Το απεμπλουτισμένο πρόγραμμα του 15ου

Αν κάποιος εμπιστευόταν έναν οπαδό του «απεμπλουτισμένου» προγράμματος που ψηφίστηκε στο 15^ο συνέδριο, θα πίστευε ότι υπάρχουν, από τη μια μεριά ένα καλό, σχεδόν syriza friendly πρόγραμμα που μιλάει για το ααδ μέτωπο και από την άλλη μια σεχταριστική ηγεσία μορμόνων που το καταπατά (το πρόγραμμα) και σκοπίμως δεν το πραγματοποιεί (το μέτωπο), με την άρνηση κάθε συνεργασίας και την προβολή μαξιμαλιστικών στόχων.

Ας δούμε τι ισχύει στην πραγματικότητα.

Στο τρίτο μέρος του, το πρόγραμμα του κκε μιλάει για το μέτωπο, το πρόβλημα της εξουσίας και τον χαρακτήρα της επανάστασης. Εκεί αναφέρει μεταξύ άλλων και τα εξής: το μέτωπο στην αρχική του φάση, ξεκινά σαν συσπείρωση κυρίως κοινωνικών δυνάμεων γύρω από αντιιμπεριαλιστικά αντιμονοπωλιακά αιτήματα και στόχους, από επιμέρους μέτωπα πάλης... Συνεπώς έχουμε ένα πρώτο βασικό συμπέρασμα. Η βάση της συμμαχίας που προτείνει το ααδμ είναι κοινωνική. Πώς εκφράζεται όμως σε πολιτικό επίπεδο;

Οι δυνατότητες του ααδμ για αλλαγή του πολιτικού συσχετισμού αυξάνονται, όσο αναπτύσσεται η ταξική πάλη κι η πολιτική πείρα της εργατικής τάξης κι ενισχύεται η δύναμη του κκε (...) Οι πολιτικές συνεργασίες για να σταθούν και να στερεωθούν πρέπει να στηρίζονται σε υπαρκτές κοινωνικές διεργασίες και συσπειρώσεις.

(Οι υπογραμμίσεις στο πρωτότυπο δικές μου)

Με άλλα λόγια, ο (πρωτίστως) κοινωνικός χαρακτήρας του μετώπου, δεν αποκλείει τις πολιτικές συνεργασίες αλλά προϋποθέτει να εκφραστούν σε κοινωνικό επίπεδο, να πατάνε σε υπαρκτές κοινωνικές διεργασίες και συσπειρώσεις. Αλλιώς πρόκειται για τεχνητή συγκόλληση με συμφωνία κορυφών από τα πάνω, που μακροπρόθεσμα είναι καταδικασμένη σε πολιτική χρεοκοπία.

Όταν για παράδειγμα συγκροτήθηκε η νας το 2002 για τις αυτοδιοικητικές εκλογές, κυρίως με δυνάμεις του κκε και του δηκκι, υπήρχε ήδη μια προεργασία στο εργατικό κίνημα στα πλαίσια του παμε, που την προετοίμασε σε κοινωνικό επίπεδο. Μπορεί αυτή η συνεργασία να μην έδωσε εντυπωσιακά αποτελέσματα και να μην κράτησε σε βάθος χρόνου, αλλά επιχειρήθηκε σε σωστή και σταθερή βάση, όχι καιροσκοπικά (δηλ. οπορτουνιστικά, όπως το λέμε στη δική μας διάλεκτο).

Όποιος δηλώνει σήμερα οπαδός της ενότητας γενικά κι αφηρημένα και προωθεί μια λογική «παναριστεράς», οφείλει πρώτα να καταδείξει στο επίπεδο της κοινωνίας τις διεργασίες που την ετοιμάζουν και της παρέχουν μια στέρεα κοινωνική βάση για την συγκρότησή της, ώστε να μην έχει την κατάληξη άλλων τέτοιων εγχειρημάτων του παρελθόντος. Κι οφείλει να τις καταδείξει πρωτίστως στο εργατικό κίνημα. Εκεί δηλ που η «παναριστερή ενότητα» δίνει τη σκυτάλη στον αντιμνημονιακό χυλό και στη συνεργασία της αυτόνομης παρέμβασης με την πασκε.

Στην ίδια σελίδα το πρόγραμμα του κόμματος λέει: το κκε επιδιώκει τη συνεργασία με πολιτικές δυνάμεις που αποδέχονται την αναγκαιότητα σύγκρουσης με τον ιμπεριαλισμό και τα πολυεθνικά μονοπώλια... Αυτό το σημείο και μόνο αρκεί να εξηγήσει γιατί απορρίπτουμε την πολιτική συνεργασία με το σύριζα, πχ σε εκλογικό επίπεδο, πόσο μάλλον στα πλαίσια μιας «αριστερής κυβέρνησης».

Μήπως όμως, με βάση αυτό ακριβώς το σημείο, θα έπρεπε να επιδιώκουμε πολιτική συνεργασία πχ με τις δυνάμεις της ανταρσύα, που βρίσκονται πολιτικά πιο κοντά σ’ εμάς; Γιατί απορρίπτουμε αυτό το ενδεχόμενο;

Κατά τη γνώμη μου, η απάντηση βρίσκεται στην αμέσως επόμενη παράγραφο του προγράμματος. Το κκε αντιμετωπίζει τα άλλα κόμματα, όχι μόνο με βάση τις διακηρύξεις, το πρόγραμμα και τους στόχους τους, αλλά κι από το πώς υπερασπίζονται τα ζωτικά συμφέροντα των εργαζομένων και στηρίζουν τους αγώνες τους. Πάνω σε αυτό σημείο υπάρχει προφανώς βαθύτερη διαφωνία και η πολιτική εκτίμηση ότι τα σχέδια του καθενός υπηρετούν διαφορετικές, αποκλίνουσες στρατηγικές.

Εν πάση περιπτώσει, το πρόγραμμα του κκε αναφέρει ότι αυτή η επιδιωκόμενη συνεργασία μπορεί να εκφραστεί με τη μορφή συντονισμού, συσπειρώσεων και κοινής δράσης για ορισμένα συγκεκριμένα προβλήματα. Κι η εμπειρία της κοινής δράσης θα δείχνει κατά πόσο είναι δυνατή η διεύρυνσή της, κατά πόσο μπορεί να εξελιχθεί στη συνέχεια σε πολιτική συμφωνία.

Ίσως αυτό να θυμίζει σε κάποιος συντρόφους τη λογική της ενότητας πάνω στο πρόβλημα (που μένει στις συνέπειες χωρίς να αντιμετωπίζει τις αιτίες) και να μην τους βρίσκει σύμφωνους. Προσωπικά πάντως αντιλαμβάνομαι την όποια κοινή δράση στα πλαίσια της λογικής που περιγράφει το γνωστό τσιτάτο του λένιν: μαζί να χτυπάμε, χωριστά να βαδίζουμε. Και θεωρώ ένα καλό αντίστοιχο παράδειγμα τέτοιας δράσης την περίπτωση της χαλυβουργίας και της αλληλεγγύης στον ηρωικό αγώνα των απεργών, όπου φάνηκαν τόσο οι δυνατότητές της, όσο και τα όρια ή οι περιορισμοί της (πχ μετά την επίσκεψη της χρυσής αυγής έξω από το εργοστάσιο και τις αντιδράσεις κάποιων χώρων που την χρέωσαν στο παμε).

Σε κάθε περίπτωση, τα πολιτικά κόμματα που συμμάχησαν πχ με το κκε για τη συγκρότηση του εαμ, δεν είχαν πολύ μεγαλύτερη εμβέλεια από αυτήν που έχουν σήμερα κάποιες οργανώσεις του εξωκοινοβουλίου. Και δε θεωρώ απίθανο ένα κομμάτι αυτού του χώρου να συμμαχήσει μελλοντικά με το κόμμα για τη συγκρότηση ενός άλλου μετώπου. Αρκεί να μη λησμονούμε πως αυτό είναι το τελευταίο, το λιγότερο σημαντικό βήμα κι ότι αυτό που προέχει είναι η δουλειά μες στις μάζες κι η οργάνωση του λαού, που ήταν κι η βασική δύναμη, η ψυχή του εαμ, εκείνη την εποχή.

Δεύτερο ζήτημα: μήπως είναι σεχταρισμός να προβάλλουμε σε πρώτο πλάνο το στρατηγικό στόχο της λαϊκής εξουσίας, αντί για κάποια άμεσα μεταβατικά αιτήματα; Ας ανατρέξουμε στην ίδια πηγή.

Στη σελίδα 31 το πρόγραμμα του κκε λέει για το πλαίσιο πάλης του μετώπου ότι δε μπορεί να είναι οποιοδήποτε ελάχιστο προγραμματικό πλαίσιο, πολύ περισσότερο δε μπορεί να αποτελεί πλαίσιο διαχείρισης της κρίσης του συστήματος.

Στη σελίδα 27 αναφέρει ότι σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια ο αγώνας αυτός (η ααδ γραμμή πάλης) συνδέεται περισσότερο κι εντάσσεται οργανικά στον αγώνα για την ανατροπή του καπιταλισμού.

Ενώ λίγο πιο κάτω συμπληρώνει ότι το κκε παράλληλα με τη δουλειά που κάνει για την ανάπτυξη του μετώπου, διατηρεί την (πολιτική, ιδεολογική, οργανωτική) αυτοτέλειά του και θεωρεί άμεσο, πρακτικό καθήκον να εκθέτει ανοιχτά στο λαό το πρόγραμμά του, να προβάλλει την αναγκαιότητα κι επικαιρότητα του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού, να δουλεύει ενεργά για την κατανόησή τους.

Κάποιοι θεωρούν το τελευταίο εκλογικό αποτέλεσμα ως αδιάψευστο κριτήριο για την αποτυχία της τακτικής και των επιλογών του κκε. Στην ίδια σελίδα ωστόσο (27) το πρόγραμμα λέει χαρακτηριστικά ότι η ωρίμανση των προϋποθέσεων για τη σοσιαλιστική, επαναστατική αλλαγή δε θα είναι έργο μιας πράξης, αλλά αποτέλεσμα μιας διαδικασίας με ανοδικές και καθοδικές στιγμές και φάσεις, στροφές και καμπές οι οποίες θα καθορίζονται από... (κι αναλύει μια σειρά παραμέτρους, σχετικές με τον υποκειμενικό παράγοντα).

Αξίζει να σημειώσουμε ακροθιγώς και κάτι ακόμα, σχετικά με το περιβόητο ζήτημα της εξάρτησης. Το πρόγραμμα του κόμματος κάνει λόγο για ενδιάμεση κι εξαρτημένη θέση της ελλάδας στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, ενώ εισαγωγικά επισημαίνει ότι ιστορικά το κκε συνέδεε την πάλη για σοσιαλισμό με την πάλη για εθνική ανεξαρτησία και δημοκρατία, για μια ελλάδα ανεξάρτητη από ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς.

Ωστόσο στην πρώτη κιόλας παράγραφο του τρίτου μέρους γίνεται αναφορά στις εσωτερικές εξελίξεις και την αλλαγή θέσης της χώρας στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, που συνέβαλαν στην περαιτέρω ωρίμανση των υλικών προϋποθέσεων για το σοσιαλισμό. Κι αμέσως παραπάνω σημειώνει: ο ελληνικός λαός θα απαλλαγεί από τα δεσμά και τις συνέπειες της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης, όταν η εργατική τάξη με τους συμμάχους της πραγματοποιήσει τη σοσιαλιστική επανάσταση και προχωρήσει στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού. Τότε, και όχι σε κάποιο ενδιάμεσο στάδιο, πριν από αυτήν.

Εν κατακλείδι, δε γνωρίζω αν το επόμενο συνέδριο του κκε θα είναι προγραμματικό κι αν θα ψηφίσει καινούριο πρόγραμμα (αν ναι, χρειάζεται κι η σχετική τεκμηρίωση: σε ποια σημεία θα αλλάξει και για ποιο λόγο). Αλλά το ισχύον πρόγραμμα, ακόμα και στην... απεμπλουτισμένη του μορφή, παρέχει μια πολύ σαφή και στέρεα βάση, ώστε να μην το (παρ)ερμηνεύουν κατά το δοκούν, για να το φέρουν στα μέτρα τους, οι κάθε λογής φανατικοί «υποστηρικτές» του.

Το αυτό σου και την υπογραφή σου

Αν οι υπογραφές μπορούσαν να αλλάξουν τον κόσμο, θα ήταν παράνομες.

Αυτή είναι η πρώτη αυθόρμητη σκέψη που σου έρχεται στο μυαλό, όταν βλέπεις πχ ένα σεκίτη να σε πλησιάζει με το χαρτί στο χέρι υψωμένο για να υπογράψεις ένα σωρό πράγματα: να σταματήσει ο πόλεμος, ο καπιταλισμός, η κυβέρνηση, να υπάρχει το σεκ, κτλ. Κι εκεί είναι που σκέφτεσαι. Εδώ δε σταμάτησαν τόσες διεθνείς προσωπικότητες που έκαναν έκκληση για αυτό το θέμα, την εκτέλεση του μπελογιάννη. Θα καταφέρουμε εμείς να ρίξουμε το μνημόνιο;

Κλικ ΕΔΩ στη λεζάντα και.. υπογράψτε  παρακαλώ!

Κι όμως, οι υπογραφές μπορούν να γίνουν ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο πίεσης, αρκεί να προσέχει κανείς που το βάζει και πού όχι –πχ σε δηλώσεις μετανοίας, υποταγής και νομιμοφροσύνης- όπως λέει η γνωστή φράση που υπονοείται στον τίτλο της ανάρτησης. Κι αρκεί να μην παίρνουν κάποιοι τοις μετρητοίς τον παραλληλισμό και φοβούνται μην τυχόν κολλήσουν ερυθρά, κουκουεδισμό και άλλα πολιτικά, μεταδοτικά νοσήματα, υψηλής επικινδυνότητας για το σύστημα, επειδή θα βάλουνε την υπογραφή τους για να στηρίξουν μια πρόταση νόμου των κομμουνιστών.

Εν πάση περιπτώσει η κίνηση του κόμματος για συλλογή υπογραφών στήριξης της πρότασης νόμου που κάνει για την κατάργηση του μνημονίου και των δανειακών συμβάσεων έχει τη δική της σημασία. Ακόμα κι αν αυτή εξαντλούταν στην αποκάλυψη του ρόλου των άλλων πολιτικών δυνάμεων –που δεν είναι αυτός ο σκοπός μας. Κι έχει ενδιαφέρον να ρίξει κανείς, με αθώα κινηματική περιέργεια, μια ματιά στη σύνθεση της λίστας με τα ονόματα και τις υπογραφές.

Θα είναι σίγουρα μια ευχάριστη αλλαγή από τις ατέρμονες συζητήσεις και τα ρεπορτάζ για τη λίστα λαγκάρντ, όπου κάποιοι κάνουν σα να ανακαλύπτουν σήμερα την αμερική –η οποία ανακαλύφτηκε από τον κολόμβο σαν... προχτές, πεντακόσια τόσα χρόνια πριν, την ίδια μέρα (12 οκτώβρη) με την απελευθέρωση της αθήνας, το 44’. Τότε που νομίζαμε ότι είχαμε μπροστά μας ένα Νέο Κόσμο (σοσιαλιστικό), αλλά τελικά την πατήσαμε σαν τους ομόχρωμούς μας, τους ερυθρόδερμους, και μείναμε με τις χάντρες και τα καθρεφτάκια που μας έταξαν στη βάρκιζα οι κονκισταδόρες.

Πρώτη απ’ όλες δεσπόζει η υπογραφή του προέδρου του τεε, που ξένισε αρκετούς συντρόφους μηχανικούς, αλλά εξηγείται από την αμέσως επόμενη υπογραφή, ενός δικού μας από τη διοικούσα επιτροπή του τεε, που προφανώς δούλεψε στοχευμένα για να αποσπάσει την πρώτη.

Κι αυτό δεν είναι το μόνο παράδειγμα που αποδεικνύει τη διευρυμένη σύνθεση της λίστας. Υπάρχει η υπογραφή του παπασπύρου, που ήταν παλιά στην αδεδύ (η οποία υπερψήφισε και στηρίζει την πρόταση νόμου του κόμματος). Και πολλές υπογραφές από το μαζικό κίνημα συνδικαλιστών που δραστηριοποιούνται στο συντονισμό πρωτοβάθμιων και πρόσκεινται πολιτικά στην ανταρσύα.

Κάτι που καθιστά εντελώς ακατανόητη τη στάση κάποιων σχημάτων στα δσ και τις συνελεύσεις φοιτητικών συλλόγων, όπου ψηφίζουν λευκό, γιατί λέει δεν προκρίνουν τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες έναντι των κινηματικών –κάτι που ισχύει προφανώς για όσους συντρόφους τους το έχουν υπογράψει. Κι αυτό ενώ η ανταρσύα προεκλογικά πρόβαλλε τη στήριξή της ως την πιο συνεπή αντι-μνημονιακή ψήφο –άλλο αν κάποιοι στα σχήματα παρασύρθηκαν και στήριξαν εκλογικά σύριζα τον περασμένο μαϊούνη.

Τι άλλες διευρύνσεις περιέχει η λίστα των υπογραφών;

Αρκετούς ναρίτες, ένα μέλος της ανταρσύα (που υπογράφει με αυτήν την πολιτική ιδιότητα), ένα μέλος των λαϊκών συνελεύσεων (που προφανώς είναι κάτι διαφορετικό από τις «δικές μας» λαϊκές επιτροπές) και κάποια μέλη του επιμορφωτικού συλλόγου γιάννης κορδάτος (διάβαζε εργατικός αγώνας). Περιέχει ακόμα ένα μέλος της κοε, ένα της αρεν, δυο-τρία μέλη του σύριζα κι έναν που υπογράφει ως μέλος του συνασπισμού (και όχι γενικά του σύριζα). Υπάρχει επίσης η υπογραφή κάποιου τσίπρα, αλλά πρόκειται μάλλον για απλή συν(επ)ωνυμία και το ίδιο ισχύει για τις υπογραφές του νίκου ζαχαριάδη και του γιώργου ρούσση (το επίθετο του γνωστού –και μη εξαιρετέου- ρούση γράφεται με ένα σίγμα).

Δύσκολα δηλ θα μπορούσε κανείς να πει ότι το κκε δίνει στη φόρα και στα νύχια της ασφάλειας μια λίστα οπαδών κι υποστηρικτών του που θα τους φακελώσουν οι αρχές, καθώς η σύνθεση της λίστας είναι πολύ ευρύτερη από ένα στενό κύκλο μελών και κοντινών επιρροών –κι αυτό ανεξάρτητα από τις όποιες ενστάσεις και προβληματισμούς για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Στη λίστα συναντάμε επίσης:

Δημοτικούς συμβούλους, προέδρους εργατικών κέντρων, εκπαιδευτικούς, και λοιπούς συνδικαλιστές από το μαζικό κίνημα.

Πολλούς γνωστούς καλλιτέχνες: καζάκος, λεοντής, έρη ρίτσου, θαλασσινός, τσακνής, πασχαλίδης, 38^ο φεστιβάλ κνε οδηγητή, εσύ να πάρεις πρέπει την εξουσία.

Αρκετούς πανεπιστημιακούς, όπως ο μαργαρίτης και ο αντώνης από το lenin reloaded, όπου μεταξύ άλλων συναντάμε το σοβιετικό κυριούλη κι έναν καθηγητή από τη συσπείρωση πανεπιστημιακών, του μαΐστρου και του απέκη.

Και μερικούς blogger, όπως αυτόν που υπέγραψε με την ιδιότητα sintaxiouhos.blogspot.gr.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον ωστόσο έχουν και οι υπόλοιπες ιδιότητες που δηλώνουν οι διάφοροι υπογράφοντες. Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία που συμπληρώνουν, στη λίστα των υπογραφών υπάρχουν:

-ένας αντιστασιακός που ήταν όμηρος σε γερμανικό στρατόπεδο

-ένας συνεργάτης των κκε-κνε, ένας φίλος του κκε, ένας φίλος σκέτο και ένας αντιπρόεδρος, επίσης σκέτο, χωρίς περαιτέρω επεξήγηση.

-ο πρόεδρος πκς βορείου ελλάδος που δεν έχει κάποια σχέση με την πανσπουδαστική.

-ένας διευθυντής μη κυβερνητικής οργάνωσης και ο υπεύθυνος του φεστιβάλ των green theater

-ένας employee, ένας δρ (δόκτωρ) κι ένας πρώην έφηβος βουλευτής.

-ένας ποδοσφαιριστής του ιδομενέα γαλατά.

-ένας δανειολήπτης και μια που υπογράφει ως απελπισμένη.

-μια «οικονομική μετανάστης – νεομετανάστρια;»

-η αγία ελληνική οικογένεια που υπέγραψε σύσσωμη με τις ιδιότητες: παππούς, γιαγιά, μητέρα, κτλ.

-μια μητέρα, μια ελληνίδα και μια αγωνίστρια, ελληνίδα μάνα, που συνδυάζει όλες τις ιδιότητες.

-καμιά δεκαριά απλά πολίτες, ένας απλά ελεύθερος πολίτης κι ένας έλλην πολίτης.

-τρεις που υπογράφουν με τη βασική ιδιότητά τους ως άνθρωποι!

-αρκετοί προλετάριοι, που υπέγραψαν με τη βασική ταξική τους ιδιότητα.

-ένας εργάτης που υπέγραψε κατά λάθος ως συνδικαληστής, με δύο ήτα, γιατί τόσα χρόνια με τους εργατοπατέρες της γσεε έχουμε ξεχάσει την αλφάβητο της ταξικής πάλης.

-ο γιος του χριστόφια (που δεν αποτελεί ιδιότητα, αλλά το αναφέρουμε για ενημερωτικούς λόγους).

-και κάποιοι που συμπλήρωσαν στο κουτάκι με την ιδιότητα τις λέξεις: καμία, τίποτα, όχι, χωρίς αξίωμα.

Σε κάτι λιγότερο από μια εβδομάδα έχουν μαζευτεί ήδη σχεδόν δέκα χιλιάδες υπογραφές, που συνεχώς αυξάνονται, ενώ πρέπει να συνυπολογίσει κανείς ότι τις πρώτες ώρες της λειτουργίας της, η σελίδα υπερφορτώθηκε και παραλίγο να κρασάρει το σύστημα.

Ένα στατιστικό που θα είχε αρκετό ενδιαφέρον είναι να δούμε πόσοι φτάνουν σε αυτήν τη σελίδα, μέσω συνδέσμου από κάποιον red blogger ή άλλα ιστολόγια, για να υπάρχει ένα μέτρο της σημασίας των ιστολογίων και του διαδικτύου εν γένει. Κάτι που το κόμμα δείχνει πλέον να το αντιλαμβάνεται. Κι αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως μια πρώτη κίνηση, που θα δώσει ώθηση και στη συνέχεια με το portal που είναι στα σκαριά.

Αυτό που προέχει πάντως είναι να φτάσει παντού το κάλεσμα και να υπογράψουν όσο το δυνατόν περισσότεροι, ανεξαρτήτως ιδιότητας. Και το πιο σημαντικό είναι αυτό που βάζει κι ο τίτλος της ανάρτησης. Όχι μόνο την υπογραφή μας, αλλά κάτι παραπάνω. Το «αυτό» μπορεί να σημαίνει πολλά πράγματα. Αγώνα, στράτευση, προσφορά, φαντασία. Ο καθένας ανάλογα με τις ικανότητές του και στο βαθμό των δυνατοτήτων του. Για να μπορέσουμε να πιάσουμε συλλογικά και να περάσουμε τον πήχη των απαιτήσεων που στέκει ψηλά, πάνω από τα κεφάλια μας και μας κοιτά ειρωνικά..

Αιώνια διλήμματα- Στάλιν ή Τρότσκι

Έρχεται κάποτε εκείνη η ώρα στη ζωή, που ο καθένας μας καλείται να πει το μεγάλο ναι ή το μεγάλο όχι και να πάρει θέση στα μεγάλα διλήμματα της ανθρωπότητας: πίτσα ή γύρος; Με εμάς ή με τους άλλους; Να ζει κανείς ή να μη ζει; Στάλιν ή τρότσκι;

Για πολλούς κατασταλαγμένους, τα δύο τελευταία είναι περίπου ταυτόσημα, καθώς αν ταχθείς με το ένα σκέλος, πχ με το σύντροφο με το μουστάκι, το άλλο ισοδυναμεί με πολιτική αυτοκτονία.

Τον τελευταίο καιρό υπάρχει μια (αρκετά συμπαθής για λάιφ στάιλ περιεχομένου) ιστοσελίδα που καταπιάνεται με παρόμοια ζητήματα και βάζει τους συντάκτες της να δώσουν την απάντηση με την ψήφο τους. Κι είναι τέτοιο το όνομα αυτής της ιστοσελίδας (oneman.gr) που μας θέτει προ των ευθυνών μας κι απαιτεί  επιτακτικά μια απάντηση στο αιώνιο δίλημμα: στάλιν ή τρότσκι.

Ας επιχειρήσουμε λοιπόν μια υποθετική δημοσκόπηση σχετικά με το ζήτημα.

Στάλιν ο Πέτρος Χαρκοβίτης

Θέλω να είμαι σαφής και να απαντήσω στην ουσία του ερωτήματος. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο τρότσκι κι ο πουλιόπουλος, αλλά η νεοτροτσκιστική λαίλαπα, η παραβίαση και εγκατάλειψη του προγράμματος του κκε που ψηφίστηκε στο 15^ο συνέδριό του και η πρόταση για συγκρότηση του ααδμ και μιας κυβέρνησης αντιμονοπωλιακών δυνάμεων που θα ικανοποιεί άμεσα μεταβατικά αιτήματα, που θα ανοίγει διάπλατα το δρόμο για την αστικοδημοκρατική επανάσταση, όπως καθόρισε τον χαρακτήρα της η 6^η ολομέλεια του 34’.Μια πρόταση που ενταφιάστηκε με το άρθρο της μπέλλου για τον αποφασιστικό ρόλο των στελεχών, το δεύτερο τόμο του δοκιμίου ιστορίας που ακυρώνει τη στρατηγική του εαμ και με την τακτική του παμε που διασπά το εργατικό κίνημα και το ενιαίο μέτωπο της εργατικής τάξης.

Στάλιν η Αλέκα Παπαρήγα

Κάποτε η είχα δηλώσει ότι το κκε δεν είναι ούτε κόμμα του στάλιν, ούτε κόμμα του λένιν, ούτε κανενός, με την έννοια ότι τα κκ δεν είναι προσωποκεντρικά. Ο σύντροφος κεπέσης το πήρε αυτό και το ερμήνευσε ως ομολογία μου ότι το κκε δεν είναι πλέον λενινιστικό, δηλ κόμμα νέου τύπου, και ζητούσε την καθαίρεση μου για το λόγο αυτό από τη θέση της γγ. Κι έχεις από την άλλη και τον αντι-κκε λαϊκισμό να σου γανιάζει το μυαλό ότι το κόμμα αναστηλώνει το σταλινισμό μέσα απ’ τα σοβιετικά ερείπια κι ότι η αλέκα κρύβει στην τσάντα της το μουστάκι του στάλιν. Να οργανωθούμε παιδιά, να ξέρουμε κι εμείς σε τι να απαντάμε.

Κατά τα άλλα το κκε έχει υιοθετήσει σχεδόν εξ ολοκλήρου την οικονομική ανάλυση του στάλιν, όπως την εκθέτει στη μπροσούρα του για τα οικονομικά ζητήματα στην εσσδ, αλλά ασκεί κριτική σε επιμέρους σημεία του πολιτικού εποικοδομήματος, όπως η συγκρότηση των σοβιέτ σε εδαφική βάση και η τακτική που επεξεργάστηκε η κομιντέρν για το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα.

Τρότσκι ο Γιώργος Ρούσης

Με πόνο ψυχής διαπιστώνω ότι οι Θέσεις της ΚΕ, επιβεβαιώνουν την εκτίμησή μου περί σταλινικής στροφής του Κόμματος. Εκτιμώ ότι αυτή η στροφή σε συνδυασμό με ένα σεχταρισμό, ο οποίος όλο και πιο έντονα διέπει όλες τις πτυχές της κομματικής δραστηριότητας, αν τελικά υιοθετηθεί από το 18ο Συνέδριο, θα είναι καταστροφική. Αυτή η τοποθέτηση της ΚΕ του Κόμματος που δικαιολογεί τα εγκλήματα εκείνης της περιόδου και το μόνο που βρίσκει να πει είναι ότι υπήρξαν και ορισμένες «υπερβολές» στην αντιμετώπιση των «αντεπαναστατικών κέντρων»!!!!!, οδηγεί στο λογικό συμπέρασμα ότι η ΚΕ υποστηρίζει ότι στο σοσιαλισμό του μέλλοντός μας, όπως γίνονταν επί Στάλιν, κατά τα λεγόμενα της σχετικής εισήγησης στο 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ, θα καταστέλλονται μέχρι και θα τιμωρούνται με την εσχάτη των ποινών και οι εργαζόμενοι που τυχαίνει να διαφωνούν με την όποια κομματική γραμμή, ή ακόμη και εκείνοι που θα θεωρούνται σαν εν δυνάμει διαφωνούντες, ή και τα ίδια τα κομματικά στελέχη, όπως έγινε με εκείνους τους 98 ανθρώπους, δηλαδή το 70% από τα 139 τακτικά και αναπληρωματικά μέλη της ΚΕ του κόμματος τα οποία είχαν εκλεγεί στο 17ο Συνέδριό του που συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν διά τουφεκισμού κατά κύριο λόγο την περίοδο 1937 - 1938!!!!

Στάλιν η Τιτίκα Σαριγκούλη

Στάλιν γαμώ το κεράτο μου!

Τρότσκι ο Μανώλης Ρασούλης

Είχα πολικό αστέρα τον Τρότσκι, έναν χαρισματικό που έκανε μια επανάσταση με τον καλλίτερο τρόπο και την κατέγραψε με τον καλλίτερο τρόπο. Ήμουν στην επιρροή του. Προσπάθησα να διαλευκάνω την αινιγματική υπόθεσή του. Ακόμα και την κόρη μου την ονόμασα ναταλία από τη σύζυγο του λέοντα. Κι ακόμη προσπαθώ. Χάνω το μίτο κατά καιρούς. Κι όμως κατά μυστήριο τρόπο εμφανίζεται η Αριάδνη και μου ξαναδίνει το κουβάρι.

Ο αιώνας μας είναι έτσι κι αλλιώς πολιτικός κι ακόμη αιωρείται μια απάντηση για το τι ακριβώς συνέβη στην περιβόητη ΕΣΣΔ όχι μόνο πολιτικά μα βαθιά δραματουργικά.

Στάλιν ο πρώην εκκετζής Ανδρέας Μικρούτσικος

Μένω κατάπληκτος Μανώλη, δεν ξέρω αλήθεια τι να πω
Πώς γίνεται ο καθένας όλοι και όλοι πώς γίνονται εγώ

Αμάν βαριά φιλοσοφία, ας πούμε κάτι πιο απλό

καλές οι Η.Π.Α. και η Ρωσία, μα έχω το δράμα μου και γω

Εγώ πάντως ψηφίζω στάλιν. Άλλωστε προς τιμήν του παρουσίασα το μεγάλο αδερφό (big brother).

Στάλιν ο Νίκανδρος Κεπέσης

Στο τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου συνετρίβησαν οι ναζιστικές και φασιστικές δυνάμεις. Στην πρωτεύουσα της χιτλερικής Γερμανίας υψώθηκε η σοβιετική σημαία με το σφυροδρέπανο. Ετσι επαλήθεψε αυτό που ο Ι. Β. Στάλιν είπε στην ομιλία του της 3/7/41: «Το θεριό θα εξοντωθεί στη φωλιά του». Νίκησαν τα Ενωμένα Εθνη με επικεφαλής την τριπλή αντιφασιστική συμμαχία: ΕΣΣΔ, ΗΠΑ, Αγγλία.Σε συνέχεια η ΣοβιετικήΕνωση αναδείχτηκε σε υπερδύναμη, δεύτερη, μετά τις ΗΠΑ. Πιο πέρα, εξαιτίας τηςδολοφονίας του Στάλιν από τον πράκτορα των ιμπεριαλιστών Μπέρια και της προδοσίας των Χρουστσόφ και Γκορμπατσόφ διαλύθηκε η ΕΣΣΔ με όλα τα δυσμενήεπακόλουθα για τους λαούς της και όλους τους λαούς του κόσμου.

Πού θα κατέληγε κάτι τέτοιο; θα κατέληγε -λέει οΣτάλιν- στο να πέσουμε στο βασίλειο του χάους... Θα κατέληγε στο να καταργήσουμε την πολιτική οικονομία σαν επιστήμη, γιατί η επιστήμη δεν μπορεί να ζήσει και να αναπτυχθεί χωρίς να παραδεχτεί ότι υπάρχουν οι αντικειμενικές νομοτέλειες αυτές, χωρίς να μελετάει τις νομοτέλειες αυτές. Και αν καταργήσουμε την επιστήμη, θα χάναμε τη δυνατότητα να προβλέψουμε την πορεία των οικονομικών γεγονότων στην οικονομική ζωή της χώρας. Θα χάναμε δηλαδή τη δυνατότητα να ασκήσουμε και την πιο στοιχειώδικη οικονομική καθοδήγηση"... Αυτό τελικά έγινε μετά το θάνατό του... και φθάσαμε στη διάλυση της ΕΣΣΔ με την επέλαση της αντεπανάστασης.

Τρότσκι ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ

Η περεστρόικα ήταν έργο ζωής. Αφιέρωσα τη ζωή μου στο ξήλωμα του σταλινικού συστήματος και των βάσεων του που τέθηκαν κατά τη δεκαετία του 30. Χρησιμοποίησα το πολύτιμο εργαλείο της γκλάσνοστ (διαφάνεια) ενάντια στους πολιτικούς μου αντιπάλους και τις μαύρες κηλίδες του παρελθόντος, δηλ. τα σταλινικά εγκλήματα. Κέρδισα τη στήριξη ενός μέρους των τροτσκιστών, που πίστευαν ότι προσωποποιούσα την αντιγραφειοκρατική επανάσταση που ευαγγελιζόταν ο αρχηγός του. Το 1988 αποκατέστησα τον μπουχάριν. Κι αν προλάβαινα ίσως να έκανα το ίδιο και με τον τρότσκι.

Τρότσκι ο Τζωρτζ Όργουελ

Ο στάλιν είναι ο μεγάλος αδελφός με το μουστάκι που παρακολουθεί τους πάντες και ελέγχει κάθε πράξη τους μέσα από κάμερες και τις μυστικές του υπηρεσίες (1984). Ενώ έχει διαγράψει τον γκολντστάιν από τα βιβλία της ιστορίας και τα αρχεία των εφημερίδων εξαφανίζοντας κάθε αναφορά στο όνομά του.

Ο στάλιν είναι ο ναπολέων που διώχνει το χιονάτο από τη φάρμα την ζώων και οικειοποιείται όλες τις ιδέες και τα κατορθώματά του. Αλλάζει τους κανόνες κατά το δοκούν και στο τέλος συνεργάζεται με τους καπιταλιστές ανθρώπους και γίνεται ένας από αυτούς.

Είναι τέλος αυτός που δε μας έδωσε αρκετά όπλα στο μέτωπο της αραγονίας, γιατί ανήκαμε στην πολιτοφυλακή του poum (φόρος τιμής στην Καταλονία).

Ο τρότσκι είναι ο λέων νταβίντοβιτς μπρονστάιν, που παραπέμπει στον ήρωα μου γκόλντσταιν από το 1984 και ξύθηκε από όλες τις φωτογραφίες των μπολσεβίκων. Και είναι ο χιονάτος που είχε αρχικά την ιδέα να χτίσουν τον ανεμόμυλο, πριν τον εξορίσουν από τη σοβιετική φάρμα.

Κι εγώ ήμουν ο συγγραφέας όλων των παραπάνω και ήμουν στη μισθοδοσία των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών.

Όχι Στάλιν η Έλλη Παππά

Τα βαθύτερα αίτια που επέτρεψαν στον σταλινισμό να επιβληθεί» μπορούν να αναζητηθούν: 1) στο ιστορικό παρελθόν της Ρωσίας, που έχει τρία σκέλη: το παρελθόν του τσαρικού δεσποτισμού,το παρελθόν της ασιατικής βαρβαρότητας και το παρελθόν της επανάστασης στη Ρωσία του 19ου αιώνα, 2) στις φιλοσοφικές καταβολές του σταλινισμού, καταβολές που δεν έχουν «καμία σχέση με τον διαλεκτικό υλισμό, έχουν όμως με τη μεταφυσική και με τον ιδεαλισμό, 3) στον τρόπο που αυτός χρησιμοποίησε τις αντιφάσεις του Λένιν ανάμεσα στην αντίληψη για τον ρόλο των μαζών στην Ιστορία,καθώς και το ρόλο της «επαναστατικής πρωτοβουλίας των μαζών», και την άποψή του μετά το 1920, ότι την εξουσία του προλεταριάτου έπρεπε να ασκεί το κόμμα των Μπολσεβίκων. Η πρώτη συνιστώσα χάρισε στον Στάλιν τη δυνατότητα να θρέψει έτι περισσότερο τον συναισθηματικό μύθο για την «κομμουνιστική φύση του ρώσου αγρότη που, εξαιτίας της μυστικιστικής του επαφής με το έδαφος και τη γη,κατέχει τα σκήπτρα της αλήθειας, σε αντιπαράθεση προς τη «σάπια Δύση». Η δεύτερη συνιστώσα τον βοήθησε να αναπαράγει στην πολιτική του φιλοσοφία την Πολιτεία του Πλάτωνα, μια πολιτεία «ολόκληρη, αναλλοίωτη, χωρίς κίνηση, ξένη προς κάθε αντίθεση» που υπηρετεί το γενικό καλό, και που είναι η ένσαρκη εικόνα μιας ασιατικού τύπου κοινωνίας, δεδομένου ότι ο Μαρξ θεωρεί την πολιτική φιλοσοφία του Πλάτωνα «αθηναϊκή εξιδανίκευση της αγυπτιακής κοινωνίας, της χωρισμένης σε κάστες». Η τρίτη συνιστώσα συνέβαλε ώστε να δημιουργηθεί ένα κόμμα «νέου τύπου» βασισμένο στα επαγγελματικά στελέχη του, την απόλυτη εξουσία των ανώτερων οργάνων πάνω στα κατώτερα, την αποκλειστικότητα του ενός δόγματος και την πλήρη απαξίωση των διανοουμένων· ένα κόμμα που ήταν η «εξουσία του προλεταριάτου», αλλά από τις τάξεις του το προλεταριάτο απουσίαζε.Με αυτές τις μεθοδεύσεις δημιουργήθηκε μια εξουσία θεοκρατική, με έντονα ασιατικά στοιχεία,που αποτέλεσε το μεγαλύτερο αμάρτημα των επαναστατικών δυνάμεων του 20ού αιώνα,γιατί αντικατέστησε τη μέθοδο με το δόγμα και τη διαλεκτική με τη μεταφυσική,υποσκελίζοντας έτσι το αληθινό πρόταγμα του μαρξισμού και εν τέλει αποτυγχάνοντας στο σημείο που έδειχνε πως ήθελε να υπερκεράσει τον καπιταλισμό:δεδομένης της σύνδεσης της τεχνικής με την επιστήμη και δεδομένων των περιοδικών καταστροφών των παραγωγικών δυνάμεων του καπιταλισμού, να γεννήσει ένα σύστημα δίκαιο αλλά και στην υπηρεσία της ανάπτυξης.

Στάλιν ο Νίκος Μπελογιάννης

Σήμερα σ' όλες τις γωνιές του κόσμου εκατοντάδες εκατομμύρια εργαζόμενοι, μυριάδες αμέτρητες απλοί άνθρωποι, εύχονται από τα βάθη της καρδιάς τους χρόνια πολλά στο Στάλιν.

Ποτέ κανένας άνθρωπος στον κόσμο ύστερ' από το Λένιν δε συγκέντρωσε τόσα βουνά αγάπης και αφοσίωσης, αλλά και τόσους σωρούς από λυσσασμένο μίσος. Για κάθε τίμιο άνθρωπο, για κάθε αγωνιστή του δίκιου και της λευτεριάς, για την ατελείωτη φάλαγγα των κομμουνιστών, ο Στάλιν είναι ο σοφός δάσκαλος, ο αγαπημένος φίλος, ο δοξασμένος αρχηγός. Είναι η καρδιά της καρδιάς μας. Είναι ο "μπάρμπας" όπως με μια λέξη τον ονομάζει χαϊδευτικά ο λαός μας. Και αντίθετα για όλους τους εκμεταλλευτές, για όλους τους εχθρούς της προόδου, ο Στάλιν είναι ο πιο μισητός αντίπαλος, ο πιο φοβερός εφιάλτης τους και στον ύπνο και τον ξύπνιο τους.

Στ' όνομα του Στάλιν, για τα μεγάλα μας ιδανικά, ποτίστηκε με το αίμα των ηρώων μας και κάθε γωνία της πατρίδας μας. Κι αν αυτή τη στιγμή μπορούσε μαζί μας να φωνάξουν οι πολιτείες και τα βουνά μας, οι κάμποι και τα χώρια μας, θα φώναζαν και θα λέγον:

«Ζήσε ακόμα πολύ, παρά πολύ, μεγάλε Στάλιν!»

Στάλιν το Ερυθρό Πρίσμα

Στάλιν φυσικά, δεν τίθεται ζήτημα. Αλλά εγώ το ‘χω ξαναπεί. Το λάθος του μουστάκια ήταν το πώς ξεμπέρδεψε με τον τρότσκι. Έβαλε να τον σκοτώσουν και τον έκανε ήρωα και οσιομάρτυρα στους οπαδούς του, δίνοντάς τους λόγο ύπαρξης. Αν ο λέοντας είχε ένα φυσικό, βιολογικό τέλος, ο τροτσκισμός μπορεί να είχε πεθάνει μαζί του ως πολιτικό ρεύμα. Έτσι κι αλλιώς εκμηδενισμένος ήταν από πολιτική άποψη. Πήρε όμως το φιλί της ζωής και μας ταλαιπωρεί μέχρι σήμερα.

Κριτικά Τρότσκι ο Κοντόχοντρος

Η δημοκρατική πορεία της ανταρσύα είναι ένα σημαντικό ως τα τώρα κεκτημένο που έρχεται να άρει διαλεκτικά και μεταμοντέρνα τις στείρες διαχωριστικές γραμμές του παρελθόντος, που έχουν καθηλώσει επί δεκαετίες το κομμουνιστικό κίνημα, να τις ανατάμει κριτικά και να τις ανασυνθέσει σε ένα ζωντανό περιεχόμενο που θα τις επανανοηματοδοτήσει θετικά και θα τις εντάξει σε μια ριζοσπαστική, επαναστατική προοπτική κι ένα μεταβατικό πρόγραμμα με δημοκρατικά, αντι-ιμπεριαλιστικά αιτήματα, γύρω από τους πέντε άξονες της ανταρσύα, που επεξεργάστηκε η πρώτη πανελλαδική μας συνδιάσκεψη και το οποίο θα ανιχνεύει από αντικαπιταλιστική σκοπιά και με μια ευέλικτη τακτική γραμμής μαζών τα όρια της συγκυρίας και της νομοτέλειας που την επικαθορίζει. Εμείς ως ρεύμα στεκόμαστε κριτικά τόσο απέναντι στον αδιέξοδο νεοσταλινισμό του κκε ως σύγχρονη πολιτική έκφραση του μεταμοντέρνου, όσο και στις αδυναμίες και τις αντιφάσεις των συντρόφων από τον τροτσκιστικό χώρο κι αντλούμε θετικά στοιχεία από τις καλύτερες παραδόσεις της τρίτης, της τέταρτης (και της πρώτης και της δεύτερης) διεθνούς καθώς και των διασπάσεών τους. Με άλλα λόγια, αν κι είναι δύσκολο να κρατηθούν οι ισορροπίες ανάμεσα στους μαοϊκούς του εκκε και τους τροτσκιστές του σεκ και της οκδε σπάρτακος (καμιά φορά κι ανάμεσα στους τροτσκιστές μεταξύ τους), το σεκ έχει τους συσχετισμούς υπέρ του και μπορεί να επιβάλει να μπει στο προεκλογικό πεντάλεπτο της ανταρσύα μια ξώφαλτση αναφορά στη θέση του για τα εκμεταλλευτικά καθεστώτα της ανατολικής ευρώπης.

Σε πρώτο πλάνο δίπλα στο λένιν ο τρότσκι

Λευκό (;) ο Βλαντίμιρ Ιλίτς Ουλιάνωφ

Από τότε που έγινε γενικός γραμματέας, ο σύντροφος Στάλιν, έχει συγκεντρώσει απεριόριστη δύναμη στα χέρια του και δεν είμαι βέβαιος, αν θα είναι πάντα σε θέση να χρησιμοποιεί αυτή την δύναμη με αρκετή σύνεση. Ο σύντροφος Τρότσκι, από την άλλη μεριά, όπως έδειξε ήδη η πάλη του ενάντια στην ΚΕ στο ζήτημα του Λαϊκού Επιτροπάτου Συγκοινωνιών, δεν διακρίνεται μόνο για τις εξαιρετικές του ικανότητες. Προσωπικά είναι αναμφισβήτητα ο πιο ικανός άνθρωπος στη σημερινή ΚΕ, μα είναι κι ο άνθρωπος που διακρίνεται από μια υπερβολική αυτοπεποίθηση και ρέπει υπερβολικά προς τις καθαρά διοικητικές μέθοδες δουλιάς.

Ο Στάλιν είναι πολύ τραχύς κι αυτό το ελάττωμα, αν και ανεκτό μεταξύ μας και στις μεταξύ κομμουνιστών σχέσεις, είναι απαράδεκτο σ’ αυτόν που κατέχει τον τίτλο του Γενικού Γραμματέα. Γι’ αυτό προτείνω στους συντρόφους να σκεφτούν τον τρόπο μετάθεσης του Στάλιν απ’ αυτή τη θέση και να τοποθετήσουν σ’ αυτήν ένα άλλο πρόσωπο, που από όλες τις άλλες απόψεις να διαφέρει από τον σύντροφο Στάλιν μόνο σε ένα προσόν, και συγκεκριμένα: να είναι πιο ανεκτικός, πιο πιστός (αφοσιωμένος), πιο ευγενικός και πιο διακριτικός προς τους συντρόφους, λιγότερο ιδιότροπος κτλ. 

Τρότσκι ο Χρήστος Ποσάδας. 

Σκέτο, χωρίς τεκμηρίωση.

Στάλιν ο Κώστας Κάππος

Ο αντισταλινισμός είναι ντροπαλός αντι-κομμουνισμός. Ας μη φοβούνται μερικοί για το στάλιν, δε θάφτηκε στα ιεροσόλυμα για να αναστηθεί.

Δίλημμα τέλος. Στάλιν με 99,9%. Γιατί έτσι μας αρέσει.

Ελεύθεροι πολιορκημένοι

Τις παραμονές της τελευταίας απεργίας, καθώς μετακινούμασταν με τα μου-μου-μου στην πρωτεύουσα, πετύχαμε κάτι απελπισμένους φτωχοδιαβόλους, που έμπαιναν στο βαγόνι για να ζητήσουν ελεημοσύνη και κατέβαιναν στην επόμενη στάση, για να συνεχίσουν να κυνηγούν την τύχη τους, χωρίς να την αλλάζουν, όπως ο σκύλος που κυνηγά μάταια την ουρά του. Συνήθως αυτοί οι άνθρωποι βρίσκουν και μια ιστορία –αληθινή ή ψεύτικη, δεν έχει τόση σημασία- μήπως και συγκινήσουν το κοινό να τους δώσει καμιά δεκάρα –μπας και είναι τυχερή σαν αυτή του σκρουτζ.

Το εντυπωσιακό λοιπόν είναι ότι η κρίση έχει αλλάξει σε τέτοιο βαθμό τα πράγματα, που πλέον έχουν πολιτικοποιήσει το «τροπάρι» τους, εναρμονίζοντάς το με την αντιμνημονιακή μόδα. Μια γιαγιάκα πχ έλεγε για τσ’ καταραμένους, τους μπιπ-μπιπ τους πολιτικούς που μας κατάντησαν έτσι, κερδίζοντας τη συμπάθεια των επιβατών. Ενώ ένας άλλος –σαφώς νεότερος- τύπος, έπαιξε σε δύο ταμπλό: αφενός με αναφορές στην κρίση και το μνημόνιο (τα ακούγαμε πριν λίγα χρόνια και δεν το πιστεύαμε) κι αφετέρου επίκληση στο εθνικό συναίσθημα: έλληνας είμαι κι εγώ, οι εργοδότες παίρνουν τους πακιστανούς με δεκαπέντε ευρώ, κτλ.

Αντιμνημονιακό μέτωπο με λογική χρυσαυγίτη. Που συνθέτουν από κοινού το μίγμα της μέσης πολιτικής συνείδησης που καλλιεργείται στη σημερινή ελλάδα. Κι από αυτήν την άποψη είναι αρκετά σημαντικό το παράδειγμα, όχι τόσο για το «λογύδριο» ενός επαίτη-ικέτη, αλλά για τις αντιδράσεις του κόσμου, που έδινε λεφτά δείχνοντας πρωτίστως πολιτική συμπάθεια και δευτερευόντως τη φιλανθρωπική του διάθεση.

Είναι όμως τελείως διαφορετικό το αντι-ιμπεριαλιστικό σύνθημα «patria o muerte», πατρίδα ή θάνατος, του τσε γκεβάρα (που χτες συμπληρώθηκαν 45 χρόνια από την εκτέλεσή του στη βολιβία) από αυτού του είδους τον πατριωτισμό του μέσου έλληνα. Ενός τεχνητού μέσου όρου, που του έχουν μάθει να μισεί τη μέρκελ και το μνημόνιο, αλλά να «αγαπά» μεταφυσικά το ευρώ και την εε, κατ’ αναλογία του συνδρόμου της στοκχόλμης, και να νιώθει ανασφάλεια μακριά τους. Αλλά δεν ξέρει να σκέφτεται ταξικά και να ξεχωρίζει τις δύο ελλάδες, για να προστατέψει τον τόπο του από τα παράσιτα που έχουν κάτσει στο σβέρκο του και τον τρομοκρατούν με εκβιαστικά ψευτοδιλήμματα για τη «σωτηρία της χώρας».

Αυτή τη βδομάδα πάντως οι αστοί θαρρείς έβαλαν τα δυνατά τους να μας «διαψεύσουν». Τι κι αν λέει το κόμμα (και δίκιο έχει) ότι οι θεωρίες περί τροϊκανής κατοχής και χούντας του δντ, είναι επικίνδυνες κι αποπροσανατολιστικές. Όταν βλέπεις τους αθηναίους ελεύθερους πολιορκημένους στην πόλη τους και τη γαδα να απαγορεύει τις δημόσιες συναθροίσεις (με μια ανακοίνωση όπου έλειπε μόνο ο γνωστός περιορισμός «άνω των πέντε ατόμων»), ο αυτονόητος συνειρμός είναι ακριβώς με την περίοδο της κατοχής και την επταετία. Εν μέρει και με την οδηγία του τσώρτσιλ στο σκόμπι να δρα και να συμπεριφέρεται σαν σε κατειλημμένη χώρα. Ευτυχώς που υπάρχει κι ο φώτης στο ρόλο του καλού αριστερού μπάτσου, για να σώζονται τα προσχήματα.

Αυτήν τη φορά η κε του μπλοκ βρέθηκε μακριά από το επίκεντρο των γεγονότων και τα παρακολούθησε από την πάτρα, που χτες το πρωί έμοιαζε με μικρή μόσχα. Πολιτικά τραγούδια και σημαίες του πάμε έδιναν τον τόνο, ενώ μερικά μέτρα παραπέρα γινόταν μια κινητοποίηση των εργαζομένων στους οτα, έξω από ένα δημοτικό κτίριο. Πλησιάζω, ακούω από τη ντουντούκα τη λέξη πλουτοκρατία που είναι σήμα-κατατεθέν, κι αναγνωρίζω τους δικούς μας. Προχωράω μερικά βήματα παρακάτω, κι ενώ απομακρύνομαι ακούω «θέλουμε μια κυβέρνηση που να διαγράψει το χρέος». Σταματάω, γυρίζω πίσω όπως είμαι και ξανακοιτάζω απορημένος.

-Λες;

Τελικά δικοί μας ήταν, με το δικό μας κάλεσμα για την πορεία. Κι η αποστροφή περί κυβέρνησης, μπορεί να του ξέφυγε ή να την άκουσα έξω απ’ τα συμφραζόμενα και να μην έβγαζε νόημα. Συμβαίνουν αυτά και στα πιο ταξικά σωματεία.

Το βράδυ στην πλατεία δίπλα στον χώρο της συγκέντρωσης υπήρχε ένα βανάκι αιμοδοσίας του υπουργείου υγείας, για να γίνει ο απαραίτητος συνειρμός με το σύνθημα που φωνάζαμε: εργάτη πολέμα, σου πίνουνε το αίμα. Και σε μια εναλλακτική εκδοχή: μην τα βάζετε με τις σύριγγες, άλλοι σας πίνουν το αίμα.

Στην πλατεία είχαν έρθει με δικά τους πανό οι τοπικές λαϊκές επιτροπές, οι επιτροπές αγώνα του μας, τα σωματεία των οτα, του επισιστισμού-τουρισμού και εμπορίου υπηρεσιών, η γραμματεία του παμε που σε κάποια φάση την έψαχναν από τα μεγάφωνα (;!), οι πολύτεκοι αχαΐας που είχαν ξεχάσει ένα νι στο κοκκινοπράσινο πανό τους κι ένας ρασοφόρος παπάς (!) που είχε έρθει πιθανότατα μαζί με τους πολύτεκνους.

Οι τελευταίοι κατέβαιναν για πρώτη φορά σε πορεία. Κι η απειρία αυτή φάνηκε και στην ομιλία του προέδρου τους, που είχε τρακ και σε κάποια φάση είπε ότι παλεύουμε ενάντια στην οικογένεια… και σε κάποια άλλη πως «εμείς δεν έχουμε πολιτική ταυτότητα».

Δεν χρειάζεται όμως να είσαι μέλος του κουκουέ για να έχεις πολιτική ταυτότητα. Πολιτική στάση ήταν κι η γιούχα των τρίτεκνων στους φασίστες κι η απόρριψη της «αλληλεγγύης» τους. Κι αυτό το σημείωσε πολύ εύστοχα ο κεντρικός ομιλητής, όταν μίλησε για την χρυσή αυγή. Κι έκανε μια πλήρη πολιτική ανάλυση, χωρίς να επικεντρώσει ειδικά στην επίσκεψη μέρκελ και στην αφορμή αυτής της συγκέντρωσης.

Κατά τα άλλα οι πορείες στην πάτρα έχουν δυο βασικά χαρακτηριστικά.

α. το πολύ έντονο φοιτητικό στοιχείο, που πρέπει να είναι αναλογικά περισσότερο, από οπουδήποτε αλλού στις μεγάλες πόλεις. Και β. ότι σχηματίζουν πάντα ένα μακρόστενο ορθογώνιο, με δύο παράλληλες κεντρικές οδούς κι επιστρέφουν στον τόπο του εγκλήματος. Και στις πολύ μεγάλες απεργιακές συγκεντρώσεις, μοιάζουν κάπως με το φιδάκι που παίζαμε στα κινητά και κλείνει τον κύκλο κυνηγώντας την ουρά του.

Έτσι και χτες, περάσαμε από κεντρικά μαγαζιά και κόσμο με άδειο βλέμμα που σε κάνουν να λες πως «ο κόσμος αυτός ποτέ δε θα αλλάξει», από το γερμανό όπου γινόταν φοιτητικό προσκύνημα για το πάσο και του έμενε ζεστό παραδάκι από την προμήθεια και στρίψαμε λίγο πριν το κατειλημμένο «παράρτημα», για να διαλυθούμε συγκροτημένα στην πλατεία.

Στην αθήνα ο δικός μας κόσμος πρέπει να ήταν περισσότερος απ’ ό,τι στην τελευταία απεργία. Και στο τέλος της ημέρας έμεινε ως εικόνα ο γυμνός διαδηλωτής κι οι πιθανοί συμβολισμοί: ότι δηλαδή ο βασιλιάς είναι γυμνός, ή ότι το κίνημα πάει ξυπόλητο στα αγκάθια αν δεν έχει σωστή πολιτική γραμμή σύγκρουσης και δυνάμεις περιφρούρησης, ή αν εναποθέτει τις ελπίδες του σε πολιτικούς σαλτιμπάγκους σαν κι αυτόν, που γράφει αυτά.

Ίδια εικόνα και στη θεσσαλονίκη, όπου οι κεραίες της κε του μπλοκ έπιασαν και κράτησαν ένα ναρίτικο σύνθημα: μέρκελ να ξέρεις, η χώρα που πατάς, είναι του άρη, η χώρα του ελάς. Ρε λες να έχουν κάνει στροφή στο εθνικό ζήτημα και να μην το ξέρουν;

Εν κατακλείδι, και χωρίς καμία διάθεση να τις βάλουμε κάτω να τις μετρήσουμε: το παμε έδειξε ότι έχει σταθερούς δεσμούς τον εργατόκοσμο, ότι ο κόσμος του πήρε μέρος στη στάση εργασίας (σε αντίθεση με αυτούς που την κήρυξαν, χωρίς καν να κυνηγήσουν την επιτυχία της) κι ότι διαθέτει μηχανισμό που μπορεί να ανταποκριθεί στις (σχετικά) έκτακτες καταστάσεις.

Κι αυτή είναι μια πολύ σημαντική παρακαταθήκη για αυτά που έρχονται και την απεργία στις 18 του μήνα.

Ο Αριστερισμός του Λένιν

μια ανάγνωση κομματιών του έργου υπό το φως της συγκυρίας

Εάν επιχειρήσουμε να τεκμηριώσουμε την επικαιρότητα της μπροσούρας του λένιν αριστερισμός, η παιδική αρρώστια του κομμουνισμού, θα κληθούμε να εξηγήσουμε κάτι φαινομενικά παράδοξο. Πώς είναι ένα δυνατόν ένα έργο που γράφτηκε 90 χρόνια πριν, στα πρώτα βήματα της κομιντέρν και του κομμουνιστικού κινήματος, για τις ανάγκες και τις απαιτήσεις της εποχής, να διατηρεί σήμερα στο ακέραιο τη σημασία του, σε μια εντελώς διαφορετική εποχή, που τα κκ έχουν διανύσει μια πορεία σχεδόν εκατό χρόνων κι έχουν οπλιστεί με την πείρα (θετική κι αρνητική) του εικοστού αιώνα.

Η απάντηση είναι κάπως σύνθετη. Αφενός τα κκ έπρεπε να ξεκινήσουν από το μηδέν, να καθαρίσουν τη δεξιά ρεβιζιονιστική σκουριά της περεστρόικα και των προκατόχων της. Κι όπως είναι κάθε αρχή και δύσκολη, έπρεπε να περάσουν από τις ίδιες επώδυνες φάσεις και τους πόνους του τοκετού ενός νέου ξεκινήματος, να λυγίσουν πολλές φορές το κλαδί από την ανάποδη, από υπερβάλλοντα ζήλο, και να φτάσουν στα ίδια βασικά συμπεράσματα μέσα από τη δική τους πείρα, χωρίς να τα επαναλαμβάνουν μηχανικά.

Αφετέρου πολλοί σύντροφοι, με τη στενή κι ευρύτερη έννοια, «απελευθερωμένοι» από τις σιδερένιες νομοτέλειες που «κατέρρευσαν», ένιωθαν πλέον την ανάγκη να ξεσκάσουν, να παλιμπαιδίσουν, χωρίς σκληρές κομματικές δεσμεύσεις, και τη ρουτίνα της πειθαρχίας, φλερτάροντας με όλες τις ασθένειες της ηλικίας: απόρριψη της πρωτοπορίας, της πειθαρχίας, του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού, κτλ. Τάχθηκαν δηλαδή με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με τη βασική ιδέα του κοκκινο-πράσινου ντάνι, ότι ο αριστερισμός είναι το φάρμακο στη γεροντική ασθένεια του κομμουνισμού.

Αφετρίτου, που λέει κι ένας παλιός αναγνώστης, γιατί οι φορείς της σύγχρονης σκουριάς τσιτάρουν αποσπάσματα από αυτήν τη μπροσούρα κι αναμασάνε δανεικά επιχειρήματα, ξεκομμένα από τα συμφραζόμενα, για να δικαιολογήσουν στο όνομα της τακτικής ευελιξίας τη δική τους οσφυοκαμψία, όπως έλεγε παλιά στο εκμέκ παγωτό ο σπύρος παπαδόπουλος, πριν γίνει ο ίδιος οσφυοκάμπτης.

Πρόκειται για τη γνωστή επιλεκτική κι αφηρημένη επίκληση στο λένιν, προκειμένου να τον φέρουν στα μέτρα τους, αφαιρώντας του κάθε ζωντανό περιεχόμενο. Λένε ότι ο λένιν συνεργάστηκε με τους μενσεβίκους και τους εσέρους, ενώ είναι γνωστό για παράδειγμα ότι οι μπολσεβίκοι ήταν ενάντιοι σε μια αφηρημένη ενότητα των «σοβιετικών κομμάτων» (δηλ των κομμάτων που εκπροσωπούνταν στα σοβιέτ εργατών κι αγροτών) κι αρνήθηκαν να μπουν στη στρούγκα της προσωρινής κυβέρνησης του κερένσκι, τραβώντας μόνοι τους (μαζί με ένα κομμάτι των αριστερών εσέρων) στην επανάσταση του οκτώβρη ενάντια σε αυτήν την κυβέρνηση.

Λένε ότι ο λένιν έκανε επανάσταση με άμεσα συνθήματα για γη, ψωμί κι ειρήνη. Ξεχνάνε όμως ότι ήδη με τις θέσεις του απρίλη είχε ρίξει συνάμα προς ζύμωση στις μάζες το σύνθημα «όλη η εξουσία στα σοβιέτ».

Λένε πως ο λένιν διέθετε τακτική ευελιξία και έκανε τακτικούς συμβιβασμούς. Δε λένε όμως πως ήταν ταυτόχρονα ιδεολογικά αδιάλλακτος προς τους πολιτικούς του αντιπάλους και μόνο σε αυτή τη βάση μπορεί να γίνει πλατιά μετωπική πολιτική με τακτικές συμμαχίες και συμβιβασμούς που υπηρετούν τον τελικό σκοπό των κομμουνιστών.

Το γενικότερο βασικό δίδαγμα του «αριστερισμού» και της πολιτικής του λένιν είναι η συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης. Ούτε «ναι» γενικά στους συμβιβασμούς, ούτε και «όχι» από θέση αρχής. Ούτε φετιχισμός της ενότητας (στην πορεία προς το βάλτο, όπως έλεγε σε ένα άλλο του κείμενο), ούτε σώνει και καλά το αντίθετο. Αυτό παραμένει ανοιχτό, ανάλογα με την ανάλυση των συνθηκών και της συγκυρίας.

Πολλοί μνημονεύουν τον αριστερισμό και τις βασικές θέσεις του για να τις στρέψουν εναντίον του σύγχρονου κουκουέ και της «αριστερίστικης, σεχταριστικής στροφής της ηγεσίας του». Ποιες είναι οι θέσεις αυτές; Ότι οι κομμουνιστές πρέπει να συμμετέχουν στις εκλογές για το αστικό κοινοβούλιο και να δρουν ακόμα και στα πιο αντιδραστικά συνδικάτα, για να πάρουν τις μάζες με το μέρος τους, κάνοντας τους απαραίτητους τακτικούς συμβιβασμούς.

Για το μεν πρώτο δεν έχουν να πούνε πολλά, αλλά είναι εντυπωσιακό ότι η κατά καιρούς κριτική στο κουκουέ μπορεί να συμπεριλάβει τα πάντα: από τις κατηγορίες για κοινοβουλευτικό κρετινισμό και υποταγή στην αστική νομιμότητα, ή για περιφρούρηση της βουλής στις 20 οκτώβρη, μέχρι τη στάση του στο θέμα της αριστερής κυβέρνησης που προτείνει ο σύριζα και του "ειρηνικού, κοινοβουλευτικού δρόμου προς το σοσιαλισμό", ή την αποχή στις εκλογές του 46’.

Σχετικά με το δεύτερο κάποιοι λένε ότι το κουκουέ διασπά το εργατικό κίνημα, και φτιάχνει τα δικά του κόκκινα συνδικάτα με το παμε, ελπίζοντας ότι θα έχουν απέναντί τους λοβοτομημένους συνομιλητές, που θα αγνοούν πλήρως την πραγματικότητα και θα ‘ναι πρόθυμοι να πιστέψουν τα πάντα. Η λογική του παμε είναι να ενισχυθεί το ταξικό ρεύμα και να απομονωθούν οι ξεπουλημένες ηγεσίες, δρώντας μέσα στα συνδικάτα, χωρίς να φτάνει ως τον οργανωτικό διαχωρισμού από τη γσεε.

Σε κάθε περίπτωση βέβαια η βασική λογική του λένιν και το πνεύμα του αριστερισμού, παραμένει η ευελιξία και η συγκεκριμένη ανάλυση. Και η πείρα των μπολσεβίκων έχει να επιδείξει μια σειρά από τέτοια κι αντίθετα παραδείγματα, όπως η αποχή από τις πρώτες εκλογές της δούμας και η δημιουργία της προφιντέρν, της κόκκινης συνδικαλιστικής διεθνούς.
Αν ήταν να παίρναμε αυτούσιες τις επισημάνσεις του λένιν και τις μεταφέραμε μηχανιστικά σε άλλες περιόδους, μπορεί να βρίσκαμε σωστή πχ την πολιτική ουράς της εδα στην ένωση κέντρου ή μια συνεργασία με το πασοκ, για να κερδίσουμε την εργατική του βάση  –όπως περίπου νομίζει ότι κάνει ένα κομμάτι του σύγχρονου τροτσκισμού στην ελλάδα, όταν παίρνει θέση χειροκροτητή κάτω από την εξέδρα της γσεε στις απεργιακές συγκεντρώσεις.

Όποιος πάντως διαβάσει σήμερα τον αριστερισμό, μπορεί να βρει μερικά πολύ ενδιαφέροντα σημεία που έχουν σχεδόν ξεχαστεί και περιπέσει στο σκοτάδι της επιλεκτικής άγνοιας.

Ήδη στο πρώτο κεφάλαιο πχ ο λένιν λέει πως ενώ αρχικά πίστευαν ότι η προλεταριακή επανάσταση στις προηγμένες δυτικές χώρες θα έμοιαζε ελάχιστα με το νικηφόρο οκτώβρη στην καθυστερημένη ρωσία, η ρωσική επανάσταση έχει βασικά και δευτερεύοντα χαρακτηριστικά με διεθνή σημασία και ιστορική αναγκαιότητα να επαναληφθούν σε διεθνή κλίμακα. Και το πιο βασικό χαρακτηριστικό της ήταν η δικτατορία του προλεταριάτου, βασισμένη στην απόλυτη συγκεντροποίηση και την αυστηρή πειθαρχία. Αυτά ακριβώς δηλ που ήρθε μισό αιώνα αργότερα να αναιρέσει ο ευρωκομμουνισμός στο όνομα των διαφορετικών συνθηκών στην προηγμένη δύση, των εθνικών ιδιαιτεροτήτων και του «εθνικού δρόμου» κάθε χώρας προς το σοσιαλισμό.

Στο δεύτερο κεφάλαιο ο λένιν λέει ότι η μικρή παραγωγή γεννά αδιάκοπα, αυθόρμητα και σε μαζική κλίμακα τον καπιταλισμό και την αστική τάξη (σε πλήρη αντίθεση με όσα πρεσβεύει ο μικροαστικός σοσιαλισμός του αναρχικού προυντόν κι άλλων δυνάμεων που απεχθάνονται το συγκεντρωτισμό, τον κεντρικό σχεδιασμό και την κολεκτιβοποίηση) και εξηγεί ότι η αντίσταση της αστικής τάξης δεκαπλασιάζεται μετά την ανατροπή της κι ότι η ισχύς της βασίζεται η δύναμη της συνήθειας και της μικρής παραγωγής –κι αυτήν ακριβώς καλείται να αντιμετωπίσει η δικτατορία του προλεταριάτου.

Εδώ έχουμε συμπυκνωμένες μερικές πολύ σημαντικές ιδέες. Καταρχάς ο λένιν υποστηρίζει ότι η αντίσταση της αστικής τάξης πολλαπλασιάζεται μετά την ανατροπή της, δηλ μετά την επανάσταση. Και δεν πρόκειται για τη γνωστή φράση του στάλιν, ότι «η ταξική πάλη οξύνεται στο σοσιαλισμό», που κάνει πολλούς να εξοργίζονται βλέποντας το (μικροαστικά κατά βάση) όνειρό μιας λίγο-πολύ γρήγορης απονέκρωσης να απομακρύνεται, αλλά για την παραδοχή του ίδιου του βλαδίμηρου, του ηγέτη της επανάστασης.

Ο οποίος αμέσως μετά εξηγεί από πού προέρχεται η δύναμη αυτής της αντίστασης. Δε βρίσκεται μόνο στη δύναμη του διεθνούς κεφαλαίου και των διεθνών δεσμών της αστικής τάξης, αλλά και στη δύναμη της συνήθειας και της μικρής παραγωγής (που όπως είδαμε γεννά αδιάκοπα και σε μαζική κλίμακα τον καπιταλισμό). Για αυτούς τους λόγους χρειάζεται επίμονος και μακρόχρονος πόλεμος και καθίσταται αναγκαία η δικτατορία του προλεταριάτου.

Η δικτατορία του προλεταριάτου παύει να είναι αναγκαία μόνο με την κατάργηση των υπολειμμάτων του καπιταλισμού. Τα υπολείμματα αυτά όμως δεν πρέπει να τα προσωποποιούμε μόνο στην αστική τάξη και τους καπιταλιστές ως βιολογική υπόσταση, αλλά να τα εντοπίζουμε στη σφαίρα της παραγωγής, στη συνήθεια, στη μικρή παραγωγή, σε όλα τα στοιχεία που τα αναγεννάν αυθόρμητα κι αδιάκοπα.

Με άλλα λόγια το εργατικό κράτος, δηλ η δικτατορία του προλεταριάτου, συνεχίζει να υπάρχει στο σοσιαλισμό όχι μόνο εξαιτίας της ιμπεριαλιστικής περικύκλωσης και των δεσμών της ντόπιας αστικής τάξης με το κεφάλαιο διεθνώς, όχι μόνο ως ειδικός μηχανισμός καταπίεσης των υπολειμμάτων των παλιών εκμεταλλευτριών τάξεων, αλλά και για να διευθύνει την παραγωγή, να πολεμήσει τα στοιχεία που αναγεννάν τον καπιταλισμό και να καλλιεργήσει, να βοηθήσει να ωριμάσουν τα κομμουνιστικά χαρακτηριστικά, η μεγάλη συγκεντρωμένη παραγωγή κι ο κοινωνικός χαρακτήρας των παραγωγικών μέσων, που επιτρέπει την ουσιαστική κοινωνικοποίησή τους.

Αυτός ο δρόμος δε θα είναι σύντομος, ούτε στρωμένος με ροδοπέταλα, όπως φαντάζονταν αυτοί που κατέκριναν τη σοβιετική ένωση για το σοβιετικό κράτος που δεν απονεκρωνόταν, αλλά υποχρεωτικά μακρύς και δύσκολος, όπως μας λέει ο βλαδίμηρος.

Στο επόμενο κεφάλαιο μέσα από μια σύντομη επισκόπηση των πιο σημαντικών σταθμών της πορείας και διαμόρφωσης του μπολσεβικισμού ως πολιτικό ρεύμα, ο λένιν καταλήγει στο εξής συμπέρασμα: ο μπολσεβικισμός αναπτύχθηκε, δυνάμωσε κι ατσαλώθηκε πρώτα και κύρια στην πάλη ενάντια στον οπορτουνισμό. Αυτός ήταν και παραμένει σήμερα ο κυριότερος εχθρός μες στο εργατικό κίνημα.

Αυτά λοιπόν δεν τα λέει η κομιντέρν της περιόδου του σοσιαλφασισμού, ούτε κάποιος σεχταριστής. Ο λένιν θεωρεί απαραίτητο όρο διαμόρφωσης ενός συνεπούς πολιτικού ρεύματος την πάλη ενάντια στον οπορτουνισμό και θεωρεί τον τελευταίο τον κυριότερο εχθρό των μπολσεβίκων όχι γενικά αλλά μες στο εργατικό κίνημα. Ενώ σε επόμενο κεφάλαιο χαρακτηρίζει τους ηγέτες του «εντολοδόχους της τάξης των καπιταλιστών» και «πράκτορες της αστικής τάξης μες στο εργατικό κίνημα». Και αυτά σε μια μπροσούρα που έχει βασικό της αντικείμενο τον αριστερισμό, που ο λένιν τον θεωρεί ως ένα είδος τιμωρίας του εργατικού κινήματος για τα οπορτουνιστικά αμαρτήματα του παρελθόντος (και τα δύο αυτά εκτρώματα αλληλοσυμπληρώνονταν).

Η μικροαστική επαναστατικότητα που μοιάζει με τον αναρχισμό ή κάτι δανείστηκε από αυτόν είναι ο άλλος εχθρός του μπολσεβικισμού στο εργατικό κίνημα κι η πάλη εναντίον του συντέλεσε κι αυτή στη διαμόρφωση του ως πολιτικό ρεύμα. Αυτό όμως θα ήταν το θέμα μιας άλλης ανάρτησης.

Αντί επιλόγου σε αυτό το κείμενο, η κε του μπλοκ παραθέτει τρία ακόμα αποσπάσματα από τον «αριστερισμό», που προσφέρονται για ενδιαφέροντες συνειρμούς.

-Τη νικηφόρα πάλη ενάντια στην κοινοβουλευτική (στην πραγματικότητα) αστική δημοκρατία και τους μενσεβίκους, οι μπολσεβίκοι την άρχισαν πολύ προσεκτικά και την προετοίμασαν κατά τρόπο κάθε άλλο παρά απλό. Στην αρχή δεν καλούσαμε τις μάζες να ανατρέψουν την κυβέρνηση (...), δεν κηρύσσαμε την αποχή από το αστικό κοινοβούλιο, αλλά λέγαμε επίσημα εξ ονόματος του κόμματος ότι μια αστική δημοκρατία με συντακτική είναι καλύτερη από μια αστική δημοκρατία χωρίς αυτήν, και η «εργατοαγροτική» σοβιετική δημοκρατία είναι καλύτερη από κάθε αστική, κοινοβουλευτική δημοκρατία. Χωρίς μια τέτοια προσεκτική και μακρόχρονη προετοιμασία δε θα μπορούσαμε να πετύχουμε τη νίκη του οκτώβρη, ούτε να τη διατηρήσουμε.

Κι εγώ με τη σειρά μου θα πρόσθετα ότι αν δε βάζουμε το δεύτερο σκέλος και μένουμε στη λογική του μικρότερου κακού, δεν πρόκειται ποτέ να πλησιάσουμε σε μια τέτοια νίκη, πόσο μάλλον να την πετύχουμε και να τη διατηρήσουμε.

-Ακριβώς εδώ βλέπουμε πως οι «αριστεροί» δε μπορούν να σκεφτούν, δε μπορούν να φερθούν σαν κόμμα της τάξης, σαν κόμμα των μαζών. Έχετε υποχρέωση να μην κατεβαίνετε ως το επίπεδο των μαζών, ως το επίπεδο των καθυστερημένων στρωμάτων της τάξης. Έχετε υποχρέωση να τους λέτε την πικρή αλήθεια. Τις αστικοδημοκρατικές τους προλήψεις να τις λέτε προλήψεις. Αυτό είναι αδιαμφισβήτητο. Ταυτόχρονα όμως έχετε και την υποχρέωση να παρακολουθείτε νηφάλια την πραγματική κατάσταση συνειδητότητας ακριβώς όλης της τάξης κι όχι της πρωτοπορίας της.

Οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου.

-Φινάλε με ένα κομμάτι που θα μπορούσε να είναι αυτούσιο η σημερινή περιγραφή κάποιων τάσεων της ελληνικής κοινωνίας.

Για τους μαρξιστές θεωρητικά είναι πέρα για πέρα διαπιστωμένο –κι η πείρα των επαναστάσεων και των κινημάτων το έχει επιβεβαιώσει απόλυτα- ότι ο μικροϊδιοκτήτης, ο μικρονοικοκύρης που στον καπιταλισμό υφίσταται μια μόνιμη καταπίεση και πολύ συχνά δοκιμάζει μια απότομη και γρήγορη χειροτέρευση της ζωής του και καταστροφή, περνά εύκολα σε άκρα επαναστατικότητα, δεν είναι όμως ικανός να δείξει αντοχή, οργανωτικό πνεύμα, πειθαρχία και σταθερότητα. Ο μανιασμένος από τις φρικωδίες του καπιταλισμού μικροαστός είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο, που όπως κι ο αναρχισμός χαρακτηρίζει όλες τις καπιταλιστικές χώρες. Η αστάθεια μιας τέτοιας επαναστατικότητας, η στειρότητά της, η ιδιότητά της να μετατρέπεται γρήγορα σε υποταγή, σε απάθεια, σε φαντασιοπληξία, ακόμα και σε μανιασμένο ενθουσιασμό για το ένα ή το άλλο αστικό ρεύμα της «μόδας», όλα αυτά είναι πασίγνωστα.

Τα υπόλοιπα σε κάποια επόμενη ανάρτηση.
Καλή δύναμη για αύριο σε όσους βρεθούν στο δρόμο..

Ο Γκοσβάιλερ ζει και τα 'χει τετρακόσια

Το σημερινό κυριακάτικο ιστορικό ένθετο της κε του μπλοκ, έχει την τιμή να καταπιαστεί με την εμβληματική μορφή του γερμανού ιστορικού κουρτ γκοσβάιλερ και το έργο του για τον φασισμό. Οι περισσότεροι θα τον γνωρίζουν ίσως από άρθρα του που δημοσιεύτηκαν στην κομεπ και σε μια παλιότερη έκδοση της σύγχρονης εποχής για το σύγχρονο αναθεωρητισμό και τις αιτίες ανατροπής του σοσιαλισμού. Ωστόσο το βασικό ερευνητικό του πεδίο είναι ο φασισμός και ο ναζισμός.

Γεννημένος το 17’ (παιδί του οκτώβρη στην κυριολεξία), κομμουνιστής που μεγάλωσε και σπούδασε στη ναζιστική γερμανία, ο γκοσβάιλερ στρατολογείται αναγκαστικά στη βέρμαχτ και στέλνεται στο ανατολικό μέτωπο, διακόπτοντας τις σπουδές του. Εκεί αυτομολεί στον κόκκινο στρατό κι αρχίζει να πολεμά τους ναζί, ενώ γίνεται δάσκαλος σε μία από τις αντιφασιστικές σχολές που λειτουργούσαν στον κόκκινο στρατό για τους αιχμαλώτους πολέμου! Μετά το τέλος του εγκαθίσταται στη ddr και κάνει το δικτατορικό του με τίτλο «Μεγάλοι τραπεζικοί & βιομηχανικοί όμιλοι και κράτος. Οικονομία και πολιτική στο γερμανικό κρατικομονοπωλιακό καπιταλισμό (1914-32).

Στη ddr είχε αναπτυχθεί ολόκληρη μαρξιστική-λενινιστική σχολή σκέψης κι έρευνας γύρω από το φασιστικό-ναζιστικό φαινόμενο, που είχε προχωρήσει παραπέρα τις σχετικές επεξεργασίες της τρίτης διεθνούς και του δημητρώφ.
Μία θεωρία γύρω από το θέμα είχε πρωτοαναπτυχθεί από τον Jürgen Kuczynski: Η "θεωρία των (αντιμαχόμενων) ομάδων μονοπωλίων". Σύμφωνα με αυτήν, στη Γερμανία των αρχών του 20ού αιώνα σχηματίστηκαν δυο κύριες ομάδες μονοπωλιακών ομίλων: μία γύρω από τους κλάδους "άνθρακας-σίδηρο-ατσάλι" και μία γύρω από τους κλάδους "χημεία-ενέργεια".
Κατ' αυτόν, η εγκαθίδρυση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας της Βαϊμάρης ήταν μία "επικράτηση" της δεύτερης πάνω στην πρώτη, ενώ η άνοδος των ναζί το αντίστροφο.

Ο γκοσβάιλερ τροποποιεί αυτή τη θεωρία, ερευνώντας και το ρόλο των τραπεζών στη διαμάχη. Θεωρεί πως σε όλη τη διάρκεια πριν το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο (δηλαδή και μετά την επικράτηση των ναζί) υπάρχει διαμάχη ανάμεσα σε μερίδες του κεφαλαίου με "παγγερμανικό" (συνυπολογίζοντας χώρες με μεγάλο ποσοστό γερμανικού πληθυσμού) και σε άλλες με "αμερικάνικο" προσανατολισμό. Κύριοι εκφραστές του αμερικανικού προσανατολισμού είναι ο Thyssen και ο Schacht (μεγαλοτραπεζίτης).
Άλλοι επιστήμονες της ddr που συμμετείχαν σε αυτήν την ομάδα, διαμορφώνοντας συμπληρωματικές απόψεις είναι ο Dietrich Eichholtz και ο Alfred Sohn-Rethel.

Το νήμα που μας συνδέει με όλα τα παραπάνω άρχισε να ξετυλίγεται από μια ανάρτηση του γερμανικού ιστολογίου Theorie & Praxis και την παρουσίαση ενός βιβλίου του γκοσβάιλερ με τίτλο «κεφάλαιο, στρατός του ράιχ κι εθνικοσοσιαλιστικο εργατικό κόμμα», που γράφτηκε το 1980, αλλά επανεκδόθηκε πριν από μερικούς μήνες. Το πιο εντυπωσιακό όμως είναι ότι ο 95χρονος γκοσβάιλερ όχι μόνο ζει, αλλά έχει πλήρη πνευματική διαύγεια κι έγραψε στο ίδιο ιστολόγιο μια σύντομη απάντηση με μερικές παρατηρήσεις σχετικά με την παρουσίαση του βιβλίου του, που έχουν ευρύτερο ενδιαφέρον κατά τη γνώμη μου.

Στις παρακάτω γραμμές ακολουθεί η μετάφραση στα ελληνικά αυτής της απάντησης.

Σε γενικές γραμμές, έχω κάθε λόγο να ευχαριστήσω τον σύντροφο για την παρουσίαση του βιβλίου.

Ο κύριος σκοπός μου σε αυτό το βιβλίο ήταν να αντικρούσω μια λανθασμένη εντύπωση που υπάρχει ακόμη και ανάμεσα σε αριστερούς γύρω από τα ταξικά χαρακτηριστικά του Φασισμού: Πως αυτός ήταν ένα «ριζοσπαστικό» μικροαστικό κίνημα, με το οποίο οι μεγαλοαστοί άρχισαν να ασχολούνται μόνο στα τέλη της δεκαετίας του 20, όταν ήδη είχε μαζικοποιηθεί σαν κίνημα.

Το λάθος σε μια τέτοια εκτίμηση είναι πως ο ταξικός χαρακτήρας του φασισμού καθορίζεται από τη μαζικότητά του, αντί από την τάξη που υπηρετεί ως εργαλείο.

Εγώ αντίθετα καταδεικνύω πως η γερμανική μονοπωλιακή αστική τάξη από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο κιόλας έψαχνε τον τρόπο να «εθνικοποιήσει» μεγάλα τμήματα της εργατικής τάξης, δηλαδή να τους εμφυσήσει εθνικιστικά και σοβινιστικά αισθήματα, ώστε να σχηματίσει μια μαζική αντεπαναστατική βάση και ανάμεσα στους εργαζόμενους.

Μια τέτοια προσπάθεια όμως θα μπορούσε να έχει επιτυχία μόνο αν παίρνανε υπ’ όψιν την ισχυρή ανάμεσα στους γερμανούς εργάτες επιδίωξη για κοινωνική δικαιοσύνη, για το σοσιαλισμό.

Αναγκαστικά λοιπόν, στην προσπάθειά τους να «εθνικοποιήσουν» μια εργατική τάξη που στρεφόταν προς το σοσιαλισμό, της πρόσφεραν ένα κίνημα που ενοποιούσε και τα δύο στοιχεία, σοσιαλισμό και εθνικισμό. Η αρχή γι αυτό φάνηκε ήδη στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο με τον «παν-γερμανικό σύνδεσμο».

Η ήττα της επανάστασης του Νοέμβρη ενίσχυσε και πολλαπλασίασε αυτές τις προσπάθειες, οδηγώντας στην ίδρυση του «Εθνικοσοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος» (ΕΣΕΚ).

Με άλλα λόγια, το κίνημα του «εθνικού σοσιαλισμού» δεν ήταν ένα αυθόρμητο κίνημα των ριζοσπαστών μικροαστών, αλλά οφείλει τη δημιουργία του στις επιδιώξεις των πιο αντιδραστικών στοιχείων της μονοπωλιακής αστικής τάξης, η οποία προκειμένου να στηρίξει την κυριαρχία της ήθελε να δημιουργήσει μια μαζική βάση ανάμεσα στα εργαζόμενα λαϊκά στρώματα.

Αυτή η προσπάθεια στα χρόνια της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης απέτυχε, καθώς τόσο η καλλιέργεια του ιδεολογήματος περί «εθνικού σοσιαλισμού» όσο και η η επιδιωκόμενη  οργανωτική εισχώρηση του ΕΣΕΚ στο εργατικό κίνημα δεν προχώρησαν σε ικανοποιητικό βαθμό.

·         Το ΕΣΕΚ αντίθετα άρχισε όλο και περισσότερο να έλκει και να μαζικοποιείται από τμήματα της μικροαστικής τάξης, που ριζοσπαστικοποιούνταν πάνω στην προσπάθειά τους να διασωθούν από την επίδραση της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης.

Αυτά σχετικά με το τί θα ήθελα εγώ να είχε τονιστεί πιο καθαρά στην βιβλιοπαρουσίαση.

Αυτό όμως που βρίσκω ξεκάθαρα λάθος ως άποψη κατά την παρουσίαση είναι η παρακάτω:

«Αν μπορούμε να βγάλουμε ένα συμπέρασμα από την μετατροπή του ΕΣΕΚ σε μαζικό κόμμα, αυτό είναι πως η μόνη ιδεολογία του φασισμού είναι ο πραγματισμός.»

Αυτό είναι υπεραπλούστευση της φασιστικής ιδεολογίας.

Η φασιστική ιδεολογία είναι η πιο ακραία έκφραση της ιδεολογίας των πιο αντιδραστικών στοιχείων του μονοπωλιακού κεφαλαίου:

Προς το εσωτερικό:

-          Αντικομμουνισμός. Βίαιη υπόταξη κάθε αντιπολίτευσης και αντίστασης που φτάνει μέχρι στην φυσική εξόντωση.

Προς το εξωτερικό:

-          Εθνικισμός, Σωβινισμός, ιδεολογία του «ανώτερου έθνους»: Είμαστε ανώτεροι ως έθνος, οι άλλοι είναι υποδεέστεροι και υπάρχουν για να μας υπηρετούν.

-          Ρατσισμός και ακραία εναντίωση στους ξένους.

-          Ωραιοποίηση του πολέμου, επεκτατισμός που φτάνει μέχρι την επιδίωξη παγκόσμιας δύναμης και κυριαρχίας.

...αυτά σαν σημαντικότερα.

Μονομερής και γι αυτό λανθασμένη είναι και η παρακάτω θέση: «Αποκλειστικά η ικανότητα (του φασισμού) να θέσει μεγάλα τμήματα του πληθυσμού υπό τις υπηρεσίες της άρχουσας τάξης είναι αποφασιστική για την στήριξή του από τους αστούς».

Εδώ παραβλέπεται πως δεν υπάρχουν μόνο φασιστικά καθεστώτα βασισμένα πάνω σε μαζικά φασιστικά κόμματα, αλλά και δικτατορίες που βασίζονται στο στρατό, επομένως παραβλέπεται πως υπάρχουν διάφοροι τρόποι εμφάνισης/λειτουργίας φασιστικών καθεστώτων, πράγμα που τόνιζε ακόμη κι ο Δημητρώφ και αναφέρω κι εγώ στο πρώτο κεφάλαιο.

Υγ: η κε του μπλοκ ευχαριστεί θερμά το σύντροφο Α. για τη μετάφραση του κειμένου και τα υπόλοιπα στοιχεία που της έδωσε –μασημένη τροφή πρακτικά- για αυτήν την ανάρτηση.

Ο Τρότσκι ζει και σπέρνει εφιάλτες

Έρχονται λοιπόν κάτι έκπτωτοι άγγελοι και σου λένε για την αριστερίστικη στροφή του κόμματος και προπαντός της ηγεσίας του που είναι λέει νεοτροτσκιστική. Κι εσύ τους ακούς και σκέφτεσαι μερικά πράγματα, γιατί και πώς εξέπεσαν και φτάνεις σε κάποιους πολύ ενδιαφέροντες συνειρμούς με την εποχή του τρότσκι.

Σκέφτεσαι λοιπόν ότι ένα μέρος της κριτικής τους ίσως να είναι σωστό. Έχουν κι αυτοί τα δίκια τους. Για τη νεολαία, την κομματική οικοδόμηση, για τους στόχους που έμειναν πίσω, για αδυναμίες και προβλήματα μες στο κόμμα. Λες ότι η κριτική τους έχει μια υπαρκτή, αντικειμενική βάση.

Όπως ακριβώς κι αυτή των τροτσκιστών στη δεκαετία του 20. Δεν είχε λίγα προβλήματα εξάλλου η σοσιαλιστική οικοδόμηση, για να πατήσει μια κριτική που στην πορεία εξελίχθηκε σε πολεμική.

Σκέφτεσαι επίσης ότι η άποψή τους – σωστή ή λάθος δεν έχει σημασία- έχει ηττηθεί επανειλημμένα στα όργανα και στο συνέδριο που είναι το ανώτερο όργανο του κόμματος, αν υποθέσουμε ότι έθεσαν εσωκομματικά αυτά τα ζητήματα.

Όπως είχαν ηττηθεί (και συντριπτικά μάλιστα) οι τροτσκιστές στο κόμμα των μπολσεβίκων. Κάτι που δεν τους εμπόδισε ωστόσο να καταγγέλλουν τις διαδικασίες και την παραβίαση της εσωκομματικής δημοκρατίας και να συνεχίσουν να δρουν διακριτά ως πολιτική ομάδα.

Διαγράφτηκαν σταδιακά μετά το 15^ο συνέδριο των μπολσεβίκων το 27, αναγνώριζαν μόνο τα 4 πρώτα συνέδρια της κομιντέρν (πριν από αυτό που επεξεργάστηκε την τακτική του σοσιαλφασισμού) και αναπολούσαν την παλιά φρουρά και τα χρόνια πριν από το θάνατο του λένιν και του φλωράκη. Και ευτυχώς που ο χαρίλαος έκανε μια απλή διαθήκη όπου τα άφηνε όλα στο κόμμα. Χωρίς πολιτική κριτική στελεχών, για να την πάρουν μετά οι επίγονοι και να τη φέρουν στα μέτρα τους, προσδίδοντάς της διαστάσεις μύθου.

Οι τροτσκιστές είναι αυτοί που κατηγορούσαν για όλα τη σατανική ηγεσία και μια χούφτα στελέχη που έβαλαν στο χέρι το κόμμα, καταστρατηγώντας αρχές και προγράμματα και επέβαλαν την κυριαρχία τους και το αντιδραστικό θερμιδώρ, που μας οδηγούσε σταδιακά στην απώλεια των επαναστατικών χαρακτηριστικών του παρελθόντος. Μιλούσαν για την προδομένη επανάσταση και τους γραφειοκράτες που κοιμήθηκαν επαναστάτες και ξύπνησαν ξαφνικά ένα πρωί προδότες. Χωρίς να εξηγούν πειστικά το πώς και το γιατί, ποια ήταν τα κίνητρά τους και ποιες αιτίες επέτρεψαν την επικράτηση τους. Και έβγαζαν θεωρίες συνωμοσίας ότι η κομματική ηγεσία ήταν αυτή που κρυβόταν πίσω από τις προβοκάτσιες και τα σαμποτάζ (όπως η δολοφονία του κίροφ και το ιστολόγιο της νέας σποράς), για να συσπειρώσει τις μάζες γύρω της. Θεωρώντας τσιράκια και πληρωμένους γραφιάδες του συντρόφου με το μουστάκι, όσους δε συμφωνούσαν με τη δική τους ανάλυση.

Οι τροτσκιστές είναι αυτοί που κατεβαίνουν σήμερα σε κοινές πορείες με τους εργατοπατέρες της γσεε και παίρνουν θέση χειροκροτητή κάτω από την εξέδρα τους στις απεργίες, για να ενσαρκώσουν τάχα το ενιαίο μέτωπο της εργατικής τάξης. Και μιλάνε για ενδιάμεσα μεταβατικά αιτήματα και την ανάγκη ενός μεταβατικού προγράμματος, σαν κι αυτό της 4^ης διεθνούς, με εθνικοποιήσεις τραπεζών, προκειμένου να φτάσουμε στο σοσιαλισμό.

Το συμπέρασμα είναι ότι τον τροτσκισμό πολλοί αγάπησαν, αλλά τον τρότσκι ουδείς. Και πως πολλές φορές καταλήγουμε να μοιάζουμε παρά τη θέλησή μας (ή ίσως και εξαιτίας αυτής της εναντίωσης) σε αυτό που μισούμε και θέλουμε να αποφύγουμε. Οπότε αρχίζουμε και κρίνουμε εξ ιδίων τα αλλότρια.

Αλλά το πιο σημαντικό δεν είναι αυτό. Είναι ο πολιτικός αγώνας που δίνει κανείς. Κι αν τον δίνει με τέτοιους όρους, πολιτικής πικρίας που εξελίσσεται σε εμπάθεια στα όρια της ψύχωσης, τότε τον έχει χάσει από χέρι μαζί με τα όποια δίκια του. Πρωτίστως και πάνω απ’ όλα γιατί γίνεται αντιπαθής. Πιο αντιπαθής από το βοναπαρτισμό και τις διοικητικές μεθόδους του «συντρόφου με την αξίνα». Πιο αντιπαθής κι από τους σύγχρονους τροτσκιστές, που παραδοσιακά στέκουν αρκετά σκαλιά κάτω από τον αρχηγό και εμπνευστή τους.

Προσοχή, δε μιλάω για προσωπική συμπάθεια ή αντιπάθεια, αν κάποιος είναι γλυκός και μειλίχιος σαν χαρακτήρας. Τέτοιους μπορεί να βρει κανείς κι από εδώ κι από εκεί. Το θέμα είναι το δηλητήριο της εμπάθειας κι η απέχθεια που αποπνέει στους συντρόφους που τον περιβάλλουν.

Κι αν τελικά έχει δίκιο και επικρατήσει πολιτικά… ή μάλλον ξέρεις κάτι; Δεν πρόκειται ποτέ να επικρατήσει πολιτικά, γιατί όλοι θα τρέμουν αυτό το ενδεχόμενο: φαντάσου να πάρει ποτέ εξουσία στα χέρια του αυτός ο εμπαθής… Περίπου όπως την είχε πατήσει κι ο βενιζέλος στις εκλογές του πασοκ.

Κι όπως ακριβώς έγινε με τον τρότσκι…

Ραμόν Μερκαντέρ