Πέντε χρόνια μετά

Πώς φαντάζεστε τον εαυτό σας σε μια πενταετία; Πού πιστεύετε πως θα βρίσκεστε σε πέντε χρόνια από τώρα; Αυτή είναι μια συνήθης ερώτηση σε επαγγελματικές συνεντεύξεις για όσους αναζητούν εργασία. Κι ο υποψήφιος πρέπει υποτίθεται να δώσει μια γαμάτη απάντηση που ν’ αποπνέει σιγουριά και αυτοπεποίθηση, τη στιγμή που δεν είναι καν σε θέση να σχεδιάσει τους επόμενους μήνες και δεν ξέρει αν θα μπορέσει να τα βγάλει πέρα. Οπότε καλύτερα να αφήσει κατά μέρος την ειλικρίνεια, γιατί τότε μπορεί να έλεγε: «με βλέπω να γυρίζω στο σπίτι των γονιών μου, εκεί τουλάχιστον δε θα έχω να πληρώνω το νοίκι».

Δεν ξέρω αν ο λαός μας αποφασίσει να προσλάβει στις επόμενες εκλογές το σύριζα. Εξάλλου ο όρος «πολιτικό υπαλληλικό προσωπικό» ταιριάζει μάλλον στην κυρίαρχη τάξη κι όχι στους εργάτες και τα άλλα λαϊκά στρώματα· κι η κυβερνητική προϋπηρεσία στο βιογραφικό κάποιων στελεχών του σύριζα δεν προσμετράται ακριβώς στα θετικά στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Θα είχε ωστόσο ενδιαφέρον να ρωτούσε κάποιος τα πρωτοκλασάτα στελέχη του χώρου πώς βλέπουν αυτοί τον εαυτό τους σε πέντε χρόνια από τώρα και να σταχυλογήσει ενδεικτικά μερικές απαντήσεις. Η πιο λογική κι ειλικρινής απάντηση –αν αφαιρέσουμε τα παραφουσκωμένα λόγια και τις σάλτσες που βάζει κανείς για τον εαυτό του σε τέτοιες συνεντεύξεις- θα ήταν κάτι σαν «με βλέπω βουλευτή, υπουργό, κυβερνητικό στέλεχος, κτλ». Δε νομίζω να βρίσκαμε πολλούς που θα έβλεπαν πχ τον εαυτό τους «μπροστάρη ενός κοινωνικού αγώνα που θα ανοίγει, ξέρω γω, το δρόμο για το σοσιαλισμό».

Ας είμαστε ειλικρινείς άλλωστε. Για ποιο σοσιαλισμό μιλάμε; Μια αριστερή κυβέρνηση με κορμό το σύριζα είναι πολύ πιθανό να στρώσει το δρόμο σε μια άνοδο του φασισμού που δεν είναι απαραίτητο να έχει ως πρόσημό του την χρυσή αυγή ή την όποια ονομαστική της μετεξέλιξη, αλλά θα έχει τόση σύνδεση με τη σοσιαλιστική προοπτική, όση και το πασόκ του γαπ –που το εγκολπώνει σιγά-σιγά στις τάξεις του. Εξάλλου κι ο γιωργάκης είχε θέσει σωστά το δίλημμα της εποχής μας «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» -άλλο αν δεν είχε διευκρινίσει εγκαίρως στους ψηφοφόρους με ποια πλευρά είναι.

Εξίσου ενδιαφέρον θα ήταν να δούμε τι θα απαντούσαν κι οι ψηφοφόροι του σύριζα σε μια αντίστοιχη ερώτηση: τι περιμένετε να βγει μες στην επόμενη πενταετία από το πολιτικό κόμμα που επιλέξατε; Ίσως να μην το έχουν συνειδητοποιήσει, αλλά το εκπληκτικό είναι πως όσοι ψηφίζουν σύριζα, περιμένουν από αυτόν στην επόμενη πενταετία να μας γυρίσει μια πενταετία πίσω, στο μαγικό και ειδυλλιακό 2009, πριν την καταραμένη κρίση και το μνημόνιο. Κι όσο παραμένει ο κόσμος εγκλωβισμένος σε τέτοιες αυταπάτες, όσο συνεχίζει να είναι στραμμένος στο παρελθόν και το κίβδηλο παράδεισο που έχασε, χωρίς να οργανώνει τον αγώνα του για μια συνολική μελλοντική προοπτική, που θα αποτελεί πραγματική εναλλακτική στα σημερινά αδιέξοδα, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το πισωγύρισμα στις κατακτήσεις και τα δικαιώματα του εργαζόμενου λαού.

Θα ήταν αφελές όμως να περιορίσουμε την ερμηνεία της εκλογικής απήχησης του σύριζα στη βάση των αυταπατών και του ρόλου τους στη διαμόρφωση πολιτικής συνείδησης, χωρίς να σταθούμε στη σχετική τους λειτουργία και τις διαφορετικές αφετηρίες του κάθε αυταπατεώνα. Όσοι μπλέκουν στα δίχτυα της αυταπάτης για «(ακόμα) καλύτερες μέρες» με μια αριστερή κυβέρνηση, δεν περιμένουν φυσικά να τους φέρει (μια πορεία προς) το σοσιαλισμό, αλλά αυτό που αναλύσαμε προηγουμένως, δηλ ένα προοδευτικό πισωγύρισμα –που είναι εξ ορισμού αντιφατικό και οξύμωρο. Κολυμπάν στην ουτοπία του εφικτού και τα ρηχά νερά μιας καλύτερης διαχείρισης με λιγότερες θυσίες. Αυτή είναι η μόνη προοπτική που βλέπουν στα άμεσα προβλήματα που αντιμετωπίζουν και ταυτόχρονα το ταβάνι της διαδρομής.

Υπάρχουν όμως και καλλιεργημένοι διανοούμενοι με πιο ριζοσπαστικές αναφορές κι ανησυχίες, που στηρίζουν εμμέσως «χωρίς αυταπάτες» το σύριζα, καθώς βλέπουν την κρίση ως ευκαιρία για το κίνημα και την ευκαιρία να χάνεται και να γίνεται χρόνια κινηματική κρίση, εφόσον δεν την αξιοποιήσουμε άμεσα. Σε τι διαφέρει όμως αυτή η... καλλιεργημένη νοοτροπία από τη μικροαστική ανυπομονησία και τα πράσινα εκβιαστικά «εδώ και τώρα» (για να μην ξαναβγεί η δεξιά) της δεκαετίας με τις βάτες;

Τι είναι και τι θέλει λοιπόν ο σύριζα; Ο σύριζα είναι ο αντιήρωας αριστερός «ιζογκούντ» (is so good) που θέλει να γίνει χαλίφης στη θέση του χαλίφη και να κυβερνήσει. Και το είναι του, η πολιτική του ταυτότητα καθορίζεται αποκλειστικά από αυτό το «θέλω» κι όχι από τα όνειρα και τις επιθυμίες των ψηφοφόρων του.

Ο σύριζα είναι το τίποτα που καταπίνει τα πάντα –σα μαύρη τρύπα. Είναι το (κάτι σαν) κόμμα (σαν το σουτ του γουόλτερ μπέρι) που πλασάρει ως τεκμήριο δημοκρατίας την πολυφωνία της βαβέλ στο εσωτερικό του, αλλά εφαρμόζει τον πιο αυστηρό, αυθόρμητο συγκεντρωτισμό της καρέκλας και της κυβερνητικής προοπτικής που είναι ο βασικός συνεκτικός ιστός και καταπνίγει κάθε κριτική φωνή. Κι οι όποιες διαφωνίες μοιάζουν πολύ με διαγκωνισμούς για τις κυβερνητικές (μουσικές) καρέκλες, για να πιάσουν καλύτερη θέση και να μη μείνουν στην απέξω. Την ίδια στιγμή  βέβαια ο σκουρλέτης λέει πως η κοινωνική συμμαχία έχει συγκροτηθεί (!) και τώρα ήρθε η ώρα να χτιστεί κι η πολιτική από τα πάνω! Εκτός κι αν μπέρδεψε την πρώτη με εκείνο το κομματίδιο της συμμάχου κατσέλη –κοινωνική συμμαχία, όνομα και πράγμα.

Του Πάνου Ζάχαρη

Είναι το κόμμα που θυσιάζει πονηρά, σαν σκακιστής, έναν καριπίδη για κάθε βουδούρη, γρίβα και όσους άλλους περάσουν τελικά στα ψηφοδέλτιά τους. Και που δεν ψάχνει στο πρόσωπο της κυρίτση απλώς ένα αριστερό άλλοθι, αλλά ένα δούρειο ίππο για να διεμβολίσει την εκλογική απήχηση του κουκουέ σε μια περιφέρεια με νησιά-προπύργια, όπως η λέσβος και (πρωτίστως) η ικαρία. Κι αν όλα αυτά σφε αναγνώστη σου φαίνονται πασοκιές του χείριστου είδους, πρέπει να ακολουθήσεις μάλλον τη συμβουλή του αλέξη και να επισκεφτείς κάποιον ψυχίατρο.

Κι όταν θα πάω στον τρελογιατρό, θα του πω για το συνασπισμό

κι όταν θα πάω στον τρελογιατρό, θα τον τρελάνω και αυτόν...

Ή όπως τραγουδούσαμε κάποτε και στο αλεξάνδρειο…

Να πάω στον τρελογιατρό, να πάρω το τρελόχαρτο,

Να πει πως δεν είμαι καλά, πως έχω κίτρινα μυαλά

(σαν την κίτρινη διεθνή του κάουτσκι)

Ξεφυλλίζοντας

Ο δανεισμός βιβλίων μεταξύ συντρόφων είναι πονεμένη μάλλον ιστορία, όπου όλοι σχεδόν έχουμε υπάρξει κατά καιρούς θύτες ή θύματα. Προχτές κυριακή, η κε του μπλοκ πήρε τη ρίαλ νιουζ, που είχε προσφορά την εντολή της διδώς σωτηρίου –καμία σχέση με την «εντολή σαμαρά» που μας απασχολεί τελευταία- για να αναπληρώσει την απώλειά της από έναν τέτοιο δανεισμό. Και πέρα από το βιβλίο έγινε σοφότερη σε ορισμένα σημεία, ξεφυλλίζοντας το υπόλοιπο φύλλο.

Έμαθα πχ πως ο μπογιόπουλος έχει ξεκινήσει να αρθρογραφεί και στην εφημερίδα του χατζηνικολάου, με μια μικρή στήλη άποψης που στο τελευταίο φύλλο είχε ένα πολύ καλό σχόλιο περί πλεονάσματος. Το οποίο κι αντιγράφω, καθώς δεν έχει υποπέσει στην αντίληψή μου να έχει ανέβει διαδικτυακά κάπου αλλού.

Όντως υπάρχει πλεόνασμα. Ανέργων. Στο 1,5 εκατομμύριο οι εμφανώς άνεργοι. Κοντά στο 1 εκατομμύριο οι αφανώς άνεργοι, που ενώ εργάζονται παραμένουν απλήρωτοι για μήνες. Όντως υπάρχει πλεόνασμα. Φτώχιας. Στα 600.000 τα παιδιά που, σύμφωνα με τη Unicef, υποσιτίζονται. Τι ντροπή! Υπάρχει πλεόνασμα. Κοινωνικής αδικίας. Επί «σωτηρίας», οι φόροι σε μισθωτούς και μικροβιοπαλαιστές αυξήθηκαν κατά 7 και 9 φορές. Αλλά στις «εξωχώριες» εταιρείες μειώθηκαν. Κατά 16 φορές! Αυτά τα χρόνια –της «σωτηρίας»- η ψαλίδα της εισοδηματικής ανισότητας των πλουσιότερων με τους φτωχότερους Έλληνες διευρύνθηκε κατά 7,5 φορές! Όντως, υπάρχει πλεόνασμα. Υποκρισίας. Που γίνεται αβάσταχτα εξοργιστική όταν οι υπαίτιοι της λαϊκής δυστυχίας πανηγυρίζουν και, για να θαμπώσουν τα θύματα, επιλέγουν την παλιά γνωστή μέθοδο: Επιδεικνύουν αριθμούς που… ευημερούν. Όντως, υπάρχει πλεόνασμα. Μόνο που είναι βουτηγμένο στην απελπισία. Για να βγάλουν πλεόνασμα (3,9 δις ευρώ ήταν η τελευταία του μέτρηση) αφαίμαξαν πάνω από 63 δις ευρώ (!) από τον ελληνικό λαό. Αλήθεια, με τέτοιες «επιδόσεις», για να μειώσουν το χρέος των 320 δις ευρώ, πόσα… τρισεκατομμύρια σε μέτρα θα κληθεί να επωμιστεί ο λαός; Ναι, αλλά έχουμε πλεόνασμα. Θα χρησιμοποιηθεί, λένε, στις διαπραγματεύσεις με τους «εταίρους». Θυμηθείτε: Θα το χρησιμοποιήσουν για δύο λόγους: Πρώτον, για το ψηφοθηρικό λάδωμα της προεκλογικής τους μηχανής. Δεύτερον, και κυριότερο: Για να εμφανίσουν σαν «δικαιωμένη» την πολιτική της βαρβαρότητας και σαν «αδήριτη ανάγκη» τη συνέχισή της!

Σε άλλα θέματα της εφημερίδας, ο διευθυντής του πγ του καταλληλότερου αλέξη, νίκος παππάς, είπε πως ο κίνδυνος για το σύριζα δεν είναι να γίνει ένα καινούριο πασοκ, αλλά να γίνει ένα άλλο κουκουέ. Και για το μεν πρώτο δεν μπορώ να πω πως υφίσταται κίνδυνος για κάτι που έχει ήδη συντελεστεί κι αποτελεί κομμάτι της πολιτικής πραγματικότητας· ενώ για το δεύτερο μπορούμε να τον βεβαιώσουμε πως ο σύριζα δεν πρόκειται ποτέ να γίνει κκε, όχι στην κάλπη, αλλά κυρίως στο κίνημα και την πολιτική του.

Σε άλλο σημείο της συνέντευξης, ο παππάς ισχυρίζεται πως ο σύριζα θα υποστηρίξει στο δεύτερο γύρο κάθε κομμουνιστή υποψήφιο απέναντι σε χρυσαυγίτες και κυβερνητικούς εκπροσώπους. Αλλά ακόμα κι αν κάνουμε αφαίρεση από την πείρα που έχουμε και τις κάθε λογής ικαρίες, η ίδια η βάση του σύριζα δε φαίνεται να συμφωνεί μαζί του. Σε δημοσκόπηση για λογαριασμό της εφημερίδας, στο ίδιο φύλλο, σχετικά με την πρόθεση ψήφου στο δήμο αθηνών, υπάρχει ένα ειδικό ερώτημα που εξετάζει ποιον υποψήφιο θα σκεφτόταν γενικά να στηρίξει το σώμα, ανεξάρτητα από το τι θα ρίξει τελικά στην κάλπη. Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, μόλις ένας στους τέσσερις-πέντε (22,8%) ψηφοφόρους του σύριζα θα σκεφτόταν να στηρίξει το σοφιανό –σε αντίθεση με το 58,4% που απαντά αρνητικά σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο- οριακά πάνω από τον καπερνάρο των ανελ και τον νυν δήμαρχο καμίνη ή άλλους υποψήφιος. Κι αυτό σε πλήρη αντίθεση με την εκλογική συμπεριφορά ενός μέρους των «σκληρών δογματικών κουκουέδων» που υπέκυψε στο εκβιαστικό δίλημμα του σύριζα να μη βγει η δεξιά, στα χνάρια των καλύτερων παραδόσεων του παπανδρεϊκού πασόκ και το απατηλά θέλγητρα μιας «εύκολης λύσης» αριστερής κυβέρνησης.

Αλλάζουμε έντυπο και θεματολογία. Στο πριν, την εφημερίδα της ανεξάρτητης αριστεράς, έχει ανοίξει προεκλογικός διάλογος για το… μέτωπο συμπόρευσης και βασικά για τη συνεργασία με τον αλαβάνο. Είναι κατά της εε ο αλέκος ή απλώς το παίζει; Το πιο εντυπωσιακό ωστόσο δεν είναι τόσο οι εκτιμήσεις του ρούση, του πατέλη και λοιπών δημοκρατικών δυνάμεων για το σύμμαχο αλαβάνο. Αλλά ότι αυτή η διαμάχη γίνεται μόλις λίγους μήνες μετά την πανελλαδική συνδιάσκεψη της ανταρσύα και την ερμηνεία της πολιτικής της απόφασης, που καθόρισε θεωρητικά το ζήτημα των τακτικών συμμαχιών. Συμβαίνουν όμως αυτά με τις συρραφές θέσεων και τα αμφίσημα κείμενα, που προσπαθούν να τα χωρέσουν όλα.

Στο τελευταίο φύλλο δημοσιεύεται ένα απαντητικό κείμενο τριών μελών της ανταρσύα (ανάμεσά τους αναγνωρίζω ένα ηγετικό στέλεχος της αραν από την οποία προέρχονται πιθανότατα κι οι άλλοι δύο) το οποίο ασκεί κριτική σε ένα πρόσφατο άρθρο των ελαφρού-αναγνωστάκη, που αξιοποιώντας τα αποθέματα της κνίτικης μόρφωσής τους, αναφέρθηκαν στις θέσεις των κλασικών περί ατομικής τρομοκρατίας και τη διαλυτική επίδραση της τελευταίας στο μαζικό κίνημα. Η απάντηση στο κείμενο των τριών είναι πως ο λένιν δεν απέρριπτε γενικά και από θέση αρχής τέτοιες μεθόδους, αλλά συγκεκριμένα παραδείγματα λανθασμένης χρήσης της, ότι το ολιγομελές αντάρτικο του φιντέλ δεν είχε άμεση σύνδεση με το μαζικό κίνημα, αλλά οδήγησε σε θρίαμβο την κουβανική επανάσταση κι ότι δεν πρέπει να απορρίπτουμε κανένα μέσο, χαρίζοντας στο κράτος το μονοπώλιο της βίας, για να μη γλιστρήσουμε στον οικονομισμό, στο λεγκαλισμό (την αστική νομιμοφροσύνη δηλ) και στον κυβερνητισμό, όπως οι κυρίαρχες εκδοχές της αριστεράς.

Δεν είναι στις προθέσεις μου να κάνω συνολική κριτική στο κείμενο, το οποίο θέτει ένα ενδιαφέρον γενικά θέμα προς συζήτηση –αρκεί να μην φετιχοποιούμε τη σύγκρουση, περιορίζοντας την έννοια στην τελική της εκδήλωση, την χρήση όπλων και επαναστατικής βίας και θεωρώντας την τελευταία αποκλειστικό κριτήριο επαναστατικής δράσης. Αφενός όμως κινείται μάλλον στα όρια της τραγικής ειρωνείας η κριτική περί κυβερνητισμού από τη σκοπιά ενός πουλατζικού πχ –που θεωρεί το κράτος σχέση, συσχετισμό δυνάμεων και συνεπώς την κυβέρνηση θέση που μπορεί να καταληφθεί για την καλύτερη προώθηση του αγώνα. Αφετέρου θεωρώ τουλάχιστον εντυπωσιακή την κακή αντίληψη του επίδικου της συγκυρίας, με την οργανωμένη προσπάθεια να χρεωθεί στο οπλοστάσιο της αριστεράς συλλήβδην η ατομική τρομοκρατία και να ταυτιστεί μαζί της κάθε διαφορετική φωνή και αντίδραση.

Εξίσου εκπληκτική είναι η εκτίμηση πως δεν μπορεί να υποστηριχθεί σοβαρά πως τα συλληφθέντα μέλη τέτοιων ομάδων ήταν στημένοι πράκτορες –λες και η δράση τους κρίνεται με υποκειμενικά και όχι με αντικειμενικά κριτήρια. Ή ότι δεν έχει υπάρξει κάποια μεγάλη προβοκάτσια κατά του λαϊκού κινήματος που θα δικαιολογούσε την υπόνοια περί κρατικής προέλευσης τρομοκρατία. Αναρωτιέμαι ωστόσο πώς αλλιώς θα μπορούσε να χαρακτηριστεί πχ η υπόθεση της μαρφίν στη σταδίου, την ίδια μέρα που ψηφιζόταν το πρώτο μνημόνιο.

Κλείνουμε το σημερινό κύκλο με το τελευταίο τεύχος του περιοδικού μαρξιστική σκέψη –συριζικών και τροτσκιστικών αναφορών, αν κρίνει κανείς από τα περιεχόμενά του και τα μέλη της συντακτικής επιτροπής- που φιλοξενεί διπλό αφιέρωμα στον καβάφη και την ιστορία του κουκουέ –χοντρικά την ίδια περίοδο που εξετάζει και ο πρώτος τόμος του δοκιμίου.

Πώς συνδέονται αυτά τα δύο; Σύμφωνα με το εισαγωγικό σημείωμα της σύνταξης… «ο Καβάφης εξέφρασε και συνόψισε με την ποίησή του αυτό που παραμένει αξιοπρεπές στον παλιό κόσμο, τον αστικό κόσμο που πεθαίνει» ενώ αντιθέτως «στην ιστορία του ΚΚΕ, με αντιφάσεις, θετικά διαλείμματα και στιγμές, και με πολλές αμφισημίες μετά την αποκήρυξη του Άρη το 1945, αλλά οριστικά, αμετάκλητα και διαρκώς εντεινόμενα αφότου επικράτησε η ηγεσία της Παπαρήγα το 1991, κυριάρχησε σε επίπεδο ηγεσίας αυτό που είναι αναξιοπρεπές μέσα στο νέο κόσμο, το σοσιαλιστικό κόσμο που πασχίζει να γεννηθεί». Ενώ στη συνέχεια γίνεται λόγος και για το «ανώμαλο, ζαχαριαδικό καθεστώς» και άλλα συναφή ζητήματα στα οποία θα επανέλθει το περιοδικό με μελλοντικά αφιερώματα.

Δε θα υπήρχε λόγος να ασχοληθούμε περισσότερο με το συγκεκριμένο αφιέρωμα, αν δεν υπήρχε το «άλλοθι πολυφωνίας» που του δίνουν τα κείμενα των συντελεστών του εργατικού αγώνα και του συλλόγου «γιάννης κορδάτος» -αν και δεν είμαι πολύ σίγουρος αν ταυτίζονται πλέον αυτά τα δύο: μια μελέτη του καλτσώνη για τη μαρξιστική συζήτηση στην ελλάδα σχετικά με το κράτος και την επανάσταση στη δεκαετία του 30’, μια μελέτη του πετρόπουλου για το γληνό και ένα κείμενο του λιόση –που έχει συνεργαστεί και στο παρελθόν με το ίδιο περιοδικό- για την τακτική και στρατηγική του κκε τη δεκαετία του 30 και τις εξελίξεις στην κομιντέρν.

Εκεί ο λιόσης αναφέρει μεταξύ άλλων σε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα.

Η ΚΔ από το 3^ο συνέδριό της, στο οποίο χαράχτηκε η τακτική του Ενιαίου Μετώπου (εφεξής ΕΜ), μέχρι και το 7^ο, δεν παρουσίασε μια σταθερή ιδεολογικοπολιτική πορεία. Θεωρούμε πως το 4^ο συνέδριο ήταν ένα συνέδριο σταθμός για την πορεία του κομμουνιστικού κινήματος, όχι όμως το 5^ο (1924) και 6^ο (1928). Δεν υποστηρίζουμε ότι οι αποφάσεις αυτών των συνεδρίων ήταν για το σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας, αλλά ότι υπήρξαν λάθη και αντιφάσεις που δε βοηθούσαν στην ανάπτυξη του επαναστατικού κινήματος. Υιοθετήθηκε το σχήμα του σοσιαλφασισμού (ταύτιζε το φασισμό με τη σοσιαλδημοκρατία), η Εργατική Κυβέρνηση (εφεξής ΕΚ) ταυτίστηκε με τη δικτατορία του προλεταριάτου, το ΕΜ περιορίστηκε ως τακτική που θα εφαρμοζόταν «από τα κάτω» (υποτιμούνταν ή εξαφανιζόταν το «από τα πάνω») και υπήρξαν κάποιες χρονικές φάσεις που εγκαταλείφθηκε η θέση του ενός συνδικάτου και προτιμήθηκε η γραμμή των «Κόκκινων Συνδικάτων» (συνδικάτα που συμμετείχαν μόνον οι κομμουνιστές και ο «κύκλος» τους).

Μπορεί να συμφωνεί ή να διαφωνεί κανείς με τα συμπεράσματα του λιόση, σίγουρα όμως δε θα βοηθούσε τη συζήτηση ένας αντίλογος που θα βασιζόταν σε υστερικές κραυγές για «προδοσία, εγκατάλειψη αρχών, ιστορική συρραφή και επιλεκτική αποδοχή παλιότερων επεξεργασιών, κτλ». Κι αυτό δεν το λέω για να προλάβω κριτικές εναντίον του λιόση, αλλά ως γενικό κριτήριο που πρέπει να τίθεται σε κάθε κριτική αποτίμηση της ιστορικής διαδρομής της κομιντέρν και να μην υπάρχουν δυο μέτρα και σταθμά.

Σημειώνω επίσης πως ο λιόσης αποφεύγει λόγω χώρου να αναφερθεί κριτικά στη θεώρηση του ελληνικού τροτσκισμού –παραπέμποντας για μια αναλυτική κριτική στο βιβλίο του για την εξάρτηση. Λέει όμως πως οι θέσεις του δε βρήκαν ιδιαίτερη ανταπόκριση και αυτό, χωρίς να αποτελεί τεκμήριο για την ορθότητά τους, «πρέπει ωστόσο να προβληματίσει σοβαρά το γεγονός πως δε συγκίνησαν κανέναν, παρά πολύ μικρές μειοψηφίες».

Κι έχει απόλυτο δίκιο. Το μόνο που δεν μπορώ να καταλάβω είναι γιατί εδώ η μειοψηφία οφείλει τουλάχιστον να προβληματιστεί για τις θέσεις της, ενώ για το συνέδριο του κουκουέ τα κριτήρια αλλάζουν και η μειοψηφία έχει το δίκιο με το μέρος της, χωρίς να αναλογιστεί γιατί δεν κέρδισε την πλειοψηφία.

Κολεκτιβοποίηση

Σήμερα η κε του μπλοκ έχει την τιμή να φιλοξενεί μια αναλυτική εργασία του Άναυδου για την κολεκτιβοποίηση που εξετάζει το αντικείμενο από όλες τις πλευρές: το ιστορικό πλαίσιο και τις συνθήκες που επέβαλαν την πολιτική της κολεκτιβοποίησης, τους όρους με τους οποίους προωθήθηκε, τη σκληρή ταξική πάλη με τους κουλάκους, τη διαπάλη και τις διαφορετικές απόψεις μέσα στο κόμμα των μπολσεβίκων, το λιμό της ουκρανίας, κτλ. Το κείμενο του άναυδου είναι αρκετά εκτενές, αλλά αξίζει κατά τη γνώμη μου να διαβαστεί ολόκληρο, σαν ένα ιστορικό ένθετο στον κυριακάτικο ρίζο. Καλή ανάγνωση και κάθε καλόβουλος σχολιαστής ευπρόσδεκτος.

Κολεκτιβοποίηση

Από τον Άναυδο – Φεβρουάριος 2014

Μπροστά 25!

                Μπροστά 25!

Ατσάλινοι

                Εργάτες-χιλιάδες

Ο εχθρός προελαύνει

                Ήρθε η ώρα να τελειώσουμε

Αυτή τη συμμορία

                Των παπάδων και των κουλάκων

Ας καπνίσουν τα τρακτέρ

                Με την δύναμη των χιλίων ίππων

Στη θέση

των εξαντλημένων ψωράλογων

Ο κουλάκος είναι έτοιμος

                Κοίτα ξανά

Με το πριονισμένο δίκαννο

                Χωμένος στις ερημιές

Στο μέτωπο 25!

                Μπροστά 25!

Ατσάλινοι

                Εργάτες-χιλιάδες

(από το εμβατήριο των Εικοσιπέντε Χιλιάδων του Β. Μαγιακόφσκι)

Περιεχόμενα:

1.       Εισαγωγή

2.       Η αγροτική οικονομία στη διάρκεια της ΝΕΠ

3.       Η κρίση των σιτηρών

4.       Οι διαφορετικές απόψεις

5.       Κολεκτιβοποίηση

6.       Αποκουλακοποίηση

7.       Ίλιγγος από τις επιτυχίες

8.       Η αντίσταση

9.       25,000

10.   ΜΤΣ

11.   Λιμός

12.  Τα πρώτα χρόνια

13.   Επίλογος

1. Εισαγωγή

Αν και οι Μπολσεβίκοι κατέλαβαν την εξουσία στη Ρωσία το Νοέμβριο του 1917 η τελική τους επικράτηση έγινε δυνατή μόλις το 1921 (οι Ιάπωνες αποχώρησαν ηττημένοι από το Βλαδιβοστόκ τον Οκτώβριο του 1922) με τη νίκη τους στον εμφύλιο πόλεμο. Στη φωτιά του εμφυλίου σφυρηλατήθηκε η στρατιωτική και πολιτική  συμμαχία του προλεταριάτου με την αγροτιά.  Η συμμαχία αυτή θεμελιώθηκε πάνω στο αμοιβαίο συμφέρον των δύο μερών: οι αγρότες έλαβαν από τη σοβιετική κυβέρνηση γη και προστασία από τους γαιοκτήμονες και τους κουλάκους ενώ οι ίδιοι της έδιναν για περίπου τρία χρόνια  όλο σχεδόν το πλεόνασμα τους.

Ο εμφύλιος άφησε τη χώρα σε μία κατάσταση οικονομικής και κοινωνικής αποσύνθεσης. Ωστόσο το σύστημα του πολεμικού κομμουνισμού, όπως ονομάστηκε, ήταν αδύνατο να διατηρηθεί μετά το τέλος του εμφυλίου γιατί όπως διέγνωσε ο Λένιν η συνέχιση του θα οδηγούσε σε σύγκρουση με την αγροτιά Το 10^ο συνέδριο του ΠΚΚ(μπ) (Μάρτιος 1921) εγκαινίασε τη Νέα Οικονομική Πολιτική (ΝΕΠ) όπου η ιδιοποίηση από το κράτος ολόκληρου του αγροτικού πλεονάσματος αντικαταστάθηκε από ένα φόρο σε είδος. Παράλληλα επιτράπηκε το ελεύθερο εμπόριο και η λειτουργία μικρών ιδιωτικών βιομηχανιών και βιοτεχνών. Η ΝΕΠ που λογιζόταν σα μία προσωρινή υποχώρηση είχε σαν βασικό στόχο να δώσει το κίνητρο  κυρίως στους αγρότες αλλά και σε άλλα στρώματα να αυξήσουν το επίπεδο της παραγωγής τους. Το κράτος θα ωφελούταν από το πλεόνασμα αυτό μέσω της φορολογίας ελπίζοντας ότι κάποιο μέρος από το υπόλοιπο θα μετατρεπόταν σε επένδυση από τους ιδιώτες.

2. Η αγροτική οικονομία στη διάρκεια της ΝΕΠ

Πριν την Οκτωβριανή επανάσταση το 42% της γης άνηκε στους γαιοκτήμονες, τους αυλικούς και στην εκκλησία. Μετά την επανάσταση όλη αυτή η γη απαλλοτριώθηκε και το μεγαλύτερο μέρος της δόθηκες στους ακτήμονες ενώ στο υπόλοιπο σχηματίστηκαν τα πρώτα κρατικά αγροκτήματα (σοβχόζ). Έτσι ενώ το 1916 υπήρχαν 18 εκατομμύρια αγροκτήματα ο αριθμός τους έφτασε το 1926 τα 25,6 εκατομμύρια. Η αγροτική κοινότητα (mir) που ήταν ο βασικότερος θεσμός στην ύπαιθρο στην προεπαναστατική Ρωσία παρέμεινε σα θεσμός και στη διάρκεια της ΝΕΠ.  Μία σημαντική παράμετρος του αγροτικού ζητήματος ήταν το γεγονός ότι το φυσικό περιβάλλον της ΕΣΣΔ ήταν (και είναι) αρκετά δριμύ ενώ ελάχιστες είναι οι περιοχές που η φύση ευνοεί τη γεωργία.

Η ΕΣΣΔ (ιδρύθηκε το Δεκέμβριο του 1922) ήταν μία αγροτική χώρα με  πληθυσμό 147 περίπου εκατομμύριων όπου το 86,3% ζούσε στην ύπαιθρο (απογραφή 1926).  Το 1927 η βιομηχανία αντιπροσώπευε το 42% του συνολικού προϊόντος (ο σοσιαλιστικός τομέας  αντιπροσώπευε το 86%) ενώ η γεωργία αντιπροσώπευε το 58%.

Ο πρωταρχικός στόχος της σοβιετικής εξουσίας ήταν η εκβιομηχάνιση της χώρας που θ’ ανέβαζε το βιοτικό επίπεδο του λαού και θ’ απάλλασσε τη χώρα από την εξάρτηση από τις καπιταλιστικές χώρες.  Ωστόσο οι πόροι για τις απαραίτητες επενδύσεις δεν θα μπορούσαν να προέρχονται ούτε από την εκμετάλλευση αποικιών ούτε φυσικά από τα δάνεια άλλων καπιταλιστικών χωρών αλλά θα έπρεπε να αναζητηθούν στο εσωτερικό της ΕΣΣΔ. Οι βασικές πηγές ήταν καταρχήν το κοινωνικοποιημένο κεφάλαιο όπου πλέον όλο το ποσό των προηγούμενων κερδών των κεφαλαιοκρατών μετατρέπονταν σε επενδύσεις, το παραγόμενο πλεόνασμα της βιομηχανίας  και κατά τρίτο η απόσπαση μέρους του πλεονάσματος από την αγροτική παραγωγή μέσω της φορολογίας και του μηχανισμού των τιμών.  Συνεπώς η αναζωογόνηση της γεωργίας ήταν απαραίτητη προϋπόθεση ώστε αυτή να μπορέσει να τροφοδοτήσει το σοβιετικό κράτος με πρώτες ύλες και τρόφιμα απαραίτητα για την ανασυγκρότηση της βιομηχανίας. Η βιομηχανία με τη σειρά της ανάμεσα στ’ άλλα θα τροφοδοτούσε την αγροτική οικονομία με τα απαραίτητα μέσα (μηχανήματα, λιπάσματα κλπ) ώστε να αυξηθεί η παραγωγικότητα και το συνολικό της προϊόν. Η κατάργηση της φεουδαρχίας απάλλαξε τους αγρότες από τα νοίκια που πλήρωναν για να καλλιεργούν τη γη. Χωρίς το βάρος αυτό οι αγρότες ήταν σε θέση να συνδράμουν οικονομικά το κράτος να κτίσει μία ισχυρή βιομηχανία. Επιπλέον δόθηκαν στους αγρότες μία σειρά κινήτρων όπως χαμηλή φορολογία, παροχή πιστώσεων ικανοποιητικές τιμές αγοράς κλπ.

Η αναδιανομή της γης μετά το τέλος του εμφυλίου άφησε το μεγαλύτερο μέρος του κεφαλαιουχικού εξοπλισμού στην ιδιοκτησία των κουλάκων. Σε όλη τη χώρα το 31% των αγροκτημάτων δεν είχε ζώα έλξης πάνω από το 34% δεν είχε κάποιο εξοπλισμό οργώματος και μόλις το 18% διέθετε αγροτικά μηχανήματα.  Έτσι το όργωμα ήταν ρηχό, συνήθως με τη χρήση ξύλινου υνιού η σπορά γινόταν με το χέρι και έπεφτε θύμα των πουλιών και του ανέμου.

Το κράτος ενίσχυε με κάθε τρόπο την παραγωγή των φτωχών χωρικών με τη δημιουργία συνεταιρισμών και την παροχή δανείων, μηδενική φορολογία αλλά και προστατεύοντάς τους από την εκμετάλλευση των κουλάκων εφαρμόζοντας αυστηρούς νόμους σχετικά με τη χρήση και την αμοιβή ξένης εργασίας. Για την επιτυχία των στόχων αυτών αναγκαία ήταν η ενίσχυση της συνοχής των φτωχών στρωμάτων κάτω από την καθοδήγηση των κομματικών οργανώσεων. Έτσι το 1924 δημιουργήθηκαν οι αγροτικές επιτροπές αλληλοβοήθειας (Kredtkomy) που σκοπό είχαν τη διανομή σπόρου, δάνειζαν εξοπλισμό σε πολύ χαμηλές τιμές  κλπ.

Οι συνεταιρισμοί (προμηθευτικοί, αγροτικοί και πιστωτικοί) υπήρχαν και  προπολεμικά Υπήρχε ωστόσο μια βασική διαφορά μεταξύ της άποψης των μπολσεβίκων για τους συνεταιρισμούς σαν ενδιάμεσο στάδιο  πριν τη σοσιαλιστική συλλογική γεωργία και της άποψης των αγροτών που προσχωρούσαν στους συνεταιρισμούς για το αμοιβαίο αλλά βασικά ατομικό κέρδος. Το 1927 το συνεταιριστικό κίνημα κάλυπτε το 37% των νοικοκυριών. Οι συνεταιρισμοί έλκυαν κυρίως τους κουλάκους γιατί επειδή ακριβώς διαχειρίζονταν τα πιο προηγμένα αγροκτήματα γνώριζαν καλύτερα τα οικονομικά πλεονεκτήματα του συνεταιρισμού.  Όντας σε θέση ισχύος  οι κουλάκοι κυριαρχούσαν στις διοικήσεις των συνεταιρισμών και ήταν σε θέση να τους χρησιμοποιήσουν για τα συμφέροντα τους. Αντιμέτωπο με μία κατάσταση όπου οι συνεταιρισμοί βοηθούσαν τους ήδη εύπορους αγρότες το κόμμα προσπάθησε να ασκήσει πιο στενό πολιτικό και οικονομικό έλεγχο. Έτσι οι  πωλήσεις τρακτέρ αλλά και τα δάνεια επιτρεπόντουσαν μόνο σε σοβχόζ, κολχόζ και τους αγροτικούς παραγωγικούς συνεταιρισμούς. Αντίστοιχα οι κουλάκοι δημιουργούσαν  ψευτο-συνεταιρισμούς ώστε να έχουν τη δυνατότητα να αγοράζουν μηχανήματα και να παίρνουν δάνεια σε μία προσπάθεια να ξεγελάσουν τον κρατικό. Το 1927 το 2% των τρακτέρ ήταν ατομική ιδιοκτησία το 23% άνηκε σε κολχόζ το 15% σε σοβχόζ και το 55% αγροτικούς συνεταιρισμούς.

Στα χωριά εξακολουθούσε παράλληλα με τα σοβιέτ να επιβιώνει η κοινότητα στην οποία συμμετείχαν οι άρρενες αρχηγοί των νοικοκυριών με επικεφαλής το γέροντα του χωριού. Ουσιαστικά υπήρχε μία δυαδική εξουσία.  Οι κρατικοί λειτουργοί ήταν κακοπληρωμένοι και έκθετοι στην εξαγορά κυρίως από τη μεριά των κουλάκων ώστε να κλείνουν τα  μάτια όταν παραβιάζονταν οι νόμοι υπενοικίασης της γης, χρησιμοποίησης ξένης εργασίας, και αγοράς μηχανών. Ο πιο διαδεδομένος τρόπος παράκαμψης της νομοθεσίας ήταν η υιοθεσία του ακτήμονα από τον κουλάκο που τον παρουσίαζε σαν συμβοηθών μέλος και όχι εργάτη. Το 1926 το κόμμα προσπάθησε να μειώσει την δύναμη των κοινοτήτων αφαιρώντας τα πολιτικά δικαιώματα από τους κουλάκους και προσπαθώντας να την αντικαταστήσει με το χωριό.

Οι κουλάκοι όντας οι πιο εύποροι και οι πιο μορφωμένοι ήταν οι φυσικοί ηγέτες της υπαίθρου. Για να προστατέψουν την οικονομική τους ηγεμονία αναπόφευκτα είχαν και πολιτική δραστηριότητα κυριαρχώντας στις αγροτικές κοινότητες και υπονομεύοντας την εξουσία του τοπικού σοβιέτ. Εκμεταλλευόμενοι τα κίνητρα της ΝΕΠ εμπόδιζαν κάθε προσπάθεια του κράτους να αυξήσει τον έλεγχο του στην ύπαιθρο. Το 1925-26 το κόμμα προσπάθησε να ενθαρρύνει τη συμμετοχή των αγροτών στην πολιτική ζωή προκηρύσσοντας εκλογές στα σοβιέτ. Σαν αποτέλεσμα υπήρξε αύξηση της πολιτικής δραστηριότητας αντικομουνιστικών δυνάμεων και μάλιστα στη Σιβηρία έγινε προσπάθεια να ξαναδημιουργηθεί η Ένωση Αγροτών (παρακλάδι των σοσιαλεπαναστατών). Χιλιάδες ήταν οι υπογραφές που  μαζεύτηκαν στην αίτηση για αναγνώριση της σαν πολιτικό κόμμα. Σε ορισμένες περιοχές της χώρας οι κουλάκοι κέρδισαν μέχρι και το 10% των εδρών στα τοπικά σοβιέτ.  Σαν αντίδραση το κόμμα το 1926-27 αύξησε από 1% σε 3% το ποσοστό των αγροτών (κουλάκοι) που στερήθηκαν τα πολιτικά τους δικαιώματα. Οι φτωχοί αγρότες δίσταζαν να στραφούν ενάντια στους κουλάκους γιατί τους είχαν ανάγκη τόσο σαν εργοδότες όσο και για να δανειστούν από αυτούς μηχανήματα, ζώα, εργαλεία και χρήματα. Επιπλέον η  πολιτική ελέγχου των κουλάκων ήταν δίκοπο μαχαίρι. Με δεδομένη την οικονομική εξάρτηση των φτωχών χωρικών από τους πλούσιους γείτονες τους αυτοί ήταν και τα πρώτα θύματα όταν οι οικονομικές πολιτικές του σοβιετικού κράτους συρρίκνωναν την οικονομική δραστηριότητα των κουλάκων. Η μη αποπληρωμή των κρατικών δανείων   ήταν ένα άλλο διαδεδομένο πρόβλημα δείχνοντας στο κόμμα ότι η χρήση της πίστης δεν έφερνε κανένα αποτέλεσμα απλώς σπαταλούσε σπάνιους πόρους σε ένα βαρέλι δίχως πάτο όπου οι κύριοι ωφελημένοι ήταν  οι κουλάκοι.

Να σημειωθεί ότι στους κεντρικούς οργανισμούς των συνεταιριστικών οργανώσεων κυριαρχούσαν οι σοσιαλεπαναστάτες και οι αστοί ειδικοί που δεν συμμερίζονταν τις ιδέες των μπολσεβίκων. Ήταν οι ίδιοι που είχαν εργαστεί στη διάρκεια των  μεταρρυθμίσεων Στολίπιν και συνέχιζαν να προωθούν τη συγκέντρωση  των αγροκτημάτων σε ιδιωτική βάση.

Ιστορικά οι αγρότες ήταν βασικοί υποστηρικτές των σοσιαλεπαναστατών (π.χ. στη Σιβηρία είχαν πάρει το 78% των ψήφων στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1917). Οι κομματικές δυνάμεις στην ύπαιθρο ήταν λιγοστές, το 1928 μόλις το 9,8% των μελών του ΠΚΚ (μπ) ήταν αγρότες ενώ αντιστοιχούσαν περίπου 25 κομματικά μέλη ανά 10,000 κατοίκους (σε σύγκριση στις πόλεις η αναλογία ήταν 319 μέλη). Η προσπάθεια του ΠΚΚ να αυξήσει την επιρροή του στην ύπαιθρο με εκστρατείες στρατολόγησης είχε οδηγήσει αρκετούς κουλάκους στις τάξεις του κόμματος Η Κεντρική επιτροπή ελέγχου ανακάλυψε ότι περίπου το 17% των κομματικών μελών στην ύπαιθρο ήταν ‘οικονομικά εξασφαλισμένοι’ αγρότες Έτσι το 1927 το κόμμα εξέδωσε δύο οδηγίες στις κομματικές οργανώσεις της υπαίθρου Σύμφωνα με την πρώτη οι επαρχιακοί κομματικοί πυρήνες έπρεπε να ετοιμάσουν λίστες με την οικονομική διαστρωμάτωση των οικογενειών της περιοχής τους να εφαρμόζουν τις κομματικές οδηγίες αλλά και το σοβιετικό νόμο που προστάτευε τον φτωχό αγρότη και τιμωρούσε τον κουλάκο. Σύμφωνα με τη δεύτερη θα έπρεπε να εκκαθαρίσουν τις γραμμές τους από τους κουλάκους και να προσπαθήσουν να στρατολογήσουν φτωχούς αγρότες και ακτήμονες.

Η αλεπού της ερήμου

Μετά από κάποιες ώρες μπροστά στον υπολογιστή, το μυαλό θολώνει κι αρχίζει να βουίζει, ψάχνοντας διέξοδο από τα αυτιά για το σωρό άχρηστες πληροφορίες που συγκέντρωσε και τη συσσωρευμένη ακτινοβολία απ’ την οθόνη. Σα μια μορφή άμυνας του οργανισμού που προσπαθεί να σου πει πως έχει φτιαχτεί για άλλα πράγματα και τα έχει πεθυμήσει. Να βγει έξω, να αγναντέψει, να ξεκουράσει μάτι και ψυχή, να βρει αρμονία μες στο σύνολο που το περιβάλλει. Αλλά συνήθως αγνοείς τα σημάδια και συνεχίζεις να σερφάρεις, ώσπου τελικά τα συνηθίζεις, σαν τα μυγάκια του ματιού, που είναι πάντα εκεί, αλλά τα μαθαίνεις και καταλήγεις να μην τα βλέπεις.

Ξαναγυρνάς στο υλικό που έχεις μαζέψει, το επεξεργάζεσαι νοερά και διαπιστώνεις πως σε κάποιες οργανώσεις του χώρου που αυτοπροσδιορίζεται ως επαναστατικός, τα συνέδριά τους γίνονται πιο αραιά κι από τα συνέδρια του κκε στον καιρό της σκληρής παρανομίας. Λες και σήμερα να έχουν οξυνθεί τόσο πολύ τα πράγματα και να έχουν γίνει κι αυτοί τόσο επικίνδυνοι για το σύστημα –και δεν τους φαίνεται; Ή απλώς παίρνουν τις σκιές τους για μπόι και συμβαδίζουν με την (α)σοβαρότητα και το (χαμηλό) ύψος των περιστάσεων;

Αλλά τι σημασία έχει; Έτσι μπλέκουμε πάλι στο βούρκο του εφήμερου, που φεύγει, χάνεται κι επαναλαμβάνεται αέναα, με ελάχιστες παραλλαγές, απειλώντας να μας καταπιεί στη μηδαμινότητά του. Το ζήτημα είναι να βρεις ένα ερημικό μέρος, ησυχαστήριο, να απομονωθείς, να βγεις από τη συνήθεια· να αδειάσει το μυαλό και να σταματήσει να βουίζει, να αρχίσει να δουλεύει αυτόβουλα. Να μια σπουδαία ανακούφιση, όπως όταν είναι για ώρα ανοιχτός ένας απορροφητήρας και σου παίρνει το κεφάλι, ώσπου τελικά τον κλείνεις και συχάζεις απότομα.

Μήπως μπορέσεις να ξαναβρείς μέσα σου κι εκείνη τη νεκρή λογοτεχνική φλέβα, που τη σκέπασαν τόνοι επικαιρότητας και εφήμερων σκουπιδιών που γεμίζουν τα κενά της ζωής μας. Κι αυτή είναι η τελευταία φλέβα που θα σου μείνει απείραχτη, οπότε τη σκεπάζεις με μακρυμάνικα και πουκάμισα αδειανά να την προστατέψεις, μες στο κατακαλόκαιρο, όπως οι βεδουίνοι της ερήμου.

Πρέπει να βρούμε τη δύναμη να μην χανόμαστε στις λεπτομέρειες, να πιάσουμε το νήμα του διαχρονικού μες στο εφήμερο, να επικαιροποιήσουμε την αλήθεια μας και τα διαχρονικά της νοήματα, για να μην καταλήγει αχρονική κι αφηρημένη, έξω από την κίνηση του πραγματικού κόσμου· και να μοιάζει ύστερα η αλήθεια μας πελώριο ψέμα κι η φωνή μας να βοά στην έρημο, ψεύτικη, χωρίς ανταπόκριση, σαν παραίσθηση.

Πρέπει να βρούμε ένα ερημικό μέρος για να σκάψουμε μέσα μας και να δούμε την αλήθεια, για να πάψει να ερημώνει ο τόπος, η παραγωγή, η ύπαιθρος, η ελπίδα, να μη φεύγουν μαζικά στο εξωτερικό σαν καραβάνια οι άνεργοι πτυχιούχοι, έχοντας πάντα την αυταπάτη της επιστροφής στις αποσκευές τους, αν και συνήθως παίρνουν ένα δρόμο χωρίς γυρισμό. Μα ακόμα κι αν φύγεις για το γύρο του κόσμου (…) θα ‘ναι η φωνή μου το ταξίδι της ερήμου, που θα σ’ ακολουθεί.

Αρκεί να μη βοά εν τη ερήμω, σε ερημωμένα, ακατοίκητα μυαλά.

 Που μπλέκουν σε διάφορες αυταπάτες κι αντικατοπτρισμούς στη δίψα τους να βρουν μια διέξοδο. Κι έχουν συνηθίσει να πείθονται από μικρές κοφτές φράσεις, για να μην μπαίνει άμμος στο στόμα, και ν’ αναλώνονται στο κυνήγι της ατάκας, της τουιτεριάς ή ενός τσιτάτου που θα κλείσει υποτίθεται όλο το νόημα της ζωής σε μια φράση.

Το κόμμα είχε προειδοποιήσει το λαό από το 09’ πως έρχεται ανεμοθύελλα και τώρα δικαιώνεται, αλλά τι να το κάνεις. Το κίνημα έχει μεγάλα σκαμπανεβάσματα, σαν τη θερμοκρασία της σαχάρα, όπου μπορεί τη μέρα να φτάνει το πολιτικό θερμόμετρο στο κόκκινο και σε λίγες ώρες να επικρατεί απογοήτευση και να πέσει υπό του μηδενός, στην απόλυτη ξηρασία, όπου δεν κινείται φύλλο. Και ο λαός συνεχίζει να ανεβαίνει στωικά το γολγοθά του κι αμμόλοφους στη σειρά, πρόθυμος πάντα για καινούριες θυσίες –τις τελευταίες- περιμένοντας κάποια ανάσταση νεκρών, τη δευτέρα παρουσία του σοσιαλισμού και το μωυσή που θα τον πάρει απ’ το χέρι να τν οδηγήσει στη γη της επαγγελίας και στο πέρασμα (πεσάχ) από την ερυθρά θάλασσα στην κοινωνία του μέλλοντος. Υπομένει το ζυγό των εκμεταλλευτών του, σαν τα συμπαθή υποζύγια της ερήμου (καμήλες) με την απεριόριστη υπομονή. Αλλά στοχοποιεί το διπλανό του και σπανίως βλέπει τη δική του καμπούρα με τις ευθύνες και τα ελαττώματα του.

Γιατί τόση ερημιά;

Μες σε αυτό το τοπίο πολιτικής λειψυδρίας, το κόμμα συνεχίζει να αποτελεί τη μοναδική όαση, που γνωρίζει πως ο αγώνας μας δεν είναι ουτοπικός σαν οπτασία και ότι ακόμα κι η σαχάρα ήταν κάποτε μια απέραντη εύφορη πεδιάδα. Γίνεται το αποκούμπι των περιπλανώμενων καμηλιέρηδων και όλων όσων συνειδητοποιούν πως στην αστική έρημο δε χωράνε ατομικές λύσεις και μοναχικές διαδρομές, γιατί παραμονεύουν τα όρνια και κάθε λογής αρπακτικό να σε κάνει εύκολη λεία στα νύχια του.

Στην πραγματικότητα, η λύση δεν είναι η απομόνωση του ερημίτη, αλλά οι γλυκοί καρποί των συλλογικών αγώνων απέναντι στην κυρίαρχη ιδεολογική ξηρασία. Στον αγώνα του συντρόφου, στην αγωνία αυτού του τόπου για ζωή, όπως έλεγε παλιότερα ένας στίχος. Κι είχες σκεφτεί πως η αγωνία κι ο αγώνας έχουν την ίδια ετυμολογική ρίζα ως λέξεις; Περίπου όπως ο σύντροφος κι ο τόπος αυτός ως έννοιες, γιατί όποια πέτρα κι αν σηκώσεις στην ελλάδα, θα βρεις από κάτω τους κομμουνιστές και το ιστορικό τους χνάρι.

Μας λείπει κάτι όμως. Μας λείπει το απρόβλεπτο, το διαφορετικό, που θα φέρει κάτι καινούριο, που θα σπάσει την πολιτική ξεραΐλα. Και ταυτόχρονα μας λείπει η πρόβλεψη, η προτρέχουσα σύλληψη, που δεν προτρέχει των γεγονότων, δε δικαιώνεται αφηρημένα, στα λόγια, χωρίς αντίκρισμα, αλλά προλαβαίνει, καταλαβαίνει, γίνεται υλική δύναμη, οργανώνεται και νικά.

Υγ: οι μουσικές επιλογές μπορεί να είναι λίγο επιφανειακές και να μην καλλιεργούν ακριβώς το πνεύμα. Αλλά αφενός είναι σχετικές με το θέμα και αφετέρου λειτουργούν ως ωτο-ασπίδες στους σύγχρονους θορύβους και άλλες κατ’ ευφημισμόν μελωδίες, εξασφαλίζοντας την ακουστική υγιεινή –επιφανειακή πλην άκρως σημαντική- της κε του μπλοκ κι όχι μόνο.

Μετά τη Βάρκιζα

Στη σημερινή ανάρτηση η κε του μπλοκ συνεχίζει από εκεί που έμεινε χτες, αντιγράφοντας αποσπάσματα από το βιβλίο του μπαρτζιώτα και το κεφάλαιο σχετικά με τη βάρκιζα, που δίνουν μια εικόνα για την κατάσταση που επικρατούσε στην πρωτεύουσα μετά την υπογραφή της συμφωνίας και για τη σταδιακή ανασύνταξη των δυνάμεων του εαμ και του κουκουέ.

Το Πολιτικό Γραφείο, τα μέλη της ΚΕ του ΚΚΕ και τα καθοδηγητικά στελέχη της ΚΟΑ και της ΚΟΠ γυρίσαμε στην Αθήνα μετά την υπογραφή της συμφωνίας της Βάρκιζας, στις 20 Φλεβάρη 1945. Στα τέλη του Φλεβάρη – αρχές του Μάρτη γύρισαν στην Αθήνα οι χιλιάδες αποστρατευθέντες ελασίτες της Αθήνας – Πειραιά, οι ηρωικοί μαχητές του ένδοξου Δεκέμβρη 1944.

Η κατάσταση που βρήκαμε στην Αθήνα ήταν με μια λέξη φοβερή. Ο ηρωικός λαός της αδούλωτης Αθήνας πεινούσε και η ζωή του είχε καταντήσει κόλαση. Η τρομοκρατία οργίαζε. Ομάδες μπράβων, με την ανοιχτή υποστήριξη της Αστυνομίας και των Εγγλέζων, έδερναν αλύπητα στους δρόμους τους κομμουνιστές και τους εαμίτες της Αθήνας. Ξέσχιζαν τις εφημερίδες μας και ξυλοφόρτωναν τους πουλητές τους! Η πτωματολογία είχε γίνει σημαία της αντίδρασης. Μαυροφορεμένες γυναίκες (ως επί το πλείσον γνωστές γυναίκες των πορνείων της Αθήνας) παρουσιάζονταν παντού σα θύματα του Δεκέμβρη – η σκηνοθεσία ήταν καλά οργανωμένη απ’ τους Άγγλους!!! – έκλαιγαν και μας καταριόνταν και ταυτόχρονα έδιναν το σύνθημα στους μπράβους να επιτίθενται κατά του λαού. Ένα πνεύμα φοβίας άρχισε να κυριαρχεί στην Αθήνα!

Στην πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής Πόλης της ΚΟΑ βάλαμε το καθήκον να σπάσουμε μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, οπωσδήποτε, την τρομοκρατία και να ξεκινήσουμε οργανώνοντας την πάλη του αθηναϊκού λαού, για τα οικονομικά και πολιτικά του ζητήματα. Στη δουλειά αυτή όλα τα μέλη της ΕΠ της ΚΟΑ, οι Γρμματείς των αχτίδων και άλλα καθοδηγητικά της στελέχη πήραν ενεργό μέρος, μπαίνοντας επικεφαλής των συνεργείων που πουλούσαν στο κέντρο της Αθήνας τις εφημερίδες μας, «Ριζοσπάστης» και «Ελεύθερη Ελλάδα». Γίνονταν κάθε μέρα και ώρα πραγματικές μάχες με τους μπράβους και την Αστυνομία, στην πλατεία Συντάγματος και σε άλλους κεντρικούς δρόμους της Αθήνας. Τα στελέχη μας γυρνούσαν με δεμένο το κεφάλι απ’ τα τραύματα ή έπαιρναν το δρόμο του νοσοκομείου.

Σε λίγο άρχισαν να κατεβαίνουν απ’ τα βουνά και να φτάνουν στην Αθήνα οι ηρωικοί ελασίτες μας. Την πρώτη ομάδα τη σταμάτησαν οι οργανωμένοι μπράβοι έξω απ’ τα καφενεία της Ομόνοιας, ξυλοκόπησαν πολλούς και άλλους τραυμάτισαν. Έχοντας αυτή την πείρα, όταν έφτασαν στα Πατήσια οι δοξασμένοι ελασίτες της Καισαριανής, τους προειδοποιήσαμε, τους οργανώσαμε, τους οπλίσαμε με ξύλα και μπαστούνια κτλ. κτλ. και, συνταγμένους με στρατιωτικό βήμα, τους περάσαμε απ’ την πλατεία της Ομόνοιας. Εκεί οι μπράβοι, με τη βοήθεια της Αστυνομίας, επετέθηκαν κατά των ελασιτών μας. Τώρα, όμως, η εικόνα στάθηκε διαφορετική. Η πλατεία της Ομόνοιας έγινε πραγματικό κέντρο μάχης. Οι ελασίτες ορμούσαν, όπως στις μάχες του Δεκέμβρη, αντιμετώπισαν παλικαρίσια τους μπράβους και τους αστυφύλακες. Τους έδοσαν τέτιο ξύο, που το θυμόνταν για κάμποσους μήνες!

Οι ελασίτες τελικά ανασυντάχτηκαν και πέρασαν απ’ τη λεωφόρο Πανεπιστημίου με το τραγούδι:

Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα

το δίκιο και τη λευτεριά…

χωρίς να τους πειράξει κανένας και κατάληξαν στην Καισαριανή, όπου ο λαός τους αποθέωσε! Γυναίκες και άντρες έκλαιγαν, φιλούσαν τα παιδιά τους και έλεγαν:

«Νάτοι πάλι οι ελασίτες μας, όπως στη χιτλερική κατοχή, όπως και στο Δεκέμβρη».

Με την πάλη των κομμουνιστών και των ελασιτών κατορθώσαμε τους μήνες Μάρτη – Απρίλη να σπάσουμε την τρομοκρατία. Κι όταν την Πρωτομαγιά του 1945 συγκεντρώθηκε στο Παναθηναϊκό Στάδιο η εργατιά της Αθήνας για να γιορτάσει τη διεθνή γιορτή της και πάλι ακούστηκαν σαν πρώτα και κυριαρχούσαν τα συνθήματα:

ΚΚΕ – ΕΑΜ – ΕΛΑΣ!

Στην περίοδο αυτή η ΚΟΑ και η ΚΟΠ, παλεύοντας ενάντια στην τρομοκρατία, συγκέντρωσε την προσοχή της στη δουλιά στα συνδικάτα και στις αρχαιρεσίες των διοικήσεών τους. Ο περιβόητος Σιτρίν είχε διαλαλήσει σ’ όλη την Ευρώπη ότι οι κομμουνιστές στα ελληνικά συνδικάτα είναι μια… μικρή μειοψηφία και μόνο με την τρομοκρατία πήραν το Δεκέμβρη την πλειοψηφία στα Εργατικά Κέντρα και τη ΓΣΕΕ. Έπρεπε να δόσουμε την απάντηση στον κ. Σιτρίν, κάτω απ’ τις συνθήκες της αγγλοκρατίας και παράλληλα να πάρουμε στα χέρια μας τα συνδικάτα και να τα χρησιμοποιήσουμε στην πάλη για τα οικονομικά ζητήματα των εργατών και τη γενικότερη μάχη για τη δημοκρατική μετεξέλιξη της Ελλάδας…

Οι δυνάμεις του ΚΚΕ και του Εργατικού ΕΑΜ, μαζί με άλλες προοδευτικές παρατάξεις και προσωπικότητες των συνδικάτων συγκεντρώθηκαν στον Εργατικό Αντιφασιστικό Συνασπισμό ΕΡΓΑΣ. Οι συνελεύσεις των σωματείων είχαν κι αυτές μετατραπεί σε πεδίο μάχης. Οι μαυροφορεμένες πόρνες, μαζί με τους μπράβους, οργίαζαν! Δεν άφηναν τους ομιλητές μας να μιλήσουν, τους χτυπούσαν και τους τραυμάτιζαν. Μα τίποτα δεν μπορούσε να σταματήσει τους κομμουνιστές και τους εαμίτες της Αθήνας – Πειραιά. Σε κάθε εκλογή διοίκησης σωματείων παίρναμε το 70%, 80%, ακόμα και τα 90% των ψήφων. Κι όταν έγινε η συνδιάσκεψη των αντιπροσώπων για την εκλογή της διοίκησης του Εργατικού Κέντρου της Αθήνας, δείξαμε στον κ. Σιτρίν, πόση… μειοψηφία ήμασταν, παίρνοντας ο ΕΡΓΑΣ τη διοίκηση του μεγαλύτερου Εργατικού Κέντρου της Ελλάδας, του ΕΚΑ, με 75% των ψήφων. Η επιτυχία μας, η νίκη ήταν συντριπτική!

Η πάλη μας στα συνδικάτα και η κατάκτηση των συνδικάτων από τον ΕΡΓΑΣ, η νικηφόρα πάλη μας ενάντια στην τρομοκρατία, η συστηματική μας δουλιά για το ξεσκέπασμα της πτωματολογίας και προπαντός η οργάνωση τω οικονομικών αγώνων του προλεταριάτου της Αθήνας – Πειραιά και των μεσαίων στρωμάτων τους ανέβασε πολύ το κύρος της ΚΟ Αθήνας και ΚΟΠ, που απόδειξαν πως ήξεραν να παλεύουν με το όπλο στο χέρι, στη χιτλερική κατοχή και το Δεκέμβρη και, μετά την ήττα μας, σε άλλες συνθήκες και με άλλες μορφές, να συνεχίζουν την πάλη αυτή για τη ζωή και τη λευτεριά του λαού.

Η καλή αυτή δουλιά της ΚΟΑ – ΚΟΠ και του ΕΑΜ Αθήνας –Πειραιά συνεχίστηκε όλο το καλοκαίρι 2945. Δημιουργήθηκε ένα δίχτυ δημοκρατικών συλλόγων (οργάνωση πλατύτερη από το ΕΑΜ) και η Ομοσπονδία Δημοκρατικών Συλλόγων Ελλάδας με επικεφαλής το στρατηγό Οθωναίο και άλλους στρατηγούς και ναυάρχους. Επιστέγασμα όλης αυτής της ηρωικής προσπάθειας της ΚΟΑ και της ΚΟΠ ήταν η περίφημη συγκέντρωση στο Παναθηναϊκό Στάδιο για τα 4 χρόνια του ΕΑΜ. Συγκεντρώθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες λαού της Αθήνας – Πειραιά στο Στάδιο και στους γύρω χώρους μέχρι τη λεωφόρο Αμαλίας και το Ζάππειο. Η ανασυγκρότηση του κινήματός μας, έπειτα από την ήττα μας του Δεκέμβρη 1944, είχε ολοκληρωθεί!

-.-.-

Οι σφοι αναγνώστες αξίζει να αναζητήσουν τις αναμνήσεις του στρατηγού σαράφη στο βιβλίο που έχει τον τίτλο της ανάρτησης (μετά τη βάρκιζα), ενώ μπορούν να βρουν περισσότερες λεπτομέρειες για τον εργας, την ανάδειξη του παπαρήγα στην ηγεσία της γσεε και το συνδικαλιστικό κίνημα εκείνων των χρόνων στο πολύ αξιόλογο βιβλίο του γιώργου μαυρίκου «το εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα, 1918-1948, δύο γραμμές σε διαρκή αντιπαράθεση» από το εξκδοτικό της σύγχρονης εποχής.

Η συνθηκ(ολογησ)η της Βάρκιζας

Στη σημερινή θλιβερή επέτειο της υπογραφής της συμφωνίας της βάρκιζας η κε του μπλοκ αξιοποιεί και παρουσιάζει αποσπάσματα από το σχετικό κεφάλαιο του βιβλίου του βασίλη (φάνη) μπαρτζώτα, γραμματέα της κοα κατά την περίοδο των δεκεμβριανών, για την εθνική αντίσταση και το δεκέμβρη του 1944, που εκδόθηκε από το εκδοτικό της σύγχρονης εποχής.

Έπειτα από την υπογραφή της στρατιωτικής ανακωχής, ήταν φανερό ότι τραβούσαμε για πολιτική συμφωνία, που θα έβαζε τέρμα στη σύγκρουση του Δεκέμβρη 1944. Ο συσχετισμός των δυνάμεων, και μετά την ήττα μας στην Αθήνα, δεν ήταν προς όφελος των Άγγλων και της Κυβέρνησης Πλαστήρα, που είχε στο μεταξύ διορίσει ο Σκόμπυ. Αυτοί κατείχαν την Αθήνα – Πειραιά και το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ κυριαρχούσε σε όλη την Ελλάδα. Αυτός ο συσχετισμός δυνάμεων πίεζε τότε και τους Άγγλους να επιδιώκουν κι αυτοί μια συμφωνία. Αν δεν είχαν αυτή την πίεση, αν μπορούσαν να μας συντρίψουν ολοκληρωτικά, θα το ‘καναν χωρίς να περιμένουν ούτε μια στιγμή. Το ζήτημα που έμπαινε ήταν τι είδους συμφωνία θα κλείναμε, τι συμφωνία μπορούσαμε να υπογράψουμε;

Μπορούσαμε να επιβάλουμε τους παρακάτω όρους: α) Να κρατήσουν οι αντάρτες ατομικά τα όπλα τους τη αντίστασης β) Να δοθεί γενική, δίχως κανένα περιορισμό, αμνηστία για το Δεκέμβρη γ) Να αναγνωριστεί, χωρίς επιφύλαξη, όλη η εαμική εθνική αντίσταση δ) Να αποχωρήσουν αμέσως οι αγγλικές δυνάμεις μια και Γερμανός δεν υπήρχε πια στην Ελλάδα. Έτσι θα διορθωνόταν και το αίσχος της Καζέρτας ε) Έπρεπε να ορισθεί συγκεκριμένη ημερομηνία για σύντομες βουλευτικές εκλογές και δημοψήφισμα για το πολίτευμα της χώρας, που θα τις έκανε κυβέρνηση με τη συμμετοχή του ΕΑΜ.

Από παντού έρχονταν προτάσεις για διαπραγματεύσεις. Με δηλώσεις του αντιβασιλιά αρχιεπίσκοπου Δαμασκηνού απ’ το ράδιο και με προκηρύξεις, που έριχναν με αγγλικά αεροπλάνα, μας δήλωναν ότι είναι έτοιμοι να δεχτούν επιτροπή του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ για το κλείσιμο πολιτικής συμφωνίας. Το περίεργο είναι ότι ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός με τις δηλώσεις του από το ράδιο της Αθήνας… καθόριζε κατά ένα ορισμένο τρόπο και την αντιπροσωπεία μας, υποδείχνοντας ότι έπρεπε να συμμετάσχουν σ’ αυτήν ο Γιώργης Σιάντος σαν Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ και ο Μήτσος Παρτσαλίδης σαν Γενικός Γραμματέας του ΕΑΜ, για να ‘ναι περισσότερο αντιπροσωπευτική.

Τις τελευταίες μέρες του Γενάρη 1945 συγκλήθηκε στα Τρίκαλα συνεδρίαση των μελών της ΚΕ του ΚΚΕ, για να συζητήσει τους όρους της συμφωνίας και να υποδείξει στο ΕΑΜ, με πρότασή της, τους αντιπροσώπους μας στη διάσκεψη που θα γινόταν. Η συνεδρίαση κράτησε μόνο μία μέρα, γιατί έπρεπε να φύγει γρήγορα η αντιπροσωπία του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ για την Αθήνα. Στη συνεδρίαση της ΚΕ έκανε σύντομη εισήγηση ο Γιώργης Σιάντος και μίλησαν όλοι όσοι έπαιρναν μέρος σ’ αυτήν. Όλοι οι ομιλητές τόνισαν ότι η συμφωνία που θα κάναμε έπρεπε να αντανακλά τον πραγματικό συσχετισμό των ταξικών δυνάμεων, ότι δεν έπρεπε να κάνουμε απαράδεκτες υποχωρήσεις και να επιμείνουμε στις προτάσεις του ΕΑΜ για την ειρηνική διευθέτηση της σύγκρουσης.

Επειδή μας έρχονταν από την Αθήνα ο αχός της πτωματολογίας και της βάρβαρης τρομοκρατίας, όλα τα μέλη της ΚΕ επιμείναμε ότι ένας από τους βασικούς όρους της συμφωνίας έπρεπε να ‘ναι η γενική αμνηστία, χωρίς κανένα όρο. Στην ομιλία του ο Γιάννης Ζεύγος μίλησε κάπως αόριστα για «δρόμο του Τίτο», όμως κι αυτός συμφώνησε στο τέλος, ότι πρέπει να πάμε για να κλείσουμε συμφωνία. Δυστυχώς στο πρώτο θέμα, σχετικά με τους όρους της συμφωνίας, δεν πάρθηκε στη συνεδρίαση της ΚΕ γραφτή πολιτική απόφαση, πράγμα που ήταν απαραίτητο. Έκλεισε απλώς τη συζήτηση ο Γιάννης Ιωαννίδης λέγοντας ότι είναι φανερή η γνώμη των μελών της ΚΕ για το κλείσιμο πολιτικής συμφωνίας.

Την άλλη μέρα έγινε στο ίδιο μέρος που συνεδρίασε η ΚΕ (σσ: στο σπίτι της αρχιεπισκοπής Τρικάλων!)  σύσκεψη. Στη σύσκεψη αυτή έγινε πλατιά συζήτηση για τους όρους της συμφωνίας, πιο αναλυτικά, με κύρια γραμμή, να μην παραδόσουμε τα όπλα χωρίς όρους, και τονίστηκε, για άλλη μια φορά, ο όρος της γενικής αμνηστίας. Μάλιστα υπογραμμίστηκε, όπως και στη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής, να μην υπογραφεί καμιά συμφωνία χωρίς τον όρο της γενικής αμνηστίας και οι αντιπρόσωποί μας να διακόψουν τις διαπραγματεύσεις και να φύγουν από τη διάσκεψη, αν οι Πλαστήρας – Άγγλοι δε δεχτούν τον όρο αυτό. Την 1^η Φλεβάρη 1945 η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ ξεκίνησε από τα Τρίκαλα για την Αθήνα.

Στις 3 του Φλεβάρη 1945 στο παραλιακό θέρετρο της Αττικής, Βάρκιζα, άρχισαν οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις αντιπροσωπείες του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ και της κυβέρνησης Πλαστήρα για το σταμάτημα της αιματοχυσίας και την αποκατάσταση της ειρήνης και της ομαλότητας στην πολιτική ζωή της χώρας. Στη δεύτερη σύσκεψη των αντιπροσώπων του ΕΑΜ και της Κυβέρνησης Πλαστήρα, ο Γιώργης Σιάντος διατύπωσες τις απόψεις της Αριστεράς πάνω σε όλα τα προβλήματα που συγκλόνισαν και συγκλονίζουν τη χώρα μας. Διατύπωσε επίσης τους όρους του λαού για την ειρήνευση της Ελλαδας, για το φράξιμο του δρόμου στο φασισμό, κάτω από οποιαδήποτε μορφή και για την εξασφάλιση της ομαλής πορείας των εσωτερικών πραγμάτων της χώρας μας. Μέσα στους όρους αυτούς ήταν και η γενική αμνηστία, που μετονομάστηκε γενική κατάπαυση των διώξεων! (Στη συνέχεια ο μπαρτζώτας παραθέτει το σχετικό μέρος από το λόγο του σιάντου και τη διακοίνωση της κυβερνητικής αντιπροσωπείας με την οποία απέρριψε τον όρο αυτό ως απαράδεκτο).

Στη διακοίνωση αυτή της κυβερνητικής αντιπροσωπείας, η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ, παραβιάζοντας τη ρητή απόφαση της ΚΕ του ΚΚΕ να διακόψει τις διαπραγματεύσεις και να αποχωρήσει από τη διάσκεψη, αν δε γίνει αποδεκτός ο όρος της γενικής αμνηστίας, απάντησε στις 5 του Φλεβάρη 1945 με επιστολή που σήμαινε πλήρη συνθηκολόγηση και παράδοση χωρίς όρους. Το ζήτημα της γενικής αμνηστίας ήταν ζήτημα κλειδί για τη συμφωνία της Βάρκιζας. Έπειτα απ’ αυτό, η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ υποχώρησε και στα άλλα βασικά ζητήματα, όπως το ζήτημα το στρατιωτικό, της εκκαθάρισης του κρατικού μηχανισμού, της σύνθεσης της Κυβέρνησης κτλ. κτλ.

Όπως φαίνεται από το κείμενο της συμφωνίας της Βάρκιζας, ενώ αυτή μιλάει αόριστα για το «σεβασμό της πολιτικής συνειδήσεως των πολιτών» και την «ελευθέραν εκδήλωσιν των πολιτικών φρονημάτων των πολιτών», ότι «θα αποκαταστήση πλήρως τας συνδικαλιστικάς ελευθερίας» και ότι «ουδείς… θα διωχθή μόνον δια τα πολιτικά του φρονήματα» κτλ., στρεφόταν αποκλειστικά ενάντια στο ΕΑΜ και το ΚΚΕ και με τα 9 άρθρα της, που το ένα ήταν χειρότερο από το άλλο. Η συμφωνία της Βάρκιζας (με το πρωτόκολλο «το συνταχθέν υπό της Τεχνικής Επιτροπής») προέβλεπε ότι ο ΕΛΑΣ θα πρέπει να παραδόσει 41.5000 τουφέκια, 2015 πολυβόλα, 163 όλμους και 32 κανόνια κάθε διαμετρήματος. Με το άρθρο 3 πρόσφερε στους αγωνιστές του ΕΑΜ και τους μαχητές του ΕΛΑΣ μια αμνηστία κουτσουρεμένη και ατιμωτική. Η εξαίρεση από την αμνηστία των λεγόμενων «εγκλημάτων ποινικού δικαίου» θα έδινε τη δυνατότητα στην αντίδραση να καταδιώξει όλους, όσους πήραν μέρος στη μάχη του Δεκέμβρη 1944 και όλους τους αντιστασιακούς για «εγκλήματα ποινικού δικαίου», που διαπράχθηκαν στη διάρκεια της κατοχής! Η συμφωνία της Βάρκιζας απόκλειε το ΕΑΜ από την Κυβέρνηση και παρέπεμπε το δημοψήφισμα και τις βουλευτικές εκλογές στις ελληνικές καλένδες. Χιλιάδες δημόσιοι υπάλληλοι και αξιωματικοί τέθηκαν σε διαθεσιμότητα και διώχτηκαν από τη δουλιά τους.

Γι’ αυτό δεν έπρεπε να υπογραφτεί η συμφωνία της Βάρκιζας, γιατί αποτελούσε συνθηκολόγηση και ουσιαστική παράδοση.

Για τη συμφωνία της Βάρκιζας ακούσαμε, η καθοδήγηση του Κόμματος, για πρώτη φορά από το ράδιο της Αθήνας και σε 2-3 μέρες μας την έφεραν γραφτή οι Σιάντος – Παρτσαλίδης. Σε κανένα από τα μέλη της ΚΕ, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις, δεν άρεσε η συμφωνία της Βάρκιζας. Και όχι μόνο δεν άρεσε, μα και εκφράζονταν ανοιχτά ενάντια στη συμφωνία. Το δυστύχημα είναι ότι δεν απαιτήσαμε να συγκληθεί η Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος και εκεί να ζητήσουμε ανοιχτά την ακύρωση της συμφωνίας σαν απαράδεχτης συνθηκολόγησης! Ακόμα κι αυτοί που υπόγραψαν τη συμφωνία της Βάρκιζας, Σιάντος και Παρτσαλίδης, ήταν κατσουφιασμένοι και δεν τολμούσαν να σηκώσουν τα μάτια, για να μας κοιτάξουν! Τελικά ο Γιάννης Ιωαννίδης, μέσα σε μια ατμόσφαιρα που έμοιαζε περισσότερο με κηδεία, συμβούλεψε τα μέλη της ΚΕ που βρισκόταν στα Τρίκαλα, να δεχτούμε τη συμφωνία, παρά τους σκληρούς όρους και να προσπαθήσουμε με την πάλη μας να τη... βελτιώσουμε. Έτσι κι έγινε…

Αργότερα, όταν γυρίσαμε στην Αθήνα, μάθαμε αρκετές λεπτομέρειες για τη συμφωνία της Βάρκιζας. Μια από τις περίεργες αυτές λεπτομέρειες είναι και τούτη: Ο πρεσβευτής της Αγγλίας στην Αθήνα, Λήπερ, έπαιρνε συνέχεια στο τηλέφωνο τον Ιωάννη Σοφιανόπουλου, αρχηγό της κυβερνητικής αντιπροσωπείας στις διαπραγματεύσεις της Βάρκιζας, και εξέφραζε τους φόβους του, μήπως οι κομμουνιστές δεν υπογράψουν τη συμφωνία… Ο Σοφιανόπουλος καθησύχαζε το Λήπερ και του έλεγε κατηγορηματικά, ότι οι Σιάντος – Παρτσαλίδης θα υπογράψουν οπωσδήποτε τη συμφωνία!!! Από πού ήταν τόσο βέβαιος ο Σοφιανόπουλος; Αυτό το είπε ο Σοφιανόπουλος για πρώτη φορά στο Γιάννη Ιωαννίδη, αμέσως μετά τη Βάρκιζα, και δεύτερη φορά το επανέλαβε σε μένα, όταν πηγαίναμε μαζί στη Θεσσαλονίκη για το δημοψήφισμα τον Αύγουστο του 1946.

Από την άλλη μεριά ο Λήπερ αναφέρει στο βιβλίο του «Όταν ο Έλληνας συναντάει Έλληνα», σχετικά με την υπογραφή της συμφωνίας της Βάρκιζας.

«… Ο Σιάντος, με στολή και λαστιχένιες μπότες, βημάτιζε πλατιά στο δωμάτιο, δηλώνοντας πως δε σκόπευε να υπογράψει την ίδια εκείνη τη νύχτα, γιατί ήταν φοβερά κουρασμένος και το μυαλό του δεν ήταν αρκετά καθαρό. Κάναμε πολλές απόπειρες για να τον πείσουμε να υπογράψει, αλλά για την ώρα, πεισμάτωνε κι αρνιόταν.

Ο Μακ Μίλλαν κι εγώ καθόμαστε εκεί, πίνοντας νερό και μασουλώντας σάντουιτς, περιμένοντας σα δυο αστυνομικοί να υπογράψει ο άνθρωπός μας το χαρτί του. Τέλος, στις 4 το πρωί, ο Σιάντος μας γνωστοποίησε πως, μ’ όλο που του ήταν αδύνατο να υπογράψει τη Συμφωνία στο σύνολό της, ήταν έτοιμος να υπογράψει μια σύντομη προσωρινή Συμφωνία» (σελ 148 του βιβλίου).

Να κάτω από ποιες συνθήκες υπογράφτηκε η συμφωνία της Βάρκιζας. Οι Μακ Μίλλαν και Λήπερ «σα δυο αστυνομικοί», μόνο που δεν κρατούσαν πιστόλι, περίμεναν, πότε ο Σιάντος θα υπογράψει τη συμφωνία. Και ο ηγέτης του Κόμματος δεν άντεξε, δεν αντιστάθηκε και υπόγραψε τη συμφωνία της Βάρκιζας. Τη συμφωνία της Βάρκιζας, που άνοιξε για τον ελληνικό λαό μια από τις πιο μαύρες και σκοτεινές περιόδους της ιστορίας του.

Προεκλογική καντάδα

Σύντομες θεματικές ενότητες από την χτεσινή μέρα, που όπως θα ‘λεγε και το λαϊκό στρώμα –αν δεν είχε βγει στη σύνταξη- προσφερόταν για μπόλικο αστικό πατατάκι.

Οι φημολογούμενες δυσκολίες στον αρραβώνα αλαβάνου-ανταρσύα εν όψει των προσεχών εκλογών, μου θύμισαν ένα παλιότερο γηπεδικό σύνθημα με τον μπιν λάντεν κι άρχισα να δουλεύω στο μυαλό μου μερικά στιχάκια για να το διασκευάσω. Για να δούμε..

Ρε συ χάγιο, τι να κάνω;

Που δε θέλω να ψηφίσω αλαβάνο

Στον παφίλη θα το ρίξω,

Και το εμπόδιο της δούρου θα πηδήξω

(εντάξει, δεν είμεθα και σεξισταί..)

Θα το ρίξω στον παφίλη

Στην ευρώπη ένα μήνυμα να στείλει

Θα το ρίξω στο θανάση

Είκοσι τοις εκατό να φτάσει

Θα το ρίξω στον κουτσούμπα

Και οι κνίτες θα φωνάζουν ντάμπα-τούμπα

Θα το ρίξω μαργαρίτη (πιθανό ευρωψηφοδέλτιο)

Γιατί ο αλέξης σας το έκλεισε το σπίτι

Πάμε κι άλλη μία εκδοχή

Ρε γκαργκάνα τι θα γίνει;

Που στο βήτα γύρο ψήφισες καμίνη

Θα το ρίξω σοφιανό

Κόντρα στον χριστόφορο

Θα το ρίξω στο λιλάκι

Και στο δήμο πειραιά στην παντελάκη

Θα το ρίξω στον τζατζάνη

Ιστορίες να μου λέει για λαφαζάνη

Θα το ρίξω στον πρωτούλη

Για να γίνουνε αφεντικά οι δούλοι

Θα το ρίξω και στον ζιώγα

Και ο μητσιάς θα τραγουδάει την πιρόγα

(εντάξει, υπάρχουν κι άλλες ρίμες, αλλά δε μου έβγαιναν πολύ καλές κι ευπρεπείς και πέρασαν από λογοκρισία)

-.-.-

Χτες βράδυ στο πάνελ του ενικού είχε συζήτηση για την οικονομία: το πρωτογενές πλεόνασμα (όπου δεν έχεις λεφτά για να πάρεις γάντια πχ, οπότε κόβεις τα χέρια σου κι έχεις και περίσσευμα)· για την ανάπτυξη που έρχεται –πήρε τηλέφωνο να πει ότι κόλλησε στην κίνηση και θα αργήσει λίγο- αλλά δε μας λένε για ποιον και με τι όρους· και για τη βιωσιμότητα του χρέους, που μεγαλώνει, μεγαλώνει… (γερά παιδιά) και τελικά μια χαρά βιώσιμο είναι –αφού θα ζήσει να δεις και θα μας θάψει όλους στο τέλος.

Κι αν θυμάσαι εκείνο το απόφθεγμα ενός παλιού κομμουνιστή για την κρίση –που είναι λέει ένα μακρύ παλούκι που έχουν οι αστοί στον πισινό τους και θέλουν να το χώσουν στο δικό μας- μπορείς να καταλάβεις σφε αναγνώστη πόσο αποτελεσματικές είναι κάποιες λύσεις τύπου επιμήκυνσης… του χρέους και τι ακριβώς συμφέροντα εξυπηρετούν.

Ο χατζηνικολάου συνεχίζει πάντως να αποδεικνύει ότι είναι έξυπνος επιχειρηματίας, που ξέρει να κρατάει ισορροπίες. Καλεί μια εβδομάδα μετά την τηλεοπτική εμφάνιση του κουτσούμπα, σοφιανό και μπογιόπουλο αλλά τους ανεβάζει στην πίστα, όταν έχει αδειάσει το μαγαζί απ’ όσους δουλεύουν κι έχουν πολύ πρωινό ξύπνημα. Κι ενώ περιμένουν καρτερικά μια πάσα για δευτερολογία στο τέλος, αυτός κλείνει  με ένα γραφικό από το κοινό στο στούντιο (καλύτερο φινάλε δεν μπορεί να υπάρξει, λέει) κι απαντά ειρωνικά στις διαμαρτυρίες: ορίστε κύριε σοφιανέ, κάντε εσείς καλύτερο φινάλε αν μπορείτε.

Εντάξει, εγώ αν ήμουν ο σοφιανός, θα σηκωνόμουν να τραγουδήσω «μαύρα κοράκια με νύχια γαμψά». Κι αν μπορούσε, ας έβρισκε καλύτερο φινάλε από αυτό. Κι έτσι όμως, μια χαρά τα είπαν.

Παρεμπιπτόντως, η realnews προσφέρει κάθε κυριακή ένα βιβλίο της διδώς σωτηρίου και αυτή τη βδομάδα, αν δεν κάνω λάθος, δίνει την εντολή, που είναι στην ουσία η ιστορία της σύλληψης και της εκτέλεσης του μπελογιάννη και των συντρόφων του –συνεπώς αξίζει να το πάρει κανείς, αν τυχόν δεν το έχει διαβάσει μέχρι τώρα.

Την ίδια στιγμή (αφού μέχρι και οι διαφημίσεις μπαίνουν ταυτόχρονα, κατόπιν συνεννόησης) στην ανατροπή είχε πρόγραμμα μαγειρικής, με την καθιερωμένη, μηνιαία δημοσκόπηση.

-Δηλ μπαμπά, ο σαμαράς είναι ο πιο δημοφιλής πολιτικός αρχηγός;

-Όχι αγόρι μου, πρετεντέρη βλέπουμε…

Ο σοφιανός θα έχει πάντως πολύ δύσκολο έργο στη διεκδίκηση του δήμου, αν ευσταθεί ένα σενάριο που κυκλοφόρησε χτες και βρει απέναντι του μια στιβαρή πολιτική υποψηφιότητα σαν και αυτή του χριστόφορου παπακαλιάτη, με στήριξη νδ! Ένα πολιτικό φλερτ, που αν τελικά ευδοκιμήσει, θα δώσει υλικό στο τουίτερ για πέντε χρόνια και στον χριστόφορο για ένα ακόμα σίριαλ. Που θα μπορούσε να έχει για τίτλο κάτι σαν «η νουδούλα η καλή» για να παραπέμπει στην παλιά θρυλική ατάκα από τους απαράδεκτους για την αλέκα.

Τελευταία θεματική ενότητα στο σημερινό μαγκαζίνο, ο –επίσης καθιερωμένος- εβδομαδιαίος λίβελος του σταυρόπουλου στο βήμα, που γίνεται αυτόκλητος (;) υπερασπιστής του λαφαζάνη, ως αγαπημένου παιδιού του χαρίλαου, απέναντι στις «μικροπρέπειες» του περισσού και το «κουτσομπολιό» του κουτσομπόλη κουτσούμπα. Τάδε έφησαν (αν είναι δόκιμος ο όρος) ο λαφαζάνης και ο καρτερός στην αυγή. Και τα αναπαράγει ο σταυρόπουλος, σπεύδοντας να προσθέσει ότι η απάντηση του ρίζου με αποσπάσματα από τις τοποθετήσεις τους σε μια κρίσιμη ολομέλεια του 90’ δε φανερώνει εχθρικές διαθέσεις ή προσωπική εμπάθεια πέρα από τις αναμενόμενες ιδεολογικοπολιτικές διαφορές.

Κι εντάξει, ο σταυρόπουλος χαφιές είναι, γι’ αυτό πληρώνεται –κι όχι για να μπορεί να ξεχωρίσει δυο λογιών άχυρα και στοιχειώδεις πολιτικές έννοιες. Αλλά το δράμα του εκάστοτε οπορτουνιστή είναι ότι συγχέει μια πολιτική κατηγορία, όπως τη φράση «εκφραστές του επιστημονικού οπορτουνισμού» με την εμπάθεια, το κουτσομπολιό και τις προσωπικές επιθέσεις. Έτσι η ενότητα, δε σκοντάφτει σε πολιτικούς λόγους και διαφορές, αλλά στο αδικαιολόγητο μίσος του κακού σεχταριστή, που δεν είναι φιλικός κι ενωτικός σαν κι εμάς. Η ενότητα δηλ είναι πρωτίστως ζήτημα χαρακτήρα και διάθεσης.

Γιατί…

Αν όλοι οι αριστεροί της γης πιάναν σφιχτά τα χέρια

Σταλίνες, τρότσκες στη σειρά και στήνανε χορό

Το μέτωπο θα ήτανε πολύ-πολύ μεγάλο

Κι ολόκληρη κυβέρνηση θα έφτιαχνε θαρρώ…

Υστερόγραφο

Σα λερναίες ύδρες είναι τελικά αυτά τα μπουμπούκια.

Κομμουνιστές υπάρχουν πολλοί. ΚΚΕδες λίγοι. Κυριολεκτικά και μεταφορικά.
Η κατακλείδα από το νέο πόνημα του χαραλαμπόπουλου στο ανφόλοου...
Κι ο οπορτουνιστικός κατήφορος συνεχίζεται

Νεολαία και διαδίκτυο

Στη σημερινή ανάρτηση η κε του μπλοκ συνεχίζει την αξιοποίηση του τρέχοντος τεύχους της κομεπ, αντιγράφοντας αποσπάσματα απ’ την απόφαση της πανελλαδικής συνδιάσκεψης του κόμματος για τη δουλειά στη νεολαία και από τη συζήτηση πάνω στο ίδιο θέμα με μέλη της συντακτικής επιτροπής, που συμμετείχαν στις εργασίες της συνδιάσκεψης. Τα συγκεκριμένα αποσπάσματα που επιλέχθηκαν, δίνουν ένα περίγραμμα των θέσεων του κόμματος για το διαδίκτυο, την επίδρασή του στη νεολαία και τους κινδύνους που ελλοχεύουν. Υπενθυμίζω πως η αναδημοσίευση γίνεται για να παροτρύνει το σφο αναγνώστη να αναζητήσει και να αγοράσει την κομεπ –και στη συγκεκριμένη περίπτωση, για να ανοίξει μια συζήτηση για το θέμα που εξετάζουμε.

Πρώτα μπαίνει το κομμάτι της απόφασης της συνδιάσκεψης από την ενότητα «τι συγκεκριμένα αντιμετωπίζουμε σήμερα ως συνέπεια των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων που προωθήθηκαν πριν την κρίση και ιδιαίτερα με την αστική διαχείρισή της». Ακολουθεί το απόσπασμα από τη συζήτηση με τα μέλη της συντακτικής επιτροπής της κομεπ χρήστο μπαλωμένο, γρηγόρη λιονή και κυριάκο ιωαννίδη (που δε συμμετείχε στο συγκεκριμένο ζήτημα).

Καλή ανάγνωση και κάθε καλοπροαίρετος σχολιασμός ευπρόσδεκτος.

-.-.-

Ειδικό παράγοντα αποτελεί η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, της λεγόμενης «κοινωνικής δικτύωσης», όχι μόνο ως μέσου ιδεολογικής χειραγώγησης και προπαγάνδας, αλλά και ως μέσου οργάνωσης και δράσης της νεολαίας κάτω από την κατεύθυνση κύκλων της αστικής τάξης, αστικών κρατών, κρατικών και παρακρατικών υπηρεσιών, με στόχο τη χρησιμοποίηση της νεολαίας για τη διευθέτηση των ενδοαστικών και ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων, τη δημιουργία προσχημάτων και ευκαιριών για το τσάκισμα του εργατικού και λαϊκού κινήματος, του μαθητικού-φοιτητικού, την αποξένωση των ανθρώπων, την ενίσχυση του ατομισμού, τη διαφθορά των κοινωνικών σχέσεων.

Οι πρόσφατες αποκαλύψεις για την αξιοποίηση του διαδικτύου στις παρακολουθήσεις, στο φακέλωμα και σε άλλες δράσεις από τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ, της ΕΕ, των καπιταλιστικών κρατών γενικότερα, δίνουν πολύ συγκεκριμένα στοιχεία για τις πρωτοφανείς δυνατότητές τους να χρησιμοποιούν την «κοινωνική δικτύωση» για συγκέντρωση ατομικών στοιχείων, με τα χαρακτηριστικά του φακελώματος και για αποπροσανατολισμό. Αρκετά μέλη της ΚΝΕ αλλά και νεότερων ηλικιών μέλη του Κόμματος, συνηθισμένα από μικρή ηλικία στη χρήση διάφορων εφαρμογών του διαδικτύου, γνωστών ως «μέσων κοινωνικής δικτύωσης» (twitter, facebook κλπ.) αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη τη θέση του Κόμματος για τη μη ατομική χρήση των συγκεκριμένων εφαρμογών. Χρειάζεται καλύτερη εξήγηση της θέσης μας. Το Κόμμα είναι αντίθετο όχι γενικά στην αξιοποίηση του διαδικτύου, αλλά στις εφαρμογές του που χρησιμοποιούνται στην αναζήτηση και επικοινωνία συναγωνιστών, συντρόφων, συναδέλφων, φίλων. Είναι αντίθετο γιατί αυτή η επικοινωνία είναι εκτεθειμένη στα διεθνή μονοπώλια πληροφορικής, που αποδεδειγμένα διασυνδέονται με κρατικές και διακρατικές υπηρεσίες παρακολούθησης. Πχ δεν είναι καθόλου αθώα η διευκόλυνση στην αναζήτηση-επικοινωνία με βάση τα ενδιαφέροντα. Είναι κατευθυνόμενη με στόχο τη χειραγώγηση, ενώ είναι σε βάρος της πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνίας, της συλλογικότητας, σημαντικών στοιχείων για να αναπτυχθεί κίνημα. Άλλωστε και για αυτόν το λόγο προβλήθηκαν ως «κοινωνικές μορφές» σε αντίθεση με μορφές κοινωνικής οργάνωσης όπως τα σωματεία, οι σύλλογοι, κλπ. Σε τελευταία ανάλυση, αυτό που θέτει το Κόμμα είναι βασικό ζήτημα επαγρύπνησης-περιφρούρησης, σε σχέση με τη χρήση όλων των μέσων μαζικής επικοινωνίας, μεταξύ αυτών και της σταθερής, της κινητής τηλεφωνίας κ.ά.

Συμπερασματικά: Η αποκαλούμενη «κοινωνική δικτύωση» ως ιδιοκτησία των καπιταλιστών προσφέρεται και χρησιμοποιείται ως μέσο συγκέντρωσης πληροφοριών και εκβιασμού σε βάρος αγωνιστών, ως μέσο τελικά πλήρους χειραγώγησης, ως μέσο για την ανάπτυξη και ισχυροποίηση της παρέμβασης του ταξικού αντίπαλου μέσα στο Κόμμα και το ταξικό κίνημα. Υπάρχει λοιπόν μια σχετικά νέα απαίτηση, από το Κόμμα πριν απ’ όλα και με βοήθεια προς την ΚΝΕ, να αντιμετωπιστεί το ζήτημα από ταξική σκοπιά ως πρόβλημα ιδιοκτησίας και εξουσίας ώστε να μη δημιουργούνται μύθοι και παγίδες ότι οι νέες τεχνολογίες, ανεξάρτητα ποιος είναι ο ιδιοκτήτης και για ποιο σκοπό τις χρησιμοποιεί, μπορούν να εξασφαλίσουν ευημερία κι ευτυχία. Ταυτόχρονα πρέπει και μπορεί να ενταθεί η ιδεολογική-πολιτική παρέμβαση του Κόμματος στο χώρο του διαδικτύου, η οποία δεν μπορεί να διεξάγεται στη βάση ατομικών πρωτοβουλιών, αλλά απαιτεί σχεδιασμό, κλιμάκωση, πολυμορφία.

-.-.-

Πώς το διαδίκτυο επενεργεί στη συνείδηση της νεολαίας;

Χρ. Μπαλωμένος: Το επίμαχο ζήτημα είναι να βοηθήσουμε τους νέους των εργατικών και λαϊκών στρωμάτων ν’ αναπτύξουν τη συνείδηση της ταξικής τους θέσης. Μια συνείδηση που δύσκολα προλαβαίνουμε να παρέμβουμε για την ανάπτυξή της στα «μικρά διαλείμματα εργασίας» της νεολαίας. Από την άλλη, υπάρχει μια διαρκώς πιο μελετημένη κι επεξεργασμένη παρέμβαση της αστικής τάξης, που μεταφέρει τη διαίρεση της κοινωνίας στο ηλικιακό πεδίο. Πρόκειται για τη θεωρία του «χάσματος των γενεών». Η νέα γενιά, «η γενιά του 21^ου αιώνα», υποστηρίζουν πως κατέχει προηγμένες δεξιότητες χειρισμού κι αξιοποίησης των νέων ηλεκτρονικών προϊόντων, του νέου λογισμικού, των διαδικτυακών δυνατοτήτων, χαρακτηρίζεται από μια κλίση προς το κινητό τηλέφωνο και την ηλεκτρονική κοινωνική δικτύωση, είναι συμβατική χωρίς ριζοσπαστικές-επαναστατικές διαθέσεις, αλλά και δεν είναι πολιτικά αδιάφορη, καθώς διαπνέεται από ιδέες της δημοκρατίας, της ελευθερίας, το σεβασμό στ’ ανθρώπινα δικαιώματα και τέλος έχει προτίμηση σ’ ευέλικτες και χαλαρές μορφές εργασίας, που της αφήνουν ελεύθερο χρόνο για ψυχαγωγία, παιχνίδι, μάθηση, άθληση και άλλες δημιουργικές δραστηριότητες κοινωνικής συναναστροφής μέσα από το facebook, το twitter, την ανταλλαγή mp3 κλπ.

Γρ. Λιονής: Σίγουρα ορισμένα από αυτά τα χαρακτηριστικά είναι υπαρκτά, αλλά όλα μαζί μπορεί να τα συναντήσει κανείς σ’ έναν αριθμό παιδιών των μεσαίων και ανώτερων αστικών στρωμάτων που εξακολουθούν να έχουν λυμένα τα βιοποριστικά τους προβλήματα. Σήμερα ο νέος της εργατικής-λαϊκής οικογένειας «σκοτώνεται» για μια θέση 10ωρης και 7ήμερης δουλειάς που σε πολλές περιπτώσεις είναι κι απλήρωτη. Αυτό το προφίλ, που συνοδεύεται με κολακευτικά σχόλιο, του τύπου «ηγέτης του 21^ου αιώνα», είναι πολύ βολικό για τις νέες εργασιακές συνθήκες της μισοπασχόλησης, της ανέχειας και της ανεργίας και δεν πρόκειται ν’ αλλάξει όπως οι ίδιοι ομολογούν.

Πλασάρουν ως λύση στις συνθήκες εργασιακής γαλέρας το διαδίκτυο, ώστε να περνάς «δημιουργικά» τον ελεύθερό σου χρόνο κάνοντας ό,τι δεν έκανε η προηγούμενη γενιά που δούλευε διαρκώς: Ζήσε τη ζωή σου και ψυχαγωγήσου, ανάπτυξε την κοινωνικότητά σου και τα ταλέντα σου στο διαδίκτυο.

Μέσω του internet και των όλο και νεότερων ανακαλύψεών του, facebook, e-books και μια σειρά άλλες «καινοτόμες» δραστηριότητες, καταβάλλεται σημαντική προσπάθεια να οργανωθεί ο ελεύθερος χρόνος της νεολαίας. Από τη μια προετοιμάζουν την ελίτ των γκουρού των νέων τεχνολογιών για τη διεύθυνση της καπιταλιστικής παραγωγής και από την άλλη μια υποταγμένη, χειραγωγημένη κι αόρατα επιτηρούμενη σε κάθε της βήμα εργατική τάξη. Γι’ αυτό δεν υπάρχει μεγαλύτερη αφέλεια από το να παρασύρεται κανείς από τη μαγεία των μορφών κοινωνικής δικτύωσης και να πιστεύει πως ξέρει ν’ αποφεύγει τις κακοτοπιές.

Εν τέλει, βασικό να κατανοηθεί είναι πως προσπαθούν να επιδράσουν στον τρόπο σκέψης, στον τρόπο κοινωνικοποίησης, ν’ αξιοποιήσουν τη σημασία που έχουν αυτά τα τεχνολογικά μέσα για τη νέα γενιά για να συκοφαντηθούν οι σημερινές μορφές κοινωνικής οργάνωσης της εργατικής τάξης, τα σωματεία κλπ. Το διαδίκτυο δεν είναι ταξικά ουδέτερο, παρόλο που παρουσιάζεται και φαίνεται ως τέτοιο.

Ποια είναι η θέση του ΚΚΕ και πώς πρέπει να δράσει για ν’ αντιμετωπίσει την παραπάνω κατάσταση;

Γρ. Λιονής: Δεν χωράει αμφιβολία ότι η σημερινή νεολαία και ιδιαίτερα οι έφηβοι χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την πολυσυζητημένη blogόσφαιρα για ενημέρωση κι επικοινωνία, ακόμη και για να εκφραστούν.

Από τη μεριά μας, φυσικά δεν είμαστε αρνητές του διαδικτύου. Αντίθετα δώσαμε σημασία στην παρουσία μας στο διαδίκτυο. Θυμίζω πως το Κόμμα μας ήταν από τα πρώτα που αξιοποίησαν το internet, τόσο στη διάδοση των θέσεών του όσο και στην εφημερίδα του, το «Ριζοσπάστη».

Αυτόν το δρόμο πρέπει να συνεχίσουμε. Να εντείνουμε την ιδεολογική και πολιτική παρέμβασή μας στο διαδίκτυο, ν’ αξιοποιήσουμε τις δυνατότητες αυτού του μέσου για να προσεγγίσουμε καλύτερα τις μικρότερες ηλικίες. Ν’ απευθυνθούμε στη δική μας νεολαία για να βρούμε με ευθύνη του Κόμματος νέες και πρωτότυπες, ακόμη πιο κατάλληλες μεθόδους αξιοποίησής αυτών των τεχνολογιών.

Όμως είναι ανάγκη να επιτεθούμε σε αντιλήψεις περί διαδικτυακών κινημάτων και να εξηγήσουμε καλύτερα την ανάγκη περιφρούρησης συντρόφων και οπαδών ή της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων. Για το λόγο αυτό, η δική μας απάντηση δεν μπορεί να δοθεί μόνο μέσ’ από αυτά τα μέσα, πόσο δε μάλλον με τον τρόπο που η αστική τάξη τ’ αξιοποιεί, αλλά κυρίως στο δικό μας προνομιακό πεδίο: Στη ζωντανή κοινωνική συναναστροφή και δραστηριότητα, στο σχολείο της ταξικής πάλης, της πραγματικής ζωής και όχι της διαμεσολαβημένης από τα διάφορα κέντρα της αστικής εξουσίας. Σ’ αυτό το πεδίο μπορεί κανείς ν’ αξιοποιήσει δημιουργικά τη νέα τεχνολογία.

Χρ. Μπαλωμένος: Ο ελεύθερος χρόνος της νεολαίας αποκτά μεγαλύτερο βάρος ποσοτικά και ποιοτικά και δε νοείται πια παρέμβαση στη νεολαία χωρίς την ενασχόλησή μας με την οργάνωση του ελεύθερου χρόνου της με μορφές μάλιστα ελκυστικές, ενδιαφέρουσες, δυναμικές. Δε φτάνει πια η παρέμβασή μας την ώρα της δουλειάς και του σχολείου. Χρειάζεται να καλλιεργήσουμε, ν’ αναδείξουμε άλλο τρόπο ζωής, άλλα πρότυπα.

Πεδίο ταξικής πάλης είναι ο πολιτισμός και η ψυχαγωγία και μάλιστα πολύ σύνθετο, όσο και αποδοτικό. Πρακτικά αυτό σημαίνει πως δεν μπορεί μια πολιτιστική και αθλητική δραστηριότητά μας για τη νεολαία να είναι μία φορά το χρόνο στο Φεστιβάλ. Χρειάζεται να μπουν οργανωτικές, πολιτικές και ιδεολογικές βάσεις για μόνιμη και σταθερή παρέμβαση, ξεκινώντας από τις μεγάλες πόλεις που συγκεντρώνονται περισσότερες δυνάμεις νέων στις γραμμές μας. Η εμπειρία, τόσο η κεντρική όσο και από Οργανώσεις που επιχείρησαν ν’ αναπτύξουν κάποια πολιτιστική δραστηριότητα, δείχνει πως, όταν ανοίγουμε όλα τα μέτωπα πάλης μας, πολλαπλασιάζονται οι δυνάμεις μας. Αυτό στη νεολαία μπορεί να λειτουργήσει δυναμικά και κυρίως διαπαιδαγωγητικά. Το ζητούμενο δεν είναι απλά να παρέμβουμε όπου ψυχαγωγείται και αθλείται η νεολαία, αλλά να της δώσουμε εμείς τη δυνατότητα ν’ αναπτύξει τη δημιουργικότητα και τα ενδιαφέροντά της σ’ ένα πλατύ πεδίο που ξεπερνά την ατομικότητα: Στο κοινωνικό, ιστορικό πεδίο, το μόνο όπου μπορεί να πάρει και να δώσει ό,τι μπορεί ο άνθρωπος περισσότερο.

Το Κόμμα μας είναι δημιουργικό και διαρκώς εξελισσόμενο. Σε όλες τις επεξεργασίες του μετά από τις ανατροπές αντιμετωπίζει τη ζωή διαλεκτικά στην κίνηση και τις αντιφάσεις της. Με δημιουργικότητα και διορατικότητα πρέπει να σκύψουμε και πάνω στη νεολαία αν θέλουμε να δει το φωτεινό μέλλον της ανθρωπότητας.

Στο ίδιο τεύχος ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει το άρθρο της συγγραφέα εύης κοντόρα και τη σχετική ενότητα για την επίδραση του παιδιού στα παιδιά.

Πέραν της κομεπ, η κε του μπλοκ συνιστά στους σφους αναγνώστες να ακολουθήσουν αυτό το σύνδεσμο και να δουν παλιότερη σχετική αθρογραφία του ριζοσπάστη ήδη από το μακρινό 2000 στην πρωτοπόρο στήλη κόκκινο δίκτυο!