Το στριπτίζ του Χρυσαυγίτη

Την τρίτη μέρα κατά τας γραφάς ο ουρανός δεν έπεσε στα κεφάλια μας, το πρόγραμμα κύλησε κανονικά και έγινε το ‘έλα να δεις’ από την προσέλευση του κόσμου. Κι αν ο βετεράνος σφος, που παρέδωσε μια παλιά κομματική σφραγίδα σαράντα χρόνων στο γγ, δεν έβρισκε λόγια να περιγράψει την εικόνα του κόσμου που συνέρευσε τη δεύτερη μέρα, φαντάσου τι (δε) θα ‘λεγε το σάββατο, που ο κόσμος ήταν τριπλάσιος.
(Να πω παρενθετικά πως όσο αλύγιστος και να είσαι, δε γίνεται να μην υποκύψεις στον πειρασμό να σχολιάσεις πως η εικόνα της κομματικής σφραγίδας με τη θέση μας για το νόθο δημοψήφισμα της χούντας, ήταν κατευθείαν βγαλμένη –με σχήμα πρωθύστερο- από τα σατιρικά σποτάκια της ελληνοφρένειας για το κόμμα).

ΚΚΕ - ΟΧΙ

Στην κεντρική σκηνή με το μικρούτσικο γινόταν ο απόλυτος πανικός. Αλλά την ξεχωριστή νότα, το κάτι διαφορετικό, το έδιναν δύο άλλα σημεία του προγράμματος. Η πρώτη ομιλία του κουτσούμπα ως γγ σε φεστιβάλ κι η πρώτη συναυλία των γκόιν θρου στο φεστιβάλ της πόλης. Ας ξεκινήσουμε με το δεύτερο που είναι και ήσσονος σημασίας, ειδικά από τη στιγμή που δεν είχε ασχοληθεί η αυγή να φτιάξει κλίμα για να μαζευτεί κόσμος.
Γιατί πέρσι στην αθήνα που ξεχείλισε η νεανική σκηνή, οι μισοί ήταν το κλασικό κοινό της μπάντας και οι άλλοι μισοί σύντροφοι που δεν ήξεραν τα τραγούδια και είχαν έρθει από περιέργεια να ακούσουν την ομιλία της, γιατί αυτά που θα έλεγε είχαν μεγαλύτερο ενδιαφέρον από αυτά που τραγουδούσε.

Αυτή τη φορά ο βουρλιώτης αφιέρωσε απλώς το κλασικό σουξέ (μαζί μου ασχολείσαι) στον αλέξη, που την ίδια μέρα και στην ίδια πόλη ανέπτυσσε στις παραγωγικές τάξεις τον τρίτο δρόμο του προς το πρωτογενές πλεόνασμα. Κι ένα ακόμα στους χορηγούς της χρυσής αυγής, παίρνοντας πάσα από τον πρόλογο του dj rico περί τραμπούκων κι οργανωμένης συμμορίας. Ο οποίος ντιτζέι ρίκο είναι οργανωμένος σφος και φαίνεται πως βάζει σε μια πολιτική ρέγουλα και τους άλλους, όταν χρειάζεται.

Ο κόσμος πάντως είχε καλό κριτήριο και δε γέμισε τον χώρο της νεανικής-μαθητικής. Αλλά μπορούσες να δεις πολλά μικρά παιδιά (ε και μερικά μεγαλύτερα) να ραπάρουν εκστασιασμένα και νεανικές συνειδήσεις που δεν ξέρεις να πεις με όλα αυτά αν είναι χαμένες ή κερδισμένες, αλλά βρίσκουν τουλάχιστον μια αφορμή να προσεγγίσουν την οργάνωση.

Κι εδώ μπαίνει το ζήτημα –που θα είναι και θέμα εκδήλωσης στο φεστιβάλ της αθήνας: «υπάρχει μη στρατευμένη τέχνη;» Κι επειδή προφανώς πρόκειται για (αρνητικά) ρητορικό ερώτημα (όχι σφοι, δεν υπάρχει), προκύπτουν εύλογα κι αυθόρμητα μια σειρά άλλα ερωτήματα.

Με ποια μεριά είναι στρατευμένη η τέχνη των γκόιν θρου, νέβμα και των υπόλοιπων; Μήπως κάποιοι στίχοι τους –πχ για αυτούς που παίρνουν το βιβλίο απ’ το μαθητή και του πλασάρουν το νίτρο- περιέχουν κάποια δόση αυτοσαρκασμού; Ναι αλλά τι γίνεται με την τέχνη που θεωρείται στρατευμένη χωρίς να είναι, αν και αυτοπροσδιορίζεται ως τέτοια –και στα φεστιβάλ ακόμα; Και σε πόσες άλλες συναυλίες ακούσαμε κάτι τόσο καθαρό για την χρυσή αυγή ή στίχους σαν αυτούς του μέγα; Μπορεί να υπάρχει στρατευμένος στίχος χωρίς στρατευμένο τραγούδι και καλλιτέχνη; Εκτός και αν η βασική αμφιβολία μας δεν έγκειται τόσο στον όρο στρατευμένη, όσο στο αν μπορεί να χαρακτηριστεί (μη) τέχνη. Ναι αλλά έτσι δε γινόμαστε φορμαλιστές από την ανάποδη, μακριά από τις καινούριες μορφές που συγκινούν τη νεολαία και τη συνείδησή της, που πρέπει να τη μετασχηματίσουμε; Και πού ακριβώς μπαίνει το όριο σε αυτούς τους πειραματισμούς και τις ερωτήσεις μας;

Πιο πριν ο κουτσούμπας είχε κάνει μια κάπως μεγάλη (για τα δεδομένα ενός φεστιβάλ) ομιλία, που προσέγγισε τη μία ώρα. Πολιτικό στίγμα και περιεχόμενο μπορείτε να τα βρείτε στα ρεπορτάζ του ρίζου και του 902. Εγώ θα ξεχωρίσω την προσπάθεια του γγ να φρεσκάρει το λόγο του με κάποιες φράσεις πιο αργκό και νεανικές, που μας έδωσαν μεγάλες προλεκάλτ στιγμές, όπως για τη γενιά των -αντα, και τους άλλους δρόμους που είναι μούφα…!

Σημείωσα επίσης μια φράση του που θα μας δώσει και το έναυσμα για το δεύτερο μισό του κειμένου για το λαό που πρέπει (όχι μόνο) να απομονώσει (αλλά) και να ξεφτιλίσει τους φασίστες της χρυσής αυγής. Την επομένη ξεφύλλιζα το πριν του άβερελ κι ένιωσα dejavu πέφτοντας πάνω σε ένα κείμενο για έναν άλλο λαό με τίτλο: ο λαός του παοκ ξεφτιλίζει την χρυσή αυγή. Λες αυτό να εννοούσε και ο γγ; Τι ομάδα λες να ‘ναι;

Το κείμενο υπογράφει ο γνωστός μας κοντόχοντρος, προσπαθώντας στην καλύτερη να μας δείξει πόσο παοκ είναι, κάνοντας το άσπρο-μαύρο κι όλα μαζί πουτ… δηλ ασπρόμαυρα. Σε κάποια φάση αναγκάζεται βέβαια να αναγνωρίσει πως με μια πρώτη ανάγνωση των ανακοινώσεων, φαίνεται να θέτουν τον παοκ πάνω απ’ όλα, από την δεξιά και την αριστερά, από οποιαδήποτε πολιτική κι άρα ταξική κατεύθυνση. Αλλά αν σκύψει κανείς στα κύρια σημεία τους θα δει πέρα από την καταδίκη της ναζιστικής οργάνωσης αντικυβερνητικές αιχμές, αντιρατσιστική κουλτούρα καθώς κι ότι φώτισαν τους κυριότερους διαχωρισμούς της κοινωνίας.
Τα μυαλά μας πονάνε…

Θα μπορούσα κι εγώ να γράψω κάτι αντίστοιχα ελαφρύ για τον σούπερ 3, όπου το τριάρι παραπέμπει στην τρίτη διεθνή, η δομή του συνδέσμου με το γγ στο κόμμα νέου τύπου και η αυστηρή πειθαρχία των μελών του συνδέσμου στο δημοκρατικό συγκεντρωτισμό, με το ανώτατο σοβιέτ της λέσχης, και άλλα τέτοια γραφικά για να περνάει η ώρα, αυστηρά και μόνο για χαβαλέ χωρίς πολιτικές αξιώσεις.

Δεν έχω καμία απολύτως πρόθεση να τους βάλω όλους στο ίδιο τσουβάλι ή να μειώσω τη σημασία των αντιφασιστικών αντανακλαστικών στα γήπεδα, όπου οι χρυσαυγίτες κάνουν στοχευμένη δουλειά και στρατολογούν πολλά από τα μπουμπούκια τους. Αλλά για να μην τρελαθούμε δηλ, ο «λαός του παοκ» που τα γράφει όλα στην ομάδα του, όπως όλοι οι «υπέροχοι λαοί» με τους συνδέσμους τους άλλωστε, μπορεί κάλλιστα να καλλιεργήσει έναν απολίτικο υφέρποντα φασισμό, όσες ανακοινώσεις κι αν εκδώσει κατά της χρυσής αυγής. Είναι μεγάλη κουβέντα πώς και γιατί έφτασαν σε αυτό το σημείο τα πράγματα, αλλά δεν ωφελεί να αρνιόμαστε να αντικρίσουμε την αλήθεια και να ζωγραφίζουμε στη θέση της μια εικόνα με τα χρώματα των επιθυμιών μας.

Αλλά το χειρότερο είναι πως σε αυτή τη λογική διαφαίνονται κάποια ευρύτερα χαρακτηριστικά και συλλογικά χαρίσματα του χώρου. Η υποσυνείδητη βεβαιότητα πως ο φασισμός θα τσακιστεί με ένα μαζικό ντου στους δρόμους κι όρους συλλογικής εκτόνωσης, όπου ξαφνικά θα παρέμβουν με το μαγικό τους ραβδάκι οι επίδοξες πρωτοπορίες, για να προσδώσουν ταξικό περιεχόμενο επιδιώκοντας πχ έναν εργατικό δεκέμβρη, ένα γύρο με ταξικές πλατείες, ή ένα εργατικό αμπαλαέα. Καθώς επίσης και μια υστερική σχεδόν εμμονή να ανακαλύπτει παντού μικρές νίκες και κατακτήσεις του κινήματος, που πάει τρένο από κορυφή σε κορυφή.

Ίσως πρέπει να τους προβληματίσει βέβαια γιατί ενώ αυτού του είδους οι νίκες αυξάνονται εκθετικά, τα πράγματα εξακολουθούν να πηγαίνουν από το κακό στο χειρότερο. Ή όπως εύστοχα τέθηκε, πώς γίνεται να πολλαπλασιάζονται γύρω μας οι λογής-λογής αντιφασίστες και να θεριεύει ο φασισμός. Κι έτσι αντί για το στριπτίζ του χρυσαυγίτη που είδαμε και στην πάτρα, να αναρωτιόμαστε τι έγινε και κοντεύουν να μας πάρουν τα σώβρακα οι φασίστες.

Η κε του μπλοκ δεν έχει να προτείνει κάποια έτοιμη συνταγή ως εύκολη λύση. Πιστεύει όμως πως το κλειδί για να τσακίσουμε το φασισμό δε βρίσκεται γενικά κι αόριστα στις αντιφασιστικές δράσεις και τα πλατιά μέτωπα με αντίστοιχο περιεχόμενο. Αλλά στη θετικά προσδιορισμένη δράση που αφαιρεί ζωτικό χώρο από τους φασίστες και θα τους κρατάει στο περιθώριο –εκεί που μένουν δηλ κάθε φορά στις μεγάλες απεργίες και κινητοποιήσεις. Κι ένα αλάνθαστο εργαλείο για να προσδιορίσουμε θετικά τον χαρακτήρα αυτής της δράσης που απαιτείται είναι να βρούμε τα αντίστοιχα αντί για τη συμμορία της χρυσής αυγής. Η οποία δεν είναι φυσικά αντισυστημική ή επικίνδυνη για την αστική δημοκρατία, που την τρέφει και την έχει ανάγκη. Αλλά στρέφεται πρωτίστως ενάντια στους κομμουνιστές και την εργατική τάξη, ή τους μετανάστες –ως οργανικό κομμάτι της τελευταίας.

Κι αυτό είναι που καθορίζει εν τέλει την ουσία. Αφενός δηλ τις δικές μας προτεραιότητες, που είναι η ενίσχυση του εργατικού, κομμουνιστικού κινήματος που θα τσακίσει το φασισμό –και αυτό πρέπει να είναι το ζητούμενο για κάθε συνεπή αντιφασίστα. Κι αφετέρου την υποκρισία του κυρίαρχου αντι-φασιστικού λόγου των αστικών μέσων, που κηρύσσει παράλληλα «διμέτωπο» ενάντια στα ολοκληρωτικά άκρα. Έτσι πλάι στο στριπτίζ της χρυσής αυγής και το ξεγύμνωμά της ως απροκάλυπτο δεκανίκι του εφοπλιστικού κεφαλαίου, έρχεται να προστεθεί και το στριπτίζ των ‘ναζί με πολιτικά’ δημοσιολόγων της αστικής τάξης, που νιώθει έτοιμη να αποβάλει τα ταμπού και το δημοκρατικό φύλο συκής της, όπως στην περίπτωση του γνωστού μας μπάμπη.

Πολύ κρύο εφέτος

Η δεύτερη μέρα του φεστιβάλ στη θεσσαλονίκη

Λοιπόν όχι, ατή τη φορά δεν έβρεξε στις επίμαχες ώρες και το πρόγραμμα του φεστιβάλ βγήκε κανονικά. Αλλά έγινε ό,τι άλλο μπορούσε να πάει στραβά, για να μας σπάσει τα νεύρα και το ηθικό και να πούμε 'τον κακό του τον καιρό…' -που ήταν ψυχρός κι ανάποδος, όπως συμπληρώνει ο θυμόσοφος λαός.

Κατά πρώτον έβρεξ για λίγο μεταξύ οκτώ κι εννιά, που είναι η κρίσιμη ψυχολογικά ώρα για όποιον το σκέφτεται και ψάχνει αφορμή να μην έρθει. Κατά δεύτερον έβγαλε έναν αέρα δυνατό -από αυτούς τους πρώιμους βαρδάρηδες, που τα σαρώνουν όλα σαν άνεμοι της αλλαγής (winds of change, όπως θα τραγουδήσουν κι οι σκόρπιονς σε μια από τις σπάνιες εμφανίσεις τους στην ελλάδα) και μας πήρε και μας σήκωσε. Και κατά τρίτον, ως συνέπεια του δεύτερου, έβγαλε μαζί και ψύχρα, που δεν άφησε τον κόσμο να το χαρεί, αλλά του έδινε τουλάχιστον ένα επιπλέον κίνητρο να χορέψει. Θυμάσαι έναν στίχο του παπακωνσταντίνου που λέει μια κρύα νύχτα του σεπτέμβρη και σου φαινόταν σχήμα οξύμωρο; Ε, σε εμάς στο βορρά δεν είναι, όλα μπορούν να γίνουν τις μέρες του φεστιβάλ.

Γιατί; Φταίει το κακό το ριζικό μας, φταίει ο θεός που μας μισεί…

Τι συνέπειες είχαν όλα αυτά; Καταρχάς ήρθε σχετικά λίγος κόσμος –πάντα συγκριτικά με άλλες χρονιές και δεδομένου ότι ήταν παρασκευή- και το μόνο μέρος που συναντούσες ουρά ήταν στους λουκουμάδες –αν και έχω την υποψία ότι κάποιοι πήγαιναν απλά για να ζεσταθούν. Παρεμπιπτόντως, εκεί είχα δει την πρώτη μέρα μια ταμπέλα που έγραφε ‘λουκουμάδες, τιμή…τόσο’ και δίπλα ‘προσφορά για κνε’. Κι αναρωτιόμουν προς στιγμήν αν ισχύει η προσφορά και για τους πρώην κνίτες και πόσα πληρώνεις αν δεν είσαι οργανωμένο μέλος. Μέχρι να σου εξηγήσουν πως δεν εννοεί αυτό η πινακίδα και πως τη βάζουμε για να μην έχουμε μπλεξίματα με την εφορία.

Στη συζήτηση με τον παφίλη για τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, ο άνεμος έπαιρνε το πορφυρό τραπεζομάντιλο, που ανέμιζε σαν κόκκινο πανί για την αστική τάξη –για όσους μπορούσαν να δούνε τη σημειολογία πίσω απ’ την πρώτη ανάγνωση της εικόνας. Κι ενώ περιμέναμε από στιγμή σε στιγμή να ξεσπάσει η μπόρα –που τελικά δεν ήρθε ποτέ- να μας διαλύσει, ο παφίλης αναγκάστηκε να τα πει τροχάδην για να τα προλάβει όλα, σα να ‘χε απέναντι κάποιο αστικό παπαγαλάκι που θα τον κόψει πάνω στο δίλεπτο και τον ευχαριστεί πολύ, αλλά… ‘πρέπει να πάμε σε διαφημίσεις’.

Και ύστερα στις ερωτήσεις, του λέει μια σφισσα ‘γιατί δε βγαίνουν οι κομμουνιστές στην τηλεόραση;’ και της απαντά πως κι όταν τους βγάζουν για δυο-τρία λεπτά, άντε το πολύ να προλάβουν να κάνουν καλή εντύπωση. Δίκιο έχει. Άλλο όμως να βγαίνει κάποιος δικός μας να τα λέει καλά, χύμα και τσεκουράτα σαν τον παφίλη και άλλο να βγει κάποιος χωρίς πείρα κι ευφράδεια, που μόνο θετικές εντυπώσεις δεν αφήνει. Εκεί είναι η διαφορά.

Τι άλλο κρατήσαμε από την ομιλία του; Τη συντροφική κριτική στα κκ της συρίας, που συμμετέχουν στην αστική κυβέρνηση της χώρας τους. Την καυστική αναφορά στους εγχώριους θιασώτες της νέας τάξης πραγμάτων, που πανηγυρίζουν κυνικά για την άνοδο του τουρισμού (με συγκριτικά λιγότερους ξενοδοχοϋπαλλήλους) λόγω της πολεμικής απειλής σε γειτονικές ανταγωνιστικές χώρες και για τις ευκαιρίες για εξαγωγές (αίματος προφανώς) που άνοιξαν για την ελληνική οικονομία. Αλλά και την εκτός θέματος ερώτηση για την πώληση του 902, όπου απάντησε με ερώτηση: λέτε να θέλαμε να τον πουλήσουμε; Ξέρετε κανέναν άλλο που να πουλάει για να καλύψει μισθούς και ταμεία;

Μια άλλη παράπλευρη καιρική συνέπεια ήταν ότι επηρεάστηκαν αναπόφευκτα οι καλλιτέχνες. Μέχρι και ο λάκης ήταν κάπως ντεφορμέ και μουδιασμένος. Αλλά είχε πλάκα σε κάποια φάση, που αρχίζει να παίζει τις πρώτες νότες από το «για να σε εκδικηθώ» και λέει ότι το αφιερώνει στους απόντες. Και μέχρι να εξηγήσει ότι εννοεί το μητροπάνο, τον ξυδού και τον παπάζογλου, εσύ έχεις προλάβει με το νου σου να σκεφτείς διάφορα ιντριγκαδόρικα σενάρια με πολιτικές αποχρώσεις.

Αλλά η πιο σοβαρή επίδραση αφορούσε αυτά που σκέφτονταν κι έλεγαν στη σκηνή. Όπως πχ ο λέκκας –για τον οποίο η δική μας ομήγυρη κατέληξε ομόφωνα και με δημοκρατικό συγκεντρωτισμό ότι έχει φοβερή φωνή, αλλά μας χρεώνει με φόρο… επιτηδεύματος, για να την ακούσουμε και κάπου το χάνει από υπερβάλλοντα ζήλο. Ο οποίος λέκκας λοιπόν προς το φινάλε (με τα σαράντα παλικάρια από τη λεβαδειά) έβγαλε ένα μικρό λογύδριο, χωρίς πολύ αυστηρό ειρμό, όπου αν εξαιρέσεις κάποια αυτοαναφορικά σχόλια, θα μπορούσε να το έχει βγάλει κι ο καμμένος, από πολιτική άποψη: κατοχή της ελλάδας, ξένοι τύραννοι –υπάρχουν κι έλληνες, αλλά οι ξένοι είναι περισσότεροι- κι άλλα τινά παρόμοια.

Ενώ η τραγουδίστρια των μπλε λέει σε κάποια φάση: ‘πω-πω χαμός, πλακώνουν ο ένας τον άλλο…’ Κι εσύ μένεις παγωτό κι αναρωτιέσαι αν θέλει και τα λέει ή της ξεφεύγουν. Κι αν έχει πάρει πρέφα τι ακριβώς έγινε ή αναφέρεται σε κάτι άλλο που συνέβη στο δικό της μπλε πλανήτη. Γιατί αλλιώς σου θυμίζει εκείνες τις χαζογκόμενες (παντός φύλου) στα αμφιθέατρα που έρχονταν στις συνελεύσεις του συλλόγου, δεν καταλάβαιναν χριστό κι απόστολο απ’ όσα διαμείβονταν γύρω τους και έφευγαν στο τέλος με το ακλόνητο συμπέρασμα: ‘τα κόμματα μαλώνουνε μεταξύ τους…’

Με αυτά και με αυτά η παρέα το έριξε στις κρυάδες και το μεταξύ μας ‘τρολο-προβοκάρισμα’, μπας και ζεσταθούμε. Να βγάλουμε πχ αναμνηστικά για τον 902, να γράφουν «ψηλά την κεραία σύντροφοι». Αν κι ο 904 λειτουργεί κανονικά, συνεπώς δε μας νοιάζουν τα προβλήματα των χαμουτζήδων. Κι αν το ευρύ κοινό στη λδ του βορρά γνώριζε ότι η αλέκα ήταν γραμματέας της κοα πριν γίνει γγ, μπορεί να μας έλεγε προεκλογικά πως δε θα μας ψηφίσει, γιατί ξέρω ‘γω... η παπαρήγα έχει αθηναϊκές πινακίδες. Τόσα και τόσα έχουμε ακούσει για την αλέκα, γιατί να μην πούνε κι αυτό;

Και θα μπορούσαμε να βγάλουμε και ελληνικές ματριόσκες με τους ηγέτες του κόμματος, όπως στη σοβιετική ένωση. Και κουκλάκια μίσα που να τα ζουπάς και να δακρύζουν ή να βγάζουν ήχους: «λι» και ‘νι’. Και να μεταφέρουμε σε τηλεπαιχνίδι γνώσεων στην τηλεόραση, με τέρας, παρουσιαστή και διαγωνιζόμενους, εκείνο το παλιό εγχειρίδιο μπρεζνιεφικής κοπής «100 ερωτήσεις για την εσσδ», με πολλαπλές επιλογές, που θα ‘ναι μια παράγραφος η καθεμία αλλά και με χρόνο μαζί, για να το κάνει πιο ενδιαφέρον. Αν και πετύχαμε στο φεστιβάλ ένα ακόμα πιο ωραίο παιχνίδι, σαν μεταφορά του «μάντεψε ποιος», μόνο που είχε διάφορες φιγούρες κι εικόνες, από το σύντροφο με το μουστάκι και το πανό του κόμματος στην ακρόπολη, μέχρι τον κασιδιάρη…!

Στο τέλος φιλοσοφήσαμε και για το μείζον θέμα του καιρού.

Χτες έβρεχε, σήμερα φυσούσε, να δεις που αύριο δε θα δύσει ο ήλιος, θα ‘χει 50 βαθμούς καύσωνα και θα κυκλοφορούμε με τα μαγιό. Σαν το κόκκινο speedo με το οποίο έμεινε στο τέλος ο πατρινός σφος που πρωταγωνίστησε στο ‘στριπτίζ του χρυσαυγίτη’ στην κεντρική σκηνή του φεστιβάλ τους. Κι έρχονταν κάτι κουστουμαρισμένοι καπιταλιστές με πουράκλες, βγαλμένοι απ’ τα σκίτσα στο ρίζο και του έχωναν στο μαγιό χαρτονομίσματα.

Ο σφος ‘χρυσαυγίτης’ το ‘χε γενικώς στην (χορευτική) κίνηση και παρουσίαζε με σκέρτσο διάφορους τύπους φασιστών, από την εποχή του μεταξά μέχρι σήμερα, πότε παίζοντας με το φασιστικό κνούτο στα σκέλια του και πότε σκύβοντας ευλαβικά μπρος στους τσιφλικάδες της μανωλάδας για να τους… προσκυνήσει –και όχι μόνο. Αυτό που δεν καταλάβαμε όμως είναι γιατί μετακινήθηκε χρονικά το σκετσάκι στο πρόγραμμα και δεν έπαιξε ακριβώς πριν από την ομιλία του γόντικα, όπως και ήταν προγραμματισμένο. Έλα ντε…

Φεστιβάλ κνε στην πάτρα για πάντα

Έλα να μάθεις τι θα πει πατρινός…

Πορεία ζωής - Αναζητώντας την Ιθάκη

Επιλογή αποσπασμάτων αντί παρουσίασης

Η προηγούμενη αναφορά του μπλοκ στο λεύκωμα του φαρσακίδη με τίτλο «αναζητώντας την ιθάκη» ήταν κατ’ ουσίαν απλή αναπαραγωγή ενός δελτίου που ‘χα λάβει ηλεκτρονικά, με μια σύντομη παρουσίαση της έκδοσης. Αυτή τη φορά γράφω το κείμενο έχοντας προμηθευτεί και διαβάσει το βιβλίο, κι επιλέγω να αναπαράγω δυο-τρία χαρακτηριστικά σημεία που ίσως κεντρίσουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Καταρχάς ένα απόσπασμα από την ομιλία του στο αμφιθέατρο του πανεπιστημίου αθήνας, με θέμα ‘η τέχνη στα στρατόπεδα εξορίστων’.

Σύμφωνα με την επικούρεια αντίληψη, την οποία είχα κληρονομήσει από τον πατέρα μου, για το πώς η δημιουργία πρέπει να αποβλέπει στο καλό των ανθρώπων, είχα στρατεύσει τις όποιες εικαστικές επιδόσεις μου στον χώρο του ιδεολογικού μου πιστεύω. Δουλεύοντας στους γερμανικούς φούρνους έκανα γελοιογραφίες, σατιρίζοντας τους υπερφίαλους κατακτητές. Πολεμώντας στο αντάρτικο θα απεικονίσω τα συμβάντα της εκεί ζωής μας σε σκίτσα και στο σύρμα της μακρονήσου τα βασανιστήρια και τους βασανιστές, μα πάντα με την πρόθεση να καταγγείλω και να πληροφορήσω. Στη δεκαετία του ’50, στο στρατόπεδο του αϊ-στράτη, θα μάθω πως, τον καιρό του ομήρου, το καλό και το ωφέλιμο ήταν ταυτόσημα του ωραίου και ότι ο ανώνυμος τοιχογράφος της αλταμίρα, όταν ζωγράφιζε τα ανεπανάληπτα σε ομορφιά και κίνηση ζώα, δεν αποσκοπούσε παρά να μεταδώσει την πείρα του κυνηγού στους νεότερους. Διάβασα ότι ο αϊζενστάιν, την εποχή που κινηματογραφούσε το «αλέξανδρος νέφσκι», παραμερίζοντας αισθητικούς πειρασμούς, δάγκωνε τις γροθιές του που δεν ήταν έτοιμη η ταινία για να την «πετάξει σαν χειροβομβίδα ενάντια στον εχθρό».

Και εμείς, δουλεύοντας σε συνθήκες αντίξοες τα σκηνικά του στρατοπεδικού μας θεάτρου, αντλούσαμε κουράγιο από την αίσθηση των στιγμών της χαράς που θα δίναμε στους ταλαιπωρημένους από την πολύχρονη κράτηση συνεξόριστούς μας. Ζωγραφίζαμε, χαράζαμε, τυπώναμε κάρτες στο αϊ-στράτη και επί χούντας αργότερα, στη γυάρο και τη λέρο. Να μάθουν οι έξω ότι ζούμε και κρατάμε άπαρτο το αγωνιστικό μας χαράκωμα. Πρότυπά μας οι μεγάλοι ρεαλιστές που είχαν θέσει την τέχνη τους στην υπηρεσία των λαϊκών συμφερόντων. Θαυμάζαμε το μαγιακόφσκι που είχε στρατεύσει την ποίησή του στην καταπολέμηση του αναλφαβητισμού, τους ριβιέρα και σικουέιρος που ζωγράφιζαν σκυμμένες πλάτες και γερμένα κεφάλια αγροτών, αμερικάνους ληστές πετρελαίων, τραπεζίτες με τη βίβλο και πόρνες της υψηλής κοινωνίας. Αλλά και την απελευθερωμένη γη, με τους γεωπόνους, τα τρακτέρ και τα λαϊκά πανηγύρια. Χαιρόμασταν την καυστική ειρωνεία του πικάσο για τους αρνητές του κοινωνικού περιεχομένου στην τέχνη και τη δήλωσή του στους βολεμένους αστούς ότι τα έργα του «είναι βόλια που στοχεύουν πάνω τους».

Μετά τη διάλυση των στρατοπέδων, ζώντας την κοινωνία της «ελεύθερης αγοράς», πιστοποιούσα όλο και περισσότερο ότι η τέχνη που δεν ξανοίγει προοπτικές ενός κόσμου καλύτερου, που προβάλλει σαν αυτοσκοπό τη βία και την απληστία του κέρδους, η τέχνη που της είναι αδιάφορος ο ανθρώπινος πόνος, που πολεμά τις χαρές της ζωής, την ομορφιά, τη φύση, τον έρωτα, δεν είναι παρά τέχνη σύμφωνη με τις επιταγές των προνομιούχων της νέας τάξης πραγμάτων.

Ένα ακόμα απόσπασμα από την ομιλία του στο 14^ο συνέδριο του κκε, όπου εκλέχτηκε μέλος του προεδρείου.

Συντρόφισσες και σύντροφοι, είμαι μέλος της κο εικαστικών και αυτά που θα πω απηχούν και τη συνολική άποψη της αχτίδας των καλλιτεχνών. Τόσο εμείς όσο και οι ιδεολογικοί μας αντίπαλοι γνωρίζουν πως η τέχνη φέρνει αποτέλεσμα εκεί που οι άλλοι τρόποι είναι ανίσχυροι και ότι η ανθρωπιστική τέχνη των αρχών του αιώνα μας στάθηκε το ιδεολογικό θεμέλιο της επανάστασης. Ο στάλιν είχε αποκαλέσει τους ανθρώπους της τέχνης «αρχιτέκτονες ανθρωπίνων ψυχών». Και πρέπει να πω (εκφράζοντας την πικρία του κομματικού χώρου της τέχνης), πως η πολιτιστική πολιτική του κόμματος στάθηκε άκρως επιφυλακτική απέναντι στους καλλιτέχνες, αμφισβητώντας την ικανότητά τους να αυτοπροσδιοριστούν και να λειτουργήσουν σαν κομμουνιστές. Η πολιτιστική πολιτική του κόμματος στάθηκε καταστροφική διαλύοντας τις κο των καλλιτεχνών. Και αγνοώντας τη μεγάλη μάζα των δημιουργών, που απογοητευμένοι ξέκοβαν από τις κομματικές οργανώσεις, με αποτέλεσμα να ανακοπεί ο πολιτιστικός οργασμός των πρώτων χρόνων της μεταπολίτευσης. Σύντροφοι, επανέρχομαι για πολλοστή φορά τονίζοντας την ανάγκη να δημιουργηθεί επιτέλους ένας φορέας περισυλλογής πολύτιμων ντοκουμέντων των αντιστασιακών μας αγώνων, που χάνονται ανεπίστρεπτα…

Συντρόφισσες και σύντροφοι, δε συμφωνώ με την απλουστευμένη αντίληψη που καταλογίζει σε κάποιους ηγέτες δαιμονικές ιδιότητες αρνητικού χαρακτήρα. Ο μαρξισμός μας διδάσκει ότι οι μάζες είναι εκείνες που δημιουργούν ιστορία και ο κάθε ηγέτης δεν είναι παρά ο εκφραστής ενός αποτελέσματος μακροχρόνιων κοινωνικών διεργασιών. Ας μελετήσουμε σε βάθος το πώς ένας λαός που πραγματοποίησε κι υπερασπίστηκε την επανάσταση του οχτώβρη έχει δεχτεί με τόση απάθεια τη διάλυση της σοβιετικής ένωσης. Με την επανάσταση του οχτώβρη η εξουσία δόθηκε στο λαό. Κάτω από ποιες διαδικασίες λοιπόν, παραβιάζοντας τις υποθήκες του λένιν, η λαϊκή εξουσία έγινε η ανεξέλεγκτη γραφειοκρατική εξουσία των προνομιούχων. Όταν στη σοβιετική ένωση ένας ηγέτης αυτοστολίζεται με μετάλλια και διακρίσεις για ανύπαρκτα κατορθώματα και ένα βιβλίο ασήμαντο, όταν ο ίδιος θα βολέψει προνομιακά το απέραντο σόι του και το μαφιόζο γαμπρό του, πώς θα το χαρακτηρίσω, αν όχι εκτροπή από τα λενινιστικά ιδεώδη;

Παλιότερα, ταξιδεύοντας σε κάποια σοσιαλιστική χώρα, αν ρωτούσατε: τίνος είναι αυτό το όμορφο σπίτι ή αυτό το πολυτελές αυτοκίνητο; Η απάντηση ερχόταν σαν κάτι πολύ φυσιολογικό: θα είναι κανενός στελέχους του κόμματος. Είναι γνωστό ότι η χωρίς έλεγχο εξουσία διαφθείρει και η εκεί εξουσία διεφθάρη και από τα σπλάχνα της ξεπήδησαν οι σημερινοί στυλοβάτες της καπιταλιστικής παλινόρθωσης. Αν είναι γνώρισμα των κομμουνιστών η αυταπάρνηση, τότε πώς θα παραβάλω τους εκεί «επιβήτορες της εξουσίας» με τους δικούς μας παλαίμαχους και τους ωραίους νεκρούς των αγώνων μας; Τι σχέση έχουν με αυτούς οι λενινιστές που είχαν προσφέρει τα νιάτα τους πραγματώνοντας το θαύμα της σοσιαλιστικής οικοδόμησης; Τι σχέση έχουν με αυτούς οι μαχητές του αντιφασιστικού πολέμου που, παίρνοντας το κομματικό τους βιβλιάριο, φεύγανε για τους πιο επικίνδυνους τομείς του μετώπου;

Και καλό θα ήταν να μην το ξεχάσει η αυριανή ηγεσία ότι οι οπορτουνιστικές τάσεις είχαν κυοφορηθεί όχι στη βάση, αλλά στις κορυφές του κομματικού μας μηχανισμού. Με τρομάζουν οι εύκολοι χαρακτηρισμοί, η συνθηματολογία και η υπεραπλούστευση.

Και δεν πρέπει να συμβεί εκείνο που οι παλιότεροι από μας το γνωρίζουν, ότι κάθε φορά που το κόμμα ξεπερνούσε μια κρίση οπορτουνιστικού δεξιού χαρακτήρα, οι αριστερίστικες τάσεις παίρνανε τη ρεβάνς. Και ο λένιν στάθηκε το ίδιο αμείλικτος απέναντι και στον αριστερό και στο δεξιό οπορτουνισμό! Σύντροφοι, ο μικροαστισμός φωλιάζει κάτω από τις κραυγαλέες υπερεπαναστατικές διακηρύξεις και την ισοπεδωτική απολυτότητα. Ο λένιν είχε το φόβο ότι όταν η επανάσταση γίνει εξουσία, πολλοί θα είναι οι αετονύχηδες που θα θελήσουν να επωφεληθούν (άλλωστε το ίδιο δε συνέβη κι εδώ με κάποιους φερέλπιδες μνηστήρες της εξουσίας;).

Ωστόσο είναι αρκετά και τα πρώην μέλη του κόμματος με διαφορετικές προσεγγίσεις, που παραμένουν ωστόσο συναγωνιστές των κοινών μας αγώνων κι ας μην τους χαρίσουμε, με απρόσεκτους χειρισμούς, στους πολιτικούς μας αντίπαλους. Παραμένω αισιόδοξος πιστεύοντας πως οι ηθικές και αγωνιστικές παραδόσεις του κόμματός μας είναι βαθιά ριζωμένες στη συνείδηση του λαού μας και πως από τις αμέτρητες προσφορές του λαού μας τίποτα δεν πήγε χαμένο. Συντρόφισσες και σύντροφοι ας βαραίνει στην εκλογή της καινούριας μας ηγεσίας το κριτήριο του κομματικού ήθους. Ας πολεμήσουμε κάθε αχαλίνωτη φιλοδοξία για αναρρίχηση, για να ξαναστήσουμε πιο μελετημένη και θελκτική τη σοσιαλιστική μας προοπτική.

Την τοποθέτηση του φαρσακίδη τη μνημόνευσε στη δική του ομιλία ο χαρίλαος, θυμίζοντας την απάντηση του στάλιν όταν τον ρώτησαν από ποια παρέκκλιση προέρχεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος, από τη δεξιά ή την αριστερή παρέκκλιση, και απάντησε πως μεγαλύτερος κίνδυνος για το κόμμα είναι αυτός που υποτιμάμε. Ανεξάρτητα από το βαθμό συμφωνίας του καθενός με την κριτική αυτή πάντως, η ουσία είναι πως θίγει κρίσιμα ζητήματα, ειδικά στον χώρο των καλλιτεχνών, και προβλήματα με σχετικά διαχρονικά χαρακτήρα.

Κλείνουμε την ανάρτηση με το υποκεφάλαιο «ευχής έργο» (σελ 100) που αναφέρεται σε ένα ανέκδοτο έργο του φαρσακίδη.

Εδώ και πάνω από δώδεκα χρόνια είχα ετοιμάσει ένα βιβλίο-λεύκωμα για τον αϊ-στράτη, με εξακόσιες πενήντα σελίδες και κοντά τετρακόσιες φωτογραφίες και σχέδια, με τίτλο «οι θερμοπύλες του αιγαίου». Στα περιεχόμενα του λευκώματος, αρκετές συνεντεύξεις που είχα πάρει από παλαίμαχους τω αγώνων, οι οποίοι δεν υπάρχουν πια στη ζωή. Από το εκδοτικό της σύγχρονης εποχής είχε κυκλοφορήσει και μια καλοτυπωμένη έγχρωμη κάρτα που ανήγγειλε την άμεσης προσεχή έκδοση του λευκώματος. Από τότε συμπληρώθηκαν δέκα χρόνια, το βιβλίο-λεύκωμα δεν εκδόθηκε και τελικά αποσύρθηκε. Θυμάμαι τον όγδοο χρόνο (της μη έκδοσης) ο τότε διευθυντής της τυποεκδοτικής είχε προτείνει να αναλάβει τη διαμόρφωση κι εκτύπωση αφιλοκερδώς του λευκώματος (για να περισωθούν οι πολύτιμες για την ιστορία του κόμματος μαρτυρίες) και στη συνέχεια να επιστραφεί τυπωμένο στη σύγχρονη εποχή για διάθεση και εμπορική εκμετάλλευση. Δε γνωρίζω για ποιο λόγο η πρόταση απορρίφθηκε, αλλά εύχομαι το πολύτιμο υλικό, που πρέπει να έχει καταχωρισθεί ηλεκτρονικά, να επισύρει το ενδιαφέρον κάποιου για την αξιοποίησή του σα συμβολή στη διάσωση της ιστορικής μνήμης.

Αύριο το βράδυ στο μουσείο της μακρονήσου στο θησείο θα γίνει μια εκδήλωση παρουσίασης του λευκώματος. Και θα ‘ταν ευχής έργο για όσους μπορέσουν να παρευρεθούν (όπως και για όλους μας εξάλλου) να φύγουν από την εκδήλωση έχοντας μια δέσμευση τουλάχιστον για την άμεση έκδοση αυτού του υλικού.

Περισσότερα για το λεύκωμα και το συγγραφέα του, μπορείτε να βρείτε στα αφιερώματα του ριζοσπάστη και του 902, καθώς και στην προσωπική του ιστοσελίδα.

Εσύ να πάρεις πρέπει το ευρωμπάσκετ

Η κε του μπλοκ δημοσιεύει σήμερα το τρίτο και τελευταίο μέρος της μπασκετικής τριλογίας. Για να προλάβω τις όποιες τυχόν διαμαρτυρίες της βάσης για το ελαφρό του θέματος, δεν αγνοώ ότι το πιο μείζον ζήτημα των ημερών είναι η ύπουλη, φασιστική, τραμπούκικη επίθεση των χρυσαυγιτών στους συντρόφους στο πέραμα. Αλλά μες στο τριήμερο του φεστιβάλ δεν έχω τη δυνατότητα να γράψω και έτσι δημοσιεύω κείμενα-«κονσέρβα», που έχουν γραφτεί νωρίτερα. Καλή ανάγνωση.

Το 87’ οι φατμέ τραγουδούσαν πως έρχονται άλλες εποχές και μας προειδοποιούσαν πως θα ξανάρθει η ρουτίνα και θα ξανάρθουνε βροχές, μα κανείς δεν τους άκουγε. Και εμείς προτιμούσαμε να σταθούμε αισιόδοξα στο ότι «κάτι άλλαξε από χθες» χωρίς να μας προβληματίζει αν αυτή η αλλαγή ήταν προς το καλύτερο, το χειρότερο ή με κατεύθυνση το σοσιαλισμό.

Κι ήρθανε όντως αυτές οι εποχές κι αλλάξανε τα κόζια. Κι ενώ ο μη αστικός μύθος μας λέει πως το 92’ στη βαρκελώνη κάποιοι αθλητές της κοινοπολιτείας φορούσαν μπλουζάκια και φόρμες της cccp με το σφυροδρέπανο, σήμερα μετράμε κρούσματα από την ανάποδη –το άλλο άκρο που θα έλεγαν κι οι αγαπημένοι μας φιλελεύθεροι: η σβάστικα στην τσάντα του λαβρίνοβιτς, ο κάτσε με τη φανέλα του ουτσεκά, πιο πριν ο ναζιστικός χαιρετισμός του κατίδη, για να σηκωθούν και να τον δοξάσουν. Κι όλοι μετά να δηλώνουν συντετριμμένοι απ’ το στιγμιαίο λάθος τους και να γίνονται μετανοούσες μαγδαληνές για να το μαζέψουν και να γλιτώσουν την τιμωρία.

Κι οι απολογίες τους είναι κατά κανόνα πιο φαιδρές κι από την πολιτική τους συγκρότηση –δεν ήξερα, δε ρώταγα, δεν είναι αυτό που νομίζεις-, δίνοντας υλικό για ξεχωριστή ανάρτηση. Θυμάμαι πχ κάποτε ο νάβας –καμία σχέση με την παραπάνω κατηγορία, απλά είχε πλάκα η απολογία του κι αξίζει αναφοράς- είχε αποβληθεί σε ντέρμπι με κόκκινη κι αποχωρούσε από το γήπεδο με υψωμένα χέρια και τα μεσαία τους δάχτυλα προς τους αντιπάλους. Και αργότερα προς τη νοημοσύνη μας, όταν είπε στον αθλητικό δικαστή πως έδειχνε στο κοινό το σκορ που ήταν ένα-ένα. Μιλάμε όμως για μια χώρα που πίστεψε κατά πλειοψηφία -και πιστεύει ακόμα δηλ- πως θα γίνει επαναδιαπραγμάτευση για το μνημόνιο, το χρέος είναι βιώσιμο και θα δούμε σύντομα φως στο τούνελ.

Μία σου και μία μου

Τόσα παρόμοια στιγμιαία λάθη όμως είναι σαν τις συμπτώσεις: παύουν να είναι τυχαία και να γίνονται… κατά λάθος. Όπως τιτίβισε κάποιος και στο διαδίκτυο: πώς γίνεται και μπλέκουν όλως τυχαίως όλοι με τα φασιστικά σύμβολα και δεν μπερδεύεται κανείς να φορέσει κατά λάθος πχ μια μπλούζα με σφυροδρέπανο; Και πώς τυχαίνει να μένουν όλοι πρακτικά ατιμώρητοι από τις αρχές, χωρίς να υφίστανται σοβαρές κυρώσεις,; Θα πρόσθετα εγώ.

Ειδικά στην περίπτωση του λιθουανού λαβρίνοβιτς ταιριάζει σε μεγάλο βαθμό το σλόγκαν της διαφήμισης: δεν έτυχε, πέτυχε. Δεν είναι μόνο ότι στην χώρα του κυνηγάν τα κομμουνιστικά σύμβολα και τους παλαίμαχους του κόκκινου στρατού, αποκαθιστώντας με δόξα και τιμή τους συνεργάτες των ναζί. Ή η σατανική ομοιότητα των φρυδιών του γιασικεβίτσιους με αυτά του αντεπαναστάτη γέλτσιν. Είναι και το πολιτικό ποιόν του προέδρου της ομοσπονδίας του που τον κάλυψε, του πασίγνωστου και μη εξαιρετέου άρβιντας σαμπόνις, κι ο αχαλίνωτος αντικομμουνισμός του, που κάλπαζε ήδη από τα χρόνια της σοβιετίας.

Όσοι συλλέγουν παλιά τρίποντα, από τα πρώτα χρυσά χρόνια του περιοδικού, μπορούν να ανατρέξουν στο αρχείο τους, στο νοέμβρη του 93’, τεύχος 260, και σε μια μικρή συνέντευξη του σάμπας στο βασίλη σκουντή, με τίτλο «ο κομμουνισμός με κατέστρεψε» (σσ: επειδή οι σοβιετικοί δεν τον άφησαν να πάει νωρίτερα στο ΝΒΑ). Κι αν θέλετε μια πιο πρόσφατη μαρτυρία σε ηλεκτρονική μορφή, μπορείτε να διαβάσετε αυτό το άρθρο (του σκουντή και πάλι) που λέει για τον σαμπόνις ότι ήταν ανέκαθεν άτακτος, δεν δεχόταν να συστήνεται ως Σοβιετικός υπήκοος και μάλιστα είχε δηλώσει ότι στις παρουσιάσεις δεν ψέλλιζε καν τον εθνικό ύμνο!

Η κλασική δικαιολογία σε αυτές τις περιπτώσεις είναι βέβαια ότι οι αθλητές είναι μεγάλα παιδιά στην ουσία, που παρασύρονται χωρίς να ξέρουν τι κάνουν κι έχουν περίπου το ακαταλόγιστο. Κανείς όμως δε λέει ποιος διαπαιδαγώγησε αυτά τα «παιδιά» και τα άφησε ελεύθερα να αλωνίζουν. Σαν την ασυλία που απολαμβάνουν και κάτι άλλα μαύρα παιδιά, διαφόρων πολιτικών αποχρώσεων. Και αν ήταν να πάει στον αθλητικό δικαστή ο λαβρίνοβιτς, θα μπορούσε να σκεφτεί κάτι εξίσου ευφάνταστο για να τη σκαπουλάρει, πχ ότι έβαλε ένα διακριτικό σημαδάκι στην τσάντα του για να μπορούν επιτέλους να τον ξεχωρίζουν από το δίδυμο αδελφό του.

Παιδιά είναι μωρέ...   Του Πάνου Ζάχαρη

Ας έχουμε εξάλλου υπ’ όψιν μας πως μιλάμε για μια χώρα, όπου πέρσι στον αγώνα ζαλγκίρις-ρεάλ για την ευρωλίγκα, δυο σεσημασμένοι χούλιγκαν, λιθουανοί και φιλοναζί, την έπεσαν στον εντελώς αντιπαθή ρούντι φερνάντες των φιλοξενούμενων και στην απολογία τους είπαν πως το έκαναν γιατί ο παίκτης τους πρόσβαλε βαριά και τους είπε κομμουνιστές, ένεκα το σοβιετικό παρελθόν. Κι εσύ να ακούς την είδηση, να μπλοκάρεις και να μην ξέρεις τι να απαντήσεις στο αρχέγονο ερώτημα: εμείς με ποιον είμαστε;

Κι η περίπτωση κάτσε; Ο πόλεμος ανακοινώσεων μεταξύ θύρας 4 και χρυσής αυγής; Εδώ κολλάει για την τελευταία ειδικά –που έκανε πολύ έξυπνες και μελετημένες ανακοινώσεις για τα δεδομένα της, αλλά την πάτησε γιατί έμπλεξε με παοκτζήδες- ένα άλλο διαδικτυακό τιτίβισμα που σατιρίζει την ανακολουθία των φασιστών και τη στάση τους στις περιπτώσεις κάτσε και κατίδη. Τον ένα τον στήριξαν, ενώ τον άλλο τον έκραξαν, προφανώς γιατί θεωρούν πως η εθνικιστική-φασιστική βλακεία πρέπει να είναι αποκλειστικά ελληνικό προνόμιο.

Κατά τα άλλα μένεις στη μέση αμήχανος κι αναρωτιέσαι αν αξίζει να πάρεις το μέρος (σαν άτομο προφανώς, όχι συλλογικά σαν κόμμα) ενός οπαδικού συνδέσμου –που είναι ταυτόσημο της πρέζας, με την κυριολεκτική και τη μεταφορική έννοια και η βασική του θέση ήταν "μην μπλέκετε τον παοκ στα πολιτικά σας παιχνίδια"- απλά και μόνο με την υποψία και το μη αστικό μύθο πως στη δεκαετία με τις βάτες υπήρχε οργάνωση βάσης θύρας τέσσερα στη νεολαία και κόβα στους ποδοσφαιριστές του ηρακλή (με βάσια, κωφίδη κι έναν εκ των παπαδόπουλων).

Σήμερα ο μόνος αθλητικός χώρος που θα μπορούσαμε να κάνουμε κάτι αντίστοιχο είναι στους ομοσπονδιακούς προπονητές μπάσκετ, όπου είναι κοντά μας ο πετρόπουλος και ο μάκης δενδρινός και ψάχνουν τον τρίτο για να φτιάξουνε κομματική τριάδα. Εκτός κι αν τη διευρύνουμε στον χώρο των παικτών για να μπει κι ο νίκος παππάς, που έκανε κι αυτός πέρσι δήλωση εκλογικής στήριξης και μάλιστα τον ιούνιο, που ήταν από τις πιο δύσκολες αναμετρήσεις και μετρούσαμε στα δάχτυλα –που λέει ο λόγος- τους πραγματικούς μας φίλους και τους βρήκαμε 4,5 (τοις εκατό).

Και όλοι ξέρουμε κατά βάθος πως ο παπάς δεν αποκλείστηκε από τον τρινκιέρι για την απειθαρχία του και τον «προβληματικό του χαρακτήρα», όπως κυκλοφορεί στην πιάτσα, αλλά ότι πληρώνει την πολιτική του απειθαρχία και την κομματική του ένταξη. Πώς αλλιώς να δικαιολογήσει κανείς δηλ την ξεροκέφαλη επιλογή να μείνει γυμνή η ομάδα στην περιφέρεια με τρεις μόνο χειριστές της μπάλας και να μείνει εκτός αποστολής ο πρώτος σκόρερ της περσινής Α1; Και πώς να δει χαΐρι η ομάδα χωρίς έναν κουκουέ; Το 87’ ήταν ο φασούλας –άλλο τι έγινε στη συνέχεια- και το 05’ στο βελιγράδι ο σοβιετοθρεμμένος λάζος, που τον έφαγε ο βασιλακόπουλος. Τώρα;

Τι μέλλει γενέσθαι λοιπόν με την εθνική στο ευρωμπάσκετ; Πριν την έναρξή του ο σκουντής είχε γράψει με αφορμή το όνομα του τρινκιέρι  το σύνθημα ‘εμπρός αντρέα για μια ελλάδα νέα’, που κολλάει και με το πολιτικό παρελθόν του βασιλακόπουλου. Σύντομα όμως περάσαμε από το δόξα τω θεώ στο βόηθα παναγιά. Και αν δεν αφήσουμε τις πατάτες πίσω μας στην γενέτειρα του καποδίστρια (κόπερ ή capo d’ istria στα ιταλικά), σύντομα θα αποχαιρετήσουμε τη διοργάνωση –και ας νικήσαμε τους κακούς μας δαίμονες, ισπανούς.

Το πρόβλημα είναι πως από τότε που πήγαν σεπτέμβρη τα ευρωμπάσκετ (που στο μέλλον θα γίνονται κάθε τέσσερα χρόνια, όχι επειδή σκοτίστηκε η φίμπα για τους παίκτες που ξεζουμίζονται αλλά γιατί σκέφτεται το προϊόν της που απαξιώνεται με τόσες πρωτοκλασάτες απουσίες)... Από τότε λοιπόν που πήγαν σεπτέμβρη τα ευρωμπάσκετ, πέφτουν χρονικά πάνω στο φεστιβάλ της οργάνωσης.

Θυμάμαι το 11’ στο πάρκο τρίτση, που ήταν το 37^ο φεστιβάλ και το 37^ο ευρωμπάσκετ ταυτόχρονα και είχαν μαζευτεί πηγαδάκια συντρόφων στη μοναδική καφετέρια του πάρκου που είχε οθόνη για να ρίξουν λαθραίες ματιές στον αγώνα της εθνικής με τη γαλλία. Θα μπορούσα να πω μάλιστα πως ήμασταν περισσότεροι κι από αυτούς που παρακολούθησαν ύστερα την αθλητική εκδήλωση με τον χάρο. Κι όπως φεύγαμε μπριζωμένοι με την τζάμπα ήττα που μας έκοψε την υπέρβαση, νόμιζες πως θα ακούσεις από τα μεγάφωνα: 37^ο ευρωμπάσκετ κνε-οδηγητή, εσύ να πάρεις πρέπει την εξουσία. Ή δίνε πάσα σε όποιον είναι ελεύθερος. Εσύ να πάρεις πρέπει το ευρωμπάσκετ*.

*Αυτά βέβαια ήταν τα περσινά συνθήματα του φεστιβάλ (και όχι του 11’), αλλά ας μην αφήσουμε μια τόσο μικρή λεπτομέρεια, να χαλάσει έναν τέτοιο συνειρμό.

Ιεροσυλία θα μου πεις, ε; Εντάξει εδώ η βαλαβάνη μετέφρασε την εξουσία ‘διαχείριση’, σε αυτό θα κολλήσουμε τώρα;

Η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται

Η πρώτη μέρα του φεστιβάλ στη θεσσαλονίκη

Το μεγάλο ηθικό δίλημμα για κάποιους συντρόφους ήταν αν θα χάναμε τον αγώνα της εθνικής με τους ισπανούς ή τις εναρκτήριες εκδηλώσεις και τις συζητήσεις της πρώτης μέρας. Τελικά κρατήσαμε τη μισή πίτα και δώσαμε την υπόλοιπη στο σκύλο να ξεγελάσει την πείνα του και να τα ‘χουμε καλά με τη συνείδησή μας. Αλλά αύριο με τους σλοβένους παίζουμε στις δέκα και δεν χωράνε εκπτώσεις και ημίμετρα. Ίσως ραδιοφωνάκια μόνο.

Τους ισπανούς τελικά τους νικήσαμε, αλλά τον καιρό όχι. Είναι ο κακός μας δαίμονας στο φεστιβάλ, πιο πολύ κι από την ισπανία στο μπάσκετ για την εθνική. Κι αν η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται, εμείς τρέμουμε τι άλλο μπορεί να γίνει τις επόμενες ημέρες. Και δεν έχουμε και τον εξοπλισμό των σοβιετικών που διέλυαν τεχνητά τα σύννεφα τις μέρες των παρελάσεων και των ολυμπιακών της μόσχας. Και πού να το βρούμε δηλ, από το δήμο του μπουτάρη; Αυτός είναι ικανός να ζητήσει την απαγόρευση του φεστιβάλ τις μέρες της έκθεσης, γιατί λειτουργεί ανταγωνιστικά προς αυτήν και τους εμποδίζει να κλείσουν περισσότερες εμπορικές συμφωνίες, για να τονώσουν την εθνική οικονομία. Άσε που τους χαλάμε και τα σχέδια για το παύλου μελά, που το βλέπουν σα φιλέτο και το ορέγονται –αν και αυτό είναι από… άλλο δήμο.

Οι μόνοι κερδισμένοι είναι οι συνεργαζόμενοι αγρότες της πασυ, που υπολογίζουν τις μέρες του φεστιβάλ και ξέρουν πότε να περιμένουν τα πρωτοβρόχια. Η εμυ προέβλεπε ασθενή βροχόπτωση τις βραδινές ώρες, αλλά υπολόγιζε χωρίς το μαχαιρίτσα, που ήταν ο κακοφωνίξ της υπόθεσης και προκάλεσε την οργή των στοιχείων της φύσης, πάνω από τη γαλατική πολιτεία του φεστιβάλ. Με τις πρώτες νότες του επί σκηνής, έπεσαν οι πρώτες ψιχάλες, κι όσο πήγαινε δυνάμωναν κι έγινε η σπίθα πυρκαγιά και πέλαγος οι στάλες. Κι όσο αυτός συνέχιζε απτόητος, τόσο έπεφτε ο ουρανός στα κεφάλια μας σε υγρή μορφή, μέχρι τελικής πτώσεως. Και με το που έπεσε η αυλαία, άξαφνα γλύκανε η πλάση, άνοιξε ο ουρανός κι έβγαλε κι ένα φεγγάρι, χλωμό, κουτσουρεμένο, να μας γελάει ειρωνικά. Αλλά ο πολύς κόσμος είχε φύγει…

Ως τότε βέβαια ήταν αποφασισμένος κι είχε αντέξει με χίλιους δυο τρόπους. Βρήκε καταφύγιο σε δέντρα, κιόσκια, τα πέριξ της εκκλησίας κι ό,τι άλλο μπορούσε να κόψει οτιδήποτε και αν κόβεται.. Το έκανε καρεκλάδικο, με τις καρέκλες στο κεφάλι σαν ομπρέλες, για να μη βρέχεται. Ενώ μερικοί (λακε)δαιμόνιοι έφτιαξαν πρόχειρες κατασκευές σαν αυτοσχέδια υπόστεγα με τα τραπέζια κι έκατσαν από κάτω αμέριμνοι, με ρετσίνα και σουβλάκι.

-Έχουμε σουβλάκια, αλλά έχουν βραχεί λίγο.

-Δεν πειράζει, θα περιμένω να βγουν τα επόμενα.

-Ναι αλλά θα αργήσουν λίγο, γιατί μας έσβησε η φωτιά.

(Φανταστικός διάλογος βέβαια, αλλά βγαλμένος από τη ζωή).

Τουλάχιστον δεν ήταν όπως στο εργατικό φεστιβάλ στο γεντί κουλέ, που κολυμπούσαμε στην τραγική ειρωνεία και περιμέναμε τον καιρό να μας λυπηθεί με το κατάλληλο μουσικό ρεπερτόριο από τα μεγάφωνα:

Ρίξε ουρανέ μου μια βροχή… Βρέχει φωτιά στη στράτα μου… Βρέχει στη φτωχογειτονιά, βρέχει και στην καρδιά μου…

Μόνο τον χορό της βροχής που δε βγήκαμε να χορέψουμε, σαν ερυθροί που ‘μαστε.

Σε τέτοιες περιπτώσεις ψάχνεις να βρεις (διαλεκτικά-υλιστικά) τον γκαντέμη στην παρέα και να το ρίξεις στο δούλεμα. Αλλά εδώ δεν χρειάζεται πολύ ψάξιμο, τον είχαμε στην κεντρική σκηνή να μας τραγουδάει και να μας λέει ότι αυτή είναι η καλύτερη συναυλία που έχει κάνει φέτος το καλοκαίρι.. Αλλά αυτά παθαίνεις άμα φέρνεις ταλαντευόμενους καλλιτέχνες σαν το λαβρέντι. Χάθηκε να πήγαινε σήμερα στην ομιλία του φίλου του, του αλέξη στην αριστοτέλους, να του πει δυο τραγουδάκια για το «καλώς όρισες».

Να δεις που πάλι σύντροφοι θα ‘μαστε στους αγώνες..

Κι ενώ πέφτουν της βροχής οι στάλες, βλέπεις τη διακύμανση των συναισθημάτων και των σκέψεων του κόσμου, που εξελίσσονται κλιμακούμενα.

Πρώτο στάδιο, πριν τον κατακλυσμό: καλά κάναμε κι ήρθαμε σήμερα που έχει πιο λίγο κόσμο, να κάνουμε βόλτες με την άνεσή μας, να τα δούμε όλα.

Δεύτερο στάδιο, αρχίζει να ψιχαλίζει, ο κόσμος αραιώνει:

Τώρα που δεν έχει κίνηση, θα κάνουμε ακόμα πιο άνετα βόλτες. Να πάμε και στα σουβλάκια που δεν έχει μεγάλες ουρές.

Τρίτο στάδιο, βρέχει καταρρακτωδώς, τρέχεις να κρυφτείς:

Τελικά μουσμουλιά κάναμε κι ήρθαμε σήμερα.

Αλλά αυτά είναι τα αδιέξοδα της θεωρίας των σταδίων.

Βρίσκεις λοιπόν κι εσύ μια… σκιά κι αρχίζεις να το φιλοσοφείς, τι συμφέρει περισσότερο.

Να βρέξει λίγο νωρίς το απόγευμα να ξεθυμάνει και να μας αφήσει ήσυχους όλο το βράδυ; Ναι αλλά αυτό θα αποθαρρύνει τον πολύ κόσμο να ‘ρθει. Η καλή μέρα στο φεστιβάλ είναι σαν τη γυναίκα του καίσαρα. Δεν πρέπει μόνο να είναι καλή, αλλά να φαίνεται εξαρχής τέτοια, για να μη φοβηθεί πολύ ο κόσμος και να ‘ρθει αταλάντευτος (από πολιτική άποψη και γενικότερα).

Να έρθει όσος κόσμος είναι κι ό,τι βρέξει ας κατεβάσει το βράδυ, μια και καλή; Θα κοπεί όμως στη μέση το πρόγραμμα και θα ξενερώσει ο κόσμος. Άσε που θα φύγει χωρίς να κάνει κατανάλωση.

Να βρέξει καλύτερα την πρώτη μέρα, που την ακολουθεί εργάσιμη και δεν έρχεται τόσο πολύς κόσμος; {γι’ αυτό βάζαμε συνήθως τον παπακωνσταντίνου να τραβήξει τα πλήθη, πριν τα σπάσουμε καταπώς φαίνεται μαζί του}.

-Μα γιατί πρέπει να βρέξει σώνει και καλά;

Γιατί φεστιβάλ είναι, το ξέρουμε ότι θα βρέξει.

Άλλοι το λένε νόμο του μέρφι, εμείς το λέμε νομοτέλεια.

Με αυτά και με αυτά χάσαμε το σεβίλογλου στη λαϊκή –που τον είχαμε αναφέρει σε προηγούμενη ανάρτηση. Μα προπαντός την ευκαιρία να «απολαύσουμε» στη νεανική μύρωνα στρατή και ησαΐα ματιάμπα, για να βγει κι η ανταπόκριση που ζήτησε ένας αναγνώστης. Θα τους έχουν όμως αύριο στην πάτρα –που παραδοσιακά πρωτοπορεί στο μουσικό της πρόγραμμα. Και σήμερα θα έχουν το.. «στριπτίζ του χρυσαυγίτη» στην κεντρική σκηνή –που γίνεται τραγικό επίκαιρο μετά από την χτεσινή δολοφονική επίθεση των τραμπούκων στους συντρόφους στο πέραμα- και θα ‘χα μεγάλη περιέργεια να δω τι είναι.

Σε κάθε περίπτωση όμως, αποκλείεται να είναι πιο εντυπωσιακό από το δικό μας (τηλε)παιχνίδι γνώσεων για το σοσιαλισμό, στημένο στο στιλ του εκατομμυριούχου. Και να δεις σφε αναγνώστη, που μια μέρα σε αυτή την κοινωνία, το κομμουν-τρίβιαλ δε θα ‘ναι ουτοπία. Αν και υποθέτω πως οι πιο πολλοί θα ενδιαφέρονταν για κάποιο παιχνίδι στρατηγικής και τακτικής (που είναι το ευέλικτο κομμάτι της πρώτης) με σκηνικά-γραφικά από την ιστορία του κομμουνιστικού κινήματος και πλούσια διδάγματα για το σήμερα.

Η αλήθεια είναι πως δεν χρειαζόταν να είσαι και τέρας ευφυΐας για να απαντήσεις σωστά και να νικήσεις το «τέρας». Κάποια στοιχεία μπορεί να μην είναι πολύ γνωστά στο ευρύ κοινό –όπως ότι το δυτικό βερολίνο ήταν στην καρδιά της λδ γερμανίας κι όχι στα σύνορα με τη δυτική- αλλά ήταν έτσι διατυπωμένες οι πιθανές απαντήσεις, που να σε κατευθύνουν στη σωστή.

Πχ στην ερώτηση «τι είναι ελευθερία;» είχες να επιλέξεις μεταξύ:

Α. να κάνεις ό,τι γουστάρεις

Β. κάτι ουτοπικό και ανέφικτο

Γ. να λέει κανείς ό,τι θέλει

Δ. η κατανόηση των νόμων της φύσης και της κοινωνίας και η συνειδητή χρήση τους από τον άνθρωπο, για να…

{Ντάξει, εγώ θα ‘γραφα κάτι σαν ‘η συνείδηση της αναγκαιότητας’ για να ‘ναι και λίγο ποιητικό..}

Αφού σε κάποια στιγμή το ‘ριξε κι ο παρουσιαστής στο συλλογικό αυτοσαρκασμό και ρωτούσε τον διαγωνιζόμενο.

Το δέλτα είσαι σίγουρος; Το δέλτα επειδή το ξέρεις; Ή το δέλτα επειδή έχει τις περισσότερες λέξεις;

Παρόλα αυτά ο δεύτερος διαγωνιζόμενος έχασε μια ερώτηση και χρειάστηκε μια δεύτερη ευκαιρία, σαν κι αυτή που μας χρωστά η ιστορία.

Μια άλλη ερώτηση ήταν για το ταμείο ευρέσεως εργασίας στην εσσδ, που έκλεισε το 1930’, αφού βρήκε δουλειά στον τελευταίο καταγεγραμμένο άνεργο της σοβιετικής ένωσης,το μιχαήλ τσκούνοφ. Αυτά σε κάποιους μπορεί να μοιάζουν με ανέκδοτο (τι απέγινε ο τελευταίος σοβιετικός άνεργος;) με την ανεργία που καλπάζει γύρω μας. Εμένα πάλι μου θυμίζουν λίγο τα μαθηματικά παράδοξα με τον αχιλλέα που τρέχει μόνος του με αντίπαλο την χελώνα κι έρχεται δεύτερος και καταϊδρωμένος. Γιατί όταν βρήκε δουλειά ο τσκούνοφ, έκλεισε το ταμείο ανεργίας, συνεπώς έμειναν χωρίς απασχόληση οι δικοί του υπάλληλοι κι έπρεπε να τους βρει κάποιος άλλος νέες θέσεις εργασίας, αλλά τότε θα έμενε κι αυτός χωρίς αντικείμενο, και πάει λέγοντας σε ένα φαύλο διαλεκτικό κύκλο.

Στο τέλος οι νικητές έπαιρναν πακέτο τους τρεις μπροσούρες του κσ της οργάνωσης στη σειρά «αλήθειες και ψέματα για το σοσιαλισμό». Αλλά η έκδοση που περιμένει με μεγαλύτερο ενδιαφέρον η κε του μπλοκ –και χτες δεν είχε κυκλοφορήσει ακόμα στο φεστιβάλ- είναι τα ‘θεωρητικά ζητήματα στο πρόγραμμα του κουκουέ’, από την ιδεολογική επιτροπή της κετουκε, για να δούμε πως πιάνει διάφορες αλήθειες και ψέματα που έχουν γραφτεί για το πρόγραμμα το τελευταίο διάστημα.

Και σήμερα έρχονται τα καλύτερα με παφίλη στο πάνελ και πολλά ακόμα. Αλλά αυτά θα τα δούμε μάλλον από βδομάδα.