Κίνημα ανίκατο μάχαν

Χτες κάποιοι γιόρτασαν τον Βαλεντίνο με διάφορους ξενέρωτους τρόπους. Αλλά ο πραγματικός έρωτας ήταν μια μέρα πριν, στους δρόμους, εκεί που γεννιέται το πιο δυνατό συναίσθημα και όλα είναι συνειδητά. Ο έρωτας είναι συλλογική υπόθεση, που δε θέλει καταναλωτές αλλά διαδηλωτές-μαχητές και φουντώνει με τις πράξεις μας παρά με κούφια, παχιά λόγια.

Ο έρως τάξεις δεν κοιτά, σπάει όλα τα (κρατικά) δεσμά και φτιάχνει ακατάλυτους (ταξικούς) δεσμούς, λίαν ακατάλληλους για μενσεβίκους, και άκρως ποιητικούς-συμβολικούς: σφυρί καλεί δρεπάνι. Θέλει θυσίες, αλλά σου δίνει την καλύτερη αποζημίωση και σε γεμίζει με πολύτιμες εμπειρίες, ακόμα κι αν νομίζεις πως έχεις καταστραφεί και έμεινες στον άσσο. Είναι ανίκητος στη μάχη, ακόμα κι όταν χάνει επιμέρους μάχες από ζιζάνια και τις ακρίδες που τρων τις σοδειές και διψάνε για κέρδος.

Είναι άμεσος, χωρίς μεσάζοντες και εμπόρους, που καρπώνονται τη διαφορά για τις σοκολάτες και τα λούτρινα, από το χωράφι στο ράφι. Αντέχει στον χρόνο, 55 μέρες στα μπλόκα και το κρύο, και άλλες 20 μακριά απ’ τη θέρμη του συλλογικού αγώνα. Οι κυβερνήσεις πέφτουνε αλλά η αγάπη μένει. Και γιορτάζει κάθε μέρα, με μπλόκα και οδοφράγματα, συνεχίζεται με άλλα μέσα, αέναη ρωγμή στον αραιό ιστορικό χρόνο.

Δεν υπάρχει αντίδοτο γι’ αυτόν -και ας ψέκασαν τα ΜΑΤ τους κτηνοτρόφους για ευλογιά, πριν μπουν στην πόλη-, δεν τον σταματά κανένα εμπόδιο, καμιά καταστολή. Δεν έχει αναστολές και δεν τρομάζει από στολές και καρνάβαλους με κοστούμια που παριστάνουν τους ερωτευμένους με την αγροτιά.

Κι ενίοτε κάνει τους ουρανούς να δακρύσουν -ευτυχώς μερικές ψιχάλες μόνο, που δε χάλασαν τη γιορτή υποδοχής στο Σύνταγμα. Κι αν δεν ήσουν εκεί να βιώσεις την προσμονή και τη συγκίνηση, δύσκολο να χωρέσει η περιγραφή του σε λόγια ή κάποια στιγμιότυπα, πχ με τα μικρά παιδιά, την αυθόρμητη αγάπη τους για τα τρακτέρ, τις κόρνες, πανδαιμόνιο, αναταραχή, υπέροχη κατάσταση -όπως θα έλεγε και ο εκπρόσωπος ενός αγροτικού σοσιαλισμού, που ξέφτισε μάλλον γρήγορα. Μα η σπορά των ζευγάδων δίνει πάντα καρπούς.

Κάποιοι απορούσαν πότε έγινε Λονδίνο η Αθήνα, με τόσες βροχές. Κι άλλοι καμάρωναν πως γίναμε Παρίσι, με τα τρακτέρ στα βουλεβάρτα και τις λεωφόρους του μέλλοντος, να στήνουν μπλόκο στον οδοστρωτήρα της ΚΑΠ, γιατί... no farmers - no life, όπως έλεγε και το σύνθημα στο παρμπρίζ ενός τρακτέρ. 

Κι αν σβήσει ο έρωτας αυτός, τον λόγο μου σου δίνω, θα σταματήσει ο ουρανός να βρέχει στο Λονδίνο, όπως τραγουδούσε μια ψυχή. Και θα ανοίξει ο δρόμος για μια επουράνια έφοδο, λαού θέλοντος και καιρού επιτρέποντος ή και όχι -είμαστε παντός καιρού.

Τι σημειώσεις κράτησε η κε του μπλοκ στο ερωτικό-κινηματικό της ημερολόγιο;

Το σύνθημα «το σύστημά σας γέννησε χασάπη και φραπέ», που πρέπει να έκανε ωραία ρίμα με τον ΟΠΕΚΕΠΕ -αν (το) άκουσα καλά.

Το «αγρότη πολέμα, δε θα σου μείνει στρέμμα». (Πίσω απ’ το ποτάμι) Δεν υπάρχει γη, όπως θα έλεγαν κάποτε στον Βόλγα. Αυτήν που θεωρητικά υπερασπίζεται ο στρατός και οι φαντάροι μας, σαν τον δικό μας που μίλησε στη συγκέντρωση. Κι έτσι βρήκαμε το επόμενο στρατευμένο νιάτο που θα μπει στο στόχαστρο των αρχών και των τρολ, γιατί δε φοβήθηκε να μιλήσει ανοιχτά, ούτε τις καμπάνες -γιατί ξέρει για ποιον χτυπάει η καμπάνα.

Την ίδια στιγμή, βέβαια, κάποιοι από τους παριστάμενους αλληλέγγυους ίσως δε ένιωθαν τόσο άνετα με τις γαλανόλευκες, κάποια αυτοσχέδια πλακάτ και λοιπά εθνικά σύμβολα των αγροτών. Κι αν ήταν οργανωτικά στο χέρι τους, θα έκαναν την Καρυστιανού από την ανάποδη: όχι κόμματα έθνη και πατρίδες, όχι (εθνικά) χρώματα.

Βρήκαν όμως συντροφική παρηγοριά στις εναλλακτικές αγροτικές φιγούρες. Τις αγρότισσες στα τρακτέρ -με ρούχα που θα ζήλευε κάθε φασαίος-, έναν αυτοδιαχειριζόμενο σύλλογο κτηνοτρόφων, τον συνεταιρισμό «Σπάρτακος» απ’ την Κομοτηνή και τις σημαίες του Μαρίνου Αντύπα -κόντρα στο στερεότυπο πως οι αγρότες κατέβηκαν για να παν στον Αντύπα και άλλα σκυλάδικα το βράδυ.

Καμία αμηχανία όμως δε συγκρίνεται με το πολιτικό δράμα ενός «Σεκίτη μόνου (που) ψάχνει» να βρει σημεία επαφής με τους αγρότες. Με ζήλο -και λάθη- πρωτάρη, κάνοντας ως συνήθως παρέμβαση σε ήδη πεισμένο κόσμο -που δεν ήρθε εξαιτίας του ΣΕΚ- χωρίς να πτοείται από τις αδιάκοπες χυλόπιτες, γιατί ξέρει πως έτσι είναι η αγάπη και το κίνημα. Και δεν έχει σημασία αν ζαλίζεις τον έρωτα στο υποψήφιο θύμα, αρκεί να πάρει μια εφημερίδα για να πιάσεις το πλάνο σου.

Αλλά αν πουλάς τον «Σοσιαλισμό από τα κάτω στον μέσο αγρότη, είναι σα να πουλάς ποδήλατο σε ψάρια -για να παραφράσουμε τις παλιές φεμινίστριες. Μπορεί κάποιο να ψαρώσει και να αγοράσει, αλλά δε θα του βρει χρηστική αξία. Κι αν ήταν ο χώρος για χαβαλέ (στο Σύνταγμα), θα ανοίγαμε συζήτηση για τη «σοσιαλιστική, πρωταρχική συσσώρευση» του Πρεομπραζένσκι και της τροτσκιστικής αντιπολίτευσης. 

Αλλά δε φταίει απαραίτητα ο Λέοντας και η περιβόητη υποτίμηση της αγροτιάς για τη δική τους (σεκίτικη) έλλειψη επαφής με το κίνημα και το περιβάλλον γενικώς. Κι αν είχαν στοιχειώδη τέτοια, δε θα έφτιαχναν πλακάτ με το εξώφυλλο του περιοδικού και ένα σκίτσο αισθητικής αντεστραμμένου Παπανίκου, απλά επειδή ήταν ό,τι πιο κοντινό στα αγροτικά είχαν.

Αν είχαν χιούμορ θα διοργάνωναν μπριγάδες στους κάμπους, για εξοικείωση μελών και φίλων, όπως κάτι γκρούπες του Μάη του ’68, που έστελναν φοιτητές-μέλη τους να εργαστούν σε φάμπρικες. (Παρίσι γίναμε). Και αν υπήρχε (κοινωνικό) κράτος, θα φρόντιζε να έχει ειδικά προγράμματα ανταλλαγής Εράσμους (για το εξωκοινοβούλιο και όχι μόνο), ως γνωριμία με έναν νέο λαό και την κουλτούρα του, για να σπάσει το φράγμα της άγνοιας και της αγροτοφοβίας.

Η κε του μπλοκ κράτησε επίσης τα πηγαδάκια για το συνέδριο του ΕΚΑ και τις εργατοπατερικές ανακατατάξεις. Φαντάσου να διαλυθούν και να χάσουν και τη ΓΣΕΕ. Μετά δηλαδή θα καλούμε εμείς στη συγκέντρωση της επίσημης ΓΣΕΕ και θα είναι οι άλλοι διασπαστές; Τα ύστερα του κόσμου...

Κι επίσης, διάφορα στιγμιότυπα και ατάκες από τους ομιλητές -πχ των Μαλγάρων που μας μετέφερε προσωπικά τα χαιρετίσματα του Κώστα του Ανεστίδη, που δεν μπόρεσε να είναι παρών. Και αν δε σας θυμίζει κάτι το όνομα, είναι ο δεξιός αγροτοσυνδικαλιστής με τα χρέη, που έγινε ξαφνικά διάσημος για να ρεφάρει επικοινωνιακά η κυβέρνηση...

Επίλογος, μετά από κάποια ώρα, στον Μπρούκλη (καλαμάδικο που πουλάει σουβλάκια -είναι πάντα ενδιαφέρον να γνωρίζεις νέους λαούς, την κουλτούρα τους, την ορολογία τους για το φαγητό κτλ). Πολύ κοντά στον σταθμό ΗΣΑΠ αλλά και στο μπλόκο της Καλλιθέας.

-Έχουμε πάει μαζί να δεις το μπλόκο στην Μπιζανίου;
-Όχι, δεν έχουμε πάει ποτέ μαζί στους αγρότες.

Χμ, ναι. Λες να βρεθούν κι από εκεί κάποτε ιστορικές φωτογραφίες;

Υστερόγραφο

Η ημερολογιακή καταγραφή τελειώνει εδώ. Αλλά ο επίλογος είναι μια καλή ευκαιρία να στριμώξω εδώ κάποιες παλιότερες σημειώσεις, εν είδει απολογισμού, που δεν πρόλαβαν να ολοκληρωθούν και να μπουν σε άλλο κείμενο.

Οι αγρότες κατάφεραν πολλά. Τα δυο βασικότερα: Να εκθέσουν το κράτος και ένα πολυπλόκαμο σύστημα που ήθελε να τους βάλει στο χέρι, με καρότο και μαστίγιο. Και να διαψεύσουν επανειλημμένα τα προγνωστικά ότι σύντομα θα πήγαιναν σπίτι τους (δε γράφω τις Κασσάνδρες, γιατί αυτή είχε δίκιο).

Έσπασαν τον κοινωνικό αυτοματισμό, την προσπάθεια να τους διασπάσουν, το αφήγημα πως είναι όλοι τους φραπέδες με χρέη και προνόμια, τις διαρροές πως τα μαζεύουν και φεύγουν, το αβάσταχτο στερεότυπο ότι αυτά μόνο στην Ελλάδα γίνονται, τον τσαμπουκά των ΜΑΤ και τον κρατικό αυταρχισμό. Εξέθεσαν κρατούντες και διάφορους τηλεμαϊντανούς, την πηχτή τους άγνοια που ανταγωνίζεται ευθέως το μίσος τους για τον λαό. Είχαν αντοχές, τακτική ευελιξία, επικοινωνιακό χάρισμα. (Μας) έδωσαν ατάκες, στιγμιότυπα, συνθήματα, ελπίδα και ενθουσιασμό, αλλά κυρίως υλικό για σκέψη και προβληματισμό.

Στο τέλος, όμως, η Κασσάνδρα ένιωσε δικαιωμένη. Τα μπλόκα κράτησαν και μετά τις γιορτές, αλλά είχαν ημερομηνία λήξης. Η κυβέρνηση πιέστηκε, εκτέθηκε αλλά ήξερε πως... πίσω από την ΚΑΠ (και τη Μερκοσούρ) δεν υπάρχει γη -ούτε και αγροτιά σε λίγα χρόνια. Έδωσε ψίχουλα στους αγρότες -και τη Mercosur στα μονοπώλια του χώρου. Κι αυτά σε μακρινό μέλλοντα χρόνο -ούτε καν ένα ξύλινο αλογάκι για να τους ξεγελάσει.

Αν μάλιστα πετύχεις την Κασσάνδρα του αριστεροχωρίου, ίσως ακούσεις και άλλα -τετριμμένα ή πιο υποψιασμένα. Ότι δεν κατέβηκαν καν τρακτέρ στην Αθήνα, δε βγήκε ούτε μια απεργία αλληλεγγύης στους αγρότες, ότι έλυσαν τα μπλόκα χωρίς να πάρουν κάτι ουσιαστικό, με κατεβασμένο κεφάλι και ένα άδοξο τέλος που δεν άξιζε στον αγώνα τους.

Και κάπου εκεί σταματούσαν οι πρόχειρες σημειώσεις. Κάποια σημεία είναι πλέον ανεπίκαιρα. Τα τρακτέρ ήρθαν μαζικά στην Αθήνα -χωρίς να δεχτούν τον παραμικρό περιορισμό. Οι αγρότες έφυγαν με ψηλά το κεφάλι και έναν αγώνα που δε σταματά. Και αυτοί που μιλούσαν για απεργία, είχαν αμελητέα παρουσία προχτές, δείχνοντας πως η απεργία είναι πολύ σοβαρό όπλο, για να γίνεται καραμέλα στο στόμα αυτών που δε θα τρέξουν να την οργανώσουν για να πετύχει.

Αυτό που δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι ότι οι κόκκινοι αγροτοσυνδικαλιστές κατάφεραν πολλά πράγματα, λειτουργώντας από την αρχή ως το τέλος ως μειοψηφία, χωρίς να έχουν σε κανένα σημείο τους συσχετισμούς εντός του Πανελλαδικού -ούτε καν για να περάσει η δική τους πρόταση για πανελλαδικό συλλαλητήριο στην Αθήνα, προτού τερματιστούν τα μπλόκα. Όλα τα άλλα είναι κούφια λόγια -που δεν τρέφουν κανέναν έρωτα ή επανάσταση- ή στην καλύτερη ευσεβείς πόθοι.

Και όταν λέμε ότι ένας αγώνας συνεχίζεται με άλλα μέσα -έστω με σκαμπανεβάσματα-, δεν είναι στρίβειν δια του αρραβώνος. Αλλά έρωτας διαρκείας που περνάει τις δικές του φάσεις -απλή συνωνυμία με τη διαρκή επανάσταση του ΣΕΚ και του συναγωνιστή με την αξίνα, ή μάλλον το πιολέ. Παρίσι γίναμε... Άντε και στο δικό μας Πέτρογκραντ.

Υστερόγραφο 2: αν έκρυβαν όλοι μέσα τους ένα ξέσπασμα αλά Παπαθεοδώρου και το έβγαζαν στο αφεντικό τους χωρίς να το φοβούνται, θα ζούσαμε σε έναν διαφορετικό κόσμο, τελείως διαφορετικό.

Σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο, GBL edition pic.twitter.com/fz2bMWcYpL

— dimitris v. (@dimitris1395) February 14, 2026