έμφασις εις την καθαρεύουσαν, όσο σωστή να είναι από απόψεως παραδόσεως -και ποιος αρνείται πως είναι;- αφαιρεί χρόνο πολύ σημαντικό από τα σύγχρονα προβλήματα της εποχής μας για τους μαθητάς του Γυμνασίου. Και χρειάζονται τεχνικοί. Χρειάζονται άνθρωποι εκσυγχρονισμένοι... Και φοβούμαι ότι είναι μεγάλη η έμφασις εις την παράδοσιν. Όχι ότι δεν είναι χρήσιμη η παράδοσις, αλλά νομίζω ότι έχετε δώσει...

Παττακός: Διαβάσατε το νομοσχέδιο;
Ανδρέας: Όχι πλήρως...
Παττακός: Έχετε υπ' όψιν σας ότι δίδομεν έμφασιν εις την καθομιλουμένην, την γλώσσαν των εφημερίδων, λίγα από αρχαία, πολύ λίγα κεφάλαια εις την αρχαίαν, αλλά όλη η αρχαία φιλοσοφία να διδαχθή ερμηνευθείσα...

Ανδρέας: Α καλά τότε... τότε το είχα παρεξηγήσει. Βέβαια και εγώ διάβασα εφημερίδες... δεν εδιάβασα το νομοσχέδιο. Και θέλω να ελπίζω στον άλλο τομέα, να πούμε, στον τομέα του Συντάγματος, ότι δεν θα έπρεπε να αργήση αυτό το πράγμα. Και θα έπρεπε να δώσετε ένα δημοκρατικό Σύνταγμα, το οποίον θα είναι ένας τίτλος τιμής. Ένα Σύνταγμα που να είναι δυτικώτερον του ευρωπαϊκού, προσαρμοσμένο, βέβαια, στα ελληνικά μας προβλήματα και πλαίσια. Αλλά θα είναι τίτλος τιμής, αν η κατάστασις αυτή φύγη δίδουσα εις τον τόπον δημοκρατικόν Σύνταγμα. Και στέρεον Σύνταγμα, του βασιλέως τις προνομίες σαφώς κανονισμένες, διότι από κει ξεκινήσανε τα μεγάλα μας προβλήματα. Η παρερμηνεία του Συντάγματος. Άλλο λέγαμε εμείς, άλλο έλεγε ο βασιλιάς. Θέλει ένα ξεκαθάρισμα αυτό το πράγμα. Και αν αυτό το πράγμα γίνει και γίνει σε χρονικά όρια σύντομα σχετικά, αναγγείλατέ το.

Παττακός: Νομίζω ότι τα χρονικά όρια τα οποία έχουμε αναγγείλει είναι καλά. Δεν σας ικανοποιούν;
Ανδρέας: Ναι. Για το Σύνταγμα, ναι. Ακριβώς. Ύστερα έχετε το μέγα θέμα των εκλογών, το οποίο, βέβαια, δε γνωρίζω... Δεν έχετε αναγγείλει τα όρια και ίσως δεν μπορείτε κιόλας. Γιατί, τότε, δεν θα μπορείτε να κάνετε καλά και τη δουλειά σας.
Παττακός: Θα το αναγγείλωμεν αιφνιδιαστικών, αλλά πάντως οπωσδήποτε θα πάμε δι' εκλογάς.

* * *

Είτε είναι του Παπανδρέου η παραπάνω ανάλυση, είτε της χούντας που μαγείρεψε τα λεγόμενά του, η ουσία δεν αλλάζει: πρόκειται για μια ακριβή και νηφάλια εκτίμηση για το ρόλο που καλείται να επιτελέσει το καθεστώς, τα κίνητρα που την επέβαλαν και τους σκοπούς-συμφέροντα που υπηρετεί. Που διαπλέκονται σαφώς με τον εξωτερικό παράγοντα (ΗΠΑ, ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο) αλλά δε θα μπορούσαν να εξαντλούνται σε αυτόν, αν δεν έδεναν και με τις εσωτερικές διεργασίες στη χώρα μας και με την ανάγκη εκσυγχρονισμού του αστικού πολιτικού συστήματος για την καλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητά του.

Είναι ενδιαφέρον ότι οι όποιες ενστάσεις ενάντια στην πολιτική της χούντας, εκφράζονται από αυτήν ακριβώς τη σκοπιά, είτε για τη χρήση της καθαρεύουσας, είτε για το σύνταγμα και τις εκλογές, κι όχι από κάποια δημοκρατική ανησυχία ή γενικά από έγνοια για τα λαϊκά στρώματα, τα δικαιώματά τους και τις ελευθερίες τους.

Συναφής με τα παραπάνω είναι και η πρόσφατη ανακοίνωση της κετουκε για την 50ή επέτειο από την επιβολή του πραξικοπήματος των συνταγματαρχών, που αξίζει να διαβαστεί και να συζητηθεί.

Άλλοι προτεινόμενοι σύνδεσμοι από το Ρίζο είναι οι εξής:
Το κείμενο του Κ. Σκολαρίκου, συνεργάτη του τμήματος ιστορίας της κετουκε, με αφορμή ένα ιστορικό ένθετο της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας Documento (για το Ζαχαριάδη, το Βαφειάδη και τον Καραγιώργη), που εκτός από τη "βελούδινη" παραχάραξη της ιστορίας, αναδεικνύει τη σύγκλιση του πολιτικού αναθεωρητισμού με το αναθεωρητικό, νεοφιλελεύθερο ρεύμα στην ιστοριογραφία.

Το κοινό κάλεσμα διεθνιστικής πάλης ενάντια στον καπιταλισμό από το ΚΚ Τουρκίας και το Νέο ΚΚ Ολλανδίας, που δείχνουν τι κρύβεται πίσω από την τεχνητή ένταση των σχέσεων των δύο χωρών και των αστικών τους τάξεων.

Το κάλεσμα πάλης του ΚΚΕ ενάντια στα νέα μέτρα, με θέσεις αιχμής την αποδέσμευση από την ΕΕ, το ΝΑΤΟ και κάθε ιμπεριαλιστικό σχεδιασμό (που κουμπώνει με τη συζήτηση που έχει ανοίξει και σε προηγούμενη ανάρτηση).

Το εργατικό - λαϊκό κίνημα, στην Ελλάδα και σε όλη την Ευρώπη, μπορεί να αξιοποιήσει τα ρήγματα και τις αντιθέσεις μέσα στις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες για την αποδυνάμωσή τους.

Να συνδέσει την πάλη για αποδέσμευση από την ΕΕ με την πάλη για ανατροπή της εξουσίας του κεφαλαίου, που όσο υπάρχει θα οδηγεί σε τέτοιες αντιδραστικές αντιλαϊκές συμμαχίες.

Χρειάζεται να δυναμώσει η πάλη με στόχο:

• Την έξοδο της Ελλάδας από τους ιμπεριαλιστικούς συνασπισμούς, το ΝΑΤΟ και την ΕΕ.
• Καμιά συμμετοχή της χώρας σε αποστολές εκτός συνόρων.
• Κλείσιμο των ξένων βάσεων στην Ελλάδα - ΕΞΩ το ΝΑΤΟ από το Αιγαίο.

Αυτός είναι ο δρόμος για να προετοιμάσουμε τις νέες αναμετρήσεις, τους νέους νικηφόρους αγώνες.

Με στόχο την πραγματική εξουσία του λαού, τη μόνη που μπορεί να ικανοποιήσει τις σύγχρονες ανάγκες του, σύμφωνα με τις επιστημονικές και τεχνολογικές κατακτήσεις, τις δυνατότητες της χώρας. Να διαγράψει το χρέος, να αποδεσμεύσει την Ελλάδα από ιμπεριαλιστικές συμμαχίες.

Ο βιασμός της ελληνικής δημοκρατίας

Το ομώνυμο βιβλίο του Παπαχελά αναφέρεται στην περίοδο 1947-67, από τον εμφύλιο στη χούντα (που είναι ο τίτλος ενός πολύτομου ιστορήματος του Λιναρδάτου), και τον αμερικανικό παράγοντα, ενώ την ίδια περίπου περίοδο εξετάζει και η "καχεκτική δημοκρατία" του Ηλία Νικολακόπουλου -σε αντίθεση προφανώς με την υγιή και ανεπτυγμένη της μεταπολίτευσης, την καλύτερη δημοκρατία που είχανε ποτέ οι αστοί. Βιασμένη ο ένας, μπασμένη-καχεκτική ο άλλος, κανείς δεν αναφέρει όμως το βασικό της χαρακτηριστικό, που εξηγεί και καθορίζει τα υπόλοιπα: αστική δημοκρατία.

Ο τίτλος του βιβλίου είναι α. μαεστρικά επιλεγμένος και β/ παραπλανητικός. Αν κάποιος σχηματίσει απ' αυτόν εντύπωση για το περιεχόμενο του βιβλίου, χωρίς να το διαβάσει, θα υποθέσει ότι εξιστορεί τους διάφορους τρόπους και τα πλοκάμια της αμερικάνικης επέμβασης στην Ελλάδα, που κατέληγαν στο διαρκή, διαχρονικό βιασμό του δημοκρατικού της πολιτεύματος -ας βοηθήσουμε τη δημοκρατία να πεθάνει στον τόπο που γεννήθηκε. Μια υπόθεση που ενισχύεται κι από την εικόνα στο εξώφυλλο, με τον δικτάτορα Παπαδόπουλο και τον Τζον Φατσέα (πράκτορα της CIA) σε ένα χιονισμένο τοπίο, να χαριεντίζονται με κυνηγετική περιβολή.
Σωστά; Ναι, αλλά όχι ακριβώς.

Η φράση που δανείζει στο βιβλίο τον τίτλο του, προέρχεται από μια αμερικάνικη έκθεση στα μέσα της δεκαετίας του 60' (την κρίσιμη διετία 1965-67) προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Οι Αμερικανοί δεν είναι φυσικά οι βιαστές, απλώς διαπιστώνουν -σχεδόν καταγγέλλουν θα έλεγε κανείς- το βιασμό, που καταλήγει στο έκτρωμα της χούντας, αλλά θαρρείς και είναι απρόσωπος, χωρίς δράστη-υποκείμενο. Είναι ο Κανένας του Οδυσσέα. Ή μάλλον ο συλλογικός κανένας, ένα σύνολο πολιτικών και στρατιωτικών παραγόντων που δρουν ανεύθυνα και... κατά συρροή, αυτοβούλως αλλά οδηγώντας εκ παραδρομής τα πράγματα στο απευκταίο αποτέλεσμα.
Μα επιτέλους, ποιος κυβερνά και ποιος βιάζει αυτόν τον τόπο;

Στο βιβλίο υπάρχουν δύο σαφείς -πλην έμμεσες- σκοπιμότητες. Αφενός να φτιάξει το προφίλ του ο Παπαχελάς, που ξεκίνησε μεν από το Ρήγα και την Αυγή, ως ανταποκριτής, προτού γίνει μεγάλο και τρανό παπαγαλάκι στο Μέγκα και τον όμιλο Αλαφούζου, αλλά αυτό προφανώς δεν είναι αρκετό να καθαρίσει το όνομά του από τη ρετσινιά του "ανθρώπου των Αμερικανών" που εκφράζει υπεύθυνα τη γραμμή τους κι ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις βουλές τους. Ο Παπαχελάς βασικά είναι κάτι σαν Αμερικάνος υπήκοος με ελληνική ιθαγένεια -το πολιτικό αντίστοιχο της βρετανικής, ποδοσφαιρικής ιθαγένειας του Σωτηρακόπουλου, που δεν κρατάει ούτε τα προσχήματα όταν περιγράφει αγώνες της Λίβερπουλ κι άλλων αγγλικών συλλόγων.

Για φαντάσου όμως ένας τέτοιος δημοσιογράφος να αποκαλύπτει το ρόλο που διαδραμάτισαν κατά καιρούς οι ΗΠΑ στις εξελίξεις στη χώρα μας. Δεν αποτελεί ακλόνητο τεκμήριο της δημοσιογραφικής του αμεροληψίας κι αντικειμενικότητας ή της ανεκτικότητας του δυτικού πολυφωνικού κόσμου, που αντέχει τέτοιου είδους δημοσιογραφία και τις αποκαλύψεις της; Μια τέτοια έρευνα δεν αποδεικνύει πως οι ΗΠΑ δεν έχουν τίποτα απολύτως να κρύψουν;

Υπάρχει όμως και μια ακόμα γραμμή άμυνας, που φιλτράρει την αμφισβήτηση. Οι ΗΠΑ δίνουν στη δημοσιότητα αυτά που θέλουν να γνωστοποιηθούν, και φαίνονται ούτως ή άλλως αδιαμφισβήτητα, αλλά συγκαλύπτουν τη στάση τους σε κομβικά ζητήματα, όπως το Απριλιανό πραξικόπημα και το Κυπριακό. Δίνουν τη σαφή προτίμησή τους στον Καραμανλή, ως διάδοχη κατάσταση του Παπάγου, και τις φιλικές επαφές τους με τον Ανδρέα -που κατά τα άλλα θεωρούνταν επικίνδυνος κι επιρρεπής στην πολιτική ενός "Λαϊκού Μετώπου". Αλλά παρουσιάζουν τον εαυτό τους ως ειρηνοποιό δύναμη που αποσόβησε αρκετές φορές την κλιμάκωση των εκρηκτικών ελληνοτουρκικών σχέσεων και μια πιθανή πολεμική σύρραξη, ενώ προωθούσε μια πολύ ευνοϊκή λύση του Κυπριακού με το περιβόητο σχέδιο Άτσεσον (ένωση με την Ελλάδα και διατήρηση μιας μεγάλης τουρκικής στρατιωτικής βάσης). Και φυσικά δεν είχε την παραμικρή ανάμειξη στο πραξικόπημα των συνταγματαρχών, ενώ αρχικά τήρησε μάλιστα μια ψυχρή στάση "δυσμενούς ουδετερότητας", μέχρι να ξεσπάσει ο πόλεμος των επτά ημερών στη Μέση Ανατολή, οπότε δεν ήταν δυνατόν πια να αγνοεί τις διευκολύνσεις που τόσο πρόθυμα παρείχε μια -ούτως ή άλλως- ανοιχτά φιλοαμερικανική κυβέρνηση.

Μπορεί οι συνταγματάρχες να αγωνιούσαν για την αμερικάνικη στάση και να επιδίωκαν πάση θυσία τη στήριξη και την έγκριση της πρεσβείας και της CIA, γνωρίζοντας πως δε θα μπορούσαν ούτε μια μέρα να σταθούν χωρίς αυτή... μπορεί να είχαν άμεση, εσωτερική ενημέρωση για τις ενέργειες του βασιλικού πραξικοπήματος της "μεγάλης χούντας" των στρατηγών -που τους πρόλαβαν στο δρόμο- αλλά δρούσαν προφανώς αυτόβουλα, χωρίς συνεννόηση με το μεγάλο αφεντικό. Η πρεσβεία και η CIA είχαν απλώς ρόλο τοποτηρητή στις εξελίξεις, χωρίς να μπορούν ούτε να θέλουν να επηρεάσουν τη ροή τους άμεσα και καθοριστικά...

Ο Παπαχελάς δεν κάνει ουσιαστικά τίποτα παραπάνω από μια απλή έρευνα -στα πλαίσια ενός ντοκιμαντέρ σε πρώτη φάση- και τη σχεδόν άκριτη μεταφορά των αποχαρακτηρισθέντων αρχείων των ΗΠΑ και του περιεχομένου τους.
Παράλληλα όμως πολλά ονόματα πρακτόρων και πληροφοριοδοτών είναι διακριτικά σβησμένα και διαγραμμένα, γιατί προφανώς κρίνεται πολιτικά επικίνδυνη η αποκάλυψή τους, ακόμα και τρεις δεκαετίες μετά. Δηλ την περίοδο που γράφεται το βιβλίο, μόλις δύο χρόνια πριν την επίσκεψη και την επίσημη συγνώμη του Κλίντον -ναι αλλά για ποιο πράγμα άραγε; Αφού τελικά οι ΗΠΑ απλώς διαπίστωναν και παρατηρούσαν, όπως ο Χριστόδουλος διάβαζε.

Αυτό είναι το συνδετικό νήμα με τη σημερινή συγκυρία και την επικείμενη επίσκεψη Ομπάμα. Τα φιλτραρισμένα αμερικάνικα αρχεία, δίνουν -ακόμα κι έτσι- χρήσιμο ιστορικό υλικό για την έκταση και τον απροκάλυπτο χαρακτήρα της αμερικάνικης, ιμπεριαλιστικής επέμβασης, ακόμα και στις λεπτομέρειες της ελληνικής πολιτικής σκηνής, αλλά και για τους σχετικά αυτόνομους σχεδιασμούς και τη στρατηγική της ελληνικής αστικής τάξης. Κάτι που δεν αθωώνει του αίματος (εντός κι εκτός εισαγωγικών) τις μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, δεν αναιρεί το διαχρονικό τους ρόλο στα Βαλκάνια -και όχι μόνο-, τις ευθύνες τους για το Κυπριακό, την "ειρηνοποιό" τους δράση και προπαντός τη θανάσιμη απειλή που αποτελούν σήμερα για τους λαούς και την ειρήνη.

Για αυτό είναι ζωτικά επίκαιρο να διαδηλώσουμε την αντίθεσή μας στη "φιλική επίσκεψη" της απερχόμενης πολιτικής ηγεσίας των γερακιών, που έρχονται κρατώντας παραπλανητικά κλάδο ελιάς και σανό (περί χρέους) για τους ιθαγενείς.
Ούτε γη ούτε νερό στους φονιάδες των λαών...

Απ' την Κική (Φρίκη) και τον Κοκό

Η Ελλάδα είναι μια χώρα με τόσο πλούσια ιστορία, που δεν έχει μόνο δύο εθνικές επετείους -και περηφάνια που ξεχειλίζει από τα μπατζάκια- αλλά και δύο εθνοσωτήριες δικτατορίες, με τις αντίστοιχες επετείους, 21η Απριλίου και 4η Αυγούστου, για να μπορεί κανείς να διαλέξεις, από την Κική (υποκοριστικό της Φρίκης-Φρειδερίκης) και το Κοκό, το γιο της, που τον καθοδηγούσε στενά, αργότερα.

Η χούντα (λένε πως) έφτιαξε δρόμους και το ελληνικό, οικονομικό θαύμα, πριν φτάσει ασθμαίνοντας στην πετρελαϊκή κρίση και στα πρόθυρα της χρεοκοπίας (στο βιβλίο "λαμόγια στο χακί" του Διονύση Ελευθεράτου θα βρει κανείς πολλά στοιχεία που ξεσκεπάζουν διάφορους σχετικούς αστικούς μύθους -αστικούς με την καθαρά ταξική έννοια). Κι ο Μεταξάς (λένε πως) έφτιαξε το ΙΚΑ (όσο έφτιαξε κι η χούντα δρόμους ή και λιγότερο) και θέσπισε το 8ωρο. Και μην ξεχνιόμαστε, κοιμόμασταν πάντα με ανοιχτά παράθυρα, για λόγους ασφάλειας (η οποία έσπαγε και την πόρτα, όποτε ήθελε να μπουκάρει κάπου) κι όχι σκληραγώγησης, όπως έγραφε ο Ζαχαριάδης, στο "εγχειρίδιο" του καλού κομμουνιστή.

Οι αστοί βέβαια δεν αγαπάνε το Μεταξά για το υποτιθέμενο κοινωνικό του έργο, το 8ωρο και την ασφάλιση που ξηλώνουν συστηματικά, αλλά για τελείως διαφορετικούς λόγους. Επειδή κατέστειλε τις απεργίες (η 4η Αυγούστου εκδηλώθηκε ακριβώς τότε κι όχι κάποια άλλη μέρα, για να προλάβει την πανεργατική απεργία που είχε κηρυχθεί για τις 5 Αυγούστου), το λαϊκό κίνημα και φυσικά την πρωτοπορία του, τους κομμουνιστές.

Οι αστοί αγαπούν τις δικτατορίες εξίσου με την (αστική) δημοκρατία και τις χρησιμοποιούν ευέλικτα κι εναλλάξ με τις αστικές κυβερνήσεις. Αλλά τις πετάν αργά ή γρήγορα σα στυμμένες λεμονόκουπες στο σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας και δεν μπορούν να τις κρατήσουν εσαεί -αν και πολύ θα το 'θελαν- γιατί φοβούνται μήπως τις σαρώσει η λαϊκή οργή και βγει στο ιστορικό προσκήνιο σαν καθοριστικός παράγοντας. Το ΚΚΕ εξάλλου γιγαντώθηκε τα χρόνια αμέσως μετά τη μεταξική δικτατορία, που επαιρόταν πως το είχε βάλει στο χέρι και το έλεγχε απολύτως -σε βαθμό που να δημιουργήσει σχεδόν ένα δικό της ΚΚΕ, με εφημερίδα, κεντρική επιτροπή, κτλ. Μετά από ένα διάστημα δηλ που έμοιαζε εξουδετερωμένο κι ανίκανο να αναλάβει οργανωμένη δράση.

Προτιμούν λοιπόν οι αστοί τις (μόλις) συγκαλυμμένες δημοκρατικές μορφές, όπως στον αβασίλευτο μεσοπόλεμο (που είχε άφθονα πραξικοπήματα και βραχύχρονες δικτατορίες) και το διάστημα μεταξύ της 4ης Αυγούστου και της 21ης Απριλίου, που δεν είχε ουσιαστική διαφορά με τα προηγούμενα και τα επόμενα. Ή όπως και σήμερα, κατά μία έννοια. Βασικός συνδετικός κρίκος όλων αυτών των περιόδων είναι ότι το αστικό πολιτικό προσωπικό βαδίζει ενωμένο, παραμερίζοντας δευτερεύουσες, επιμέρους, εσωτερικές αντιθέσεις. Όλες μαζί οι παρατάξεις του "εθνικού διχασμού" έκαναν πρωθυπουργό το Μεταξά και συνυπέγραψαν την αναστολή της λειτουργία της Βουλής -ξεπλένοντας έτσι και τη ρετσινιά του "συνοδοιπόρου", πχ από το σύμφωνο Σοφούλη-Σκλάβαινα. Μαζί ήταν και στην κυβέρνηση που πιάστηκε στον ύπνο με τις πιτζάμες από τους συνταγματάρχες, ενώ ετοίμαζε τις εκλογές του Μάη του 67'. Μαζί ψηφίζουν σήμερα τα μνημόνια και ό,τι επιτάσσει ο ευρωμονόδρομος της ΕΕ.

Το ζήτημα για τους κομμουνιστές είναι αφενός αν υπήρχε επαναστατική κατάσταση, πχ το Μάη του 36' κι αφετέρου κατάλληλα διαμορφωμένη τακτική και στρατηγική, για να την αξιοποιήσει. Όποιος έχει προμηθευτεί την πρόσφατη έκδοση της ΣΕ με τα υλικά της διημερίδας της ΚΟΘ για το Μάη του 36', μπορεί να βρει σημεία έντονης αυτοκριτικής για τη γραμμή που ακολουθήθηκε και το σύνθημα που βάζαμε: να πέσει ο Μεταξάς, αλλά να αναδειχτεί δημοκρατικά άλλη αστική κυβέρνηση από την υπάρχουσα -τότε- κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Βάζω ένα μικρό απόσπασμα από την εισήγηση του Λυμπερίδη.

Το σημείο της εισήγησης του Νίκου Ζαχαριάδη ότι: "τα επαναστατικά γεγονότα της Θεσσαλονίκης" μας δώσανε μια γρήγορη ανακατάταξη στις λαϊκές μάζες και συμπυκνωμένη λαϊκή επαναστατική ορμή και δράση, που αντιστοιχούν σε ολόκληρη χρονιά ομαλής εξέλιξης", παραπέμπει σε εκτίμηση για την ύπαρξη στοιχείων επαναστατικής κατάστασης, ένα θέμα που χρειάζεται περισσότερη και συλλογική εξέταση για να απαντηθεί ολοκληρωμένα.
Ήταν σωστές οι επισημάνσεις των εισηγήσεων ότι δεν έπρεπε η αντιπροσωπία της Ενωτικής ΓΣΕΕ να υποχωρήσει στον εκβιασμό της ΓΣΕΕ και ότι έπρεπε να επιμείνει στην πραγματοποίηση της πανελλαδικής απεργίας στις 11 και όχι στις 13 του Μάη, όπως έγινε.
Επίσης ότι δεν έπρεπε να υπογραφεί συμφωνία λήξης της απεργίας από την Ενωτική ΓΣΕΕ, αλλά ότι έπρεπε να καλέσει σε συνέχιση του αγώνα. Ακόμα, ήταν σωστή η εκτίμηση που έκανε η εισήγηση του Ν. Ζαχαριάδη πως, στις 10 του Μάη το πρωί, "... μια και ο Μεταξάς χρησιμοποίησε σφαίρες και δολοφονίες, είνε ολοφάνερο ότι ο Λαός έπρεπε να χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα, δίχως καμιά εξαίρεση, γιατί το γεγονός ότι τα μέσα αυτά προέρχονται και εφαρμόζονται από το Λαό, τα κάνει απόλυτα και αναμφισβήτητα νόμιμα...".
Όμως όλα αυτά αναχαιτίζονταν από την εγγενή αδυναμία της στρατηγικής, από το γεγονός ότι το Κόμμα μας αντιμετώπιζε το συγκεκριμένο κίνημα ως μοχλό επιβολής δημοκρατικών εξελίξεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι η απόφαση της ΚΕ για το Μάη του 36' έθετε στόχο ότι, "εφόσον το Κόμμα Φιλελευθέρων θα συνεχίσει να στηρίζει το εγκληματικό έργο του Μεταξά και να μην προχωρεί στην πραγματοποίηση του συμφώνου (Σοφούλη-Σκλάβαινα) το ΚΚΕ... θα αγωνιστεί για τη διάλυση της Βουλής και τη διενέργεια καινούργιων εκλογών για συνταχτική συνέλευση".

Και πιο κάτω λέει πως ο ορίζοντας των ΚΚ έμενε στο δίλημμα αστική δημοκρατία ή φασισμός με βάση τις αναλύσεις-επεξεργασίες της Κομιντέρν. Από την Κική και την Κοκό, που λέει κι ο τίτλος της ανάρτησης.

Από την άλλη εγώ κρατάω μια σημείωση της Αλέκας, που ήταν για άλλη περίοδο -τα χρόνια του ΔΣΕ- αλλά έχει μια γενική αξία-εμβέλεια: ότι δηλαδή αν βγει στο προσκήνιο ο λαός αγωνιζόμενος, πόσο μάλλον ένοπλος, τα πράγματα αποκτούν μια δική τους δυναμική και διορθώνουν τις όποιες αδυναμίες στην πορεία.

Την κρίσιμη στιγμή, όπως ακριβώς οι νοσταλγοί της 4ης Αυγούστου και της 21ης Απριλίου θα βρεθούν στο ίδιο στρατόπεδο με το συνταγματικό τόξο του αστικού πολιτικού κόσμου, έτσι και η Λαϊκή Συμμαχία θα είναι μαζική, συσπειρωμένη κι ατσαλωμένη από τα διδάγματα της ιστορίας.

Μεταξύ Αττίλα Ι και Αττίλα ΙΙ

Ανάμεσα στον πρώτο και το δεύτερο Αττίλα, δηλ τις δύο φάσεις της τουρκικής επέμβασης στην Κύπρο, υπήρξαν έντονες διεθνείς και παρασκηνιακές ζυμώσεις. Υπενθυμίζω πως πρόκειται για μια περίοδο, όπου τα αντιαμερικανικά αισθήματα είναι τόσο έντονα κι αυθόρμητα στην Ελλάδα, ώστε η κυβέρνηση "εθνικής ενότητας" του Καραμανλή εξαναγκάζεται σε μια κίνηση εντυπωσιασμού και προβαίνει στην (προφανώς προσωρινή) αποχώρηση από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. Σε αυτήν ακριβώς την περίοδο, έρχεται το δραματοποιημένο ρεπορτάζ του -γνωστού και μη εξαιρετέου ως τις μέρες μας- Σταύρου Ψυχάρη στο εξίσου γνωστό μας συγκρότημα να δώσει τον τόνο της πολιτικής γραμμής του αστικού πολιτικού μπλοκ. Οι ευθύνες του ιμπεριαλιστικού παράγοντα είναι ουσιαστικά αδύνατο να αποκρυφθούν, συνεπώς το βασικό είναι να συμψηφιστούν με αυτές των σοβιετικών και να υπονοηθεί πως υπάρχει σιωπηρή συμπαιγνία των μεγάλων δυνάμεων, που ευνοούν την Τουρκία.

Σε αυτά τα πλαίσια εντάσσεται και το παρακάτω κεφάλαιο από το βιβλίο του Ψυχάρη "οι εβδομήντα κρίσιμες μέρες", που έρχεται ως συνέχεια στο βιβλίο του "τα παρασκήνια της αλλαγής" και μας δίνει λεπτομέρειες και ρεπορτάζ από τις πρώτες μέρες της μεταπολίτευσης (που γιορτάσαμε με τόση δόξα και τιμή, προχτές). Το κεφάλαιο περιγράφει τη συνάντηση του Μαύρου (υπουργός Εξωτερικών και αντιπρόεδρος της τότε κυβέρνησης) με το σοβιετικό πρέσβη Γιεζόφ (ή Γιέζωφ, όπως αναφέρεται κατ' επανάληψη στο πρωτότυπο). Και παρά τη διασκεδαστικά μονομερή παρουσίαση και την ολοφάνερη αποσιώπηση κάποιων απαντήσεων του Σοβιετικού, η παράθεση των πρακτικών έχει τη δική της αξία

Η αποκαλυπτική συνομιλία Γ. Μαύρου - Ι. Γιέζωφ

Ο ρόλος της Σοβιετικής Ενώσεως στο Κυπριακό, όταν το καλοκαίρι του 1974 πραγματοποιήθηκε η εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο και αμέσως μετά, έχει αποτελέσει το αντικείμενο πολλών συζητήσεων, καθώς από διάφορες πλευρές, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, έχουν υποστηριχθεί απόψεις μεταξύ τους τελείως αντίθετες.

Το ερώτημα είναι ένα και κρίσιμο: Ποια ήταν η αληθινή στάση της Μόσχας; Ποιον βοήθησε με όσα έπραξε (ή και με όσα δεν έπραξε...) η Σοβιετική Ένωση;

Το μόνο επίσημο στοιχείο που έχει μέχρι σήμερα δημοσιευτεί, είναι μια δήλωση, που έγινε στην Αθήνα, στις 9 Αυγούστου 1974, όταν δημοσιεύτηκαν πληροφορίες ότι η Σοβιετική Ένωση υποστήριζε τις θέσεις της Ελλάδας:

Ουδέν των αναγραφομένων περί της σοβιετικής στάσεως ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Αντιθέτως, θα ηδύνατο βασίμως να υποστηριχθή ότι αι μέχρι σήμερον πραγματικαί ενέργειαι της Σοβιετικής Ενώσεως εξυπηρετούν μάλλον τας τουρκικάς θέσεις επί του προβλήματος, ανέφερε επίσημη δήλωση του ελληνικού Υπουργείο των Εξωτερι΄κων, που δημοσιεύθηκε εκείνη την ημέρα...

Η επίσημη αυτή ελληνική δήλωση προκάλεσε μεγάλη εντύπωση στην ελληνική, κυρίως, κοινή γνώμη. Ήταν πραγματικά μια δήλωση εντυπωσιακή -σε ποια δεδομένα όμως στηριζόταν;

Υπήρχε, πρώτα-πρώτα, η περίπτωση του Βίκτωρος Μίνιν, στη Γενεύη. Όπως είδαμε, ο Σοβιετικός υφυπουργός για τις υποθέσεις της Μέσης Ανατολής ζήτησε να συναντήσει τον αντιπρόεδρο και υπουργό Εξωτερικών της ελληνικής κυβερνήσεως Γεώργιο Μαύρο ακριβώς όταν τελείωσε η πρώτη φάση της Διασκέψεως της Γενεύης -παρά το γεγονός ότι βρισκόταν στην ελβετική πόλη από αρκετές ημέρες και παρακολουθούσε τις εξελίξεις, χωρίς να εμφανίζεται στο προσκήνιο.

Αλλά δεν υπάρχει μόνο η περίπτωση Μίνιν. Εξαιρετικά αποκαλυπτική για τη σοβιετική στάση στο Κυπριακό είναι μια μακρά και άγνωστη συζήτηση, που έγινε στο Υπουργείο Εξωτερικών μεταξύ του Γεωργίου Μαύρου και του Σοβιετικού πρεσβευτή στην Αθήνα, Ιγκόρ Γιέζωφ, λίγες ημέρες πριν αρχίσει η δεύτερη φάση της Διασκέψεως της Γενεύης.

Ήταν η Κυριακή 4 Αυγούστου 1974, όταν ο Σοβιετικός πρεσβευτής έφθασε, στις 10.30' το πρωί, στο ελληνικό Υπουργείο των Εξωτερικών, για να επισκεφθεί τον Γεώργιο Μαύρο.

Ο αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβερνήσεως και ο εκπρόσωπος της Μόσχας είχαν συζήτηση διαρκείας μιας ώρας και 15 λεπτών. Τα πρακτικά αυτής της συζητήσεως (παρουσιάζουν ανάγλυφη τη θέση της Σοβιετικής Ενώσεως στο Κυπριακό) δημοσιεύονται τώρα για πρώτη φορά.

Ο Γεώργιος Μαύρος, μόλις υποδέχθηκε το Σοβιετικό πρεσβευτή, εξέφρασε την ικανοποίησή του για την επίσκεψη αυτή, διότι, όπως είπε:

-Διερωτώμην μήπως είχον διακοπεί αι διπλωματικαί σχέσεις των δύο χωρών, εφόσον τόσο εβράδυνε η επίσκεψή σας, κύριε πρέσβη, πολύ περισσότερο δε διότι σας γνωρίζω και προσωπικώς...

Ο Ιγκόρ Γιέζωφ απάντησε στον Γ. Μαύρο ότι απουσίαζε στη Μόσχα, και, προτιμούσε η πρώτη του επαφή με τη νέα ελληνική κυβέρνηση να γίνει αφού θα είχε συγκεντρωμένες οδηγίες από την κυβέρνησή του.

Ύστερα από τις "διευκρινίσεις" αυτές, ο Σοβιετικός πρεσβευτής διάβασε γραπτή δήλωση, την οποία μετά παρέδωσε στον Δημ. Μπίτσιο (ο οποίος την προηγούενη ημέρα είχε ορκισθεί υφυπουργός Εξωτερικών και ήταν παρών στη συνομιλία).
Η δήλωση την οποία διάβασε ο Γιέζωφ ανέφερε τα εξής:

ΠΡΩΤΟΝ: Στη Μόσχα μελετάται η "Δήλωση της Γενεύης", καθώς και οι μεταγενέστερες δηλώσεις της ελληνικής κυβερνήσεως υπέρ της ανεξαρτησίας, κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητος της Κύπρου, καθώς και υπέρ της πλήρους εφαρμογής της αποφάσεως 353/1974 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

ΔΕΥΤΕΡΟΝ: Η Σοβιετική Ένωση από την πλευρά της ξεκινά από τη διευκρίνιση μέχρι ποιο βαθμό η "Δήλωση της Γενεύης" ανταποκρίνεται στην απόφαση του Συμβουλίο Ασφαλείας και την πλήρη εφαρμογή της. Η ΕΣΣΔ πιστεύει ότι όλα τα μέλη των Ηνωμένων Εθνών έχουν την υποχρέωση να εφαρμόζουν το Χάρτη του ΟΗΕ και τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας και θέλει να διερευνήσει μέχρι ποιου σημείου η ελληνική κυβέρνηση είναι σύμφωνη.

ΤΡΙΤΟΝ: Η "Δήλωση της Γενεύης" δε θίγει πχ το θέμα της αποχωρήσεως των ξένων στρατευμάτων και δεν άπτεται του θέματος της ξένης επεμβάσεως εναντίον της Δημοκρατίας της Κύπρου, ιδίως αφού δεν προσδιορίζεται ο χρόνος της εκεί παραμονής της ξένης δυνάμεως.

ΤΕΤΑΡΤΟΝ: Πώς συμβιβάζεται η πρόταση για δημιουργία "ζώνης ασφαλείας" με την αναγκαιότητα της ταχείας αποκαταστάσεως του προηγούμενου καθεστώτος; Επιπλέον, γίνεται στη δήλωση λόγος για δύο χωριστές διοικήσεις. Ίσως εκείνοι οι οποίοι είναι εναντίον της εδαφικής ακεραιότητος της Κύπρου να εκμεταλλευτούν την παράγραφο αυτή. Τέλος, συνεχίζεται εντός και εκτός της Κύπρου η δραστηριότητα των οπαδών της διχοτομήσεως και της ενώσεως.

ΠΕΜΠΤΟΝ: Στη "Δήλωση της Γενεύης" δεν υπάρχουν προθεσμίες στο θέμα της εκ νέου αναλήψεως από την κυβέρνηση του Προέδρου Μακαρίου της πλήρους διακυβερνήσεως της Κύπρου. Όλα μαρτυρούν ότι από τη δήλωση δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η πραγματική εγγύηση υπέρ της ανεξαρτησίας της Κύπρου και της εφαρμογής της αποφάσεως του Συμβουλίου Ασφαλείας βασίζεται "επί της αρχής της μη επεμβάσεως". Πώς βλέπει η ελληνική κυβέρνηση τα μέσα πλήρους διευθετήσεως του ζητήματος και πλήρους εφαρμογής της αποφάσεως 353/1974 του Συμβουλίου Ασφαλείας;

Αφού ο Ιγκόρ Γιέζωφ διάβασε το μήνυμα της κυβερνήσεώς του, ο Γεώργιος Μαύρος απάντησε στο Σοβιετικό πρεσβευτή ότι οι αρχές που διατυπώνονται στο μήνυμα τον βρίσκουν τελείως σύμφωνο. Και συνέχισε ο Έλλην αντιπρόεδρος και υπουργός των Εξωτερικών.

Γ.Μ: Σπανίως οι απόψεις δύο κυβερνήσεων συμπίπτουν τόσο πολύ. Θα χρησιμοποιήσω όμως γλώσσα όχι διπλωματική, όπως το έπραξα και κατά τη συνομιλία μου στη Γενεύη με τον κύριο Βίκτωρα Μίνιν, ο οποίος, αφού βρισκόταν εκεί επί τέσσερις ημέρες ήλθε να με επισκεφθεί λίγο πριν από την αναχώρησή μου, δηλαδή μετά την υπογραφή της "Δηλώσεως". Φήμες εκυκλοφόρησαν ότι η Σοβιετική Ένωση είναι υπέρ της παρατάσεως της σημερινής ανωμαλίας στην Κύπρο!

Ι.Γ.: Βλέπετε, εν τούτοις, τις απόψεις πώς διατυπούνται στο σημείωμά μου.

Γ.Μ.: Ναι, αλλά η τελευταία προσφυγή σας στο Συμβούλιο Ασφαλείας τι εχρειάζετο; Υπήρχε η απόφαση 353 που καθιερώνει τρεις αρχές: α) εκεχειρία β) την άμεση αποχώρηση όλων των στρατιωτικών δυνάμεων και γ) την επάνοδο της συνταγματικής τάξεως, δηλαδή την επάνοδο του Μακαρίου. Ο Πρόεδρος Μακάριος αναγνωρίζεται από το σύνολο των ξένων κυβερνήσεων, αλλά δεδομένης της καταστάσεως στην Κύπρο η αναγνώριση είναι θεωρητική. Το ρωσικό σχέδιο που προέβλεπε τη μετάβαση στην Κύπρο των μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, για να "ερευνήσουν την κατάσταση", σε τι απέβλεπε; Δεν υπήρχε τέτοιο θέμα, διότι οι Τούρκοι δεν αρνούνται ούτε ότι επενέβησαν στρατιωτικώς ούτε ότι παραβίασαν την εκεχειρία της 22ας Ιουλίου, όπως παραβίασαν και τη συμφωνία της 30ής Ιουλίου. Η γραμμή εκεχειρίας της 22ας Ιουλίου διευρύνετο κάθε μέρα με νέες παραβιάσεις. Η Τουρκία δεν το αρνήθηκε τούτο, διότι στη Γενεύη οι πληροφορίες τις οποίες διαρκώς προσκομίζαμε, διασταυρώνονταν και συνέπιπταν με εκείνες των Βρετανών και της δυνάμεως του ΟΗΕ. Είδα, λοιπόν, την προσφυγή σας ως διπλωματική μανούβρα, που θα έδιδε χρόνο στην Τουρκία με νέες παραβιάσεις. Και κατέληξα στην υποψία ότι η Σοβιετική Ένωση κάνει τα διαβήματά της για να ικανοποιήσει τους κομμουνιστές της Κύπρου και της Ελλάδος, αφήνοντας στην πραγματικότητα την Τουρκία να προχωρεί! Εάν η Σοβιετική Ένωση έκανε έντονο διάβημα στην Άγκυρα, οι Τούρκοι θα είχαν φύγει. Αλλά όταν μία των υπερδυνάμεων δείχνει ότι δεν ενδιαφέρεται για ό,τι συνέβη, είναι φυσικό η Τουρκία να προχωρεί...

Συνεχίζοντας ο Γ. Μαύρος είπε ότι είναι έτοιμος να συνεργασθεί αμέσως στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ασφαλείας, εάν η Σοβιετική Ένωση είναι διατεθειμένη να βοηθήσει για να βρεθούν μέσα εξαναγκασμού για πλήρη εφαρμογή της αποφάσεως 353. Και πρόσθεσε:

-Η "Δήλωση της Γενεύης" έχει, πράγματι, σημεία αποκλίσως από την απόφαση 353 στο σημείο της αποχώρησης των ξένων δυνάμεων. Αλλά στα κείμενά σας, επίσημα ή ανεπίσημα, δε γίνεται λόγος περί τούρκικων δυνάμεων, βρίσκονται δε στην Κύπρο περί τους 20.00 άνδρες και 110 τανκς. Στην αποχώρηση περιλαμβάνονται, κατά τη γνώμη σας, και οι τουρκικές δυνάμεις;

Ι.Γ.: Χωρίς αμφιβολία.

Γ.Μ.: Λέγω τούτο, διότι η Τουρκία υποστηρίζει ότι οι δυνάμεις της δεν υπάγονται στην απόφαση 353, αφού εκείνη μνημονεύει ότι "δέον να αποχωρήσουν άπαντα τα ξένα στρατεύματα, εκτός των όσων ευρίσκονται εις την Κύπρον, βάσει διεθνών συνθηκών". Οι Τούρκοι υποστηρίζουν ότι τα στρατεύματά τους βρίσκονται στην Κύπρο βάσει της Συνθήκης Εγγυήσεως του 1960. Αυτό είναι γελοίον! Η απόφαση προφανώς εννοεί την ΕΛΔΥΚ, την ΤΟΥΡΔΥΚ και την ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ. Τα λοιπόα στρατεύματα πρέπει να αποχωρήσουν. Εάν οι Τούρκοι, όπως ισχυρίζονται, έχουν δικαίωμα να διατηρούν στην Κύπρο δυνάμεις μιας και ημισείας μεραρχίας για προστασία δήθεν των Τουρκοκυπρίων, τότε και η Ελλάς, όπως δήλωσε στη Γενεύη, όντας και αυτή Εγγυήτρια Δύναη, έχει το δικαίωμα να φέρει δυνάμεις στην Κύπρο, για να προστατεύεσει τους Ελληνοκυπρίους, και οι δυνάμεις αυτές θα ανέρχονται σε τέσσερις μεραρχίες, σε αντιστάθμισμα της μιας και ημισείας μεραρχίας. Αλλά τι τότε θα συμβεί; Ένα από τα τρία: Ή πόλεμος ή διχοτόμηση ή διπλή ένωση, λύση, δηλαδή, που εμείς δεν επιθυμούμε. Εάν όμως η Τουρκία ισχυρίζεται ότι νομίμως βρίσκονται στην Κύπρο οι δυνάμεις της, τότε σε ποια στρατεύματα αναφέρεται η απόφαση του ΟΗΕ; Κατά την άποψή μας, η αποχώρηση πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις ξένεις δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων και των αποσπασμάτων ΕΛΔΥΚ-ΤΟΥΡΔΥΚ, θα έπρεπε δε να προχρήσουμε σε πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της Κύπρου. Αυτό προτείναμε στη Γενεύη, αλλά οι Τούρκοι το απέκρουσαν, διότι επιθυμούν να διαιωνίσουν τη στρατιωτική παρουσία τους στην Κύπρο, με σκοπό να επιτύχουν τη διχτόμηση. Εμείς είμαστε εναντίον της διχοτόμησης και της ενώσεως και υπέρ της ανεξαρτησίας, κυριαρχφίας και εδαφικής ακεραιότητος. Όσον αφορά στο Σύνταγμα, τούτο παρουσίασε ορισμένες δυσκολίες στην εφαρμογή του. Για το λόγο αυτό έγιναν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Κληρίδη και Ντενκτάς. Σκοπός μας τώρα είναι η αποκατάσταση της τάξεως και έπειτα οι Κύπριοι θα αποφασίσουν μόνοι τους. Η ελληνική κυβέρνηση δεν προτίθεται να επιβάλει τις δικές της απόψεις. Επαναλαμβάνω ότι στη Γενεύη είναι αμφίβολο αν θα μεταβούμε, εφόσον η Τουρκία παραβιάζει την απόφαση 353 και τη "Δήλωση της Γενεύης", ενθαρρυμένη από τη Σοβιετική Ένωση!

Ι. Γ. : Γιατί στη Γενεύη δεν επιμείνατε στην άμεση αποχώρηση των στρατευμάτων;

Γ. Μ. : Υπάρχει ένα πραγματικό γεγονός: Μπορούσε η Ελλάς να δώσει τελεσίγραφο στην Τουρκία; Δεν ορίσαμε χρόνο αποχωρήσεως, αλλά συμφωνήσαμε ότι αυτή θα συντελεσθεί το συντομότερο δυνατόν. Για μας τούτο μπορεί να σημαίνει μία εβδομάδα, για τους Τούρκους πολύ περισσότερο. Εάν η Σοβιετική Ένωση πιστεύει ότι πρέπει να μεριμνήσει για την άμεση αποχώρηση, είμαι έτοιμος να καταγγείλω τη "Δήλωση της Γενεύης", λόγω των συνεχών παραβιάσεών της. Δεν πρόκειται να προσδιορίσω εγώ την εξωτερική πολιτική της Σοβιετικής Ενώσεως, αλλά χρειάζεται μια θεαματική χειρονομία εκ μέρους σας. Είμαι έτοιμος να διακόψω τη δευτέρα φάση τςη Γενεύης και σας προτείνω να πάμε αύριο στο Συμβούλιο Ασφαλείας και να ζητήσουμε -εν όψει της διαφωνίας μας επί της ζώνης ασφαλείας- όπως το Συμβούλιο Ασφαλείας λάβει άμεσα μέτρα για την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων. Παράταση της σημερινής καταστάσεως σημαίνει διχοτόμηση, με συνέπεια να γίνει η Κύπρος αεροναυτική βάση μιας των υπερδυνάμεων.

Ι.Γ.: Ποιας υπερδυνάμεως;
Γ.Μ.: Όχι της Σοβιετικής Ενώσεως. Πάντως, εάν από την πρώτη στιγμή η Σοβιετική Ένωση εξεδήλωνε την αντίθεσή της, οι Τούρκοι δε θα εισέβαλλαν στην Κύπρο!
Ι.Γ.: Βλέπω ότι στη "Δήλωση" υπάρχει και μνεία για δύο χωριστές διοικήσεις.
Γ.Μ.: Οι Τούρκοι ζητούσαν να αναγνωρισθεί ότι υπάρχουν δύο διοικήσεις. Αυτό απεκρούσθη. Η έννοια είναι ότι στην πραγματικότητα υπάρχουν σήμερα δύο διοικήσεις, χωρίς όμως να δεσμεύεται η ελληνική κυβέρνηση από το γεγονός αυτό.

Ι.Γ.: Και περί Προέδρου Μακαρίου, σε συνάρτηση προς την αποκατάσταση συνταγματικής τάξεως;
Γ.Μ.: Εάν τα τουρκικά στρατεύματα αποχωρήσουν, τότε όλα θα αποκατασταθούν. Σήμερα δεν μπορεί να επανέλθει ο Μακάριος, διότι η εθνοφρουρά εξακολουθεί να ελέγχει την κατάσταση και δεν μπορεί να αποχωρήσει πριν φύγουν οι Τούρκοι. Στη Γενεύη έφθασα να δεχθώ τον Ντενκτάς ως αντιπρόεδρο, τόσο είμαι υπέρ της συνταγματικής νομιμότητος. Οι Τούρκοι υπήρξαν διστακτικοί, διότι τούτο εσήμαινε επάνοδο στο καθεστώς του 1960, το οποίο ρητώς απέκλειε τη διχοτόμηση και την ένωση, ενώ εκείνοι επιθυμούν την παράταση της εκκρεμότητας, για να προωθήσουν τη διχοτόμηση, με συνέπεια τη διπλή ένωση.

Ι.Γ.: Τότε οι προοπτικές για τη δεύτερη φάση της Γενεύης δεν είναι καλές;
Γ.Μ.: Καθόλου καλές! Όταν τα συμφωνηθέντα στην πρώτη φάση δεν εκτελούνται, γιατί θα εκτελεσθούν όσα ήθελαν συμφωνηθή στη δεύτερη φάση; Θέλω όμως να παρατηρήσω ότι από την επίσκεψή σας δεν συμπέρανα ότι θα έχω τη συμπαράστασή σας! Επί του σημείου αυτού θέλω να κατατοπισθώ πλήρως, για να αποφασίσω εάν θα μεταβώ στη Γενεύτη. Θα πρέπει να διαβιβάσετε στην κυβέρνησή σας ότι πρέπει να βοηθήσει θετικά στην εφαρμογή της αποφάσεως 353 και να μην περιορίζεται σε πλατωνικές εκδηλώσεις, ενθαρρύνοντας του Τούρκους σε αδιαλλαξία! Με τις προϋποθέσεις αυτές, συμμετοχή μας στη δευτέρα φάση θα είναι συμμετοχή κωμωδίας!

Ι.Γ.: Σκέψεις και εικασίες ότι η Σοβιετική Ένωση είναι όπισθεν της Τουρκίας είναι αβάσιμες. Η Σοβιετική Ένωση έκανε διάβημα και στις άλλες κυβερνήσεις, ζητώντας την άμεση αποχώρηση. Η πρότασή μας για την αποστολή επιτροπής μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας στην Κύπρο αποτελούσε ένα μόνο σημείο του σχεδίου αποφάσεως. Εμείς πάντοτε υπσοτηρίζαμε ότι όλες οι δυνάμεις πρέπει να αποσυρθούν. Είχαμε μάλιστα καταλογίσει και ευθύνες στην προηγούμενη ελληνική κυβέρνηση για την επέμβασή της εναντίον του Μακαρίου. Θέλουμε να μην υπάρχουν στην Κύπρο δύο διοικήσεις και να επανέλθει η νόμιμη κυβέρνηση. Εάν στις τάξεις της ελληνοκυπριακής κοινότητος αποκατασταθεί η τάξη και η συνταγματική ομαλότητα, το γενικό πρόβλημα θα λυθεί ευκολότερα.

Γ.Μ.: Πώς το εννοείτε αυτό; Να δώσουμε εντολή δηλαδή να φύγουν οι αξιωματικοί μας, πριν φύγουν οι Τούρκοι.
Ι.Γ.: Όχι!
Γ.Μ.: Τότε αναφέρατε θέματα στα οποία έχω απαντήσει. Επαναλαμβάνω ότι τη "Δήλωση της Γενεύης" μπορώ να την καταγγείλω αμέσως. Πηγαίνοντας στη Γενεύη θα τα σπάσουμε πάνω στα θέματα της ζώνης ασφαλείας. Όταν ετέθη το θέμα αυτό και εζήτησαν οι Τούρκοι αρχικώς 16 χιλιόμετρα και μετά 10 για να υποχωρήσουν στα 5, ανέφερα το παράδειγμα των συνόρων μας με τα γείτονα κράτη του Ανατολικού Συνασπισμού, λέγοντας ότι δεν υπάρχουν εκεί ζώνες, αλλά μόνον συνοριακή γραμμή μήκους περίπου 800 χιλιομέτρων και όμως δε σημειώνονται επεισόδια.

Ι.Γ.: Υπάρχει έδαφος συνεργασίας επί των αρχών της ανεξαρτησίας, κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας και της επαναφοράς της συνταγματικής τάξεως.
Γ.Μ.: Και τι θα κάνει η Σοβιετική Ένωση για να βοηθήσει προς την κατεύθυνση αυτή;
Ι.Γ.: Τι μπορούμε να κάνουμε;
Γ.Μ.: Εάν κάνατε μια καθαρή δήλωση ότι πρέπει να φύγουν από την Κύπρο όλα τα στρατεύματα, ελληνικά και τουρκικά, τότε πιστεύω ότι οι Τούρκοι θα απέσυραν τις δυνάμεις τους!
Ι.Γ.: Είναι διατεθειμένοι οι Αμερικανοί να κάνουν με μας κοινή δήλωση; Η στάση τους δεν είναι σαφής, ούτε και των Άγγλων.

ΔΗΜ.ΜΠΙΤΣΙΟΣ: Αυτό είναι θέμα των κυρίων Νίξον και Μπρέζνιφ. Υπάρχει η εντύπωση σε ορισμένους ξένους κύκλους ότι η οξύτης της κρίσεως παρήλθε. Τούτο δεν είναι αληθές. Η κρίση συνεχίζεται και θα εκδηλωθεί εντονότερα κατά τη δευτέρα φάση των διαπραγματεύσεων.

Γ.Μ.: Στη Γενεύη θα δηλώσω ότι δε δόεχομαι συζήτηση επί των ζωνών ασφαλείας και ότι πρέπει οι Τούρκοι να επανέλθουν στη γραμμή της 30ής Ιουλίου. Αυτή τη στιγμή οι Τούρκοι θέλουν να δημιουργήσουν κατάσταση, η οποία θα καταστήσει τη διχοτόμηση αναπόφευκτη. Υπάρχει λίγος χρόνος και ένας τρόπος: Να αποχωρήσουν τα στρατεύματα αμέσως.

Ι.Γ.: Συμφωνώ, αλλά τι μπορούμε να πράξουμε εμείς;
Γ.Μ.: Η Σοβιετική Ένωση δεν έχει ανάγκη να τη συμβουλεύσω τι μέσα πρέπει να χρησιμοποιήσει για την αποχώρηση των στρατευμάτων από την Κύπρο. Διερωτώμαι, εάν λειτουργεί ή όχι το Συμβούλιο Ασφαλείας. Διότι εάν όχι και κάνει ο οιοσδήποτε ότι νομίζει, προς τι να υπάρχουν διεθνείς Οραγανισμοί;

Ι.Γ.: Θα ήθελα να σας πω ότι εύχομαι...
Γ.Μ.:Ευχαριστώ! Πέραν των ευχών, θέλω εποικοδομητική συμβολή προς επίλυση του προβλήματος! Διερωτώμαι δε μήπως υπαρχει συμπαιγνία μεταξύ Σοβιετικής Ενώσεως και Ηνωμένων Πολιτειών!
Ι.Γ.: Τώρα γνωρίζουμε τη στάση της ελληνικής κυβερνήσεως. Είμαι πάντοτε στη διάθεσή σας και ελπίζω να σας ξαναδώ σύντομα...
Γ.Μ.: Και εγώ ελπίζω να σας ξαναδώ, αλλά όταν θα έχετε πλήρεις οδηγίες της κυβερνήσεώς σας, αφού διαβιβάσετε τα όσα είπαμε...

Για το Απριλιανό πραξικόπημα

Παρ' ότι εκ των υστέρων επικράτησε η αντίληψη πως το πραξικόπημα υποκινήθηκε και οργανώθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, η ερμηνεία αυτή δεν τεκμηριώνεται.

Αυτό ισχυρίζεται τουλάχιστον, όπως είδαμε σε μια πρόσφατη ανάρτηση, ο (γνωστός και μη εξαιρετέος) ιστορικός Καλύβας. Κι εμείς καλούμαστε να βασιστούμε στην αυθεντία του, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις, εφόσον το βιβλίο είναι μια μορφή ιστορικής επισκόπησης και δεν έχει την πολυτέλεια του χώρου για εξηγήσεις και περιττές λεπτομέρειες. Συνεπώς αρκούμαστε στην υπεύθυνη διαβεβαίωσή του (μπέσα, λέμε), όπως σε κάποια ντοκιμαντέρ-αφιερώματα, όπου βάζεις τον Ταδόπουλο να πει μια φράση από το σενάριο, πχ "ο Στάλιν ήταν δικτάτορας" (τυχαίο παράδειγμα) κι αυτή αποκτά αυτομάτων την αδιάψευστη εγκυρότητα ενός μάρτυρα, που επιβεβαιώνει το προκαθορισμένο συμπέρασμα. Δεν ξέρω μάλιστα αν αυτό συμπεριλαμβάνεται επισήμως και στη σύγχρονη επιστημονική μεθοδολογία του νέου αναθεωρητικού κύματος (Κανελλίδου, Χωματά, κτλ).

Το χειρότερο βέβαια δεν είναι οι αυταπόδεικτες αξιωματικές αλήθειες του Καλύβα, αλλά η έμμεση νομιμοποίησή τους από δυνάμεις που αυτοπροσδιορίζονται ως αριστερές, πχ από μια σχετικά πρόσφατη ανακοίνωση (το 13' ή το 14' που έβγαλαν διπλή ανακοίνωση με ορθή επανάληψη;) του νυν κυβερνώντος κόμματος για το Πολυτεχνείο, όπου δεν υπήρχε η παραμικρή αιχμή ή απλή αναφορά έστω στο ρόλο των ΗΠΑ και των μυστικών τους υπηρεσιών. Πάνω κάτω δηλ ό,τι είχε κάνει κι η ΠΑΣΠάρα παλιότερα, οπτικοποιημένο σε μια αφίσα της, με την Πύλη του Πολυτεχνείου και τις δύο στήλες από τις οποίες είχαν σβήσει με φότοσοπ (ή κάποιο πρόδρομό του) τα συνθήματα: έξω αι ΗΠΑ, έξω το ΝΑΤΟ. Μία εικόνα, χίλιες λέξεις που έγιναν γαργάρα...

Το παλιό ΠαΣοΚ ένιωθε πάντως την ανάγκη να κρύβεται πίσω από μερικές αντι-ιμπεριαλιστικές κορόνες κι αστερίσκους σε κοινά ανακοινωθέντα. Τα σημερινά του κακέκτυπα έχουν απαλλαχθεί από τέτοιου είδους ιδεολογικές αγκυλώσεις και τύψεις.

Παρά τις... αυθεντικές διαβεβαιώσεις πάντως είναι πρακτικά αδύνατο να μιλήσει κανείς για το Απριλιανό πραξικόπημα, τα αίτια και τις κινητήριες δυνάμεις του, αγνοώντας ή παρακάμπτοντας συνειδητά τον αμερικάνικο παράγοντα, τη μόλις συγκαλυμμένη (;) επέμβασή του και τη σφραγίδα του στις κατοπινές εξελίξεις. Τα στοιχεία που τεκμηριώνουν αυτό το συμπέρασμα είναι αναρίθμητα και συντριπτικά, και παρατίθενται ακόμα και από αστούς μελετητές (βλέπε πχ το βιβλίο του Κάτρη "η γέννηση του νεοφασισμού στην Ελλάδα" ή ακόμα και τις ενδιαφέρουσες αποκαλύψεις-ομολογίες του ανθρώπου των Αμερικών. Παπαχελά -που αρνείται πάντως την ανάμειξη της πρεσβεία και της CIA στα σχέδια της "μικρής χούντας"): από το ότι ο Παπαδόπουλος ήταν πράκτορας της CIA και ότι η μισθοδοσία των πρακτόρων της ΚΥΠ γινόταν απευθείας από την άλλη όχθη του Ατλαντικού, μέχρι αυτό καθαυτό το πραξικόπημα με εκτελεστή τη μικρή χούντα των Συνταγματαρχών, που πρόλαβε το μεγάλο αδελφάκι της των Στρατηγών και του βασιλιά, κι είχε άμεση πληροφόρηση για κάθε τους βήμα. Μια ενημέρωση που εξασφάλισε προφανώς από τις γερές πλάτες στις οποίες βασιζόταν, χωρίς τις οποίες δε θα μπορούσε να σταθεί ούτε μια μέρα στην εξουσία.

Μήπως όμως αυτή η ερμηνεία της αμερικανοκίνητης χούντας είναι μονόπλευρη και παρουσιάζει την ελληνική αστική τάξη τελείως άβουλη κι εξαρτημένη, σα μαριονέτα στα χέρια της μεγάλης, ιμπεριαλιστικής δύναμης; Μήπως ήταν πρωτίστως εσωτερικές οι δυνάμεις που επέλεξαν, προώθησαν κι επέβαλαν τη "λύση" του πραξικοπήματος;

Κατά τη δική μου αντίληψη (που είναι υποκειμενική, ενδεχομένως λανθασμένη κι εκφράζει απλώς εμένα κι όχι κάτι ευρύτερο, συλλογικό), η αλληλεξάρτηση εμπεριέχει (και δεν αποκλείει) την εξάρτηση. Και είναι αφελές να πιστεύει κανείς πως στον αληλλ-εξαρτημένο καπιταλιστικό κόσμο και τα ασφυκτικά πλαίσια του "ψυχρού πολέμου", όπως πέρασε στην ιστορία, οι ΗΠΑ ως επικεφαλής του ιμπεριαλιστικού μπλοκ θα παρακολουθούσαν παθητικά τα πράγματα χωρίς να τα ορίζουν και χωρίς να κινούν τα νήματα. Χαρακτηριστικό του βαθμού ανάμειξής τους είναι ότι οι σχεδιασμοί των συστατικών φορέων του αμερικάνικου παράγοντα αυτονομούνταν σχετικά κι έρχονταν μεταξύ τους σε μερική (δευτερεύουσα αλλά υπαρκτή) αντιπαράθεση.

Ποιος ήταν όμως ο ρόλος της εγχώριας αστικής τάξης στα γεγονότα; Και ποιοι ήταν τελικά οι λόγοι που οδήγησαν στο πραξικόπημα; Τι ήταν αυτό που επέβαλε τη στρατιωτική οδό, εφόσον το μαζικό κίνημα δεν ήταν σε θέση να απειλήσει την αστική εξουσία κι η πολιτική πρωτοπορία ακολουθούσε πολιτική ουράς απέναντι στην Ένωση Κέντρου, εγκλωβισμένη σε στρατηγικά αδιέξοδα (και την καταλυτική απόφαση για διάλυση των παράνομων οργανώσεων);

Ο Κάτρης γράφει ότι η χούντα επιβλήθηκε για να αποτρέψει τη βέβαιη εκλογική νίκη της ΕΚ στην επικείμενη αναμέτρηση του Μαΐου. Και προπαντός τη δυναμική του λαϊκού παράγοντα, που ναι μεν εμπιστευόταν εκλογικά την ΕΚ, αλλά μπορεί να ξέφευγε από τον έλεγχό της και να ανέπτυσσε τη δράση του με γεωμετρική πρόοδο.

Υπάρχει επίσης η άποψη που λέει ότι οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ, που αλώνιζαν εκείνη την εποχή την ευρωπαϊκή ήπειρο έκαναν στην Ελλάδα κάτι σαν γενική δοκιμή για την εγκατάσταση μιας Μπανανίας στον ανεπτυγμένο δυτικό κόσμο. Δε νομίζω όμως ότι η επταετία ήταν απλώς καρπός ενός πειράματος και ότι αυτό αρκεί να εξηγήσει την τροπή των γεγονότων και κυρίως την αναγκαιότητα - σκοπιμότητα που υπηρετούσαν.

Το κλειδί για μια σωστή ερμηνεία βρίσκεται ακριβώς στην εγχώρια άρχουσα τάξη και τις αντιθέσεις που αναπτύσσονταν στο εσωτερικό της, μεταξύ του εφοπλιστικού και του βιομηχανικού της τμήματος. Αντιθέσεις που αφορούσαν τις διεθνείς συμμαχίες και τον ευρύτερο γεωπολιτικό προσανατολισμό του ελληνικού καπιταλισμού και εκδηλώνονταν με τάσεις μερικής αυτονόμησης από την ασφυκτική πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ, για να συνδεθούν πιο στενά με την ΕΚΑΧ και την εκκολαπτόμενη ΕΟΚ. Σε αυτό το φόντο έλαβαν μέρος πολιτικές κρίσεις κι επεισόδια-σταθμοί εκείνης της δεκαετίας (απομάκρυνση του φιλοευρωπαίου Καραμανλή που αναρωτιόταν ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο, Ιουλιανά, κτλ) για να φτάσουμε στην επιβολή της δικτατορίας το 67'.

Περισσότερες λεπτομέρειες για το οικονομικό υπόβαθρο αυτών των αντιθέσεων και τα διαφορετικά στρατηγικά σχέδια για την ανάπτυξη του ελληνικού καπιταλισμού (με κύριους πρεσβευτές το Ζολώτα και το Βαρβαρέσο) ο σφος αναγνώστης μπορεί να βρει στο δεύτερο τόμο του Δοκιμίου Ιστορίας του ΚΚΕ.