Πολιτικά-κινηματικά παραλειπόμενα

Τα γεγονότα τρέχουν, ο σχολιασμός ασθμαίνει πίσω τους με ρυθμούς τουίτερ και η ουσία παραμένει ίδια κι απαράλλαχτη, σαν χολιγουντιανή ταινία δράσης, που σκάει σα σαπουνόφουσκα κι αφήνει πίσω της πολύ κακό για το τίποτα, και έναν θεατή να σκοτώνει κουνούπια, γιατί οι μύγες δεν πετάνε βράδυ –και τα κουνούπια κανονικά δεν πετάνε δεκέμβρη, αλλά η ανάπτυξη που έρχεται, αλλάζει θεαματικά τα δεδομένα σε όλους τους τομείς. Και δεν απέκτησε ενδιαφέρον ούτε καν με την καθυστέρηση του σαμαρά και τις ομιλίες των κομπάρσων για να κερδίσει λίγο χρόνο ο πρωταγωνιστής (αυτό που στο ραδιόφωνο λέγεται «πάμε τραγουδάκι κι επιστρέφουμε») που προμήνυε κάποια έκπληξη, αλλά τελικά μας άφησε στα κρύα του λουτρού.

Ο σαμαράς έβγαλε όλο το σκατόψυχο, ακροδεξιό μίσος του απέναντι στο ρωμανό, σα να ‘λεγε με τη στάση του «να πάει να ψοφήσει»· αλλά όσα έλεγε στο οικονομικό κομμάτι, έχουν περισσότερη λογική και συνέπεια –αν και εξίσου αδιέξοδα- στο κυρίαρχο καπιταλιστικό πλαίσιο, από τις σαπουνόφουσκες του τσίπρα. Που επιχείρησε να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά το ρωμανό, αλλά είχε εντελώς παράλογες θέσεις, όπως την αναθεώρηση του κυβερνητικού προγράμματος –αν είσαι αναθεωρητής από κούνια, παίρνεις φόρα και τα αλλάζεις όλα- και το διαχωρισμό του (βάρβαρου) μνημονίου από το (λιγότερο βάρβαρο, ου μην και πολιτισμένο) δανεισμό. Πας μη έλλην βάρβαρος, ζήτω η εθνική αστική τάξη.

Κι όλα αυτά με φόντο το κυνήγι των 180 ή των 120 βουλευτών για την εκλογή ΠτΔ, όπου δεν υπάρχει ίσως πιο διασκεδαστική ασχολία από το να βλέπεις τους δύο αρχηγούς να επικαλούνται τη συνείδηση και το ελεύθερο φρόνημα των βουλευτών και να γίνονται αυτόκλητοι υπέρμαχοί τους από τους κακούς (οι κακοί είναι πάντα οι άλλοι, αν κι εμείς μπορεί να είμαστε οι άλλοι) που επιχειρούν να τους εκβιάσουν ή να τους χρηματίσουν. Κι ενώ σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για ξεκάθαρο πολιτικό παζάρι, είτε κάποιοι προσπαθούν να επιμηκύνουν τον κοινοβουλευτικό τους χρόνο (που τελειώνει με τη θητεία αυτής της βουλής), είτε να εξασφαλίσουν μια εκλόγιμη θέση σε κάποιο άλλο ψηφοδέλτιο, με το βλέμμα στραμμένο στην επόμενη τετραετία.

Κατά τα άλλα, το πιο συνηθισμένο δημοσιογραφικό σχόλιο για το τριήμερο, ήταν πως κανείς δε μίλησε ουσιαστικά για τον προϋπολογισμό, που ήταν θεωρητικά και το βασικό θέμα συζήτησης. Λες κι υπήρχε ποτέ περίπτωση να καταπιαστούν σοβαρά με τις –απολύτως επί της ουσίας- τοποθετήσεις των βουλευτών του κκε, την εισήγηση του καραθανασόπουλου ή την ομιλία της αλέκας. Ή έστω να καταδείξουν τις αλχημείες, τις αβάσιμες εκτιμήσεις και τον αντιλαϊκό χαρακτήρα του προϋπολογισμού που ψηφίστηκε χτες.

Κι εμείς τι κάνουμε σφε αναγνώστη –ή τι κάναμε χτες- σφε αναγνώστη;

Εμείς συγκεντρωθήκαμε στην ομόνοια και πορευτήκαμε χωρίς απρόοπτα ως το σύνταγμα, στο κάτω μέρος της πλατείας, με την κεφαλή να μπαίνει στη φιλελλήνων και να προχωρά μερικά τετράγωνα και το τέλος να φτάνει στη σταδίου, στο ύψος σχεδόν της κολοκοτρώνη.

Ο κόσμος ήταν σαφώς λιγότερος από ό,τι στην τελευταία απεργιακή συγκέντρωση –που την ετοιμάζαμε βέβαια ένα μήνα- αλλά δεν είχε καμία σχέση με την απογοητευτική εικόνα της πάνω πλατείας και το αραιό πλήθος στην αμαλίας. Η οποία εικόνα θα ήταν ακόμα χειρότερη, χωρίς τους αναρχικούς που διαδήλωναν στοχευμένα και συγκεκριμένα για την υπόθεση ρωμανού. Σε κάποια φάση μάλιστα, αφού διαβάστηκε το πλαίσιο της κατάληψης της γσεε, πήρε το μικρόφωνο ένας από αυτούς και φώναξε: αθανασίου, θα σου φάμε το λαρύγγι! Πολιτικό σκεπτικό, όχι αστεία.

Μόλις μία μέρα πριν, όλοι αυτοί οι χώροι αθροιστικά –και βασικά οι νεολαίες τους- είχαν κατεβάσει στο δρόμο πολλαπλάσιο κόσμο για την επέτειο της 6^ης δεκέμβρη, που δε συγκινήθηκε όμως από το χτεσινοβραδινό κάλεσμα. Κάτι που λέει πολλά για τα αντανακλαστικά της βάσης τους, αυτούς που τα καλλιέργησαν, το αντιμπατσικό-αντικατασταλτικό κριτήριο, που επικρατεί του ταξικού, το είδος και το επίπεδο των συνειδήσεων που ζυμώνονται εν γένει –και αποτυπώνονται στα αντανακλαστικά τους.

Με την ευκαιρία μάθαμε (ή επιβεβαιώσαμε) και διάφορες εκδηλώσεις που είναι προγραμματισμένες για το προσεχές διάστημα. Καταρχάς θα γίνει και φέτος πολιτική-πολιτιστική εκδήλωση στο σεφ για τα γενέθλια του κόμματος, με τη νέα χρονιά στις 11 γενάρη. Το ερχόμενο σάββατο, στο γήπεδο του σπόρτινγκ διοργανώνεται συναυλία, αφιερωμένη στη μνήμη του στέλιου καζαντζίδη και τα εργατικά-λαϊκά τραγούδια που έχει πει. Η κεντρική αφίσα για τη συναυλία πατάει στους γνωστούς στίχους «είμαι τραγούδι, είμαι λαός, δεν είμαι σκλάβος κανενός», αλλά στην πρόσφατη γενική απεργία είχαμε πετύχει και ένα τρικάκι με το ρεφρέν «να σου δώσω μια να σπάσεις, αχ βρε κόσμε γυάλινε, και να φτιάξω μια καινούρια κοινωνία άλληνε», που προσωπικά μου φέρνει πάντα συνειρμικά στο νου το επεισόδιο των απαράδεκτων με τον μπάτσο πέτρο φιλιππίδη να κυνηγά ύποπτους κι ανατρεπτικούς στίχους.

Την τετάρτη τέλος, οι συνταξιούχοι έχουν λέει ολονυκτία (!) έξω από το υπουργείο οικονομικών, με συναυλία του κορακάκη.

Στον επίλογο της ανάρτησης ας δούμε μερικά φωτογραφικά στιγμιότυπα που δεν χώρεσαν στην χτεσινή.

Οι κακές παρέες με χρυσαυγίτες στις πλατείες,
αφήνουν κατάλοιπα στην ορθογραφία

Το πανό για το οποίο λέγαμε χτες
Σύριζα των αγώνων για την ανατροπή

Κι αυτό που ήθελαν να πουν στην πραγματικότητα

Με κοντινό, για να φανεί καλύτερα
Σύριζα των ΑΓΟΡΏΝ για την ανατροπή

Υστερόγραφο

Στην τελευταία πορεία τους, οι μαθητές φώναζαν στους μπαλούρδους

Εεε-ωωω, πάτε στο περίπτερο να κλέψετε νερό.

Κι αυτοί το πήραν σχεδόν τοις μετρητοίς και πέταξαν χημικά στο περίπτερο της πλατείας, που τους είχε μπει στο μάτι. Αλλά δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Θα διαταχθεί άμεσα εδε κι όλη η αλήθεια θα θριαμβεύσει.

Η φετινή 6η Δεκέμβρη

Η φετινή 6^η δεκέμβρη δεν είχε κάτι ιδιαίτερο, ακριβώς γιατί δεν είχε κάτι ιδιαίτερο. Τουλάχιστον όχι ιδιαίτερο με τον τρόπο που το εννοούν τα μμε, ώστε να το προβάλλουν (κόσμο στις πορείες) κι όχι ιδιαίτερο με τον τρόπο που το εννοούν τα μμε για όσα επιλέγουν να προβάλλουν, δηλ μπάχαλα, και το όργιο καταστολής, που κρύβεται από πίσω τους. Η σημερινή ανάρτηση αφορά πρωτίστως το πρώτο σκέλος, συνεπώς όσοι προσδοκούν «αίμα, δάκρυα και ιδρώτα» ας περιοριστούν στις εικόνες από τα δελτία ειδήσεων.

Ανηφορίζοντας προς τα προπύλαια, λίγο μετά τις 12, είδαμε κάτι σφους από το μας να μας προσπερνούν, σαν τα γεγονότα, με τα πλακάτ τους –αν και δεν πρέπει να υπήρχε γενικό, ανοιχτό κάλεσμα, αλλά στοχευμένη ειδοποίηση και ειδική αποστολή με κωδικό: σπάμε τις μαύρες ζώνες. Αν και τελικά η αναρχία είχε αμελητέα φιλική (;) συμμετοχή το πρωί κι επέλεξε να ρίξει τις δυνάμεις της στο απογευματινό κάλεσμα. Που λίγο έλειψε να συμπέσει χρονικά με το δικό μας, όπως πήγαινε το πράγμα.

Μα πόσο μπροστά είναι αυτό το κόμμα; Ίσα και με δύο ώρες, μπορώ να σου πω. Γιατί οι υπόλοιποι ακολούθησαν βασικά το σύστημα: ένα πράγμα τη φορά, ανά ώρα, μη μας πέσουν πολλά μαζεμένα. Κάλεσμα για τις 12 ή για τη 1, ανάλογα με την οργάνωση, κατεβαίνουμε στο δρόμο κατά τις 2, και λίγο πριν τις 3 ξεκινάμε την πορεία, για να τελειώσουμε κατά τις 4. Αν και ήταν φανερό πως βασικά περιμέναμε όλοι να λήξει η απαγόρευση των συναθροίσεων στις 3. Για να ακολουθήσει απρόσκοπτα το κανονισμένο δρομολόγιο, με το συνήθη (φαύλο) κύκλο, χωρίς να εκβιάσει την ικανοποίηση του φετίχ της σύγκρουσης και να δώσει πάτημα στην αστυνομία να χτυπήσει και να διαλύσει την πορεία. Τελικά ο δεκέμβρης άφησε κάτι πίσω του, κάνοντάς μας όλους πιο προσεκτικούς κι υποψιασμένους –τουλάχιστον χτες.

Εμείς λοιπόν πήραμε τοις μετρητοίς το αρχικό κάλεσμα και κατά τις 12 ήμασταν εκεί, μόνο εμείς-εμείς οι μόνοι συνεπείς. Ευτυχώς δηλ που είχε καλό καιρό, για κοντομάνικο και δεν τους περιμέναμε στημένοι μες στον κρύο. Ο δεκέμβρης κι αν φλεβίσει, εξεγέρσεις θα μυρίσει.

Το ωραίο είναι πως οι άλλοι έχουν μάθει το τελετουργικό του χώρου τους –ή μήπως ο χώρος τους προσαρμόστηκε σε αυτούς; Διαλεκτικά πάνε αυτά- και προσέρχονται κανονικά, δηλ με καθυστέρηση ενός ακαδημαϊκού δίωρου, δηλ λίγο πριν αρχίσει η πορεία –που στην αρχή φαινόταν σχετικά άμαζη, αλλά όσο περνούσε η ώρα πύκνωνε, μεγάλωνε κι έφτασε σε πολύ υψηλά επίπεδα. Με άλλα λόγια δηλ, αυτοί κάνουν πως καλούν για μια συγκεκριμένη ώρα και ο κόσμος τους κάνει πως έρχεται εγκαίρως. Ναι αλλά εμείς, γιατί τους πιστέψαμε;

Σε κάποια φάση πρόβαλε κι ένα ροζουλί ύφασμα, που έγραφε: «σύριζα των αγώνων για την ανατροπή», που αναρωτιόμασταν αν ήταν η υπογραφή ή το σύνθημα, κάτι σαν αίτημα ή προσευχή: μακάρι να γίνει ο σύριζα κόμμα της ανατροπής, είθε να δώσουν οι θεοί. Που όπως λέει κι ένας σφος (και το επαναλαμβάνω εδώ, γιατί ήταν καλό) είναι σα να πηγαίνεις έξω από το νεκροταφείο και να φωνάζεις κάτω ο θάνατος.

{Κι άμα δεις βρικόλακες, κόκκινους φιλάθλους

Ψήστους για να βάλουν σφυροδρέπανα στους τάφους

Όπως τραγουδούσε κι ο πανούσης. Ο οποίος μπορεί να μην κατεβαίνει σε πορείες για το ρωμανό, σιγά τώρα, αλλά ξαναχτύπησε με νέα συνέντευξη, όπου έκανε ακόμα πιο σαφές το ριζοσπαστικό του στίγμα.

Το ΚΚΕ θα έπρεπε να έχει 40% τώρα. Δεν έχουμε συμβάσεις εργασίας, ο μισθός κατεβαίνει πάλι στα 600 ευρώ κι αυτοί κάνουν μια απεργία το μήνα, η οποία κάνει τελικά δουλειά για την εργοδοσία.

Έκλεισε το καλύτερο εστιατόριο στο κέντρο, το Ιντεάλ, και κανονικά πρέπει να κάνει μήνυση στο ΠΑΜΕ, γιατί στις απεργίες κλείνει μόνο το κέντρο με αποτέλεσμα να πεθαίνουν οι επιχειρήσεις του. Γιατί δεν κλείνουν μια φορά το Mall στο Μαρούσι;

Κλείνει η παρένθεση}

Από κοντά και το πανό του μετώπου για την αριστερή συμπόρευση που ζητούσε πίσω τις ζωές μας και την χώρα μας. Και αυτό του σεκ, στα χρώματα της γερμανικής σημαίας, με κάποιο διεθνιστικό συμβολισμό που ομολογώ πως δεν καταλαβαίνω. Μάθαμε επίσης πως θα γίνει και μια συνδιάσκεψη ενοποίησης της δεα με το κόκκινο, ως εξαίρεση στον κανόνα για τους τροτσκιστές, που διασπώνται σαν αμοιβάδες. Κι η αππο του σαπουνά; Κι η ρόζα;

Κατεβαίνουμε επιτέλους στο οδόστρωμα. Οι δικοί μας φοιτητικοί σύλλογοι (τουρκικών σπουδών και νηπιαγωγών) μπαίνουν ανάμεσα στους εαακίτες, με τους οποίους έχει γίνει προφανώς συνεννόηση, ως απότοκο της πετυχημένης ειρηνικής συνύπαρξης στο πολυτεχνείο. Στο δικό μας μπλοκ ξεχωρίζει μια σφισσα που κρατάει πλακάτ με ένα στίχο του λειβαδίτη.

Οι εαακίτες από την άλλη φώναζαν συνθήματα «μπάτσοι, τιβί, πρυτανική αρχή» (όλα τα καθάρματα δουλεύουνε μαζί). Κοίτα να δεις όμως που ακόμα κι ο φορτσάκης, τάχθηκε για τα μάτια του κόσμου υπέρ της ικανοποίησης του αιτήματος του ρωμανού. Και τα καθάρματα έχουν ψυχή. (Όχι).

Μπροστά μπαίνουν καμιά εκατοστή μαύροι, κυρίως δεκαπεντάχρονα (κάτι μεταξύ μαθητών και χούλιγκαν) με στοχευμένα συνθήματα του τύπου: άρχισε ο αέρας βενζίνη να μυρίζει, το νίκο ρωμανό κανένας δεν αγγίζει. Μαζί τους κι ο πάνος κιάμος, που πρέπει να τον αχτίφαραν πέρσι οι γκόιν’ θρου.

Αρχίζουμε εν τω μεταξύ να αναρωτιόμαστε πόσο έξυπνο είναι να τους έχουμε εμπροσθοφυλακή. Δεν έγινε όμως το παραμικρό και το μόνο που έπεσε ήταν μια κρότου-λάμψης, έτσι για το έθιμο.

 Η περιφρούρηση των εαακιτών στάθηκε (για μία κι ελπίζω όχι τελευταία φορά) επάξια στο ύψος των απαιτήσεων, όταν εμφανίστηκε για λίγο ένα κορδόνι ματ στα πλαϊνά της συγκέντρωσης, πριν αρχίσει η πορεία, κι αργότερα στην πλατεία συντάγματος με τη διακριτική αστυνομική παρουσία στο δρόμο της μεγάλης βρετανίας.

η.. διακριτική παρουσία που λέγαμε
Το τανκ στο βάθος δε φαίνεται.

Το αυτό και στη θεσσαλονίκη όπου μέλη της εσε έσπευσαν με πυροσβεστήρες να σβήσουν τη φωτιά έξω από τα ζάρα, για να μην έχουμε μια νέα μαρφίν –όπως προσπάθησαν να το παίξουν τα κανάλια, αλλά δεν τους βγήκε.

Οι δικοί μας είχαν έρθει χωρίς μέτρα προστασίας, κασκαντεριλίκι –σα να λέμε χωρίς αλεξίπτωτο. Αλλά κατά βάθος υποψιαζόμασταν πως θα υπήρχε σε ετοιμότητα για άμεση επέμβαση ένας λόχος κρούσης από οικοδόμους και ναυτεργάτες στην κοα.

Κι αν φτάναμε τρεις παρά ένα στην αμερικής, όπου είχαν στήσει μπλόκο τα ματ; Θα πηγαίναμε για ηρωική σύγκρουση; Κι η πρώτη αλυσίδα θα σήκωνε τα κοντόξυλα, αλλά θα γυρνούσε εκείνη ακριβώς τη στιγμή ο λεπτοδείκτης, τρεις ακριβώς, για να πάνε όλοι στην άκρη –σαν τους βρετανούς από το αστερίξ, που σταματούσαν κάθε απόγευμα στις πέντε τη μάχη με τους ρωμαίους, για να πιουν τσάι;

Τελικά φτάσαμε περασμένες τρεις και μπήκαμε χωρίς απρόοπτα στο σύνταγμα, όπου ήταν κι οι σύριοι απεργοί πείνας με αλυσίδες –στους οποίους θα συμπαρασταθεί λέει, με απεργία πείνας και αυτός, ο πρώην πασοκοδημαρ και όψιμος συριζαίος μιχελογιαννάκης!!

Η πορεία κατέληξε ειρηνικά στην ομόνοια, οι μαύροι έστριψαν από θεμιστοκλέους προς εξάρχεια, για να κάνουν ημίχρονο στην πλατεία. Η σύγκρουση αναβλήθηκε για το απόγευμα, η εξέγερση επ’ αόριστον και τα χριστούγεννα για όταν θα στολίσουμε τους σύριους στο σύνταγμα, όπως πρότεινε ο τσαουσόπουλος –που λέει όμως πως δεν είναι ρατσιστής, κι εγώ τον πιστεύω.

Το βράδυ στήθηκε μετά το τέλος της πορείας το γνωστό σκηνικό γύρω από τα εξάρχεια –και όχι μόνο- με τους μπαλούρδους να ξεσαλώνουν: να εγκλωβίζουν κόσμο στο μετρό, να συλλαμβάνουν δημοσιογράφους και να φτάνουν σε τριψήφιο αριθμό προσαγωγών, λες και κυνηγούσαν να σπάσουν κάποιο ρεκόρ.

Ο ρωμανός με τη δήλωσή του ακύρωσε εκ των προτέρων τα όποια επικοινωνιακά οφέλη επιχειρήσει να καρπωθεί η κυβέρνηση από τη συνάντηση του «διαλλακτικού και συζητήσιμου σαμαρά» με τους γονείς του.

Σήμερα είναι μια καινούρια μέρα, με τα συλλαλητήρια ενάντια στην ψήφιση του προϋπολογισμού και των αλλαγών στο ασφαλιστικό, που γκρεμίζουν ό,τι απέμεινε όρθιο. Όλοι στους δρόμους, να μην υποκύψει κανείς στην κρατική τρομοκρατία.

70 χρόνια από το μεγάλο Δεκέμβρη

Εντυπώσεις και μερικά σημεία από την εκδήλωση στον περισσό

Βγαίνεις στο δρόμο να πάρεις τον ηλεκτρικό κι αναλογίζεσαι σε τι ωραία χώρα ζούμε, όπου μπορείς να κάθεσαι έξω ένα βράδυ του δεκέμβρη, χωρίς να παγώνεις. Λίγες ώρες αργότερα ο ζεστός νοτιάς φέρνει καταιγίδα, κάνοντας χιλιάδες νοικοκυριά σε υπόγεια (κι όχι μόνο) να ανησυχούν για το βιος τους, και σε προσγειώνει στην ελληνική πραγματικότητα.

Εν τω μεταξύ η ευχάριστη ζέστη στο εξωτερικό περιβάλλον γίνεται αφόρητη μες στην αίθουσα εκδηλώσεων, που γεμίζει ασφυκτικά. Τα φυλλάδια πηγαίνουν πάνω-κάτω σα βεντάλιες, ενώ μια κοπέλα λιποθυμά και τη σηκώνει στα χέρια του ένας σφος, να τη βγάλει για καθαρό αέρα.

Η εκδήλωση είναι sold out, το φουαγιέ γεμάτο κι ο συνωστισμός θυμίζει κάτι από την παραλία της σμύρνης στο βιβλίο της ρεπούση και από το δυστύχημα της θύρας 7. Θρύλε θυμήσου το 81’… εκεί που οι αυταπάτες μας χτυπούσαν πράσινο. Περασμένες μου αυταπάτες, παντός καιρού χαλάσματα. Αλλά τα πράγματα έχουν αλλάξει ριζικά από τα χρόνια της αλλαγής. Ο ολυμπιακός χάνει στην έδρα του το ντέρμπι κορυφής από τον παοκ του σαββίδη, που με τη βοήθεια του πούτιν και της παναγίας πάει για πρωτάθλημα –η οακκε τώρα δικαιώνεται. Κι εμείς δεν πρόκειται να παγιδευτούμε ποτέ ξανά σε αντιδεξιά σχήματα και κάλπικα διλήμματα.

Η αλέκα (που αν δεν ήταν στην εκδήλωση, θα έβλεπε πιθανότατα τον αγώνα) κερδίζει το πιο ζεστό χειροκρότημα από τον κόσμο, που την έχει νοσταλγήσει. Το δεύτερο πιο θερμό χειροκρότημα ανήκει στο νέο δήμαρχο καισαριανής, ηλία σταμέλο, μόλις γίνεται αντιληπτή η είσοδός του στην αίθουσα.

Το βασικό σύνθημα στο φόντο πίσω από το βήμα της εκδήλωσης γράφει: εμπνεόμαστε-διδασκόμαστε-συνεχίζουμε. Αναρωτιέσαι για πόσους να ισχύει αυτό άραγε, από όλους όσους επικαλούνται την εαμική παράδοση και την κληρονομιά της. Τι ακριβώς συνεχίζουν με κούφιους βερμπαλισμούς περί νέου εαμ, όσοι δε διδάσκονται τίποτα από το μεγαλείο του αλλά και από τα λάθη του; Από τι ακριβώς εμπνέονται, όσοι θεωρούν τραγικό λάθος το δεκέμβρη και ζηλεύουν την «ομαλή, δημοκρατική» εξέλιξη και την χρεοκοπία των κκ στις κοιτίδες του ευρωκομμουνισμού (γαλλία κι ιταλία);

Κάτι παρόμοιο σημείωσε κι η αλέκα στην ομιλία της για τους εξ αρχής ιδεολογικά ηττημένους, που πέφτουν σε μάχες μόνο όταν είναι εξασφαλισμένη από τα πριν η νίκη –και ενώ είναι η (αντ)επίθεση που δείχνει τους πραγματικούς συσχετισμούς. Κι αντιστρέφοντας τον κλασικό αναθεωρητικό συλλογισμό (για τη δημοκρατική, ειρηνική εξέλιξη που θα είχαμε στην ελλάδα μετά το 44’, χωρίς το δεκέμβρη), έβαλε τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση: ας σκεφτούμε τι θα γινόταν χωρίς το μεγάλο δεκέμβρη, τη συλλογική ένοπλη αντίσταση του λαϊκού παράγοντα, τον αγώνα του δσε που ακολούθησε, την κληρονομιά που μας άφησαν.

Εδώ μπαίνει συχνά ένας προβληματισμός σχετικά με τον χαρακτήρα του δεκέμβρη –και του αντάρτικου του δσε κατ’ επέκταση- ως κρίσιμης ταξικής σύγκρουσης και κορυφαίας στιγμής της ταξικής πάλης αντίστοιχα, και στον αντίποδα την εκτίμηση πως ήταν αναπόφευκτοι σταθμοί, όπου οδηγηθήκαμε εκ των πραγμάτων ως ένα βαθμό, αντί να τα οδηγήσουμε εμείς συνειδητά ως το τέλος, υπό ευνοϊκότερες προϋποθέσεις. Αυτό ωστόσο καταδεικνύει κάποια από τα αίτια ή μάλλον τους παράγοντες που συνέβαλαν στην ήττα, χωρίς να αφαιρεί τίποτα από την αξία ή τη σημασία αυτών των αγώνων.

Ποια ήταν όμως τα αίτια της ήττας του δεκέμβρη;

Η αλέκα εστίασε στον αρνητικό, ετεροβαρή συσχετισμό για το εαμ-ελας, αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο τα υποκειμενικά λάθη και τις αδυναμίες του. Το εαμ δεν έχασε, επειδή φοβήθηκε ή επειδή το είχε βάλει στο χέρι ο αντίπαλος. Έδωσε μια ηρωική κι απαράμιλλη μάχη, στην οποία το κκε δεν ήταν απλός αιμοδότης, αλλά καθοδηγητής της. Αυτό δε σημαίνει πως αποποιούμαστε τη στρατηγική μας ευθύνη. Η αλέκα υπογράμμισε ως κρίσιμο λάθος τις αυταπάτες για την αντιφασιστική συμμαχία και τον αντίστοιχο χαρακτήρα του β’ παγκοσμίου πολέμου, που ήταν εξ αρχής ιμπεριαλιστικός και αυτό δεν άλλαξε ούτε μετά από την είσοδο της εσσδ σε αυτόν, που νίκησε ουσιαστικά μόνη της τη ναζιστική γερμανία.

Μετά από ένα σύντομο χρονικό σημαντικών γεγονότων και σταθμών του δεκέμβρη, η αλέκα κατέληξε σε τρία βασικά συμπεράσματα:

-Το ματοβαμμένο πανό της διαδήλωσης του δεκέμβρη είχε το σύνθημα: όταν ο λαός βρίσκεται αντιμέτωπος με την τυραννία, διαλέγει τις αλυσίδες ή τα όπλα. Αλλά ο πραγματικός τύρρανος είναι συνολικά η αστική τάξη, σε διεθνή κλίμακα.

-Δεν υπάρχει ούτε μία περίπτωση συμμετοχής κκ σε αστική (δια)κυβέρνηση, που να ωφέλησε τα λαϊκά συμφέροντα. Κάτι που επιβεβαιώθηκε ιστορικά από τις μεταπολεμικές κυβερνήσεις σε γαλλία κι ιταλία, κι επεκτείνεται ως συμπέρασμα ως τις μέρες μας και τη σύγχρονη πείρα από τη λατινική αμερική.

-Κλειδί για τους κομμουνιστές είναι η στάση τους στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Δε μένουν αδιάφοροι όταν δέχεται επίθεση η χώρα τους, αλλά δεν πολεμούν υπό τη σκέπη της αστικής τάξης. Παλεύουμε για έξοδο της χώρας από τον πόλεμο, χωρίς προσαρτήσεις ούτε απόσπαση εδαφών, με επικεφαλής μια άλλη εξουσία.

Ειδικά αυτό το τελευταίο σημείο, απαιτεί κατά τη γνώμη μου ξεχωριστή ανάλυση –που δε μπορεί ωστόσο να γίνει στο πλαίσιο αυτής της ανάρτησης.

Στα παραπάνω συμπεράσματα ήρθε να προστεθεί ένα ακόμα από την ομιλία του μαΐλη στη συνέχεια για τον ενιαίο χαρακτήρα και στόχευση των διάφορων μερίδων του αστικού μπλοκ (πχ αγγλόφιλη, γερμανόφιλη, κτλ) που φαίνεται καθαρά από το ρόλο και την αξιοποίηση των ταγμάτων ασφαλείας.

Από την ομιλία του μαΐλη, που παρουσίασε την πρόσφατη έκδοση του τμήματος ιστορίας για το δεκέμβρη, μου κέρδισαν την προσοχή δύο σημεία –που τα μεταφέρω εδώ από μνήμης, αλλά ο σφος αναγνώστης μπορεί να ανατρέξει στον 902, για να βρει την ακριβή διατύπωσή τους.

-Η αναφορά στο κείμενο της έκδοσης που εξετάζει τη στάση της διανόησης και των λογοτεχνών για τα γεγονότα του δεκέμβρη κι η πρωτότυπη στην κομμουνιστική ιστοριογραφία άποψη πως η εαμική πλευρά –σε αντίθεση με την αστική- περιόριζε το στρατηγικό της ορίζοντα, επικεντρώνοντας στο εθνικοαπελευθερωτικό ζήτημα –με εξαίρεση στον κανόνα το γιάννη ρίτσο και το ποίημά του για την «τελευταία προ του ανθρώπου εκατονταετία». Και η ανάγκη διερεύνησης της επίδρασης που άσκησε η εκτίμηση περί υποτελούς και ξενόδουλης αστικής τάξης, που πρόδωσε την ιστορική της αποστολή, στη λογοτεχνική σύνδεση της αντίστασης και του δεκέμβρη με το «αθάνατο κρασί του 21’» κι όχι πχ με την «ανεπίκαιρη» παρισινή κομμούνα.

-Το σημείο για το δεκέμβρη (που δεν αναλύθηκε περαιτέρω) και διάφορες θέσεις-επεξεργασίες που είχαμε ως το 89-91’, αλλά δεν μπορούμε να διατηρούμε μετά τις ανατροπές, που έδειξαν το βάθος της κρίσης στο κομμουνιστικό κίνημα, με πολλά κκ να αναδεικνύονται σε πρωτεργάτες της αντεπανάστασης.

Παράλληλα ανήγγειλε μια σειρά εκδόσεων για τα 100χρονα του κκε, ανάμεσα στις οποίες και την πολυαναμενόμενη επανέκδοση του α’ τόμου του δοκιμίου ιστορίας και σημείωσε πως η έκδοση για το δεκέμβρη φιλοδοξεί να δώσει το έναυσμα για περισσότερες σχετικές μελέτες κι εργασίες, καθώς το φαινόμενο είναι πολύπτυχο και δεν εξαντλείται φυσικά στα πλαίσια ενός (συλλογικού έστω) βιβλίου.

Κλείνοντας την ανάρτηση, να συνδέσουμε αυτό το τελευταίο με την χτεσινή συνέντευξη του γγ για το ασφαλιστικό και την απάντησή του σε ερώτηση της αυγής για τον χαρακτήρα του β’ ππ και τα τρία γράμματα του νίκου ζαχαριάδη από τη φυλακή, όπου σημείωσε εύστοχα πως πολλοί επιμένουν να μην τα βλέπουν στο σύνολό τους, αλλά ξεκομμένα το ένα από το άλλο, ως συνέχεια. Ενώ παράλληλα προανήγγειλε την κυκλοφορία μιας σχετικής έκδοσης (για τα τρία γράμματα) που αναμένουμε αν μη τι άλλο με ενδιαφέρον.

Για ποιον χτυπάει η καμπάνα

Η σημερινή ανάρτηση δεν έχει το συνήθη χαρακτήρα μιας τυπικής ανάλυσης. Έρχεται πιο πολύ να καταθέσει μερικές σκέψεις και προβληματισμούς, χτυπώντας καμπανάκι εν όψει του τριημέρου που αρχίζει σήμερα. Που δεν είναι απαραίτητα καμπανάκι κινδύνου, ούτε έχει διάθεση να ρίξει νερό στο μύλο της κινδυνολογίας των μμε, αλλά θα μπορούσε κάλλιστα να είναι το καμπανάκι του τελευταίου γύρου για τη συγκυβέρνηση.

Τις τελευταίες ώρες - μέρες στη δημοσιογραφική πιάτσα κυκλοφορεί αρκετά έντονα το σενάριο για την προκήρυξη πρόωρων εκλογών, πριν καν ξεκινήσει η διαδικασία εκλογής του ΠτΔ (προέδρου της δημοκρατίας), που θα τη μπλοκάρει η αντιπολίτευση για να οδηγηθούμε στις κάλπες το μάρτη. Αυτό φυσικά μπορεί να μην είναι τίποτα παραπάνω από μια σαπουνόφουσκα που θα σκάσει γρήγορα –όσο γρήγορα διαψεύστηκε μια «γενική αίσθηση» που καλλιεργούνταν τις προάλλες, πως η συγκυβέρνηση.. «τους έχει» τους 180 βουλευτές (για την ανάδειξη πτδ). Παρόλα αυτά υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις, που δεν είναι δυνατόν να αγνοηθούν. Ο μεϊμαράκης για παράδειγμα δεν είχε κανένα (άλλο) προφανή λόγο για να συναντηθεί με τον παπούλια. Και ο βενιζέλος είναι έξυπνος κι έμπειρος αστός πολιτικός, για να υποθέσει κανείς πως απλώς του ξέφυγε η χτεσινή δήλωση περί «νωπής λαϊκής εντολής».

Από την άλλη το αστικό κράτος συνεχίζει να παίζει με επιτυχία το ρόλο του συλλογικού πολιτικού παχύδερμου στις διάφορες εκδοχές του (κυβέρνηση, εισαγγελία, υπουργός δικαιοσύνης, συστημική αρθρογραφία, κτλ) κι εγείρεται εύλογα το ερώτημα τι ακριβώς επιδιώκουν ή σχεδιάζουν εν όψει της αυριανής πορείας για την 6η δεκέμβρη, την επέτειο της δολοφονίας του γρηγορόπουλου.

Να περιοριστεί σε προπύλαια κι ομόνοια, γιατί έρχεται ο νταβούτογλου και θα αποκλειστούν όλοι οι γύρω δρόμοι, λες και θα τρέξει σε μαραθώνιο; Να γίνει απογευματινές ώρες (μετά τις 3 που αίρεται η απαγόρευση) και πρακτικά το βράδυ, για να στηθεί πιο εύκολα το γνωστό συγκρουσιακό σκηνικό γύρω από τα εξάρχεια; Να ματαιωθεί και να μη γίνει καθόλου; Ή μήπως –ακριβώς γιατί αποκλείεται το τελευταίο- στήνουν μια φάκα με την απαγόρευση, για να δουν τι ψαριά θα βγει, και να γίνει πάνω σε ερείπια και αποκαΐδια το συλλαλητήριο της κυριακής ενάντια στην ψήφιση του προϋπολογισμού; Και τι θα γίνει με την κατάληψη στο κτίριο της γσεε, που έχει αποκλειστεί από ματάδες κι υμετάδες, για να μην μπει κανείς άλλος –κι είναι ζήτημα τι θα γίνει με όσους είναι ήδη μεσα;

Είναι τόσο ηλίθια η κυβέρνηση που θέλει να πάει σε εκλογές, με το θάνατο του ρωμανού να τη στιγματίζει και να τη βυθίζει; Ή μήπως επιχειρεί υπό την απειλή ενός «νέου δεκέμβρη» -και όσο ζει ακόμα ο ρωμανός- να στρώσει το έδαφος για ακόμα πιο σκληρή εφαρμογή του δόγματος «νόμος και τάξη» και να συσπειρώσει τα συντηρητικά αντανακλαστικά των πιο καθυστερημένων στρωμάτων μιας φοβισμένης (και δυνάμει εκφασισμένης ως ένα βαθμό) κοινωνίας; Τι εξελίξεις θα σηματοδοτήσει το τριήμερο που έρχεται; Και πόσο διαφορετική (μπορεί και καθόλου) θα είναι τη δευτέρα η συγκυρία και οι όροι με τους οποίους μιλάμε;

Σε κάθε περίπτωση χρειάζεται εγρήγορση κι επαγρύπνηση, όπως εύστοχα σημείωσε ο ratm σε ένα σχόλιό του, που το παραθέτω κι εδώ αυτούσιο, περισσότερο για να αποτυπωθεί καλύτερα η ανησυχία κι ο προβληματισμός εν όψει των επόμενων ημερών.

Καταρχήν καλύπτομαι από τις ανακοινώσεις ΚΚΕ-ΚΝΕ και από την τοποθέτηση Γκιόκα στη βουλή. 
Γνώμη μου είναι ότι έπρεπε πιο γρήγορα να τοποθετηθεί το κόμμα. 
Δε λέω να σερνόμαστε πίσω από την επικαιρότητα που επιβάλλουν τα αστικά ΜΜΕ για να αποπροσανατολίσουν αλλά εδώ χρειαζόταν καλύτερα αντανακλαστικά. 
Στην ουσία τώρα. Πρέπει να απαιτήσουμε ο Ρωμανός να πάρει άδειες όπως δικαιούται. Από κει και πέρα δεν κρίνω το Ρωμανό ως λαϊκό αγωνιστή ή κομμάτι του λαϊκού κινήματος γιατί δεν είναι τέτοιος. 
Ωστόσο η αυταπάρνηση με την οποία διεκδικεί το δικαίωμα να φοιτήσει που προκαλεί σεβασμό και συμπάθεια γνωρίζοντας όλο το μπακραουντ της ζωής του (φίλος Γρηγοροπουλου κλπ)

Για να κλείσω. Συνιστώ σε όλους ΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ. 
Οι αστοί δεν είναι βλάκες, έχουν σχεδιασμό. Αν έχουν σκοπό να σκοτώσουν ουσιαστικά το Ρωμανό τις μέρες της επετείου από τη δολοφονία Γρηγοροπουλου, ξέρουν ότι θα ξεχειλίσει οργή και θα καεί η Αθήνα. Άρα έχουν έτοιμο σχεδιασμό που δεν μπορούμε να ξέρουμε. 
Αυτή μου η ανησυχία δυστυχώς επιβεβαιώνεται σήμερα ακούγοντας ότι τελικά δεν έγινε δεκτό κατόπιν πρότασης του εισαγγελέα το αίτημα του Ρωμανού. 

ΑΥΤΙΑ ΚΑΙ ΜΑΤΙΑ ΑΝΟΙΧΤΑ ΣΥΝΤΡΟΦΟΙ. 
ΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ. ΚΑΤΙ ΕΤΟΙΜΑΖΟΥΝ ΤΑ ΑΦΕΝΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΑ ΣΚΥΛΙΑ ΤΟΥΣ.

Κι όπως συμπληρώνει σε άλλο ιστολόγιο

Μακάρι η ανησυχία μου να βγει ψεύτικη. Αλλά ο θειος Σαμ είναι αδίστακτος και πολλές φορές σχεδιάζει ο ίδιος αντί να περιμένει να του κάτσει μια συγκυρία.
Ξέρουμε όλοι ότι ο θειος Σαμ είναι πιο φιλικός προς την επιλογή του ΣΥΡΙΖΑ ο οποίος είναι κολλημένος και ενώ είναι στα πρόθυρα της κυβέρνησης έχει 2 εμπόδια. Την ανυπαρξία του σε επίπεδο κινήματος. Και την προσπάθεια που κάνει το ΚΚΕ να ανασυνταχθεί το κίνημα με κάποια θετικά αποτελέσματα τελευταία. 
Το τελευταίο που θέλει ο ΣΥΡΙΖΑ είναι να γίνει κυβέρνηση σε φάση που θα ανακάμπτει το κίνημα μετά την κατραπακιά που δέχτηκε από το 2012 και μετά. Επίσης άρχισε κάτι να κουνιέται και στη μεγάλη απούσα νεολαία των αγώνων του 2009-2012. 

Κακά τα ψέματα ένας Δεκέμβρης του 2008 με ό,τι μπορεί να προκαλέσει στην Ελλάδα του 2014 είναι μια επιλογή που τους περνά από το μυαλό νομίζω. 
Γι' αυτό επαγρύπνηση, αυτιά και μάτια στο λαό και αντανακλαστικά. 
Ο, τι και να σχεδιάζουν ο λαός έχει τη δύναμη και την πρωτοπορία να παρέμβει αποφασιστικά και προς όφελος του.

Σε σχέση με τη στιγμή που γραφόταν αυτό το σχόλιο και με τη σημείωση του ratm για τα καλύτερα αντανακλαστικά που απαιτούνται, είχαμε χτες μια πολύ σωστή πρωτοβουλία με την παράστασηδιαμαρτυρίας στο υπουργείο δικαιοσύνης από δυνάμεις της κοινωνικής συμμαχίας για το ν. ρωμανό. Κάποιοι θα την χλευάσουν, για κάποιους δε θα είναι αρκετή, αλλά είναι σίγουρα ένα λιθαράκι στην αλληλεγγύη στο δίκαιο αίτημα του απεργού πείνας.

Όσο για τα άλλα, θα τα δούμε στην πράξη στο προσεχές μέλλον..

Εννιά δεκαετίες...

Προχτές το βράδυ στη στοά κουρτάκη, σε ένα μικρό αλλά όμορφο χώρο του καφέ etage litteraire, έγιναν τα επίσημα εγκαίνια της έκθεσης εικαστικών έργων, βιβλίων και φωτογραφικών ντοκουμέντων από τη συλλογή του εικαστικού-συγγραφέα γιώργου φαρσακίδη. Η επιλογή της ημέρας αποδείχτηκε ωστόσο ατυχής, καθώς συνέπεσε χωροχρονικά με τη συγκέντρωση αλληλεγγύης στον απεργό πείνας νίκο ρωμανό στο μοναστηράκι, πολύ κοντά στον χώρο της εκδήλωσης και με τον αποκλεισμό όλων των γύρω δρόμων σε μεγάλη ακτίνα από την αστυνομία, με συνέπεια να καταφτάσει αρκετός κόσμος αργοπορημένος, μετά το πέρας των ομιλιών. Αυτός όμως ήταν ένας αστάθμητος παράγοντας που δε μπορούσε να προβλεφθεί από πριν. Παρεμπιπτόντως, η πορεία ήταν αρκετά μαζική, πιθανότατα κάτι κοντά σε τριψήφιο νούμερο, όχι μόνο με μαύρους και αναρχικές συλλογικότητες, αλλά και με πολύ χύμα κόσμο, οργανώσεις του εξωκοινοβουλίου και τσόντα στο τέλος τη νεολαία σύριζα, που πάει με όλα. Κλείνει η παρένθεση.

Στην εκδήλωση (που άρχισε με εύλογη καθυστέρηση και όπου έδωσε το «παρών» εκ μέρους του πγ της κετουκε ο νίκος σοφιανός) μίλησαν για το γιώργο φαρσακίδη η δημοσιογράφος του ριζοσπάστη επί θεμάτων πολιτισμού, σοφία αδαμίδου, κι ο σπύρος χαλβατζής, με τον οποίο έχουν σχεδόν πενήντα χρόνια γνωριμίας από την εξορία τους στη λέρο.

Η αδαμίδου είπε (σε ελεύθερη απόδοση) μεταξύ άλλων ότι ο φαρσακίδης είναι ζωντανό αρχείο των αγώνων του λαού μας, μέσα από το έργο του –που μας δίνει δύναμη κάθε φορά που κάτι πάει να μας λυγίσει- και το αρχείο του, που με τόση φροντίδα διασώζει. Αν μπορούσαν βέβαια ένας καλλιτέχνης κι η τέχνη συνολικά να αλλάξουν από μόνοι τους τον κόσμο, ο πλανήτης μας δε θα ήταν ένα λουτρό αίματος και δυστυχίας για τους λαούς. Όσοι στρατεύονται στο καλλιτεχνικό τους έργο –που κάποιοι το λένε στρατευμένο για να το απαξιώσουν, ενώ είναι προσευχητάρι των λαών- δεν αντανακλούν απλά την πραγματικότητα, αλλά γίνονται οργανωτές του κοινωνικού συναισθήματος και με την τέχνη τους στήνουν γέφυρες επικοινωνίας με τους άλλους.

Στη συνέχεια έκανε μια μικρή αναδρομή στην προσωπική διαδρομή του φαρσακίδη: από τα παιδικά του χρόνια στην οδησσό, όπου το μοναδικό του δεκαράκι στο σχολείο ήταν στην ιχνογραφία, και τις μάχες του με τον ελας, όπου έχασε κάποια σκίτσα του και του τα επέστρεψε πολλά χρόνια αργότερα ένας βούλγαρος στρατιώτης που τα βρήκε και τα κράτησε…· ως την εξορία και τα βασανιστήρια στα μαρτυρικά ξερονήσια (αϊ-στράτης, μακρόνησος, λέρος, γυάρος), όπου βρήκε ωστόσο την ευκαιρία να αναπτύξει περαιτέρω το δημιουργικό του ταλέντο, έχοντας ως βασικά του εργαλεία βότσαλα και κουταλοπίρουνα –καθώς απαγορεύονταν τα αιχμηρά αντικείμενα. Μια διαδρομή γεμάτη πνευματική αγρύπνια και γνήσια ανθρωπιά, που έβαλε το δικό της λιθαράκι για να ανθρωπεύσει ο άνθρωπος. Και μια ζωή που δε θα ήθελε να την αλλάξει στο παραμικρό, γιατί όπως συνήθιζε να του λέει κι η μητέρα του «είσαι που είσαι χοντροκέφαλος, τουλάχιστον να μη γυρίσεις με σκυμμένο κεφάλι…».

Κλείνοντας η αδαμίδου σημείωσε πως η τέχνη του φαρσακίδη συμβάλλει με το δικό της τρόπο στην εξύψωση και την ολοκλήρωση της ανθρώπινης προσωπικότητας κι ότι η κοινωνία που ονειρευόμαστε θα έχει κάτι από τη δύναμη και το ήθος αυτής της γενιάς που πάλεψε κι αντιστάθηκε.

Στη δική του σύντομη παρέμβαση –που δεν ήταν από στήθους, για να μην ξεχαστεί τίποτα, ήταν όμως από καρδιάς- ο χαλβατζής στάθηκε στο ξεχωριστό έργο και τη στάση του φαρσακίδη που σμιλεύουν αγωνιστικές συνειδήσεις και για τα οποία τον τιμούν ως σήμερα οι σύντροφοί του, κάθε γενιάς. Ενώ σημείωσε και δύο σχετικά άγνωστα στοιχεία από τη διαδρομή του καλλιτέχνη.

Πρώτον, τις τέσσερις διαλέξεις που έδωσε στην εξορία, στο λακκί της λέρου, πάνω σε θέματα τέχνης και αισθητικής, τον χειμώνα του 67-68, λίγες μέρες πριν από τη 12^η ολομέλεια και τη διάσπαση του κκε. Οι διαλέξεις αυτές ασκούσαν κριτική σε ανορθολογικές προσεγγίσεις άλλων συνεξόριστων καλλιτεχνών και στάθηκαν αφορμή για πλούσια συζήτηση και γόνιμες αναζητήσεις, βοηθώντας πολλούς συντρόφους του φαρσακίδη να κατασταλάξουν και να βρουν το δρόμο τους.

Το δεύτερο στοιχείο είναι η χιουμοριστική διάθεση και τα πειράγματα του φαρσακίδη –που χαρακτήρισε για παράδειγμα ραδιούργους τους φίλους που ανέλαβαν τις προάλλες να του ετοιμάσουν μια σύναξη-έκπληξη για τα γενέθλιά του.

Στα γενέθλια αυτά ο φαρσακίδης έπιασε τα δεύτερα –ήντα, συμπληρώνοντας αισίως εννιά δεκαετίες ζωής και τουλάχιστον επτά καλλιτεχνικής δημιουργίας και αταλάντευτης αγωνιστικής στάσης. Και συνεχίζει απτόητος, εκδίδοντας συνεχώς καινούρια βιβλία, ενώ συμπεριλήφθηκε και στην οργανωτική επιτροπή που θα αξιολογήσει τις προτάσεις για το λογότυπο των 100χρονων του κκε –στα οποία θα φτάσει κι αυτός ενεργός και ακμαίος για να δώσει το «παρών»- σε έναν διαγωνισμό που θα μπορούσε να έχει εναλλακτικά ως τίτλο την ερώτηση: ποιο είναι το πιο όμορφο σφυροδρέπανο που έχετε δει ποτέ; Αλλά αυτό έχουμε καιρό μπροστά μας να το δούμε.

Όσοι ενδιαφέρονται, μπορούν να επισκεφτούν (με ελεύθερη προφανώς είσοδο) την έκθεση με τα έργα του φαρσακίδη στη  στοά κουρτάκη, κολοκοτρώνη 59β.

Από την απελευθέρωση στα Δεκεμβριανά

Την προπερασμένη βδομάδα διοργανώθηκε στο πάντειο από ένα μεταπτυχιακό τμήμα του πανεπιστημίου το ιστορικό συνέδριο «από την απελευθέρωση στα δεκεμβριανά» που περιείχε ένα πλούσιο, πενταήμερο πρόγραμμα με δεκάδες ανακοινώσεις κι ενδιαφέρουσες συζητήσεις. Όπου το «ενδιαφέρων», ως επιθετικός προσδιορισμός είναι συνήθως η διπλωματική οδός να χαρακτηρίσεις κάτι, χωρίς να πάρεις επί της ουσίας θέση και να το αξιολογήσεις θετικά ή αρνητικά. Το ενδιαφέρον, ως ουσιαστικό, εξάλλου δεν προκύπτει μονόπλευρα από κάτι ωραίο ή κάτι που μας καλύπτει και δεν έχουμε πολλά να προσθέσουμε επ’ αυτού –ο σχολιασμός των αναρτήσεων του μπλοκ είναι ίσως μια ένδειξη για του λόγου το αληθές.

 Κάτι αντίστοιχο είπε κι ο μαργαρίτης στην αρχή της δικής του ανακοίνωσης για τα πολλά καινούρια πράγματα που έμαθε και ο ίδιος στο συνέδριο, καλά και κακά, συμπεριλαμβάνοντας στη δεύτερη κατηγορία μια ανακοίνωση για τη συμμετοχή ινδών στρατιωτών στις βρετανικές επιχειρήσεις και τα σαφή υπονοούμενα του εισηγητή για ενδείξεις ρατσιστικής στάσης μιας μερίδας αγωνιστών-στελεχών του ελας που προκάλεσαν την αυθόρμητη οργή ενός πιο ηλικιωμένου θεατή στο τέλος της συνεδρίας. Επ! Επ! Δεν μπορεί να μείνει έτσι αυτό. Τελικά όμως έμεινε εκεί, γιατί πίεζε ασφυκτικά ο χρόνος και οι εργασίες της ημέρας θα τελείωναν μετά τα μεσάνυχτα.

Εν τω μεταξύ οι ενδείξεις είναι πολύ άτιμο πράγμα σφε αναγνώστη. Στην ίδια ακριβώς ανακοίνωση πχ ο εισηγητής έκανε λόγο για ισχυρές ενδείξεις αποικιακού τύπου επέμβασης των άγγλων (ή τέλος πάντων κάτι άλλο παρόμοιο, που δεν αλλοιώνεται ως νόημα από τη δική μου μεταφορά), όπως την περιβόητη διαταγή του τσώρτσιλ στο σκόμπι να συμπεριφερθεί σα να βρίσκεται σε κατεχόμενη πόλη. Αλλά αυτά είναι απλές ενδείξεις.. Δεν μπορούμε να είμαστε και σίγουροι..

Αυτό που μπορούμε να κάνουμε βέβαια είναι να πετάμε εδώ κι εκεί χαριτωμένες ενδείξεις κι υπονοούμενα. Κι όταν μας πιάσουν στα πράσα, να κάνουμε στροφή, να τα αρνούμαστε όλα και να τα αποδίδουμε σε παρεξήγηση. Ό,τι έκανε δηλ, πάνω-κάτω, σε μια προηγούμενη συνεδρία ο καθηγητής αλβανός, στην ανακοίνωσή του για την απελευθέρωση στη δυτική μακεδονία. Όπου ισχυρίστηκε βασικά πως η βαριά φορολογία, οι επιτάξεις και οι μαζικές εκτελέσεις από τις τοπικές αρχές του εαμ, σε συνδυασμό με την πολιτική του κκε απέναντι στους σλαβομακεδόνες και το φόβο μιας νέας προσφυγιάς, οδήγησε στη γρήγορη μεταστροφή του πληθυσμού που πέρασε σύντομα με το βασιλικό στρατόπεδο, καθώς ένα τμήμα του ένιωθε πως ξαναζεί τα ίδια που είχε περάσει με τους γερμανούς!

Στις παρεμβάσεις του κοινού όμως προέβη σε τακτική υποχώρηση, με ελαφρά πηδηματάκια. Του επισημάνθηκε πως μια βασική μαρτυρία που επικαλέστηκε ήταν ενός δοσίλογου συνεργάτη των ναζί κι είπε πως ήθελε απλώς να καταγραφεί κι αυτή η πλευρά! Ρωτήθηκε από το μαργαρίτη πώς προκύπτει ότι ήταν βαριά η εαμική φορολογία κι αν υπάρχει κάποια σύγκριση με την αντίστοιχη κατοχική φορολογία, για να ξεφύγει με γενικότητες κι αοριστολογίες για τις ανάγκες διατροφής και συντήρησης ενός μεγάλου στρατού, όπως ο ελας. Αλλά το καλύτερο ήταν όταν βρέθηκε ουσιαστικά να απολογείται για τον ισχυρισμό του πως η λογική της συλλογικής ευθύνης εξαπλώθηκε σταδιακά στην ελληνική κοινωνία ως σύνολο. Και πώς γένεν αυτό –που θα ρωτούσε κι ο ογκουνσότο; Έκαψε ποτέ ο ελας χωριά δοσίλογων, όπως έκαναν οι ναζί μετά από αντάρτικες επιθέσεις εναντίον τους; Εκτέλεσε μήπως αιχμαλώτους χωρίς δίκη;

-Μα όχι, φυσικά, τα μεγέθη βίας της κάθε πλευράς δεν μπαίνουν σε σύγκριση. Ωστόσο ευρύτερα στρώματα εμποτίστηκαν με τη λογική κάποιων πρακτικών, τη συλλογική ευθύνη, κτλ

-Δηλ;

-Ε να, στη μεταπολεμική περίοδο, πολλοί δεν μπορούσαν να σπουδάσουν πχ γιατί ο αδερφός τους ήταν κομμουνιστής, είχε πολεμήσει στο βουνό, κτλ.

Μάλιστα. Και τι σχέση έχουν όλα αυτά με τα αρχικά υπονοούμενα; Άλλα λόγια να αγαπιόμαστε..

Στην επόμενη συνεδρία ανέλαβε η λάζου να αναλύσει τη στρατηγική του κουκουέ με βάση (όχι κάποια ολομέλεια ή κάποιο άλλο κομματικό ντοκουμέντο, αλλά) την ομιλία του άρη βελουχιώτη στη λαμία. Από την οποία μάλιστα δεν επέλεξε να σταθεί στην εκτίμηση του άρη για το ρόλο των άγγλων ή κάποιο άλλο χαρακτηριστικό σημείο, αλλά να ξεχωρίσει ένα απόσπασμα που λέει πως ο στόχος του εαμικού κινήματος είναι ο «κομμουνισμός! Αλλά όχι τώρα, μετά. Εσείς θα τον φέρετε, με εκλογές», όπως λέει ο άρης στο συγκεντρωμένο πλήθος. Συνεπώς όχι άμεσα και προπαντός με δημοκρατική ομαλότητα, συμπεραίνει η λάζου. Κι αφού έστησε στα μέτρα της την εικόνα του εαμ που ήθελε, ξεσπάθωσε προκαταβολικά εναντίον όσων θα επιχειρούσαν να ασκήσουν κριτική στο εαμ (δηλ στο σχήμα της) από τη σκοπιά της σημερινής συγκυρίας, αγνοώντας τον πολυπαραγοντικό χαρακτήρα τέτοιων φαινομένων και καταστάσεων.

Όταν ακολούθησαν λοιπόν κάποιες κριτικές παρεμβάσεις από δικούς μας σφους στο κοινό, αφενός η εισηγήτρια είδε οργανωμένο σχέδιο εναντίον της (!), αφετέρου είπε πως οι τοποθετήσεις τους είναι απολύτως σεβαστές, αλλά απαξίωσε να απαντήσει σε οτιδήποτε, γιατί είναι πολιτικές (θα μπορούσαν να σταθούν πχ στο συνέδριο ενός/του κόμματος), ενώ οι δικές της είναι, λέει, επιστημονικές και βασίζονται σε επιχειρήματα και ντοκουμέντα! Τόσο ωραία και βολικά. Λες και μπορεί να υπάρξει ιστορική επιστήμη κι εκτίμηση, εκτός πολιτικής.

Αυτό φάνηκε εξάλλου και στη δική της εκτίμηση, ακριβώς από τη σκοπιά της σημερινής συγκυρίας, όπου η παραπομπή του κομμουνισμού και του κοινωνικού μετασχηματισμού σε ένα απροσδιόριστο απώτερο μέλλον, που θα έρθει με δημοκρατική ομαλότητα και εκλογικές διαδικασίες, είναι μια εκλεπτυσμένη, επιστημονικοφανής νομιμοποίηση του κυβερνητικού κρετινισμού του σύριζα –και αν όχι, τότε χαραμίζεται που δεν αξιοποιείται από την κουμουνδούρου.

Αξίζει όμως να τονιστεί κάτι ακόμα. Είναι άλλο να βλέπουμε κάθε γεγονός ιστορικά, μες στο ιστορικό του πλαίσιο και τις συνθήκες που το καθόρισαν, να το κρίνουμε στον καιρό του και όχι με βάση τα σημερινά δεδομένα. Και άλλο, τελείως διαφορετικό, να μην προσπαθούμε καν να κάνουμε τη σύνδεση με το παρόν και το νήμα της δικής μας εποχής, να διδαχτούμε από την ιστορική πείρα και να βγάλουμε πολύτιμα συμπεράσματα για το σήμερα. Όπως είπε πολύ εύστοχα και ένας σφος στην παρέμβασή του, ο λένιν κι οι κλασικοί είδαν κριτικά την πείρα της ηρωικής κομμούνας του παρισιού, ακριβώς για να βγάλουν επίκαιρα συμπεράσματα και να μην επαναλάβουν τα λάθη της, χωρίς φυσικά να μειώνουν στο παραμικρό την ιστορική της σημασία.

Φυσικά δεν μπορεί να δοθεί εδώ το σύνολο των συνεδριών και των εισηγήσεων (παρά μόνο ενδεικτικά μια γεύση από το συνέδριο), πόσο μάλλον που μου λείπουν κι αρκετά βασικά κομμάτια του παζλ, από ενδιαφέρουσες συνεδρίες που δεν μπόρεσα να παρακολουθήσω, όπως πχ την εισήγηση του μαριόλη για την πολιτική του εαμ στα υπουργεία εργασίας κι οικονομικών και αυτή του (ναρίτη) παλούκη για τους αρχειομαρξιστές και την τακτική τους απέναντι στο εαμ (που βρήκε προφανώς κι αντίλογο από τους δικούς μας στο κοινό).

Σε κάθε περίπτωση, οι εισηγήσεις και τα πρακτικά του συνεδρίου (ενδεχομένως και ένα μέρος των συζητήσεων) θα συγκεντρωθούν και θα κυκλοφορήσουν σε ξεχωριστή έκδοση, όπως είχε γίνει δηλ και στο αντίστοιχο συνέδριο που είχε διοργανωθεί πέρυσι στο πάντειο για την αριστερά και τον αστικό πολιτικό κόσμο (1940-60).

Συνεπώς, αναμένουμε στο ακουστικό μας..

Αστικές και οπορτουνιστικές ερμηνείες για το Δεκέμβρη του 1944

Εν όψει της αυριανής επετείου, που συμπίπτει και με τη σχετική εκδήλωση στον περισσό, όπου θα μιλήσουν η αλέκα και ο μαΐλης, η κε του μπλοκ αντιγράφει ένα ακόμα απόσπασμα από την εισαγωγή της πρόσφατης έκδοσης της σύγχρονης εποχής και του τμήματος ιστορίας για το δεκέμβρη του 44’, που παρουσιάζει συνοπτικά τις βασικές προσεγγίσεις του αντίπαλου στρατοπέδου. Καλή ανάγνωση.

-.-.-

Η ιδεολογικοπολιτική διαπάλη για τον ηρωικό ένοπλο αγώνα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ το Δεκέμβρη του 1944 εναντίον του βρετανικού στρατού στην Ελλάδα και των εγχώριων συμμάχων του, υπήρξε σκληρή και συνεχίζεται αμείωτη, παρά το γεγονός ότι μας χωρίζουν εβδομήντα χρόνια από εκείνα τα γεγονότα. Μάλιστα, ανάλογα και με την κάθε φορά πολιτική συγκυρία, η διαπάλη αποκτά πιο οξυμένο χαρακτήρα. Δείχνει και αυτό με το δικό του τρόπο, πόσο επίκαιρα είναι μια σειρά βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από εκείνον το μεγάλο λαϊκό αγώνα.

Κατά το Γεώργιο Παπανδρέου, πρωθυπουργό στην κυβέρνηση «εθνικής ενότητας» από τον Απρίλη του 1944 έως τις αρχές Γενάρη 1945, ο Δεκέμβρης ήταν «Στάσις και έγκλημα»²⁰ του ΚΚΕ και του ΕΑΜ, μιας ένοπλης μειοψηφίας, όπως έλεγε. Τον ίδιο χαρακτηρισμό έχουν δώσει για το Δεκέμβρη σειρά αστών πολιτικών εκείνης της περιόδου και μεταγενέστεροι, όπως ο Θεμιστοκλής Τσάτσος²¹. Δεν αναφερόμαστε στους χαρακτηρισμούς που έχει δώσει στο Δεκέμβρη η προπαγάνδα της φασιστικής εκδοχής, γιατί βασικά καλύπτεται από τους προηγούμενους αστούς πολιτικούς.

Σύμφωνα με άλλους του σοσιαλδημοκρατικού τόξου, όπως ο δικηγόρος Σταύρος Κανελλόπουλος, στέλεχος του ΕΑΜ και της Ένωσης Λαϊκής Δημοκρατίας (ΕΛΔ), ο Δεκέμβρης ήταν μια «πεπονόφλουδα της αγγλικής πολιτικής»²². Πρόκειται για ευρύτατα διαδεδομένη άποψη, ιδιαίτερα στις άμεσες μετά το Δεκέμβρη δεκαετίες, που με διάφορες παραλλαγές έχουν υιοθετήσει μια σειρά ιστορικοί. Για παράδειγμα ο Πεδρικλής Ροδάκης έγραψε:

«Το Δεκέμβρη 1944 τον επέβαλαν οι Άγγλοι (…) Το ΚΚΕ και ΕΑΜ (…) σύρθηκε στη σύγκρουση. Μπορούσε να αποφύγει αυτήν τη σύγκρουση, όπως έκαναν κι όλα τα ΚΚ της Δ. Ευρώπης»²³.

Στον χώρο της λαθολογίας κινήθηκε και ο Λεωνίδας Κύρκος, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι ο Δεκέμβρης «…από πολιτική πλευρά υπήρξε τραγικό λάθος»²⁴.

Οι εκτιμήσεις αυτές δεν είναι απλώς λαθεμένες, αλλά επιπλέον συμβάλλουν στην καταπολέμηση του επαναστατικού κινήματος και στην ενσωμάτωσή του στο σύστημα. Και γράφονταν αυτά, ενώ ο λαός είχε πάρει τα όπλα και έδινε απλόχερα ακόμα και τη ζωή του.

Από τους νεότερους της αστικής ιστοριογραφίας, ο Μαρκ Μαζάουερ θέτει τα ερωτήματα:

«Επρόκειτο για την αρχή της κατάληψης της εξουσίας από τους κομμουνιστές ή για μια αυθόρμητη αντίδραση της Αριστεράς ενάντια στη βία και τις προκλήσεις της Δεξιάς;»²⁵, θεωρώντας ότι αυτό το ερώτημα ακόμα δεν έχει απαντηθεί, ενώ κάνει λόγο για τη «Δεξιά» μόνο, παρακάμπτοντας επιτήδεια το ρόλο των «Κεντρώων» κομμάτων. Ισχυρίζεται επιπλέον, πως η ηγεσία της Σοβιετικής Ένωσης «είχε κάνει ξεκάθαρο στην παρουσία του ελληνικού Κομμουνιστικού Κινήματος ότι δεν επικροτούσε την κατάληψη της εξουσίας διά της βίας», επειδή «οι διαπραγματεύσεις του Τσώρτσιλ με το Στάλιν είχαν καταλήξει σε μια συμφωνία που η Ελλάδα τότε αγνοούσε και η οποία παρέδιδε ρητά την χώρα στη βρετανική σφαίρα επιρροής»²⁶.

Ήταν αντίθετη η σοβιετική πλευρά με τον ένοπλο αγώνα του Δεκέμβρη; Δεν έχουν βρεθεί αρχειακά ντοκουμέντα που να επιβεβαιώνουν την απάντηση θετικά ή αρνητικά. Όμως έχει αναφερθεί μαρτυρία για θετική θέση του συνταγματάρχη Γκριγκόρι Ποπόφ²⁷, επικεφαλής της σοβιετικής στρατιωτικής αποστολής που βρισκόταν τότε στην Ελλάδα, ενώ στις 15 Δεκέμβρη 1944, ο Τρ. Κοστόφ έστειλε ραδιοτηλεγράφημα προς τον Γ. Σιάντο, σχετικά με τη γνώμη του Γκεόργκι Ντιμιτρόφ, όπου αναφερόταν:

«Ο παππούς συμβουλεύει ο αγώνας να συνεχιστεί. Εμείς κάνουμε καθετί το δυνατό»²⁸

Ως συνέπεια είναι ανεδαφική η άποψη του Μαζάουερ, ο οποίος απλώς επαναφέρει το γνωστό και χιλιοειπωμένο ως και σήμερα «μοίρασμα του κόσμου» από τις «Μεγάλες Δυνάμεις» που χυδαιοποιεί τα όρια της διαπάλης σοσιαλισμού-καπιταλισμού και συσκοτίζει το γεγονός ότι αυτά τα όρια καθορίζονταν από το διεθνή συσχετισμό δυνάμεων και όχι από κάποιες υπόγειες συμφωνίες.

Τα ίδια, δηλαδή για συμφωνία Τσόρτσιλ-Στάλιν τον Οκτώβρη του 1944 στη Μόσχα, που οι βάσεις της είχαν τεθεί από το Μάη, έγραψε και ο Βάσος Μαθιόπουλος:

«…στις αρχές Μαΐου του 1944 κρινόταν στην πραγματικότητα η μεταπολεμική μοίρα της Ελλάδας, τουλάχιστον για τριάντα χρόνια». Πρόσθεσε επίσης ότι «…στην πραγματικότητα ανεξάρτητη έγινε η χώρα από τις 24 Ιουλίου 1974, ημέρα που κατέρρευσε η δικτατορία των συνταγματαρχών»²⁹.

Είναι φανερή η προσπάθεια του συγγραφέα να συγκαλύψει τη συμμαχία ανάμεσα στις ξένες και ελληνικές αστικές δυνάμεις και την απροκάλυπτα δολοφονική στάση τους απέναντι στο ΕΑΜικό κίνημα. Δεν εξηγεί επιπλέον, τι άλλαξε επί της ουσίας μετά το 1974 στις διασυμμαχικές αστικές σχέσεις και γενικά στο ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο, όσον αφορά την ταξική τους στόχευση απέναντι στο ΚΚΕ και στο εργατικό-λαϊκό κίνημα.

Όμως τα αστικά συμφέροντα, όπως και τα εργατικά, είναι παγκοσμίως ενιαία για κάθε πλευρά και δε διαχωρίζονται με βάση την εθνική κυριαρχία. Έτσι, μόνο ως προπαγανδιστικό πυροτέχνημα μπορεί να εκληφθεί ο ισχυρισμός του ίδιου:

«Αν οι παράγοντες -κυβέρνηση και ΕΑΜ- συμφωνούσαν πραγματικά, ότι η υπόθεση του τόπου ήταν αποκλειστικά και κυρίαρχα δική τους κι όχι του στρατηγού Σκόμπι και του διπλωματικού συμβούλου Ρέτζιναλντ Λήπερ, ίσως ο Δεκέμβρης να είχε αποφευχθεί…»!³⁰

Αντιγράφοντας ουσιαστικά τους Παπανδρέου και Τσάτσο, ο Στάθης Καλύβας του πανεπιστημίου Γέιλ, έγραψε ότι «Τα Δεκεμβριανά ήταν στρατιωτικό κίνημα…»³¹

Προσπερνά έτσι και κρύβει, διά της διαστρέβλωσης την πραγματικότητα, ότι στις 33 μέρες του Δεκέμβρη συμμετείχε στον αγώνα ένας τεράστιος όγκος λαϊκών μαζών και όχι κάποιοι πραξικοπηματίες που καιροφυλακτούσαν στο σκοτάδι. Η θέση των τελευταίων βρίσκεται στην τάξη που υπερασπίζει ο Καλύβας, ο οποίος επίσης υποστήριξε:

«Τα Δεκεμβριανά αποτέλεσαν την κολυμβήθρα του Σιλωάμ, όπου αναβαπτίστηκαν ως εθνικόφρονες και αντικομμουνιστές κάθε λογής δοσίλογοι».

Ξεχνά ότι την πρώτη κυβέρνηση των δωσίλογων (Γεωργίου Τσολάκογλου) είχε χαιρετίσει το 1941 σχεδόν το σύνολο του αστικού πολιτικού κόσμου (Γ. Παπανδρέου, Π. Κανελλόπουλος, Δημ. Μάξιμος, Κ. Τσαλδάρης, Στέφ. Στεφανόπουλος, Πέτρος Ράλλης, Θεόδ. Πάγκαλος, Στυλ. Γονατάς, Θεόδ. Τουρκοβασίλης και πλειάδα άλλων)³². Επιπλέον: η ίδρυση των Ταγμάτων Ασφαλείας, ανεξάρτητα από το ότι συγκροτήθηκαν τελικά το 1943, είχε προταθεί στους Γερμανούς από την κυβέρνηση Τσολάκογλου το 1941, την κυβέρνηση που συνεχάρη ο αστικός πολιτικός κόσμος. Δηλαδή, τότε που όχι μόνο δεν είχε υπάρξει ο Δεκέμβρης, αλλά δεν υπήρχαν ούτε το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ, ενώ το ΚΚΕ αριθμούσε μερικές εκατοντάδες μέλη.

Ο ίδιος θεωρεί ως «σημαντικό άρθρο»³³ κείμενο του Γρηγόρη Φαράκου (1996), στο οποίο ο τελευταίος υποστήριξε:

«…το σύνδρομο της κατάληψης της εξουσίας με σταλινικό τρόπο υπήρχε στην ηγεσία του ΚΚΕ. Η ηγεσία του κόμματος δεν είχε, ουσιαστικά, απομακρυνθεί από τη σταλινική αντίληψη: τη βίαιη, δηλαδή, κατάληψη της εξουσίας. Βέβαια, το ΚΚΕ ήθελε και διακήρυσσε την πολιτική της εθνικής ενότητας, κυρίως όμως στο βαθμό που η πολιτική αυτή θα του άνοιγε την προοπτική της εξουσίας».

Θα ήταν τελείως παράδοξο αν το ΚΚΕ, ακολουθώντας την πολιτική της «εθνικής ενότητας» (ανεξάρτητα από το ότι αυτή ήταν λαθεμένη), παραμέριζε από τον ορίζοντά του την προοπτική της εξουσίας. Όμως ο συγγραφέας δεν πήρε καν υπόψη του ότι το ΚΚΕ ακολούθησε τον κοινοβουλευτικό δρόμο συμμετέχοντας στην κυβέρνηση «εθνικής ενότητας» μετά από το Λίβανο, και πίστευε ότι θα επέβαλε τη διεξαγωγή αδιάβλητων εκλογών, τις οποίες εκτιμούσε ότι θα κέρδιζε το ΕΑΜ. Άρα τα περί βίαιης κατάληψης της εξουσίας ήταν ανύπαρκτα.

Αλλά υπάρχει και το εξής ερώτημα: γιατί είναι θεμιτή η χρήση της αστικής βίας, ενώ είναι αθέμιτη (τάχα σταλινικής αντίληψης…) η χρήση της λαϊκής βίας ενάντια σε μια μειοψηφία-δυνάστη της πλειοψηφίας του πληθυσμού; Και γιατί δεν είναι δημοκρατική κάθε μορφή πάλης (και η ένοπλη), όταν ένας λαός έτσι θα αποφασίσει να κάνει;

Σημειώσεις

20. Γ. Παπανδρέου, Ο Δεκέμβριος 1944, Καθημερινή, 2 Μάρτη 1948)

21. Θ. Τσάτσου, Ο Δεκέμβριος 1944, Αθήναι, 1945, Βιβλιοθήκη του Δημοκρατικού Σοσιαλιστικού Κόμματος)

22. Ιωάννα Παπαθανασίου, «Διαμάντι της Αντίστασης ή Πεπονόφλουδα της αγγλικής πολιτικής», στο συλλογικό, Δεκέμβρης 1944, Μύθοι και Πραγματικότητες, σελ 55, εκδ. η Αυγή, 8 Δεκέμβρη 2013)

23. Δεκέμβρης 1944, Εκδόσεις Επικαιρότητα, σελ 215)

24. Λεωνίδας Κύρκος, Ανατρεπτικά, σελ 129, εκδ. Προσκήνιο, 1995

25. Mark Mazower, Πρόλογος στο Συλλογικό Μετά τον Πόλεμο, σελ 14, εκδ. Αλεξάνδρεια, 2004

26. Ό.π.

27. Σύμφωνα με μία μαρτυρία που αφορά τη σοβιετική στρατιωτική αποστολή: «Ήταν σύμβουλοι διαπιστευμένοι. Δεν εκδηλώνονταν παρά μονάχα σε έναν άνθρωπο, τον καθοδηγητή του Κόμματος. Δεν ήταν άνθρωποι που φλυαρούσαν. Πάντως, γεγονός αναμφισβήτητο είναι ότι εκεί που έπρεπε να πάρουν θέση για θέματα καθοριστικά, παίρνανε. Όχι οι ίδιοι, έπαιρνε η Σοβιετική Ένωση. Φυσικά ήταν ενημερωμένοι, έπαιρναν μέρος σε συσκέψεις με την ηγεσία του ΚΚΕ, αλλά είχαν και ξεχωριστές συναντήσεις. Στις παραμονές της σύγκρουσης του Δεκέμβρη, ο Ποπώφ γνωρίζει και συστήνει όχι συνθηκολόγηση, αλλά στάση ενεργητική». (Φοίβος Ο. Οικονομίδης, Το σύνδρομο του Οδυσσέα, σελ 37, εκδ. Ορφέας, Αθήνα, 1999). Ο συγγραφέας αναφέρεται σε μια μαγνητοφωνημένη συνομιλία του με το Βάσο Γεωργίου (27 Νοέμβρη 1997), προσωπικό γραμματέα του Γ. Σιάντου.

28. Κεντρικά Κομματικά Αρχεία Βουλγαρίας, όπως παρατίθεται στο Φοίβος Οικονομίδης, Ο Δεκέμβρης του 44’ κι η διεθνής σημασία του, σελ 67, εκδ. Ορφέας

29. Βάσος Μαθιόπουλος, Ο Δεκέμβριος του 44’, σελ 90, εκδ. Νέα Σύνορα – Λιβάνη, 1994

30. Ό.π. σελ 357

31. Stathis Kalyvas@Skalyvas

32. Γεωργίου Κ. Σ. Τσολάκογλου, Απομνημονεύματα, σελ 165, εκδ. Ακρόπολεως, 1959

33. Στάθης Καλύβας «Η επιλογή της βίαιης ρήξης», Το Βήμα, 5 Δεκεμβρίου 2004

Η τρίτη Κυριακή είναι η τελική

Από νικηφόρους δεύτερους γύρους είχαμε χορτάσει η αλήθεια είναι πέρυσι το μάη, καιρός ήταν να πάρουμε επιτέλους τη νίκη και σε έναν τρίτο, λίγο πριν από τη στρόγγυλη επέτειο των δεκεμβριανών. Και δε θα σου κρύψω σφε αναγνώστη –γιατί δεν το κάνουμε ποτέ και δεν ωφελεί σε τίποτα- πως αυτή η επικράτηση ήταν ίσως η πιο γλυκιά απ’ όλες, βγάζοντας οπαδικά σχεδόν ένστικτα σε όλους όσους βρεθήκαμε χτες το απόγευμα στο εκλογικό κέντρο της λασυ, κάτω από τα γραφεία του κουκουέ στην καισαριανή. Από σήμερα μπορούν να αρχίσουν οι σκέψεις για την επόμενη μέρα, τις δυσκολίες και τα προβλήματα, χτες όμως η μέρα ανήκε εξ ολοκλήρου στα επινίκια.

Γιατί ήταν η πιο γλυκιά και πωρωτική; Αφενός γιατί ήρθε στην ιστορική καισαριανή με τους τόσο ισχυρούς συμβολισμούς, όπου αποκαταστάθηκε η φυσική τάξη των πραγμάτων. Ζήτω οι διακόσιοι της καισαριανής, δήμαρχος και πάλι κομμουνιστής, όπως έλεγε και το χτεσινό σύνθημα που φώναζαν οι σφοι. Αφετέρου γιατί ήρθε κόντρα σε θεούς και δαίμονες. Πόσοι πίστευαν ειλικρινά δηλ πέρσι το μάη, που χάθηκε για μία μόνο ψήφο η συμμετοχή μας στο δεύτερο γύρο και φαινόταν να κολλάει η ένσταση στα γρανάζια της γραφειοκρατίας, ότι θα είχαμε τέτοια ριζική ανατροπή σκηνικού σε μερικούς μόλις μήνες; Και πως δε θα λειτουργούσε ο συνήθης νόμος της αδράνειας (πού να τρέχεις μωρέ τώρα να αλλάζεις δήμαρχο) ή τα εκβιαστικά διλήμματα με κεκτημένη ταχύτητα από τον προηγούμενο γύρο και το κριτήριο της χλωρίνης κλινέξ: αυτόν ξέρετε, αυτόν εμπιστεύεστε, για να σας χαρατσώσει με νωπή λαϊκή εντολή;

Αφετρίτου και σημαντικότερο. Αυτή η νίκη δεν ήρθε με ψήφους συμπάθειας των ουδέτερων απέναντι σε έναν μνημονιακό υποψήφιο, όπως στην πάτρα και σε άλλες περιπτώσεις. Αλλά κόντρα στο πασόκ της νέας εποχής, που γνωρίζοντας τις ιδιαιτερότητες της περιοχής, έβαλε υποψήφιο από το αριστερό ρεύμα, τον κοντόσταυλο ή κοντοσταύλο (που εμείς τέλος πάντων χάριν συνεννόησης μεταξύ μας τον λέγαμε τουλίσα), που είχε σχετικά συγκρατημένη στάση αναμονής αυτό το μεταβατικό δίμηνο, αλλά είχε καλέσει τον κόσμο να αφουγκραστεί το σκοπευτήριο και τους νεκρούς της καισαριανής, για να τον ψηφίσει(!), λες και αυτοί θυσιάστηκαν για έναν καλύτερο καπιταλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο και διαπραγμάτευση με τα μεγάλα ιμπεριαλιστικά κέντρα ή με το κράτος για το καλλικρατικό πλαίσιο.

Και ξέρεις σφε αναγνώστη τι είναι να βλέπεις να χάνει την καρέκλα μετά από δύο μόλις μήνες, ίσα-ίσα για να γλυκαθεί, μία δύναμη που τα δίνει όλα για αυτήν; Ξέρεις τι (πώς το λένε, πώς το λένε… α ναι) γκάβλα είναι, όπως το λέμε εμείς οι βέροι καισαριανιώτες από την τούμπα να βλέπεις τις φάτσες των άλλων, μερικά τετράγωνα πιο κάτω, σα να γυρνούσαν από κηδεία; Και να θες να τους τρολάρεις λιγάκι (τόσο δα να): τι έγινε ρε παιδιά; Γιατί δεν χαίρεστε; Αφού η αριστερά δε νίκησε πάλι; Ή ξέρω εγώ να το παίξεις ντεμέκ δικός τους, να πάρεις περισπούδαστο ύφος παντογνώστη των γηπέδων και να αποφανθείς: ο σαμαράς το έστησε, φως φανάρι. Σύριζα ημίχρονο, κουκουέ τελικό.

Ή να γυρνάς μετά στο σπίτι και να διαβάζεις για τον τίμιο αγώνα του γιώργη (δηλ του τουλίσα, δηλ του τίμιου οπορτουνιστή) και να σου ανεβαίνει το αίμα στο κεφάλι με τις (ω ναι) ίσες αποστάσεις της ανταρσυα και του τοπικού, δημοτικού της σχήματος, που μας έβαλε όλους μαζί στο ίδιο τσουβάλι στην ανακοίνωσή του; Και οι επίσημες ιστοσελίδες του σύριζα να έχουν πρώτο θέμα την αποχή που έφτασε στο 67%; Σαν τις οπαδικές φυλλάδες μετά από ντέρμπι, όπου ηττήθηκε η ομάδα τους και το ρίχνουν στον καλαματιανό, χωρίς να γράφουν καν το αποτέλεσμα; Γιατί η αντίληψη για τον πολιτικό-αθλητικό στίβο είναι περίπου σαν αυτή του μαζεστίξ στους ολυμπιακούς αγώνες: με βεβαιότητα για τη νίκη. Αλλά αν τυχόν αυτή δεν έρθει, τότε είναι σίγουρο πως ο στίβος ήταν πολύ βαρύς και τα αγριογούρουνα είχαν φάει κάτι αηδίες, κτλ.

Πώς να μην τους πληρώσεις κι εσύ λοιπόν με το ίδιο οπαδικό νόμισμα; Ηλία σταμέλο, δήμαρχο σε θέλω (δεν ακούστηκε αλλά θα μπορούσε). Βγαίνουν τα πρώτα δώδεκα τμήματα, ανακοίνωση από την ντουντούκα ογδόντα ψήφους πάνω η λασυ, συγκρατημένη αισιοδοξία, δεν ξέρουμε εξάλλου και από ποια περιοχή είναι, για να έχουμε κάποιο μέτρο σύγκρισης. Νέα ανακοίνωση, σε τριψήφια επίπεδα η διαφορά, βρε λες; Αλλά ας μη βιαστούμε, τίποτα δεν τελειώνει πριν από το τελικό σφύριγμα, κι άλλα αθλητικά κλισέ. Όσο προχωράει όμως η καταμέτρηση, η εικόνα παγιώνεται κι εμείς μαντεύουμε από τα χαμόγελα την επόμενη ανακοίνωση και περιμένουμε με σηκωμένα χέρια για την αποθέωση: ωωω.. μαντάς 120, γκόρτσος μηδέν! Όλε-όλε. Μένουν μόνο τρία τμήματα και η διαφορά είναι κάπου στις 250 ψήφους. Κι αστυνομικό να είναι το τελευταίο, δε γυρίζει λέμε! Τελικό αποτέλεσμα: λασυ 51,52% και 3.917 ψήφους, ακριβώς δύο χιλιάδες παραπάνω από το σημαδιακό 1917 και χίλιες τόσες πάνω από τις ψήφους της λασυ την πρώτη κυριακή. Πέντε στα πέντε, πέντε, πέντε!

 Ουρανομήκεις ζητωκραυγές, θυελλώδικα χειροκροτήματα, θεοδωράκης στα μεγάφωνα, κόντρα θεοδωράκης. Παιδιά να το ξανακάνουμε, κάντε κι εσείς μια ένσταση. Ένσταση στην ένσταση των κομμουνιστών! Βγαίνουν οι κόκκινες σημαίες, κάποιοι μερακλήδες μοιράζουν κοκορέτσι κι εξοχικό, μαζί με κόκκινο κρασί –το ροζέ είναι της παρηγοριάς για τους από κάτω. Έρχεται ο γγ, δοκιμάζει τα μεζεδάκια και τα κεράσματα, απευθύνει χαιρετισμό, καταφτάνει χαμογελαστός κι ο σελέκος του χαϊδαρίου, ανάμεσα σε πλήθος άλλους: η παντελάκη, η καφαντάρη, η ο γόντικας και η διαμάντω, ο παρασκευάς, ο αρβανιτάκης, το μισό πγ. Δύο γιαγιάδες στέκουν στο μπαλκόνι τους, με φόντο ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο και χαζεύουν αποσβολωμένες από χαρά την κόκκινη λαοθάλασσα, που τους θυμίζει ίσως κάτι από τα παιδικά τους χρόνια.

-Και πότε αναλαμβάνει καθήκοντα ο σταμέλος;

-Τώρα θα τον πάμε σηκωτό ως το δημαρχείο.

Ξεκινάει η πορεία του θριάμβου ως την κεντρική πλατεία, στο ύψος της εκκλησίας και του μπούσουλα (της ψαροταβέρνας) με το μαγαζάτορα να υποδέχεται τους πελάτες του με το σήμα της λασυ στο πέτο. Μια καφετέρια τυχαίνει να κατεβάζει την ίδια ώρα τα ρολά, για το συμβολισμό της υπόθεσης. Οι κομμουνιστές κλείνουν τα μαγαζιά... θα γίνουνε σοβιετία... ποιος ξέρει αν θα γλιτώσουν οι τράπεζες κι οι καταθέσεις μας… σταλινικές εκκαθαρίσεις… έξι, έξι, έξι… (περίπου όση ήταν κι η αποχή, 66,6%).

Νικηφόρες κόρνες περαστικών οδηγών, περνάει κι ένας ταρίφας από το ψηφοδέλτιο του μαυρίκη (όχι του βαψομαλλιά, του καλού του χοντρού). Η εθνικής αντιστάσεως κλείνει κι ανοίγει μόνο για να περάσει το λεωφορείο της γραμμής. Το γλέντι στήνεται, το ίδιο και ο χορός, ακούγεται στο τσακίρ κέφι κι ένα χασικλίδικο, αλλά σήμερα όλα επιτρέπονται..

Στον επίλογο... ή μάλλον δεν είναι επίλογος αλλά αφετηρία. Συνεπώς κλείνω την ανάρτηση με μερικές φωτογραφίες και στιγμιότυπα από την χτεσινή μέρα.

Τα γραφεία του πασοκ, που πωλούνται (όπως είναι επιπλωμένα) με αφίσες του συριζαίου υποψήφιου για το συμβολικό της υπόθεσης.

Σκόνη και θρύψαλλα, ό,τι είχε απομείνει από ένα περίπτερο του κοντοσταύλου στην κεντρική πλατεία

Οι σημαιοφόροι στα γραφεία του κόμματος στο δεύτερο όροφο

Και η μια γιαγιά του πρώτου ορόφου πάνω από τα γραφεία της λασυ

Το ζεϊμπέκικο της νίκης από τον ηλία σταμέλο

Κι ο κόκκινος μπερές μιας συντρόφισσας.

Γιατί το κόμμα "μας καπελώνει" όλους...

Για την απεργία πείνας του Νίκου Ρωμανού

Για την ουσία της υπόθεσης του απεργού πείνας νίκου ρωμανού και τα όσα αυτονόητα ζητάει, έχουν προλάβει και τα έχουν πει, πολύ καλύτερα απ’ ό,τι θα τα έγραφα εγώ, άλλοι κόκκινοι ιστογράφοι (δες εδώ κι εδώ). Δε θα είχα λοιπόν τίποτα ουσιαστικό να προσθέσω για την εκδικητική στάση των μηχανισμών του αστικού κράτους, τα πολλαπλά και συνεχιζόμενα εγκλήματά τους που ξεκινάνε από το 08’ και τη δολοφονία του αλέξη γρηγορόπουλου, για τη στυγνή επιβεβαίωση του ταξικού χαρακτήρα του λεγόμενου «κράτους δικαίου», κτλ. Συνεπώς, από τη δική μου πλευρά θα ήθελα να σταθώ λίγο στις όποιες επιφυλάξεις τυχόν μπορεί να προβάλει κάποιος σφος αναγνώστης σχετικά με την υπόθεση, επαναδιατυπώνοντας κάποιες που έχω υπόψη μου και προσθέτοντας μερικές ακόμα, για να τις πιάσουμε συνολικά.

-Ο ρωμανός είναι αναρχικός των βορείων προαστίων.

Επιχείρημα που στην προκείμενη θυμίζει την αθλιότητα που αναπαραγόταν ευρύτατα στο διαδίκτυο κι εκτός αυτού, για την κομμουνίστρια της εκάλης κανέλλη, όταν της επιτέθηκε χυδαία ο κασιδιάρης και φραστικά, λίγους μήνες αργότερα, ο εξίσου χρυσαυγίτης στύλιος.

-Δεν πρόκειται για αγωνιστή του κινήματος, αλλά για επίδοξο ληστή τραπεζών.

Το οποίο συνεπάγεται όμως πως ο ρωμανός δεν καταδικάστηκε για τρομοκρατική δράση, αλλά με βάση το κοινό ποινικό δίκαιο. Κάτι που καθιστά ακόμα πιο προκλητική κι αδικαιολόγητη την απαγόρευση που του επιβλήθηκε.

-Πολλές καμπάνιες αλληλεγγύης των αναρχικών «λευτεριά στον τάδε ή στο δείνα» καταλήγουν σχεδόν να αυτοτρολλάρονται και να αυτοαναιρούνται, απομακρύνοντας με τον τρόπο τους τον κόσμο, αντί να τον ενημερώνουν και να φωτίζουν κάθε περίπτωση: ποια είναι τα δεδομένα, ο στόχος, τα αιτήματα, κτλ.

Αυτό δε μας απαλλάσσει ωστόσο από την ευθύνη να μαθαίνουμε τι ισχύει και να παίρνουμε θέση σε αντίστοιχες περιπτώσεις.

-Ναι αλλά το κίνημα αλληλεγγύης γύρω από το πρόσωπό του προσπαθεί να προσδώσει πολιτικά-κινηματικά χαρακτηριστικά εκεί που δεν υπάρχουν. Χώρια το αντικομματικό μίσος που ξερνάνε στις πορείες τους, όταν συναντάν τα γραφεία του κκε, πχ στην εγνατία, στο κέντρο της θεσσαλονίκης –όπως θα γνωρίζουν από πρώτο χέρι όσοι έχουν ζήσει στη λδ του βορρά. Κι είναι ζήτημα τι θα γίνει αν κοπεί το νήμα της ζωής του ρωμανού και μάλιστα τόσο κοντά στην επέτειο της 6^ης δεκέμβρη και της δολοφονίας του γρηγορόπουλου από τον κορκονέα.

Θα μου πεις, είναι τόσο ηλίθια τα κρατικά, αστικά επιτελεία κι η κυβέρνηση, για να αφήσουν σε αυτή τη συγκυρία ένα φυλακισμένο να πεθάνει στα χέρια τους; Δεν μπαίνει ζήτημα για την ηλιθιότητά τους όμως –κι αν έμπαινε, δεν ξέρω πολλούς που θα αμφέβαλλαν γι’ αυτήν, χωρίς προφανώς η βλακεία τους να αποτελεί ελαφρυντικό στοιχείο. Το τελευταίο διάστημα εξάλλου έχουν αποδείξει πολλές φορές πως η τακτική τους είναι να τραβάν το σκοινί, για να δούνε αν/πόσο τους παίρνει, οπότε είναι πολύ πιθανό να κοπεί κάποτε και να τους μείνει στα χέρια.

Σε όλα αυτά κι όσα άλλα μπορεί να προσθέσει κανείς ως επιφυλάξεις για το ρωμανό και τον πολιτικό χώρο στον οποίο τοποθετείται ιδεολογικά, η μόνη απάντηση είναι: ναι, ίσως, αλλά: δεν είναι αυτό το ζήτημα. Δεν είναι αυτό το διακύβευμα που κρίνεται, το επίδικο (για να πιάσουμε όλα τα κινηματικά ιδιόλεκτα), δεν είναι η ουσία του πράγματος. Η ουσία είναι να μην πεθάνει ο ρωμανός και να ικανοποιηθούν, έστω την ύστατη στιγμή, τα αυτονόητα και απόλυτα δίκαια –ακόμα και με τα μέτρα της δικής τους ταξικής δικαιοσύνης- αιτήματά του.

Γιατί μπορεί να ενδιαφέρει τους κομμουνιστές αυτή η υπόθεση;

Πέρα από το προφανές που αναλύσαμε ως εδώ για την κατάφορη αδικία εις βάρος του απεργού πείνας, υπάρχει κι ένας ακόμα πολύ σοβαρός λόγος. Ότι αυτά μπορεί να τα βρούμε μπροστά μας στο άμεσο, προσεχές μέλλον, οπότε θα λειτουργήσουν ως προηγούμενο που άνοιξε δρόμους. Όπως ακριβώς η (κατα)δίκη ατόμων που κατηγορούνταν για συμμετοχή στη 17ν (η οποία δεν αποδείχτηκε ποτέ), κατ’ ουσίαν με βάση τα φρονήματα και τη δράση τους ήταν η πρώτη «πειραματική» εφαρμογή του εκτρωματικού τρομονόμου. Η καταγγελία των παραπάνω και του ευρύτερου κρατικού σχεδιασμού δε σηματοδοτεί προφανώς καμία ταύτιση-συμμαχία-υπεράσπιση συνολικά της 17ν και του ρόλου της.

Θα σημειώσω παρενθετικά πως μία από τις βασικές κατευθύνσεις της λαϊκής συμμαχίας που βάζει στη δουλειά του το κόμμα, είναι πως απευθυνόμαστε σε όλους τους εργαζόμενους, με βάση την ταξική τους θέση, ανεξάρτητα από το τι ψήφιζαν τα προηγούμενα χρόνια. Επικρατεί δηλ το ταξικό κριτήριο κι όχι ο γεωγραφικός σχεδιασμός δεξιοί-αριστεροί, που στενεύει και περιορίζει τη βάση αυτού του καλέσματος. Δεν ισχυρίζομαι πως σε αυτή την περίπτωση υπάρχει αντίστοιχη, ταξική σκοπιά ή ότι άπτεται άμεσα της  συγκρότησης της λαϊκής συμμαχίας –αν και αφορά συνολικά το μέτωπο υπεράσπισης των δημοκρατικών ελευθεριών. Ωστόσο, τηρουμένων των αναλογιών, αυτό που πρέπει να μας απασχολεί είναι η ουσία της υπόθεσης, ανεξάρτητα από την ιδεολογική-πολιτική τοποθέτηση του ατόμου που εμπλέκεται (αντιεξουσιαστής, κτλ). Κλείνει η παρένθεση.

Τι συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα;

Κάποιοι μιλάνε εκ του πονηρού για τείχος σιωπής από την πλευρά του κουκουέ, επιχειρώντας ενδεχομένως να αντλήσουν πολιτική υπεραξία από αυτό το θέμα εις βάρος του κόμματος. Και μόνο η αναφορά του χτεσινού ρίζου θα αρκούσε για να καταρρίψει καταρχάς την αβάσιμη κατηγορία. Παράλληλα είναι σκόπιμο, κατά την ταπεινή μου γνώμη, να βγάλει άμεσα το κόμμα μια ανακοίνωση σχετικά με το ζήτημα και την ανάλγητη, εκδικητική στάση του αστικού κράτους. Αλλά η έμπρακτη αλληλεγγύη δεν περιορίζεται σε αυτές τις πρωτοβουλίες.

Αυτό το αγκάθι πάντως δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο κάποιων «κακόψυχων σταλινικών», όπως θα ήθελαν να το ερμηνεύσουν και να το γενικεύσουν κάποιοι, αλλά πτυχή μιας συνολικής παθογένειας, που συναντάται στον ένα ή τον άλλο βαθμό σε όλους τους χώρους. Και βασίζεται στη λογική πως η αλληλεγγύη μας σταματά στα όρια της δικής μας οργάνωσης ή έστω του ευρύτερου, σύμμαχου χώρου και έξω από αυτά αποκτά στην καλύτερη συμβολικό χαρακτήρα –εάν υπάρχει. Υπάρχουν πολλά χαρακτηριστικά παραδείγματα που δείχνουν από την ανάποδη τις επιλεκτικές ευαισθησίες κάποιων αλληλέγγυων (από την απουσία τους στα αγροτοδικεία και τις δίκες των κομμουνιστών που εμπόδισαν στον πόλεμο της γιουγκοσλαβίας τη διέλευση των νατοϊκών στρατευμάτων, μέχρι άλλες πιο πρόσφατες περιπτώσεις). Όπως αντίστοιχα κι αρκετά παραδείγματα εκατέρωθεν που ξεπερνάνε το παραπάνω στερεότυπο –αναφέρω ενδεικτικά ως πιο κοντινό σε μένα τη δίκη του ναρίτη πατέρα μου, που διαδήλωνε το 99’, στον πρώτο διαγωνισμό του ασεπ.

Αυτά δεν τα επικαλούμαι για να συμψηφίσω ή να δικαιολογήσω οτιδήποτε, αλλά για να καταδείξω μια γενική κατάσταση και την επιτακτική ανάγκη να αλλάξει ριζικά. Οι κομμουνιστές δεν έχουν τίποτα να περιμένουν ή να κερδίσουν ως αντάλλαγμα από τη δική τους στάση. Ούτε πιο συμπαθείς θα γίνουν σε συγκεκριμένους χώρους με παράδοση ετεροπροσδιορισμού, ούτε θα εξαργυρώσουν με εκλογικά ψηφαλάκια τη στάση τους, για να γίνουν αριστερή κυβέρνηση. Οφείλουν όμως να πάρουν θέση, ακριβώς γιατί είναι κομμουνιστές και νιώθουν σύντροφό τους (όχι με τη στενή οργανωτική έννοια, αλλά με την ευρύτερη σημασία της λέξης) και συμπαραστέκονται αμέριστα σε όποιον τρέμει από αδικία ή την υφίσταται.