Σε τι δικαιούμαστε να ελπίζουμε

Ανταπόκριση από το φετινό τριήμερο του πολυτεχνείου

Που τελικά ήταν λιγότερο καυτό απ’ όσο προμηνυόταν. Άφησε όμως πίσω του κάτι διαφορετικό (και για αυτό) ενδιαφέρον, τουλάχιστον για όσους επιχειρούν να το αποκωδικοποιήσουν και να δουν αν σηματοδοτεί κάτι γενικότερο για το φοιτητικό κίνημα. Αν και είναι ζήτημα κατά πόσο μπορούν να σταθούν και να προχωρήσουν κάποιες «ενωτικές πρωτοβουλίες» (ας το πούμε έτσι σχηματικά) των τελευταίων ημερών.

Μετά απ’ όσα είδαμε για την πορεία της πέμπτης, ακολούθησε την παρασκευή νέο συλλαλητήριο, όπου καλούσαμε κι εμείς, ενάντια στον προκλητικό αποκλεισμό των σχολών από τα ματ με εντολή φορτσάκη (δηλ σαμαρά, αλλά εδώ δεν το διαφημίζουν, γιατί προτιμάνε να πουλήσουν προς τα έξω την αυτοτέλεια τάχα των πανεπιστημιακών αρχών). Η κοινή πορεία κατέληξε με κοινή περιφρούρηση στο πολυτεχνείο, όπου τα ματ έδωσαν ένα τελεσίγραφο στους φοιτητές για την εκκένωσή του, αλλά απενεργοποιήθηκαν με συνδικαλιά εκ μέρους μας, γιατί δεν είχαν εισαγγελική εντολή –κοίτα να δεις τελικά πόσο απλό ήταν! Κι όταν η πορεία έφυγε συγκροτημένα, έχοντας καταφέρει μια μικρή, συμβολική νίκη, κάποιοι βρήκαν την ευκαιρία να αρχίσουν το γνωστό τροπάρι για «ξεπούλημα», «νέα βάρκιζα», τους «φοιτητοπατέρες που τα δίπλωσαν κι έφυγαν» αντί να παραμείνουν και να αρχίσουν «της γενιάς μας τα πολυτεχνεία», χωρίς να μου είναι πολύ σαφές πάντως για ποιο λόγο δεν έμειναν αυτοί στο πολυτεχνείο, για να πάρουν μόνοι τους τη δόξα, και χρειάζονταν την κάλυψη άλλων, για να το κάνουν. Αλλά είναι γνωστό πως το μας (το παμε, το κκε, κοκ) φταίει πάντα και για τα πάντα: όταν κάνει κάτι, όταν δεν το κάνει, όταν μένει, όταν φεύγει, όταν φεύγουν οι άλλοι, όταν μένουν φεύγοντας, κτλ.

Το σάββατο οι εκπλήξεις συνεχίστηκαν με το κεντρικό πανό, που φέτος ήταν ενιαίο με σύνθημα «ψωμί-παιδεία-ελευθερία» - «ενάντια σε κυβέρνηση-εε και την αντιλαϊκή πολιτική τους» και τις υπογραφές όλων των συλλόγων που πήραν απόφαση. Το ελέγξαμε, καχύποπτοι γαρ, από κοντά κι από πάνω, μήπως είχε κάποιο συμπληρωματικό μπάλωμα, που θα πρόδιδε διαπραγμάτευση και «κομπρεμί» (με την έννοια του συμβιβασμού), αλλά όχι. Αποτελούταν απλώς από τρία μέρη, που είχαν συρραφεί για να συγκρατιούνται και να φαίνονται ενιαία.

Στη θεσσαλονίκη, όπως που μετέφεραν, υπήρχαν δύο διαφορετικά πανό –ως συνήθως δηλ- που χώρεσαν όμως στη μετώπη του κεντρικού κτιρίου (που δε γινόταν πάντα έτσι), κι ενώ η μικροφωνική εγκατάσταση έμεινε στην εποπτεία των άλλων –για λόγους που προσωπικά ομολογώ πως δεν κατανοώ. Αστερίξ, αν εσύ κατάλαβες κάτι, να μου εξηγήσεις κι εμένα μετά το σκεπτικό.

Πέραν αυτού όμως, η κίνηση του κόσμου ήταν κάπως πεσμένη,  κυρίως την πρώτη μέρα, και το κλίμα σχετικά ψόφιο, χωρίς καν ένα θερμό επεισόδιο με λίγο σπρωξίδι, έτσι για το έθιμο και για να ανάψουν τεχνητά τα αίματα. Αυτό ωστόσο έδινε την ευκαιρία για μια ήρεμη βόλτα και κοινωνική παρατήρηση των οργανώσεων που στήνουν τραπεζάκια με τα πολιτικά τους υλικά, αν και κάποιες εξ αυτών αποτελούν από μόνες τους σπάνια πολιτικά εκθέματα, που δε συναντά συχνά κανείς έξω από τον χώρο (τις σχολές) και τον χρόνο (το τριήμερο) του πολυτεχνείου. Και αυτή είναι μία από τις κρυφές χάρες του τριήμερου εορτασμού, που είναι σα μικρό φεστιβάλ όπου μπορείς να τους βρεις όλους μαζί συγκεντρωμένους –ό,τι περίεργο και εξωτικό έχει ανθίσει στον ελληνικό χώρο, αν και χρόνο με τον χρόνο, το μήκος της ουράς με τα τραπεζάκια στην πατησίων και τη στουρνάρη συρρικνώνεται.

Στα καινούρια και αξιοσημείωτα λοιπόν καταγράφω: τον πάγκο ενός πλανόδιου πωλητή στην πατησίων με πολιτικά βιβλία και μπροσούρες, όπου μπορούσε να βρει κανείς μεταξύ άλλων και τα υλικά του 15^ου συνεδρίου του κόμματος! Το καλτ σύνθημα «είμαστε αντίφα ανεξάρτητοι αλλά παναθηναϊκοί» σε έναν πλαϊνό τοίχο της περίφραξης. Την ακόμα πιο καλτ δικαιολογία ενός παλιού αρχιπασπίτη –που σκέφτεται πάντως να ψηφίσει ανταρσύα- σε πηγαδάκι ότι η γνωστή χυδαία αφίσα της πασπ, όπου είχαν σβηστεί τα συνθήματα «έξω αι ηπα», «έξω το νατο» απ’ τις στήλες της πύλης του πολυτεχνείου, δεν ήταν αποτέλεσμα συνειδητού φωτομοντάζ αλλά της κακιάς στιγμής· και πως είχαν βρει τη συγκεκριμένη εικόνα τυχαία στο διαδίκτυο και την χρησιμοποίησαν, γιατί είχε καλή ανάλυση. Το ρεπορτάζ του σταρ (εκτός χώρου, αλλά σχετικά με αυτόν) για τις κνίτισσες που φορούσαν μίνι –άσε που δε φαινόταν και η ξυρισμένη μασχάλη, για να σοκαριστούμε περισσότερο. Και μια ανυπόγραφη αφίσα που καλούσε σε πανελλαδική συνάντηση νέων με το σύνθημα-ερώτημα στον τίτλο της ανάρτησης: «σε τι δικαιούμαστε να ελπίζουμε»; {Κι ίσως να πέφτω έξω, αλλά το στιλ προσωπικά μου θύμισε εκείνη την αφίσα για το κομπάνι και την ανθρωπότητα, που είχαμε δει στην ανάρτηση για το συλλαλητήριο της 1^ης νοέμβρη}.

Αυτό στο οποίο σίγουρα δεν μπορούμε να ελπίζουμε πάντως είναι ο σύριζα κι η νεολαία του, το κσ της οποίας εξέδωσε μια εξίσου χυδαία ανακοίνωση με αυτήν του (κάτι σαν) κόμματος, που κάνει γαργάρα το ρόλο των ηπα και μετά από μια γενικόλογη εισαγωγική παράγραφο περνάει στη σύνδεση με το σήμερα και την «εποχή των μνημονίων» -sic. Εξάλλου εκτός από τον ιμπεριαλισμό υπάρχει και η αριστερή κυβέρνηση!

Και είναι κρίμα που δε σκέφτηκαν στην ελληνοφρένεια να φέρουν τον τσολιά αποστόλη να τρολάρει λίγο με μια αστερόεσσα τους μικρούς συριζαίους. Αλλά ας κρατήσουν την ιδέα για του χρόνου, που ο σύριζα μπορεί να βγάλει πάλι την ίδια ανακοίνωση –πού να τρέχεις να αλλάζεις κάθε φορά! Κι όπως σχολιάζει ο πιο παλιός, αν φέτος κατάφεραν με όλα αυτά να φάνε κράξιμο ακόμα κι από τον πιτσιρικό, όπως πάει θα τον κράξει σε κάποια φάση κι ο λαζόπουλος. Καμία ελπίδα!

Η μόνη ελπίδα, ως εικόνα από το μέλλον του σύριζα, είναι πως η πασπ –που σε λίγα χρόνια δε θα έχει άτομα να κρατήσουν τη ματοβαμμένη σημαία του πολυτεχνείου- δε στήνει καν τραπεζάκια εδώ και λίγα χρόνια στον χώρο του μετσόβιου. Ενώ το νέο πασόκ το πάει (χαρι)λάου-λάου (τρικούπη) προς τα εκεί. Πρόπερσι δε συνέχισε ως την ισραηλινή πρεσβεία, φέτος έκοψε τις αιχμές ενάντια στον ιμπεριαλισμό των ηπα –να δεις τι σου ‘χω για μετά. Άντε παιδιά μια απόφαση είναι, μην το κουράζετε.

Ο κόσμος πύκνωσε κάπως τη δεύτερη μέρα. Και προηγουμένως, προς το μεσημέρι του σαββάτου, που ήρθαν μαζικά να καταθέσουν στεφάνι εκπρόσωποι φορέων και σωματείων, που συσπειρώνονται στο πάμε (ανάμεσά τους η ένωση εργαζομένων μπαγκλαντές)· και προς το απόγευμα της ίδιας μέρας, οπότε ήταν προγραμματισμένες κι οι περισσότερες πολιτικές εκδηλώσεις –κατά βάση ανταρσύα και λίγο σύριζα, που κινηματικά όμως είναι αμελητέα ποσότητα, ακόμα και για τα δεδομένα του εξωκοινοβουλίου. Το κόμμα δε σήκωσε κάποια κεντρική εκδήλωση μέσα στον χώρο του πολυτεχνείου, πέρα από τις «περιφερειακές» εκδηλώσεις της σπουδάζουσας την περασμένη βδομάδα –σε αντίθεση με τη θεσσαλονίκη, όπου μίλησε ο γκουτζηγιάννης στο κεντρικό αμφιθέατρο. Το ωραίο είναι πως ενώ το ναρ είχε μια εκδήλωση στο γκίνη (και με ομιλητή της «ενωτικής μειοψηφίας» για το πολυφωνικό της υπόθεσης) ο σκαμνάκης (της ενωτικής μειοψηφίας κι αυτός) μιλούσε την ίδια ώρα σε εκδήλωση με τον αλαβάνο για την αριστερή συμπόρευση.

Ναρίτικο χρώμα είχε και μια άλλη εκδήλωση βετεράνων στρατιωτών του ελας, του δσε και του κόκκινου στρατού –όπως τιτλοφορούνταν! Που τη διοργάνωνε τελικά η αντιφασιστική πρωτοβουλία του ναρ για την ουκρανία και είχε για ομιλήτρια μια ρωσοπόντια ελληνίδα πιθανότατα –όπως φαινόταν από το όνομά της- που συμμετείχε σε κάποιο σοβιετικό τάγμα και έναν εκπρόσωπο του ελας και του δσε –που δεν είχε ανακοινωθεί πάντως στο τρικάκι με την προαναγγελία της εκδήλωσης. Ποιος επιζήσαντας επονίτης έστω μπορεί εξάλλου να είναι σήμερα ναρίτης; Ούτε καν ο μπιτσάκης πλέον.

Το ταμπλό της πρωτοβουλίας κοσμούσαν επίσης δύο λωρίδες, πορτοκαλί και μαύρη (που μπορεί να συμβολίζουν από τη σαχτάρ ντόνετσκ και τον τσάρο μέχρι το μεγάλο παριωτικό πόλεμο –ειλικρινά δεν έχω βγάλει άκρη) και οι οποίες κατέληγαν στις τρίχρωμες σημαίες των δημοκρατιών του ντονέτσκ και του λουγκάνσκ: μπλε με κόκκινο οι δύο τελευταίες ρίγες, κατ’ αντιστοιχία της ρωσικής και πολλών άλλων σλάβικων, και μόνη διαφοροποίηση το χρώμα στην πάνω λωρίδα, έτσι για το ξεκάρφωμα. Ενώ στη μέση δέσποζαν κάτι τσαρικά σύμβολα και μια φιγούρα που έμοιαζε με τον άι-γιώργη (όχι τον τρότσκι, τον κανονικό). Αλλά αν είσαι απελπισμένος πολιτικά (και δεν εννοώ τους ουκρανούς) μπορεί να ανακαλύψεις παντού την ελπίδα. Τι παραπάνω έχει ο σύριζα δηλ από τον άι γιώργη;

Κλείνω το πρώτο μέρος με μια επισήμανση για τις λεπτές και δυσνόητες φοιτητικές ισορροπίες (ενώ πχ η πρωτοκαθεδρία –αν όχι και ηγεμονία- της κνε είναι φανερή και κοινώς αποδεκτή, όπως φαίνεται από τη διάταξη που έχουν τα τραπεζάκια, την ίδια στιγμή η οργάνωση αποφεύγει να διοργανώσει κάποια εκδήλωση στον χώρο του πολυτεχνείου –οι τελευταίες που μπορώ να θυμηθώ ήταν στα 20χρονα του τείχους με τον τραβασάρο κι άλλη μία την επόμενη χρονιά, αν δεν κάνω λάθος).

Και με έναν προβληματισμό για το αν η σημερινή συγκυρία στα πανεπιστήμια απαιτούσε μια γενική κινητοποίηση μεγαλύτερης κλίμακας κατά τη διάρκεια του τριημέρου, που να περνούσε το κατάλληλο μήνυμα ενάντια στους χειρισμούς του φορτσάκη και της κυβέρνησης.

Υστερόγραφο – η πορεία

Η χτεσινή πορεία αντιθέτως δεν είχε πολλές ανατροπές. Οι πασόκοι έτρεχαν όπως πάντα πανικόβλητοι και τερμάτισαν μόνοι τους, πρώτοι και με διαφορά, υπό την υψηλή προστασία των ματ, μη τυχόν τους πετύχει κανείς και τους πάρει στο κυνήγι. Στη συνέχεια βέβαια οι μπάτσοι άφησαν τις προστατευτικές διαθέσεις και έδωσαν ρεσιτάλ, χτυπώντας ακόμα και δικά τους παπαγαλάκια, όπως την ξανθιά ρεπόρτερ του μέγκα και ένα γερμανό φοιτητή από εράσμους, που είχε την ατυχία να μοιάζει με πολωνό μετανάστη και του άνοιξαν το κεφάλι. Η αστυνομία άφησε ανοιχτό μόνο το σταθμό της ομόνοιας στο κέντρο, λες και ήθελε να τιμωρήσει με επιπρόσθετο ποδαρόδρομο όσους κατέβηκαν και συμμετείχαν στην πορεία. Κι έκοψε απρόκλητα την πορεία στα δύο, λούζοντας τα μπλοκ των διαδηλωτών με χημικά. Αλλά τα μμε εστίασαν προφανώς κυρίως στον πετροπόλεμο και τις συλλήψεις στα εξάρχεια, που έγιναν πολύ μετά και πολύ μακριά από τον χώρο που κινήθηκε η πορεία.

Τα μπλοκ του κκε έμειναν στην ουρά της πορείας, όπως σχεδόν σε κάθε πορεία του πολυτεχνείου, και ήταν σαφώς τα πιο μαζικά, φτάνοντας στην πανεπιστημίου από το σύνταγμα σχεδόν μέχρι τα προπύλαια. Όσοι πήγαιναν αργοπορημένοι προς την κλαυθμώνος, από ομόνοια, έπεφταν πάνω σε διπλό κορδόνι των σφων με τα κουπόνια της οικονομικής εξόρμησης, που το συναντούσαν ξανά στην επιστροφή τους από την πρεσβεία. Από τα υπόλοιπα ξεχώρισα: την παρουσία των κύπριων της εδον, που απορούσαμε μεταξύ μας για ποιο λόγο έρχονται ακόμα μαζί μας και τι έχουν να κερδίσουν από αυτό. Τη σουρεάλ παρουσία του σύριζα, με προωθημένα συνθήματα όπως «δικαιοσύνη τώρα» ή «κάτω από το πλακόστρωτο, εμείς θα φτιάξουμε την παραλία». Το πανό έξω από τα κεντρικά της θύρας 13 στη λεωφόρο «έχουμε πόλεμο με τη δημοκρατία σας». Και (το καλύτερο για το τέλος) ένα μπλουζάκι διαδηλωτή με τον κάσπερ και τον υπότιτλο: ένα φάντασμα πλανιέται.

Έτσι είναι. Και να σε τι ακριβώς δικαιούμαστε να ελπίζουμε στην πραγματικότητα..

Οι μέρες που λαχταρήσαμε

Όσο πλησιάζει το κόμμα τον ένα αιώνα ζωής και δράσης, τόσο αγριεύουν κι οι «ευχές» των άσπονδων φίλων του. «Εκατό χρονών αυτό το κόμμα κι ακόμα να ψοφήσει..» Κατάρες που έρχονται πολλές φορές σε εναλλακτική συσκευασία με κινηματικό πρόσημο και χολή που θα ζήλευαν κι οι πιο ορκισμένοι εχθροί του. Εξάλλου οι φορές που κινδύνεψε η ύπαρξη κι η συνέχεια του κουκουέ δεν ήταν από τα όπλα του εχθρού ή όταν βγήκε στην παρανομία, αλλά από βέλη εξ «οικείων» κι ενωτικά, φιλικά καλέσματα που ήθελαν να το καταπιούν και να το διαλύσουν στην άμορφο χυλό τους, σαν πολιτική κινούμενη άμμος.

Αυτή τη μέρα λοιπόν γιορτάζουμε ακριβώς γιατί πήγαμε κόντρα στο ρεύμα και ξεχάσαμε να ψοφήσουμε οικειοθελώς, προς πείσμα όσων εχθρών και «φίλων» περίμεναν να κλείσει κι η «αντιπροσωπεία στην ελλάδα, αφού έκλεισαν τα τα κεντρικά στη μόσχα». Και δε μισούν το κόμμα, επειδή τάχα είναι γέρικο, γεμάτο σάπιες ιδέες που πάλιωσαν, αλλά το πολεμούν με θαυμαστή συνέπεια από την πρώτη μέρα που γεννήθηκε, προσπαθώντας σα φίδια να το πνίξουν μες στην κούνια του, απ’ όπου άρχισε τους μικρούς του άθλους.

Ζητούμενο βέβαια δεν είναι να μπούμε απλώς καρφί στο μάτι τους, αλλά να γίνουμε δύναμη ανατροπής. Το σφυρί που θα χτίσει την κοινωνία του μέλλοντος και το δρεπάνι που θα θερίσει τους καρπούς της και θα τη θρέψει. Αλλά κι ο διαβήτης και το πινέλο –από το έμβλημα της λδγ και του κορεάτικου κόμματος αντίστοιχα- που θα τη σχεδιάσει επιστημονικά και καλλιτεχνικά, γεμίζοντάς την χρώματα. Κι εδώ κάπου η κουβέντα αρχίζει να γίνεται λίγο ποδοσφαιρική. Για την ομάδα-κόμμα, που κάνει τους κύκλους της, αλλά δε ζει με τις δάφνες από τα περασμένα μεγαλεία (και διηγώντας τα να κλαις) και θα ξαναβγάλει από τις ακαδημίες της μεγάλους παίκτες, που θα την ξαναφέρουν στη λεωφόρο των επιτυχιών.

Παίρνουμε λοιπόν πάσα-διαβήτη (σαν της λδγ) από τα ποδοσφαιρικά, για να περάσουμε στην χτεσινή εκδήλωση στον πειραιά. Ο οποίος παρεμπιπτόντως έχει βρεθεί στο επίκεντρο της άγριας καπιταλιστικής κόντρας μεταξύ μαρινάκη-μελισσανίδη, με βασικό πεδίο εκδήλωσης το ποδόσφαιρο, όπου καραδοκούν σαββίδης κι αλαφούζος, θυμίζοντας κάτι από το σκηνικό της ιμπεριαλιστικής σύγκρουσης στην ουκρανία και της διελκυστίνδας που έχει στηθεί. Αλλά δεν είναι της παρούσης να το αναλύσουμε περισσότερο.

Περαία μου, περαία μου, με το σαρωνικό σου

Που έχεις για καμάρι σου, το κομμουνιστικό σου

(κόμμα ελλάδας)

Αυτή τη φορά το κόμμα δε σήκωσε κάποια κεντρική εκδήλωση για τα γενέθλιά του, όπως την τελευταία διετία στο σεφ (που και αυτό δίπλα στον πειραιά είναι) αλλά περιορίστηκε σε ένα μικρότερο «πάρτι», που (και αυτό αγγλιστί κόμμα σημαίνει και) ήταν κυρίως πειραϊκή υπόθεση. Η εκδήλωση φιλοξενήθηκε στο κτίριο του ολπ στην ακτή μιαούλη, που αποδείχτηκε αρκετά μικρό, για να χωρέσει τον κόσμο που ήθελε να την παρακολουθήσει.

Ο κύριος όγκος προσήλθε με προσυγκέντρωση από το ιστορικό κτίριο, όπου έγινε το ιδρυτικό συνέδριο του σεκε και μετέπειτα κκε. Στη διαδρομή πετύχαμε τη θεία λειτουργία στον άγιο νικόλαο, που ξαφνικά άνοιξε (όχι ο ίδιος αυτοπροσώπως) τα μεγάφωνα της εκκλησίας, για να σκεπάσει τα δικά μας συνθήματα και να ξορκίσει το κακό. Απέναντι ακριβώς, φάτσα-κάρτα από το κτίριο του ολπ, ήταν αγκυροβολημένη μια γκουμούτσα-κρουαζιερόπλοιο, που με την παρουσία του και το όνομά του (costa magica), έδινε έξοχα τους συμβολισμούς της αστικής προπαγάνδας. Στη μία πλευρά η μαγική ακτή της καπιταλιστικής ανάπτυξης και του ειδυλλιακού καμποτάζ. Κι από την άλλη οι μίζεροι εχθροί της αναπτυξιακής μαγείας, που κλείνουν μαγαζιά και λιμάνια, για να σπιλώσουν το εθνικό μας σαξές στόρι.

Η σύνδεση του πειραιά με την ιστορική διαδρομή του κουκουέ δε σταματά στο ιδρυτικό συνέδριο του σεκε. Περνάει μέσα από γεγονότα-σταθμούς, όπως η απεργία του 29’ στο εργοστάσιο κανελλοπούλου, από το κίνημα των ναυτεργατών κι από μεγάλες προσωπικότητες σαν τους αμπατιέλο, τσαμπή, κεπέση και τόσους άλλους. Και γιγαντώθηκε στα χρόνια της πάλης του εαμ-ελάς, που έφτασαν να συσπειρώνουν στις γραμμές τους εκατό χιλιάδες πειραιώτες από τις 250 χιλιάδες του συνολικού πληθυσμού της πόλης τότε. Μια κορυφαία στιγμή αυτής της πάλης καταγράφεται στις σελίδες της μπροσούρας της κο πειραιά του 45’ για τη μάχη του δεκέμβρη στην πόλη, που επανεκδόθηκε πρόσφατα και πωλούνταν στο φουαγιέ. Ενώ το ιστορικό αποτύπωμα της δράσης του κόμματος στον πειραιά και σε κάθε γωνιά της ελλάδας, αποδόθηκε τόσο στο βίντεο που προβλήθηκε μετά απ’ την ομιλία του γγ, όσο και στο θεατρικό δρώμενο που ακολούθησε.

Το οποίο δυστυχώς, δεν μπόρεσα –ανωτέρα βία- να παρακολουθήσω ως το τέλος, για να έχω ολοκληρωμένη εικόνα και να το παρουσιάσω όπως θα του άξιζε. Είδα όμως φεύγοντας τα συγκινημένα πρόσωπα, ακόμα κι όσων έβλεπαν το θεατρικό διαμεσολαβημένα, από τις οθόνες στο αίθριο –γιατί δεν χώρεσαν όλοι στην κεντρική αίθουσα.

Ενώ η σκηνή από το δεκάλεπτο βιντεάκι που χειροκροτήθκε περισσότερο ήταν από το 02’ στο λιμάνι, η είσοδος των απεργών ναυτεργατών με οργανωμένες αλυσίδες που έσπασαν τον αστυνομικό κλοιό. Και είναι κάποιες φορές που σκέφτεσαι αυθόρμητα πως χρειάζονται ίσως κατά περίπτωση και άλλες τέτοιες συγκρουσιακές σκηνές –αν και μπορεί να μιλάει απλώς η μικροαστική ανυπομονησία μέσα μας, για να οξυνθούν «εδώ και τώρα» τα πράγματα. Η οργή όμως γίνεται οργάνωση κι αποκτά σταθερό, ταξικό βηματισμό, μακριά από εκτονώσεις και σπασμωδικά ξεσπάσματα, στις δυναμικές κινητοποιήσεις και αντιδράσεις του εργατικού κινήματος.

Για την ομιλία του γγ δε νομίζω πως μπορώ να προσθέσω κάτι ουσιαστικό που δεν έχει ήδη ειπωθεί και σημειωθεί. Ο κουτσούμπας δεν περιορίστηκε στις ιστορικές αναφορές για την επέτειο, αλλά επεκτάθηκε στη σημερινή πολιτική συγκυρία, επαναλαμβάνοντας μεταξύ άλλων μια (σταθερή στις τελευταίες ομιλίες) «μπηχτή» σχετικά με τις αυταπάτες που καλλιεργεί ο σύριζα για τα κοράκια της εε, που έγιναν ξαφνικά σπυργίτια. Αδυνατεί να εξηγήσει όμως πώς θα μπορέσει να τα αντιμετωπίσει αποτελεσματικά, εφόσον τα διπλώνει σε πολύ χαμηλότερα εμπόδια, όπως το καλλικρατικό πλαίσιο στην τοπική διοίκηση.

Από τα υπόλοιπα συγκράτησα μια αναφορά του στον αγώνα που θα φέρει μελλοντικά «τις μέρες που λαχταρήσαμε». Και είναι δεμένος, συμπληρώνω εγώ, με την παλιότερη πείρα από «τις μέρες που λαχταρήσαμε τον ταξικό εχθρό» και το στριμώξαμε στα σχοινιά, και με τα απαραίτητα διδάγματα από τα λάθη μας, που θα μας επιτρέψουν να οδηγήσουμε ως το τέλος την επόμενη λαχτάρα που θα τους προσφέρουμε.

Αντί επιλόγου, παραθέτω μια φωτογραφία από τα εκθέματα που παρουσιάστηκαν στο φουαγιέ και δείχνει την ευχαριστήρια επιστολή του διευθυντή ενός εργοστασίου προς τον ελας –αν σημείωσα καλά, επειδή απέτρεψε με τα όπλα την καταστροφή του από τις δυνάμεις κατοχής που αποχωρούσαν.

ΥΓ
Επανέρχομαι με ένα συμπληρωματικό σχόλιο για το θεατρικό δρώμενο, που έκλεισε την εκδήλωση στον πειραιά. Και δε θα μπορούσα να κάνω διαφορετικά, έχοντας συναντήσει χτες στην πορεία συντρόφους που ήταν ακόμα συνεπαρμένοι και ζούσαν στον απόηχο αυτού του θεατρικού. Με την αίθουσα του ολπ να ξεχειλίζει από κόσμο (πάνω από χίλια άτομα μαζί με το φουαγιέ, ενώ η συνολική χωρητικότητά της δεν πρέπει να ξεπερνούσε κανονικά το μισό) κι από συναίσθημα, που μαζευόταν και ξέσπασε στο τέλος με ένα ηφαίστειο χειροκροτημάτων και θερμών αντιδράσεων από τους θεατές. Κάποιοι γελούσαν βουρκωμένοι, οι πιο ψύχραιμοι απαθανάτιζαν με το φακό τους τα στιγμιότυπα, άλλοι αποθέωναν τους συντελεστές και τους αγκάλιαζαν, τραγουδούσαν τη διεθνή. Πρώτος και καλύτερος ο γγ, που χάρηκε το δρώμενο με την ψυχή του και συγχάρηκε έναν προς έναν τους συντελεστές του, τραγουδούσε όλους τους στίχους από τα τραγούδια της παράστασης και συμμετείχε κατά κάποιον τρόπο στην πλοκή της, όταν ένα κορίτσι κατέβηκε από τη σκηνή και του έδωσε ένα από τα μηνύματα των εξόριστων κι εκτελεσμένων κομμουνιστών.

Το σενάριο διέτρεξε όλη την ιστορική διαδρομή του κουκουέ από την ίδρυσή του, έναν χρόνο και δέκα μέρες (που συγκλόνισαν τον κόσμο) μετά από το ρώσικο οχτώβρη, στο μάη του 36’, τον αλύγιστο τατάκη στη μακρόνησο, τη δράση των κομμουνιστών στο εργατικό κίνημα, στην απελευθέρωση και τον εμφύλιο. Στάθηκε στους διωγμούς των κομμουνιστών, την περήφανη στάση των γυναικών του κομμουνιστικού κινήματος, το ρόλο του ριζοσπάστη ως καθημερινού συντρόφου, του λαού και της εργατικής τάξης που είναι οι αιμοδότες του και το ενισχύουν από το υστέρημά τους. Κι όλα αυτά πλαισιωμένα με τραγούδια και ποίηση του ρίτσου, του μπρεχτ, του λουντέμη και του βάρναλη.

Αφού μας εσκοτώναν με το ζόρι
Στα μεκελειά τους χρόνια οι μπαζαδόροι
Κι αφού μας εσκοτώνανε πιο φίνα
Στα χρόνια της ειρήνης με την πείνα
Αφού μας εσκοτώναν έτσι, αιώνες
Οι μασκαράδες κι οι απατεώνες
Του γδικιωμού, συντρόφοι, η ώρα φτάνει.
Αρπάχτε το σφυρί και το δρεπάνι.

(από το ποίημα του βάρναλη η ώρα φτάνει)

Όπως έμαθα, υπάρχει η σκέψη το δρώμενο αυτό να συμπεριληφθεί στο αρχείο του κόμματος. Το ανέβασμά του έχει μαγνητοσκοπηθεί και είναι πολύ πιθανό να ανέβει και διαδικτυακά μέσα στις επόμενες μέρες. Και ήδη ο πήχης έχει μπει πολύ ψηλά εν όψει των εκατό χρόνων του κκε και την επόμενη αντίστοιχη προσπάθεια. Που τη ζητάει άλλωστε κι ο κόσμος, καθώς ξέρει να ξεχωρίζει και να αγκαλιάζει κάθε τι καινούριο και δροσερό, που ξεφεύγει από τα συνηθισμένα και καταφέρνει να τον αγγίξει. Με άλλα λόγια, ξέρει να εκτιμά κάτι αυθεντικό, που δε φτιάχτηκε από επαγγελματίες, αλλά από προλετάριους για προλετάριους..

Η χούντα δεν τελείωσε το 73’

-Στις τράπεζες;

-Έλα μου;

-Λέω. Στις τράπεζες;

-...;!

-Λεφτά. Στη νεολαία;

-...;!

-Σφαίρες.

-Ααα.. Ήρθε η ώρα;

-Για τις δικές μας μέρες!

Διάλογος με σφους μετά από την πορεία της πέμπτης, ως παρενέργεια της ειρηνικής συνύπαρξης με τους άλλους και τα συνθήματά τους. Που μπορεί να ασκήσουν ποικιλόμορφη επίδραση στο θυμικό σφων και φίλων συναγωνιστών. Πολλοί σφοι είχαν κολλήσει πχ το μαϊούνη το «Ζει! Ζει!» για τον τεμπονέρα. Ένας φίλος φώναζε με κεκτημένη ταχύτητα «Μίσος! Μίσος (ταξικό)» σε κάθε γωνία, κερδίζοντας τη συμπόνοια και την αγάπη των περαστικών (αλλά όχι το ταξικό τους μίσος). Ενώ μια σφισσα αφιονίζεται μέχρι και σήμερα, όταν θυμάται τους πλαταιείς, και φωνάζει «ουστ!» προς κάθε κατεύθυνση, χτυπώντας ρυθμικά παλαμάκια. Όλα από τη ζωή βγαλμένα, με μια μικρή δόση υπερβολής, για να δέσει η σάλτσα.

Στις πλατείες καθιερώθηκε κι ένα άλλο σύνθημα που λέει πως η χούντα δεν τελείωσε το 73’. Κι έχει δίκιο από ιστορική άποψη, γιατί τυπικά τελείωσε τον ιούλη του 74’ –αν και είχε ήδη φάει τα ψωμιά της μετά τα γεγονότα του νοέμβρη. Κι αυτή ήταν η βασική συνεισφορά της εξέγερσης του πολυτεχνείου, που θα ήταν σπουδαία ούτως ή άλλως, ακόμα κι αν δεν είχε φέρει κάποιο άμεσο, απτό αποτέλεσμα.

Αυτές οι μέρες λοιπόν προσφέρονται για διάφορες συγκρίσεις κι απολογισμούς. Οι νοσταλγοί της επταετίας πατάνε στον εκφυλισμό της γενιάς του πολυτεχνείου και τις συνέπειες της κρίσης, για να καταλήξουν στο πόσο ωραία ήμασταν στο γύψο. Οι «φίλοι της δημοκρατίας» κρύβουν το βόλεμά τους πίσω από παχιά λόγια για πολιτικά ιδανικά κι αγώνες που δεν πιστεύουν. Στα φοιτητικά αμφιθέατρα, θα βρεθεί πάντα κάποιος να εστιάσει στο κύριο, δηλ την πανσπουδαστική νο 8, που δεν έλεγε όμως ακριβώς αυτό που νομίζει –και στην τελική ας ζητούσε το λόγο από εαακ κι αρεν για το τζιαντζή και το λαφαζάνη που ήταν τότε στο κόμμα και είχαν την ευθύνη. Ενώ κάποιοι άλλοι συγκρίνουν το άγριο ξύλο των ματ στους φοιτητές, το βράδυ της πέμπτης, με την καταστολή της χούντας, που κατέφυγε στα τανκς για την επιβολή της τάξης, καταλήγοντας στο ίδιο συμπέρασμα με το σύνθημα: πως και σήμερα χούντα έχουμε και μάλιστα χειρότερη σε κάποιους τομείς. Τότε πχ ο πρύτανης του μετσόβιου αρνήθηκε να συναινέσει στην είσοδο της αστυνομίας στον πανεπιστημιακό χώρο και παραιτήθηκε, ενώ ο φορτσάκης τις προάλλες κάλεσε μόνος του από υπερβάλλοντα ζήλο τα ματ να αποκλείσουν τις σχολές.

Σε αυτό το τελευταίο βέβαια, την έχουν πατήσει πολλοί, σαν τον τσοπάνη που φώναζε «λύκος-λύκος», για να κάνει πλάκα στους συγχωριανούς του κι όταν χρειάστηκε όντως βοήθεια, δεν τον πίστευε κανείς για να τρέξει δίπλα του. Γιατί, εδώ και μια δεκαετία σχεδόν, κάνουν λόγο για την χούντα του καραμανλή (με τα καλτ απαγορευτικά σηματάκια του σεκ), που τη διαδέχτηκε η χούντα εε και δντ, μαζί με λίγη γερμανική κατοχή, κτλ.

Το βασικό πρόβλημα δεν είναι η φράση αυτή καθαυτή, που έχει γίνει ψωμοτύρι, αλλά ίσως να έχει μια προπαγανδιστική αξία για ζύμωση στον κόσμο, ούτε ακριβώς το πολιτικό της συμπέρασμα –στο οποίο θα μπορούσα και να συμφωνήσω υπό προϋποθέσεις και με συγκεκριμένο σκεπτικό. Το πρόβλημα είναι η κυρίαρχη ερμηνεία της κι οι πολιτικές της προεκτάσεις: ότι δεν έχουμε «κανονική δημοκρατία» αλλά μια παρέκκλιση από το (αστικό) δημοκρατικό ιδεώδες και μια μορφή εκτροπής. Εκτίμηση που περιορίζει το στόχο στη διόρθωση αυτής της εκτροπής και την αποκατάσταση της δημοκρατίας (γενικά και αόριστα), την επιστροφή δηλ σε μια υποτιθέμενη «κανονικότητα» –που βρίσκει το οικονομικό της αντίστοιχο στις αυταπάτες για επιστροφή στα προκρισιακά δεδομένα και σε ένα πιο «ήπιο και δίκαιο μοντέλο κεϊνσιανής διαχείρισης».

Αποτυγχάνει όμως έτσι να δείξει πως η αστική δημοκρατία δεν χωρίζεται με σινικά τείχη από το φασιστικό ολοκληρωτισμό αλλά συγκλίνει συνεχώς με αυτόν και στρώνει πολλές φορές το έδαφος για την επιβολή του –με πιο κοντινό σε εμάς παράδειγμα την κοινοβουλευτική ανάδειξη του μεταξά που έφερε την 4^η αυγούστου και πλέον χαρακτηριστικό την εκλογική επικράτηση του ναζισμού στη γερμανία. Στον αντίποδα βέβαια κι οι δικτατορικές «εκτροπές» αναζητούν συχνά μανδύες δημοκρατικής νομιμοποίησης, όπως η περιβόητη απόπειρα φιλελευθεροποίησης της χούντας –που βρήκε κριτικούς υποστηρικτές στον χώρο της «αριστεράς του εφικτού» αλλά αποτράπηκε από τον αγώνα των φοιτητών και τη λαϊκή εξέγερση του πολυτεχνείου. Το ρευστό εργασιακό μοντέλο του μισοάνεργου-μισοεργαζόμενου, ο οποίος είναι κάτι ανάμεσα σε αυτά τα δύο, χωρίς ευκρινή μεταξύ τους όρια, δείχνει το δρόμο στο πολιτικό εποικοδόμημα για μια ημιχουντική μισοδημοκρατία, χωρίς ουσιαστικές διαφορές ανάμεσα στις δύο έννοιες.

Το βασικό είναι να καταδειχτεί πως τόσο η δημοκρατική όσο και η δικτατορική μορφή διακυβέρνησης είναι συμπληρωματικές και όχι αντιθετικές όψεις της αστικής εξουσίας, που δεν είναι παρά η δικτατορία της αστικής τάξης. Συνεπώς η δική μας απάντηση περνάει μέσα από την υπεράσπιση των δημοκρατικών ελευθεριών –κι όχι της αστικής δημοκρατίας γενικά- συνδεμένη με τη μόνη ουσιαστική εναλλακτική, που δεν είναι άλλη από την εργατική εξουσία, δηλ τη δικτατορία του προλεταριάτου. Εάν τα συνθήματα του πολυτεχνείου παραμένουν επίκαιρα, είναι γιατί δεν έχουν βρει ακόμα δικαίωση. Και αν η δική μας εποχή αρχίζει να θυμίζει επικίνδυνα την επταετία, είναι επειδή η εξέγερση του πολυτεχνείου έμεινε στα μισά της διαδρομής, αποσπώντας επιμέρους και επισφαλείς κατακτήσεις, χωρίς να μπορέσει να δώσει διέξοδο στο μεταπολιτευτικό ριζοσπαστισμό και να συνδεθεί με την προοπτική αυτής ακριβώς της εναλλακτικής.

Όπως σημειώνει το φετινό υλικό της κνε για το πολυτεχνείο:

Η μορφή άσκησης της εξουσίας το 1974 άλλαξε, η εξουσία όμως παρέμεινε στα χέρια των εφοπλιστών, των βιομηχάνων, των τραπεζιτών, των μεγαλοεπιχειρηματιών. Όσες κυβερνήσεις αναδείχτηκαν από τότε μέχρι και σήμερα αυτούς υπηρετούν.

Κάποιοι ίσως πουν πως αυτή είναι μια αριστερίστικη θέση, που υποτιμά το δημοκρατικό μέτωπο και τις δυνατότητες ευρύτερης συσπείρωσης που προσφέρει, κτλ. Εγώ από την πλευρά μου θα πω πως ακόμα κι ο ανδρέας παπανδρέου είχε ισχυριστεί –περίπου- κάτι αντίστοιχο, μιλώντας για απλή εναλλαγή νατοϊκής φρουράς. Κι εδώ υπάρχουν δύο διαφορετικές αναγνώσεις. Η μία λέει πως το πασοκ της μεταπολίτευσης χρησιμοποιούσε συχνά ακόμα κι αριστερίστικα συνθήματα, προκειμένου να φανεί πιο ριζοσπαστικό και να λεηλατήσει εκλογικά τη βάση μας και τον εαμικό κόσμο. Και η άλλη που λέει πως είναι προτιμότερο να έχεις τέτοια δυναμική και καθαρή στόχευση, που να αναγκάζεις το εκάστοτε πασόκ, της κάθε εποχής, να προσαρμόζει αντίστοιχα τις αναλύσεις και τη συνθηματολογία του, παρά να σέρνεσαι εσύ πίσω από τις πολιτικές του εκπτώσεις και την τακτική του άμεσου κι «εφικτού».

Αλλά αυτό σηκώνει κι άλλη συζήτηση, σε επόμενη ανάρτηση.

Την μονταζιέρα, μην κατηγοράς..*

..αυτή σου δίνει για να φας.

Και εμάς, βέβαια, μας δίνει τροφή για σκέψη και προβληματισμό. Γιατί η αλήθεια είναι ότι σε προβληματίζει, το γιατί στον ΣΥΡΙΖΑ αισθάνθηκαν τέτοια ανάγκη να απαλλαγούν από τον προσδιορισμό «αμερικανοκίνητη» (για την χούντα), ο οποίος βρισκόταν μεν στην πρώτη ανακοίνωση που έστειλαν στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, όχι όμως και στην «ορθή επανάληψη».

Και αναρωτιέσαι. Γιατί να μπουν στον κόπο για μια τέτοια οφθαλμοφανέστατη χαζο-διόρθωση, την ώρα που κάποιος θα την έπαιρνε χαμπάρι και θα γινόντουσαν ρόμπα; Όπως είχε γίνει η ΠΑΣΠ, όταν έβγαζε την αφίσα με σβησμένα τα «Έξω οι ΗΠΑ-Έξω το ΝΑΤΟ» από την φωτογραφία της πύλης του Πολυτεχνείου (ακόμα και σε αυτό, ο ΣΥΡΙΖΑ έρχεται δεύτερος).
Μετά από σχεδόν τριάντα χρόνια αγαστής συνεργασίας, θα πείραζε την αμερικάνικη πρεσβεία, η συγκεκριμένη αφίσα αν δεν είχε παραμορφωθεί; Όχι βέβαια. Αντίστοιχα, στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ και της αμερικανοκίνητης, που τελικά δεν ήταν και τόσο αμερικανοκίνητη (;), τι πιστέψανε; Ότι θα προκαλέσει αναστάτωση στην κυβέρνηση ή την πρεσβεία των ΗΠΑ;

Δεν φτάνει, δηλαδή η παρουσία του Αλέξη Τσίπρα, σε όλα τα think tanks των αμερικανικών ιδρυμάτων; Δεν φτάνει η αποδοχή της πολιτικής Ομπάμα, μέχρι και ως προοδευτικής; Τα εγκώμια ενώπιον της κ. Δασκαλάκη, για το ίδρυμα του σφαγέα Κλίντον; Περίμεναν μια ανακοίνωση για μια επέτειο, που -εντάξει- έχουν ειπωθεί και διάφορες αμετροέπειες (κατά Μητρόπουλο) στο παρελθόν;

Δουλικότητα και μόνο δείχνει η στάση αυτή. Όχι στους Αμερικάνους. Όπως δουλικότητα έδειξε την επομένη κιόλας των εκλογών και το σβησμένο σφυροδρέπανο από τη σημαία της ΚΟΕ, στο πρωτοσέλιδο της Αυγής. Σταλινικές μέθοδοι, θα έλεγε κάποιος, αλλά για μας αυτό δεν είναι βρισιά, οπότε δεν τους το χαρίζουμε.

Το άλλο συγκλονιστικό, στην όλη υπόθεση, είναι ότι ακόμα και ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ και αγαπημένος του πάλαι ποτέ Συνασπισμού, Μπιλ Κλίντον (η Αυγή έγραφε για αλλαγή σελίδας στις ΗΠΑ, την ημέρα της εκλογής του) στην επίσκεψή του, το 1999 στην Ελλάδα, τότε που εσείς οι ΚΚΕδες κάνατε εξαλλοσύνες, είχε ζητήσει συγγνώμη για τον ρόλο της χώρας του στο πραξικόπημα των συνταγματαρχών.

Υπερβάλλων ζήλος παιδιά. Γνωρίζουν πολύ καλά τι είστε. Ώρα να το καταλάβει και κανένας άλλος. Και μην ξεχνάτε!
Φονιάδες των λαών Αμερικάνοι!

ΥΓ1 Το γραφείο Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ, λέει τώρα, ότι η πρώτη ανακοίνωση που έστειλε ήταν η περσινή και στάλθηκε κατά λάθος. Μας περνάνε και για ηλίθιους εκτός όλων των άλλων. Η πρώτη ανακοίνωση, που μιλά για αμερικανοκίνητη χούντα, μιλά και για 41η επέτειο; Πόσο μπροστά αυτός ο ΣΥΡΙΖΑ; Ένα χρόνο μπροστά;

ΥΓ2 Στην ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ, μοιράστηκαν προχθές κουπόνια για την οικονομική εξόρμηση του κόμματός τους. Το κάθε μπλοκάκι όμως, είχε 10 των 50 ευρώ! «Μα σε ποιους θα απευθυνθούμε με κουπόνι 50ευρου;», ρωτούσαν απορημένοι οι βουλευτές. «Τέτοια κουπόνια, μόνο η Γιάννα Αγγελοπούλου, μπορεί να αγοράσει» αποκρίθηκε κάποιος άλλος βουλευτής της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Τελικά, τα κουπόνια επιστράφηκαν και οι υπεύθυνοι, δεσμεύτηκαν πως θα τυπώσουν άλλα, του 1, 2,5 και 10 ευρώ.

Μόνοι τους τα λένε, εγώ φταίω;

Ρένα Μπουεναβεντούρα Δουρου-τι

Μεγάλες στιγμές

Μεγάλη στιγμή, τώρα είναι η πιο μεγάλη στιγμή

Είμαστε επιτέλους μαζί, τώρα εγώ κι εσύ

Η πρώτη φορά, που σε αγγίζω πάλι, η πρώτη φορά...

Χτες το φοιτητικό κίνημα έζησε μεγάλες ενωτικές στιγμές (το νι με ρο, όπως λέμε ραρ). Και δεν το λέω εγώ, η μπέθυ αργυράκη τα λέει. Κθέρεις θφε αναγνώθτη τι είναι να βλέπειθ όθουθ χρηθιμοποιούθαν τόθο καιρό θυθτηματικά εναντίον μαθ τα τρία θίγμα από το λίβελο του ρούθη για το θταλινικό, θεχταριθτικό, θυθτημικό κουκουέ, ναρίτεθ, θεκίτεθ και θυθπειρωθάδεθ, να καλούν θυγκέντρωθη θτα προπύλαια, την ίδια ώρα με (το) μαθ, και να μη μένουμε θε μια απλή ειρηνική θυνύπαρκθη, αλλά να πορευόμαθτε ομαλά μαδί τουθ, και ενώ οι φοιτητέθ-θπουδαθτέθ έδωθαν βροντερό «παρών», δείχνονταθ επιτέλουθ θπουδαία αντανακλαθτικά; (Τέλοθ τθεβδίθματοθ).

Το τελευταίο 48ωρο επιβεβαίωσε μερικές σταθερές αξίες αλλά είχε κι αρκετές απρόσμενες ανατροπές. Ο πρύτανης του αίσχους (δε σταματάς), άφησε παράμερα το μειλίχιο τηλεοπτικό του ύφος και ξανάπιασε το μαστίγιο της καταστολής, κηρύσσοντας κατ’ ουσίαν από χτες λοκ-άουτ στις σχολές, με τη βοήθεια των ματ. Τα οποία όμως απουσίαζαν επιδεικτικά για άλλη μια φορά από τη βουλή (!) και τα περιβόητα λουλουδάδικα (χώρια που δεν είχε κλείσει κανένας σταθμός του μετρό), προκαλώντας σε κάποιους το είδος της στενάχωρης αμηχανίας του οβελίξ, επειδή οι ρωμαίοι δεν ασχολούνται τελευταία πολύ μαζί μας –και μήπως τους έχουμε προσβάλει και να τους στέλναμε ένα γράμμα, όπου να τους εξηγούσαμε...

Ευτυχώς πάντως για τους συγκεντρωμένους γαλάτες δεν έπεσε ο ουρανός στα κεφάλια μας, όπως στη λδ του βορρά, όπου μια ισχυρή μπόρα ματαίωσε την αντίστοιχη κινητοποίηση. Εδώ ο ουρανός κρατήθηκε στο ύψος των περιστάσεων και δεν έπεσε στα κεφάλια μας παρά μόνο μια σφοδρή χαλαζόπτωση μετά τη μία τα μεσάνυχτα, που είχε κυρίως προειδοποιητικό χαρακτήρα εν όψει πολυτεχνείου.

Οι φοιτητές πήγαν χτες το πρωί έξω από τη νομική, αλλά δέχτηκαν μάλλον απρόκλητα τις (μπαμ και μπουμ) κουμπουριές το απόγευμα που έστριψαν στη νομική και βάση σχεδίου πιθανότατα το άγριο ξύλο των ματ στο πολυτεχνείο αργότερα. Εμείς, που γινόμαστε σχεδόν «φοβικοί» -και καλά κάνουμε δηλ από μια άποψη- για λόγους περιφρούρησης, τέτοιες μέρες πριν το πολυτεχνείο, δείξαμε άριστα αντανακλαστικά και δε φοβηθήκαμε την (ειρηνική τελικά) συνύπαρξη ακόμα και με κάποιους μπάχαλους. Και με (ασπίδα μπροστά μας) τους απολυμένους εργαζόμενους της κόκα-κόλα, που πάνε με (και σε) όλα, με τα κόκκινα, ταξικά μπαλόνια τους και τα πολυγλωσσικά μπλουζάκια τους: hasta la fabrica funciona de nuevo –αν και νομίζω πως θέλει subjuntivo, αλλά δε βαριέσαι.

Το πιο σημαντικό όμως είναι πως το φοιτητικό κίνημα, που δυσκολευόταν γενικά να βρει βηματισμό και να συσπειρώσει κόσμο, έδειξε πως «είμαστε ακόμα ζωντανοί, στη σκηνή, σα ροκ συγκρότημα» και ότι διατηρεί καλά αντανακλαστικά, για να αντιμετωπίσει αυτή τη νέα πρόκληση. Σε κάποιες σχολές –όπως στους χημικούς μηχανικούς- έγιναν μαζικότατες συνελεύσεις, στα επίπεδα του μαϊούνη, χωρίς καμία ιδιαίτερη προεργασία. Ενώ το χτεσινό έκτακτο κάλεσμα βρήκε μαζική ανταπόκριση, καθώς κατέβηκε –χωρίς πολύ χρόνο για ζύμωση και προετοιμασίες- όσος κόσμος δεν είχε κατέβει ίσως όλη την χρονιά ή την περασμένη βδομάδα στο πανελλαδικό (και πανεκπαιδευτικό) συλλαλητήριο –που, με εξαίρεση τους μαθητές, δεν είχε ακριβώς ενθαρρυντική εικόνα, αν και είναι πάντα ζήτημα με τι ακριβώς συγκρίνεις: με τα προ δεκαετίας δεδομένα του μαϊούνη ή με τη νηνεμία των τελευταίων χρόνων.

Η στάση των σφων του μας ήταν μια ατσάλινη αλυσίδα από συνεχόμενες μικρές, ευχάριστες εκπλήξεις για κρίκους. Παραχωρήσαμε ευγενικά την κορυφή της πορείας στα άλλα μπλοκ –που δεν είναι πάντα καλή επιλογή, εάν δε θέλεις να παίξεις με τους όρους τους και να λουστείς τις συνέπειές τους- κρατώντας την οπισθοφυλακή. Φωνάζαμε συνθήματα με έντονα αντικατασταλτικό και «αντιμπατσικό» χαρακτήρα (ούτε στην ασοεε, ούτε στη νομική, τα ματ να πάρουν πόδι από κάθε σχολή) με αμείωτο παλμό και ορισμένες προλεκάλτ στιγμές από το σφο ντουντουκέρη: συνάδελφοι από το φμς (φυσικομαθηματικό), θα περάσει η τρομοκρατία; Σφοι από το εμπ, μας φοβερίζει –sic- η καταστολή; {η σωστή απάντηση ήταν πως όχι}. Την περισσότερη «πλάκα» πάντως την είχαν πιο μπροστά οι.. συνάδελφοι του σεμφε, όπου αν κατάλαβα καλά πάρθηκε απόφαση στο δσ από κοινού κι οι σφοι έπρεπε να κρατάνε μισοί-μισοί με τους εαακίτες το πανό του συλλόγου, κρατώντας παράλληλα τα συμφωνηθέντα και τις ισορροπίες.

Τι άλλο μας επιφύλασσε λοιπόν η συνέχεια; Θα φωνάζαμε στους προπορευόμενους «δεν ακούγεστε»; Θα τους αιφνιδιάζαμε και θα πηγαίναμε εμείς μόνοι μας για «ντου» στη νομική; Θα συνεχίζαμε για κοινό συντονιστικό στου γκίνη; Θα περνούσαμε μια βόλτα από το άτικα, παρεμπιπτόντως, για να φοβερίσουμε μερικούς βραδινούς τσιμισκανθρώπους; Πού θα φτάσει τελικά αυτή η πολύμορφη ευελιξία;

Τελικά σταματήσαμε στα προπύλαια, όπου ολοκληρώθηκε ο κύκλος μετά το πέρασμα από τη βουλή, ενώ οι άλλοι συνέχισαν προς το πολυτεχνείο, με μια μικρή παράκαμψη από την αποκλεισμένη νομική, όπου βρήκαν κι εκεί κλειστές τις πύλες. Και μετά από σύντομη διαβούλευση και το σπάσιμο της πόρτας για να μπουν μες στο πολυτεχνείο, δέχτηκαν την επίθεση των ματ και μαζί το ξύλο της αρκούδας και του αρκουδέα.

Εμείς, ως παρέα, τους αφήσαμε διακριτικά στη στουρνάρη, πριν ξεφύγει η κατάσταση, και πήγαμε λίγο πιο πέρα για τον απολογισμό της ημέρας. Μυρίσαμε από απόσταση ασφαλείας τα δακρυγόνα και τους καμένους κάδους, διαβάζαμε στα ενημερωτικά δίκτυα για κυνηγητό στους δρόμους των εξαρχείων και γυρνούσαμε απορημένοι δεξιά-ζερβά τα κεφάλια, για να πετύχουμε κάτι από την έγκυρη περιγραφή τους (αλλά τζίφος).

Στο τέλος της μέρας ωστόσο μας προβλημάτιζε περισσότερο ένα πιο σημαντικό ερώτημα: τι ακριβώς σηματοδοτούν όλα αυτά και ποιος είναι ο βαθύτερος κρατικός σχεδιασμός; Κάποιοι αρχικοί χειρισμοί της κυβέρνησης έδειχναν πως επιδιώκει μάλλον να μαζέψει το μέτωπο της παιδείας και να χαμηλώσει τους τόνους. Η τακτική των αποκλεισμένων σχολών και η χτεσινή άγρια καταστολή συνηγορεί προφανώς προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η κυβέρνηση μπορεί να εναλλάσσει ευέλικτα το καρότο με το μαστίγιο και να τραβάει κατά το δοκούν το σχοινί, όσο δε συναντά αντίδραση, αλλά με αυτήν την κίνηση φαίνεται να σκούντησε και να ανέστησε το «πτώμα» του φοιτητικού κινήματος, δίνοντας απρόσμενα ενδιαφέρον κι ιδιαίτερο χρώμα στον τριήμερο εορτασμό του πολυτεχνείου, που ξεκινάει αύριο. Εκτός και αν πρόκειται για οργανωμένο σχέδιο και προσεκτικά υπολογισμένες κινήσεις, που ανάβουν τεχνητά τα πνεύματα και οξύνουν την ένταση, για να βρει πάτημα να καταστείλει άγρια τη φετινή πορεία και να «τελειώνει» με τον εορτασμό του πολυτεχνείου, που έχει μπει (μαζί με το άσυλο) στο στόχαστρό της.

Σε κάθε περίπτωση, το σενάριο της.. «σπασμωδικής κίνησης της κυβέρνησης» που θα της γυρίσει όμως μπούμερανγκ (κατά το ρόλο του τυχαίου και του ηλίθιου στην ιστορία), προσωπικά με πείθει λιγότερο κι από τις πιο εξεζητημένες «θεωρίες συνωμοσίας». Συνεπώς τα μάτια μας δεκατέσσερα τις επόμενες μέρες, γιατί το πολυτεχνείο προμηνύεται θερμό από κάθε άποψη.

Καλλιτεχνικές ψηφίδες

Αυτές τις μέρες έγιναν, τρέχουν ακόμα ή πρόκειται να γίνουν διάφορα γεγονότα κι εκδηλώσεις με καλλιτεχνικό χρώμα, τα οποία η κε του μπλοκ αποφάσισε να συγκεντρώσει και να παρουσιάσει σε ένα μωσαϊκό με διακριτές ψηφίδες.

Πίσω από το πάρκο ελευθερίας, ανάμεσα στο μέγαρο μουσικής και το νίμιτς, μπορείτε να επισκεφτείτε ως τα τέλη του μήνα την έκθεση «εικαστικές τέχνες κι αντίσταση», με δεκάδες αξιόλογα έργα αντιστασιακών, επώνυμων ή ερασιτεχνών, από την εποχή του μεσοπολέμου και τη δικτατορία μεταξά ως την χούντα των συνταγματαρχών, με ενδιάμεσους σταθμούς τα δύο ένοπλα αντάρτικα κινήματα της δεκαετίας του 40’, τους τόπους εξορίας και μαρτυρίου χιλιάδων αγωνιστών, κ.ά.

Το κτίριο που φιλοξενεί την έκθεση είναι σε μια σχεδόν ειδυλλιακή τοποθεσία, ώστε σχεδόν ξεχνάς πως ήταν κάποτε χώρος βασανιστηρίων (τα παλιά γραφεία της εατ-εσα, αν δεν κάνω λάθος). Εξίσου ωραία κι αξιόλογα όμως είναι τα έργα που εκτίθονται –ακόμα και τα λιγότερο εντυπωσιακά κουβαλάν συνήθως μια ιδιαίτερη ιστορία για τις συνθήκες και τον τρόπο με τον οποίο φτιάχτηκαν. Πίνακες, χαλκομανίες και χαρακτικά, αφίσες, φωτογραφικά ντοκουμέντα (με τον άρη και το σαράφη πχ να μπαίνουν έφιπποι στα γιάννενα μετά από την απελευθέρωση και να αποθανατίζονται από το φακό του μπαλάφα), ξυλογραφίες, ελαιογραφίες.

Σκίτσα από κάρβουνο και κάθε πιθανό υλικό, που απεικονίζουν καθημερινές σκηνές και δραστηριότητες εξόριστων, τις γυναίκες του αγώνα, τον άρη ακέφαλο (γιατί έψαξα το κεφάλι του και δεν το  βρήκα πουθενά), αλλά όρθιο και ζωντανό. Και μες σε όλα αυτά, για λόγους πολυφωνίας, ένα έργο για τους εδεσίτες –γιατί αντίσταση χωρίς εδες δε γίνεται. Η συντριπτική πλειοψηφία πάντως είναι έργα δικών μας, στρατευμένων καλλιτεχνών. Δική μας επιμέλειας εξάλλου είναι και το ολιγόλεπτο βίντεο που προβάλλεται στην αίθουσα παρουσιάζοντας την έκθεση παράλληλα με το ιστορικό υπόβαθρο και τα γεγονότα κάθε περιόδου.

Στην έκθεση, που λειτουργεί καθημερινές και σαββατοκύριακα, μπορείτε να παρακολουθήσετε και άλλες προβολές, καθώς και να προμηθευτείτε την πολύ προσεγμένη έκδοση του εικαστικού επιμελητηρίου, που περιέχει σχεδόν των σύνολο των εκθεμάτων ή να διαβάστε το λεύκωμα με τις εντυπώσεις των επισκεπτών, από όπου σταχυολογώ τη φράση: ο τόπος πόνεσε, αλλά ητέχνη τον έσωσε.

Προσωπικά ξεχώρισα, για να πλαισιώσουν την ανάρτηση, την αφίσα για τα 26 χρόνια του κκε, από τις μέρες της απελευθέρωσης, λίγο πριν τα δεκεμβριανά –που δε συμπεριλήφθηκε στην έκδοση, γιατί έφτασε καθυστερημένα.

Και τις ειδικές φιγούρες του μεγάλου καραγκιοζοπαίκτη ευγένιου σπαθάρη για το θέατρο σκιών, με τις μορφές του βελουχιώτη, ενός αντάρτη κι ενός αποφυλακισμένου.

Μπορείτε ακόμα να δείτε

Την ανάρτηση και το βίντεο που ετοίμασε ο οικοδόμος

Ένα σχετικό κείμενο του ηρακλή κακαβάνη στο fractal.

-Το περασμένο πσκ (παρασκευοσαββατοκύριακο), το σινεμά αλκυονίς, κοντά στη βικτώρια, φιλοξένησε το αφιέρωμα που διοργάνωσε η κο καλλιτεχνών του κκε σε πέντε κομμουνιστές σκηνοθέτες: τους δάναλη, νίκο αντωνάκο και θόδωρο αγγελόπουλο. Το τριήμερο αφιέρωμα περιελάμβανε προβολές ταινιών και συζητήσεις για κάθε σκηνοθέτη, με συνεργάτες τους κι άτομα που τους γνώριζαν και έζησαν από κοντά στιγμές της καλλιτεχνικής τους δημιουργίας.

Την κυριακή προβλήθηκε ο θίασος του αγγελόπουλου, που είναι ίσως η πιο προσιτή ταινία για να ξεκινήσει κανείς να εντρυφεί στο έργο του σκηνοθέτη, αλλά δεν παύει να πέφτει κάπως βαρύ κι ασήκωτο στο μέσο, αμύητο θεατή, που είτε αγνοεί το ιστορικό υπόβαθρο για να καταλάβει τους συμβολισμούς, είτε έχει διαπαιδαγωγηθεί και συνηθίσει σε ένα διαφορετικό είδος κινηματογράφου, με άλλη τεχνοτροπία και πολύ διαφορετικούς ρυθμούς –κι από αυτό το τελευταίο, δε θα εξαιρέσω και τον εαυτό μου. Θα μου πεις, σφε αναγνώστη, άλλο το κοινό στο οποίο απευθυνόταν το 75’ ο αγγελόπουλος κι άλλο το σημερινό, που κουβαλά και τέσσερις δεκαετίες επιπλέον σαβούρας –ως επί το πλείστον- και τηλεοπτικής παιδείας.

Σκεφτόμουν λοιπόν τις βαθύτερες ομοιότητες, που έχουν ταινίες σαν το θίασο με το δικό μας πολιτικό λόγο, που είναι ουσιαστικός, μεστός από νοήματα, άρτιος και προσεγμένος, μακριά από τα εφε και τη φτηνή εντυπωσιοθηρία των (μικρο)αστικών κομμάτων. Αλλά πολλές φορές είναι μακριά και από το μέσο επίπεδο κατανόησης των μαζών, που θέλουν μασημένη τροφή και κουράζονται εύκολα με το μακροπερίοδο λόγο, τις πολυσύλλαβες λέξεις και τα μακρόσυρτα πλάνα, που εναλλάσσονται αργά, για να του αφήσουν χρόνο να σκεφτεί, ενώ στο δικό του μυαλό απλώς πλατειάζουν. Κι επειδή εμείς δεν είμαστε ελιτιστές, αλλά (θέλουμε να) κάνουμε τέχνη για το λαό –γιατί και η πολιτική, από μία άποψη, μια μορφή τέχνης είναι- πρέπει να δούμε πώς θα γεφυρώσουμε αυτό το χάσμα –κι ας μην είναι απαραίτητα δικό μας λάθος η ύπαρξή του. Να μην ξεχωρίζουμε αλλά να σμίξουμε με τον κόσμο και να μπορεί ο καθένας να γράψει τέτοια ποιήματα σαν τα δικά μας, εκατό την ώρα, και να μην του φαίνονται αλαμπουρνέζικα, σαν της βάνας καρούλου λέκκα –που διόλου τυχαία είχε πάει με το εσωτερικού.

Το θέμα δεν είναι να βάλουμε τα τσαμπιά σε ύψη δυσθεώρητα για το λαό και να τα βγάλει κρεμαστάρια, ούτε να ρίξουμε απλά τον πήχη για να τον περνάνε όλοι. Το ζητούμενο είναι να πέσουμε στο επίπεδο της λαϊκής συνείδησης όχι για να την κολακέψουμε, αλλά για να την ανεβάσουμε και να βρούμε εκείνες τις μορφές που θα το πετύχουν. Κι επειδή αυτή η συνείδηση δεν είναι ενιαία, η (κύρου) ανάβαση χρειάζεται να γίνει σε διάφορα επίπεδα και με βασικό όπλο την ευέλικτη πολυμορφία.

Τα πιο πικάντικα βέβαια είχαν γίνει την προηγούμενη μέρα στη συζήτηση-αφιέρωμα για το δάναλη, όπου ένας από τους ομιλητές έπαιξε με τα όρια της κοινής λογικής, της ανοχή των διορανωτών και του κοινού, λέγοντας μεταξύ άλλων πως αυτός τα είχε καλά με όλους «και με το εσωτερικού, αλλά και με το εξωτερικού...» (!) ή ότι ο τιμώμενος σκηνοθέτης βαριόταν το ριζοσπάστη και προτιμούσε να διαβάζει την ελευθεροτυπία. Για να (του) υπενθυμίσει πολύ ευγενικά στο τέλος ο συντονιστής της συζήτησης πως ο εν λόγω σκηνοθέτης ήταν κομματικό μέλος κι όχι ό,τι λάχει.

Ας πούμε όμως δυο λόγια και για τον χώρο που φιλοξένησε το αφιέρωμα και το «αλκυονίς» που άνοιξε ξανά με νέα διεύθυνση τις πόρτες της, δύο χρόνια μετά από την τελευταία καλλιτεχνική δραστηριότητα, που έλαβε χώρα εκεί. Κάτι που αντιμετωπίστηκε ως σπουδαίο πολιτιστικό γεγονός από το ευρύ κοινό, τις πολιτιστικές ιστοσελίδες –ακόμα και τον καμίνη, που έκανε και σχετική δήλωση. Το θέμα πάντως είναι τι θα γίνει μόλις ξεθωριάσει η λάμψη των ‘εγκαινίων’ και ξεχαστούν τα αφιερώματα για την επαναλειτουργία του σινεμά. Η αλκυονίς είναι ένα πολύ ενδιαφέρον εγχείρημα, σαν αλκυονίδα μέρα μες στην καλλιτεχνική βαρυχειμωνιά, και προβάλλει ένα διαφορετικό είδος κινηματογράφου, που «υπάρχει κι είναι συναρπαστικό», όπως έλεγε ένα παλιό σύνθημα της νιου σταρ, που συμμετέχει ενεργά σε αυτήν την προσπάθεια. Έρχεται όμως σε μια πολύ δύσκολη εποχή, που δεν ευνοεί τέτοιες πρωτοβουλίες. Και είναι αυτονόητο πως χωρίς τη δική μας στήριξη, το στοίχημα της αλκυονίδας δεν μπορεί να κερδηθεί.

-Το περασμένο σάββατο η εφημερίδα κόντρα γιόρτασε τα 18 χρόνια κυκλοφορίας της, με μια συναυλία των υπεραστικών στον πολύ ζεστό χώρο των γραφείων της –και δεν το λέω μόνο επειδή είχαν ανάψει τη σόμπα ή επειδή μαζευτήκαμε αρκετοί και γέμισε ασφυκτικά. Οπότε ο βουρνούκιος (που παλιότερα είχε πρωταγωνιστήσει στο σχολιασμό αναρτήσεων του μπλοκ) είπε να ρωτήσει αστειευόμενος τι θα ψηφίσει η κόντρα τώρα που ενηλικιώθηκε. Για να του απαντήσει ο πέτρος γιώτης ότι η κόντρα ψηφίζει επανάσταση, δε θα ψηφίσει τίποτα στις εκλογές και πάντως δε θα ψηφίζει σύριζα. Για να δούμε πόσοι μπορούν να το εγγυηθούν στην πραξη αυτό.

Στη συνέχεια τραγούδησαν τον μπεζαντάο –οι αστοί τρομάξανε και κάστρα φτιάξανε- αλλά όταν έφτασε στο τέλος ο βουρνούκιος έμεινε στον πρώτο στίχο: ζήτω το κόμμα μας το εργατικό, ούτε καν κόκκινο –και ας του φώναζε η βάση από κάτω να το πει όλο, ίσως για το κουκουέδικο του ζαχαριάδη. Αλλά όχι. «Είμαστε» τελικά με τους εργατικούς. Του μπλερ. Άντε βαριά και με τον καλλίνικος.

Η μπάντα των υπεραστικών πάντως βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο αναζήτησης (ανωτέρα βία, καθώς η πατρίς καλεί κάποια μέλη της) και θα δώσει το προσεχές διάστημα μία ακόμα συναυλία με την παρούσα σύνθεση, στο μαρούσι –κατά πάσα πιθανότητα. Για τη δραστηριότητά της μπορείτε να ενημερώνεστε κι από το ιστολόγιο των υπεραστικών, σε αυτό το σύνδεσμο.

-Όσοι παρακολούθησαν την παράσταση στο κηποθέατρο της νίκαιας για το μπλόκο της κοκκινιάς, ή είχαν διαβάσει τη σχετική ανταπόκριση στο μπλοκ και τους είχε τραβήξει το ενδιαφέρον, δεν πρέπει να χάσουν την εκδήλωση της κο πειραιά και το θεατρικό δρώμενο για τα 96χρονα του κόμματος. Βέβαια η εκδήλωση έχει γερό όνομα «στη μαρκίζα» (ομιλία του γγ), οπότε το κτίριο του ολπ στην ακτή μιαούλη αναμένεται να γεμίσει και με το παραπάνω. Συνεπώς, όσοι πιστοί, προσέλθετε εγκαίρως.

Δεν είναι τα βιβλία, δεν είναι οι βαθμοί

Η προχτεσινή τηλεοπτική «ανατροπή» ασχολήθηκε με το μέτωπο της παιδείας κι είχε όντως μερικές απρόσμενες ανατροπές. Ο φορτσάκης που στρίγγλιζε πως τον χτυπούσαν και θα φωνάξει την αστυνομία, με αντανακλαστικά ανιάν από το μικρό νικόλα, ήταν ο στρίγγλος που ντύθηκε αρνάκι, πουλώντας την εικόνα του σοφού, μειλίχιου πρύτανη. Ο έμπειρος τηλεοπτικά πρετεντέρης βραχυκύκλωνε μπροστά στα επιχειρήματα 15χρονων παιδιών, που ήταν πιο διαβασμένα απ’ όσο τα περίμενε και πετούσε την μπάλα στην κερκίδα. Κι ο δαπιτάκος γιατρός απέφυγε να βγει φουλ κυβερνητικός ενάντια στο άσυλο, κάνοντας λόγο για φοιτητικές ομάδες περιφρούρησης της πανεπιστημιούπολης, για να το διορθώσει ο δικός μας, (ο μικρός κωτσαντής), πως δεν είναι δουλειά των φοιτητών να καλύπτουν τα κενά του πανεπιστημίου σε προσωπικό, πότε στον τομέα της φύλαξης, πότε στην καθαριότητα, κ.α. Ο σφος μάλιστα ιεράρχησε πολύ σωστά τι έπρεπε να μπει σε πρώτο πλάνο, ξεκαθαρίζοντας πως, παρά την όποια κριτική μπορεί να γίνει και τις διαφωνίες που υπάρχουν, είναι υπόθεση του ίδιου του φοιτητικού κινήματος να επιλέξει μορφή και περιεχόμενο για τις κινητοποιήσεις του.

Κάποιες αξίες παραμένουν βέβαια σταθερές κι αναλλοίωτες στον χρόνο. Ο κεκράκτης άδωνης φωνασκούσε και μάλωνε σαν τρολ με έφηβους μαθητές (βαφτίζοντας τη μία διάδοχο του τσίπρα), γιατί σε αυτό έχει χτίσει την πολιτική του καριέρα και έτσι μπορεί να κρύβει την άγνοια ή την ημιμάθειά του για τα επίμαχα ζητήματα. Ο φορτσάκης περνούσε νηφάλια την ίδια αντιδραστική γραμμή για πανεπιστημιακή αστυνομία και ιδιωτικά πανεπιστήμια –ενώ αποκαλύφτηκε κατά τη διάρκεια της εκπομπής πως κι ο «αριστερός» πρύτανης του απθ, μυλόπουλος, εργάζεται σε ένα ιδιωτικό ίδρυμα της κύπρου! Κι ο πρετεντέρης προσπαθούσε με το αθώο τάχα ύφος του καλού ανακριτή να βρει πίσω από τα παιδιά τον πολιτικό δάχτυλο που τα υποκινεί: «δηλ το δικό σου σχολείο στα σπάτα είχε βιβλία»; «Αυτό το στοιχείο δεν είναι πολύ εξειδικευμένο για να το γνωρίζεις»; «Α, ώστε οι γονείς σου είναι εκπαιδευτικοί, μάλιστα..». Γιατί προφανώς ο φυσιολογικός μέσος όρος δεν είναι ο ανήσυχος μαθητής που ψάχνεται και βρίσκει πέντε στοιχεία, αλλά ο χαμένος στον κόσμο του, που κουρκουτιάζει το μυαλό του και σταματάει να σκέφτεται και να έχει ανησυχίες.

Η ποικιλόμορφη γελοιοποίηση του αστικού πολιτικού (κι όχι μόνο) προσωπικού συνάδει και με το παράδειγμα της πολιτικη΄ς ηγεσίας του υπουργείου παιδείας. Μετά τη διεξαγωγή εδε για την απουσία του από τη δοξολογία της 28^ης οκτωβρίου, ο λοβέρδος χτύπησε και πάλι με την (τόσο προκλητική που καταντάει σχεδόν αστεία) πρότασή του για εθελοντές καθηγητές που θα αναπληρώνουν αμισθί τα κενά στα σχολεία και θα αναταμείβονται απλώς με επιπλέον μόρια. Θα μπορούσε επίσης να κάνει χορηγό την κόκα-κόλα (ούτε γουλιά), να δώσει στους καθηγητές έναν κοτίνο ελιάς ως επιβράβευση και να τους ντύσει με μπλουζάκια του φοίβου και της αθηνάς, για να τους καταστήσει κινητή διαφήμιση των διαχρονικών αξιών του εθελοντισμού και της αμισθί σκλαβιάς, που αυγατίζει την καπιταλιστική κερδοφορία.

Σε κάθε περίπτωση αυτές οι αντιδράσεις προδίδουν περισσότερο την αγωνία των αστικών επιτελείων να μαζέψουν εν τη γενέσει του ένα καυτό μέτωπο, που πάει να ανοίξει. Σε αυτό το συμπέρασμα συνηγορεί κι η απουσία ισχυρής αστυνομικής δύναμης στο μαθητικό-πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο της περασμένης βδομάδας, που προκάλεσε αρχικά μια αμηχανία σε κάποιους διαδηλωτές, που δεν ήξεραν τι να κάνουν με τα νεράντζια που είχαν προμηθευτεί. Παρεμπιπτόντως, δεν είχε κλείσει ούτε ένας σταθμός του μετρό, αν αυτό αποτελεί κριτήριο αγωνιστικότητας κι επικινδυνότητας μιας διαδήλωσης. Παράλληλα βέβαια το κράτος διατηρεί ενεργό και το μαστίγιο της εξουσίας, όπως στην περίπτωση της σύλληψης των μαθητών στη λαμία –που τα μμε προσπάθησαν να την αποφορτίσουν κάπως χρεώνοντάς την στην καταγγελία του διευθνυτή και τις αυτεπάγγελτες κινήσεις της.. ανεξάρτητης δικαιοσύνης. Όλα δηλ έγιναν νομότυπα αλλά χωρίς την παραμικρή ανάμειξη της κυβέρνησης.

Τα αγωνιστικά σκιρτήματα των μαθητών πάντως είναι από τις πιο αισιόδοξες εικόνες του τελευταίου διαστήματος –σε αντίθεση με την καταθλιπτική νηνεμία που επικρατεί στα πανεπιστήμια- και συνδέεται με όσα σημειώναμε σε μια άλλη πρόσφατη ανάρτηση σχετικά με την κατάσταση στο μαθητικό κίνημα. Το οποίο παρουσιάζει βέβαια και μερικά αντιφατικά χαρακτηριστικά στην ανάπτυξή του, όπως προδίδει η χρυσαυγίτικη ηγεμονία σε κάποιες καταλήψεις ή η περίπτωση που πήρε δημοσιότητα στην πιερία, με την αποβολή ενός μαθητή και την πρωτοφανή στοχοποίηση ενός διευθυντή που απέρριψε το αίτημα για καθημερινή έπαρση της σημαίας.

Τον τόνο πάντως δεν το δίνουν αυτές οι περιπτώσεις, αλλά η αντίδραση των μαθητών στο νέο λύκειο –που έχει ως διακηρυγμένο στόχο να αφήσει εκτός συνέχειας το 30% των μαθητών- την τράπεζα θεμάτων και τη μετατροπή του σχολείου σε ένα απέραντο εξεταστικό κέντρο, που αποστειρώνει κάθε παιδαγωγική διαδικασία, ευνοώντας μόνο την παπαγαλία και πρωτίστως την παραπαιδεία. Όπως έλεγε κι ένα σύνθημα της δικής μου γενιάς, στις κινητοποιήσεις επί αρσένη: δεν είναι τα βιβλία, δεν είναι οι βαθμοί, εκείνο που μας λείπει είναι η ζωή.

Υστερόγραφο

Την περασμένη βδομάδα πραγματοποιήθηκαν κι οι εκλογές των εκπαιδευτικών πρώτης και μέσης βαθμίδας για την εκλογή αιρετών. Τα αποτελέσματα ήταν αρκετά θετικά για τις δικές μας δυνάμεις, που (αν καταλαβαίνω καλά) δεν κατεβαίνουν πλέον με τον παραδοσιακό τίτλο της εσακ-δεε αλλά ως αγωνιστική συσπείρωση εκπαιδευτικών (ασε), σημειώνοντας σημαντική άνοδο σε ψήφους και ποσοστά, σε καθηγητές και δασκάλους. Από τα υπόλοιπα αποτελέσματα ξεχωρίζει η αντίστοιχη άνοδος των παρεμβάσεων (του εξωκοινοβουλίου) που συνεργάζονται σε κάποιες περιοχές (ελμε) και με δυνάμεις του σύριζα. Καθώς και η σημαντική διαφοροποίηση της επιρροής του σύριζα, σε αντίστροφη αναλογία με την εκλογική δύναμη της πασκε. Ενώ δηλ στους καθηγητές ο σύριζα αναδεικνύεται πρώτη δύναμη, αξιοποιώντας κυρίως την εκλογική κατάρρευση των πασόκων, στους δασκάλους η πασκε του μπράτη (που βρίσκει συχνά πυκνά-βήμα και στο άλφα-βήτα του κάτσικα), διατηρεί ακόμα ισχυρό μηχανισμό, με το σύριζα να καταποντίζεται στην πέμπτη μόλις θέση.

Κατά τα άλλα, μείζον θέμα για τους εκπαιδευτικούς είναι η προώθηση της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων. Όπου λίγο-πολύ όλες οι δυνάμεις (πλην λακεδαιμονίων) τάσσονται κατά της συγκεκριμένης απαράδεκτης εκδοχής της, χωρίς να αρνούνται όμως γενικά πως είναι απαραίτητη η ύπαρξη κάποιας μορφής αξιολόγησης, με διαφορετικούς όμως όρους. Προσωπικά αυτό μου θυμίζει λίγο την ιστορία με την επαναδιαπραγμάτευση του μνημονίου, τους όρους δανεισμού, κτλ. Αυτό όμως είναι μια διαφορετική υπόθεση, που ίσως δούμε εν καιρώ αναλυτικά.

Σχετικοί σύνδεσμοι

Ριζοσπάστης: Να γιατί θυμάμαι –πείρα από την εκπαίδευση στο σοσιαλισμό

Ριζοσπάστης: Ο αγώνας των μαθητών είναι δίκαιος

2310net: Η εβδομάδα αποθέωσης της παιδείας

Στης Καισαριανής τον τοίχο

Ένας παλιός red blogger (κόκκινος ιστογράφος) συμπλήρωνε κάποτε το όνομα του ιστολογίου του με τον εμπνευσμένο υπότιτλο: ένα ερυθρόδερμο μπλογκ σε μια άγρια, καπιταλιστική δύση. Η νήαρ ηστ από την άλλη, σημαίνει αυτολεξεί «εγγύς ανατολή» (παραπέμποντας στο ακανθώδες ζήτημα του ανατολικού για την τύχη των εδαφών της καταρρέουσας οθωμανικής αυτοκρατορίας και σήμερα τη μοιρασιά του αιγαίου και τις άκρως επίκαιρες αοζ). Μπορεί να ιδωθεί όμως κι ως ο διαλεκτικός αντίποδας του άγριου φαρ-ουεστ, όπου αντιστρέφονται οι όροι και τα δεδομένα, με το ερυθρόδερμο μπλοκ να είναι πολύ πιο ισχυρό και μαζικό και να αφήνει τη σφραγίδα του στη διαδρομή της φτωχομάνας καισαριανής· εκεί δηλ που εδρεύει η νήαρ ηστ, δίπλα από το γήπεδο ποδοσφαίρου του εθνικού αστέρα –που θα μπορούσε να λέγεται και ερυθρός αστέρας, αν είχε διαφορετική κατάληξη η μεγάλη περιπέτεια της δεκαετίας του 40’.

Το περασμένο σάββατο λοιπόν πραγματοποιήθηκε στο κλειστό γυμναστήριο της νήαρ ηστ η προεκλογική συγκέντρωση του κκε εν όψει των επαναληπτικών δημοτικών εκλογών που θα γίνουν στην πόλη στα τέλη του μήνα (για την ακρίβεια, επαναλαμβάνεται ο δεύτερος γύρος με το σταμέλο της λασυ απέναντι στον υποψήφιο που στηρίζει ο σύριζα). Το κλειστό γέμισε, αλλά όχι ασφυκτικά. Έμειναν λίγα κενά καθίσματα στα σημεία που δεν έβλεπαν και τόσο καλά προς το βήμα της εκδήλωσης, αλλά υπήρχε πολύς κόσμος και μες στον αγωνιστικό χώρο. Το πιο σημαντικό βέβαια, που δεν είμαι σε θέση να ξέρω και να το κρίνω, είναι η σύνθεση του κοινού, αν δηλ γέμισε κυρίως από ντόπιους καισαριανιώτες ή είχε και χύμα κόσμο (καλή ώρα) που του κίνησαν την περιέργεια οι ιδιαιτερότητες αυτής της αναμέτρησης –που θα τις δούμε αναλυτικά παρακάτω.

Ιδιαίτερους συμβολισμούς είχε και το σημείο όπου στήθηκε το βήμα, κοντά στη γραμμή των ελευθέρων βολών, με τους ομιλητές όμως να κοιτάνε τον κόσμο προς την απέναντι πλευρά/μπασκέτα, σα να ‘ταν σε θέση άμυνας. Τη θέση στην οποία βρίσκονται δηλ οι περισσότερες δημοτικές αρχές που εκλέχτηκαν με τη λασυ και βλέπουν μια σειρά αποφάσεις τους να μπλοκάρονται από την κυβέρνηση και τη διορισμένη αποκεντρωμένη διοίκηση –σημείο των καιρών και του ασφυκτικού πλαισίου εντός του οποίου καλούνται να λειτουργήσουν. Όσοι κατέχουν πάντως τα βασικά του μπάσκετ, που είναι σαν καθρέφτης της ζωής, θα γνωρίζουν από πρώτο χέρι, πως η καλή άμυνα είναι το κλειδί για τη λειτουργία της (λαϊκής αντ)επίθεσης σε δεύτερο χρόνο· και πως οι αυταπάτες και τα πισωγυρίσματα, το λεγόμενο μπρος - πίσω που λέγαμε και παιδιά, αποτελούν παράβαση (των κανονισμών και της νομοτέλειας) και τιμωρείται, εντός κι εκτός παρκέ.

Όση ώρα πρόσεχα τις κεντρικές ομιλίες του κουτσούμπα και του σταμέλου, άκουγα παράλληλα τη φωνή ενός ενωτικού τρολ μέσα μου να σχολιάζει: ναι αλλά για τη νδ δε λέτε τίποτα, μόνο στο σύριζα εστιάζετε. Που θα ήταν και λογικό δηλ από μια άποψη, γιατί αντίπαλος στο δεύτερο γύρο είναι ο δικός τους υποψήφιος. Σωστά; Λάθος. Η ομιλία του κουτσούμπα ειδικά είχε πολλές αντικυβερνητικές αιχμές. Γιατί το κουκουέ δεν κάνει εκπτώσεις στον πολιτικό του λόγο, ούτε επιχειρεί προεκλογικά να χαϊδέψει αυτιά ψηφοφόρων άλλων χώρων, με δημαγωγική ρητορεία και λειασμένα συνθήματα.

Ας δούμε όμως λίγα στοιχεία για το γενικότερο πλαίσιο της αναμέτρησης.

Όσοι βρέθηκαν καταρχάς το σάββατο στο κλειστό και είδανε το ενθουσιώδες κλίμα και τις ασυνήθιστα θερμές εκδηλώσεις, που είχαν κάτι από οπαδικό παλμό και αισιοδοξία (τρία-μηδέν τους έχουμε), κατανοεί πως δεν μπορεί με τίποτα να σταθεί το παραμύθι για το κκε που προτιμά να μην κερδίσει τους δήμους –και μάλιστα σαν την καισαριανή, με το ιδιαίτερο ιστορικό φορτίο- ως συνέχεια παλιότερου δημοφιλούς σουξέ για το κκε που «δε θέλει να κυβερνήσει». Στο δεύτερο γύρο του μαΐου η λασυ είχε το απόλυτο (4 επί 4), αυτή όμως είναι πιθανότατα η πιο δύσκολη περίπτωση από όλες τις προηγούμενες αναμετρήσεις. Η διαφορά του πρώτου γύρου δν είναι απαγορευτική, κάπου κοντά στις τρεις μονάδες, αλλά ο αντίπαλος συνδυασμός έχει ως παρακαταθήκη τη δουλειά που έκανε για τη δεύτερη κυριακή, άσχετα αν ακυρώθηκε τελικά το αποτέλεσμα (που για να είμαι ειλικρινής, προσωπικά με ξάφνιασε κάπως, γιατί δεν περίμενα να βγει κάποια άκρη με τις γραφειοκρατικές διαδικασίες που απαιτούνταν).

Η βασική ιδιαιτερότητα της αναμέτρησης βέβαια είναι πως η λασυ θα βρεθεί αντιμέτωπη με υποψήφιο του σύριζα, που πρέπει να συμβαίνει για πρώτη φορά –με την εξαίρεση και τις ιδιαιτερότητες τς ικαρίας- στα χρονικά των τοπικών εκλογών· και όχι με κάποιο βαμμένο μνημονιακό υποψήφιο του παραδοσιακού δικομματισμού, που θα ενεργοποιούσε από την ανάποδη τα αντανακλαστικά των ουδέτερων, χαρίζοντας σαφές προβάδισμα στον υποψήφιο της λασυ. Μια ειδική παράμετρος που δυσκολεύει αρκετά την τελική νίκη, διαμορφώνει όμως μια κατάσταση που μακροπρόθεσμα μόνο οφέλη μπορεί να προσφέρει, καθώς θα βγουν παγανιά σιγά-σιγά τα ενωτικά μαχαίρια των «συντρόφων της άλλης πλευράς». Ήδη προτού καν επικυρωθεί η επανάληψη των εκλογών, η αντίπαλη παράταξη κινδυνολογούσε πως αυτό θα διατάραζε την οικονομική ζωή της πόλης, ενώ σ’ όλες τις ενστάσεις της επανακαταμέτρησης, έπαιρνε σταθερά το μέρος του πασόκου καμπάκα –μεγαλοπαράγοντα της νήαρ ηστ, παρεμπιπτόντως- που στο αρχικό αποτέλεσμα, μας περνούσε για μία μόλις ψήφο. Ακόμα και αν δεν πάρουμε το δήμο (αν τελικά τον πάρουμε, τόσο το καλύτερο), τα κρούσματα αυτά θα πολλαπλασιάζονται, όσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές, και θα ρίξουν τις μάσκες, καθιστώντας σαφές και στον τελευταίο αμύητο πως είμαστε τελείως διαφορετικές δυνάμεις με το σύριζα, για να μας βάζει όλους μαζί στο ίδιο τσουβάλι της αριστεράς και να χρεωθούμε μετά τα δικά του αμαρτήματα.

Και ήδη υπάρχουν αρκετά αποκαλυπτικά δείγματα γραφής, προς πείσμα όσων επιμένουν να θεωρούν το σύριζα «νέα δύναμη, που δεν την έχουμε δοκιμάσει». Στην καισαριανή πχ οι προηγούμενες διοικήσεις με στήριξη συνασπισμού εισήγαγαν στο δήμο τις ελαστικές σχέσεις εργασίας. Στην περιφέρεια όπως είδαμε, η δούρου ψήφισε κατ’ ουσίαν το μνημονιακό προϋπολογισμό του σγουρού, με τη στήριξη του τζήμερου και του μαντούβαλου! Στο δήμο της λάρισας, το δημοτικό συμβούλιο, με επικεφαλής τη δημοτική αρχή του σύριζα, κατέθεσε αγωγή ενάντια στην πρωτόδικη δικαστική απόφαση για τη δικαίωση 41 σχολικών φυλάκων!

Θεωρητικά οι αιρετοί του σύριζα τάσσονται ενάντια στον καλλικράτη και το αντιδραστικό γενικό πλαίσιο που διαμορφώνει. Στην πράξη όμως η προσαρμογή τους στα δεδομένα κι οι συνεχείς συμβιβασμοί τους δίνουν μια πολύ καλή πρόγευση για το τι μέλλει γενέσθαι στη συνέχεια και σε ανώτερη κλίμακα. Εάν δηλ κάνουν τόσες υποχωρήσεις απέναντι στον καλλικράτη, τι διαπραγμάτευση ακριβώς θα κάνουνε με την εε, όπου δε θα έχουν αντιπάλους απλώς το μητσοτάκη και τον ντινόπουλο αλλά θα αντιμετωπίσουν πολύ πιο ισχυρές πιέσεις;

Στον αντίποδα, οι κομμουνιστές δήμαρχοι της καισαριανής μνημονεύονται ακόμα στα χείλη του κόσμου και βρίσκονται πίσω από κάθε μικρή ή μεγάλη λαϊκή κατάκτηση, από το σκοπευτήριο της καισαριανής ως τα αποχετευτικά έργα στην περιοχή. Ο μανωλίδης, ο κατημερτζής, ο μακρής, που πλησιάζει τα εκατό αλλά παραμένει ακμαίος και έδωσε συγκινητικό «παρών» στη συγκέντρωση. Παραδείγματα που βρίσκουν συνέχεια σήμερα στη στάση των εκλεγμένων δημάρχων και δημοτικών συμβούλων της λασυ, αποτελώντας εχέγγυο για τα λαϊκά συμφέροντα.

Ας κλείσουμε με ένα τελευταίο ιστορικό σημειολογικό στοιχείο, που δε στερείται σημασίας. Οι εκλογές στις 30 νοέμβρη έρχονται λίγες μέρες πριν από τη στρόγγυλη εβδομηκοστή επέτειο από την έναρξη της μάχης των δεκεμβριανών. Αξίζει να διαβάσει κανείς την μπροσούρα –που επανεκδόθηκε πρόσφατα από τη σύγχρονη εποχή- για τον άφταστο ηρωισμό του ελας των ανατολικών συνοικιών και τον απαράμιλλο αγώνα του λαού αυτών των περιοχών, με προπύργιό του την αλύγιστη καισαριανή.

Ο σύγχρονος αναθεωρητισμός –κι ιδιαίτερα η σημερινή εκφυλισμένη του εκδοχή- διεκδικεί προκλητικά μερίδιο σε αυτή τη βαριά κληρονομιά, τη στιγμή που λοιδορεί το «ολέθριο λάθος» του δεκέμβρη και φορτώνει στην κομματική ηγεσία της εποχής το αίσχος της μακρονήσου και των εξοριών στα διάφορα ξερονήσια του αιγαίου, αντί της επιλογής μιας «δημοκρατικής ομαλής διεξόδου» αλά ιταλικά, που ήταν τόσο εφικτή, όσο και η ουτοπική «ομαλή διέξοδος» από τα μνημόνια, χωρίς σύγκρουση, χωρίς τίποτα, που ευαγγελίζεται σήμερα. Ακόμα κι αν αυτό ήταν το μοναδικό κριτήριο για τις εκλογές, δεν μπορώ να φανταστώ πως κάποιος καισαριανιώτης με στοιχειώδη ιστορική μνήμη, θα μπορούσε να εμπιστευτεί και να επιβραβεύσει τη συγκεκριμένη πολιτική δύναμη.

Ο σοσιαλισμός που ονειρευόμαστε

-Δηλ το τείχος του βερολίνου, σε αυτήν την πόλη που στα δυο είχε σχιστεί, χωρίζοντας φίλους, συγγενείς, ακόμα και σπίτια που συνέπιπταν με τη συνοριακή γραμμή, εκφράζει την κοινωνία που ονειρεύεστε; είναι μια συνηθισμένη ερώτηση, που καλούνται συχνά να απαντήσουν πολλοί σφοι.

Ξεπερνώντας καταρχάς την επιτηδευμένη μελοδραματική νότα, που συνήθως υπηρετεί συγκεκριμένες σκοπιμότητες, οφείλουμε να σημειώσουμε πως το τείχος δεν έκανε κάτι άλλο παρά να κατοχυρώνει και να διασφαλίζει τα σύνορα της λδγ, ακολουθώντας τη συνοριακή γραμμή μεταξύ ανατολικού και δυτικού βερολίνου, που περνούσε μέσα από οικοδομικά τετράγωνα, σπίτια, αυλές, κτλ. Συνεπώς δεν προκαλούσε αυτό την ανωμαλία, που προέκυπτε βασικά από την ύπαρξη ενός προκεχωρημένου φυλακίου στην καρδιά της ddr. Όπως εύστοχα σημειώνει το χτεσινό αφιέρωμα του ριζοσπάστη: αλήθεια τι θα έκαναν οι αστοί, που αυτές τις μέρες πανηγυρίζουν, αν πχ τα δύο τρίτα της νέας υόρκης ή του λονδίνου ανήκαν στη σοβιετική ένωση, με τις στρατιωτικές φανερές και μυστικές της υπηρεσίες κι αν μάλιστα τα σοβιετικά τανκς κατευθύνονταν στους δρόμους ης νέας υόρκης ή του λονδίνου; Δεν είναι εύκολο να τηρήσει κανείς τις αναλογίες, αλλά μια πρώτη, πρόχειρη απάντηση μας τη δίνουν οι αντιδράσεις των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων στην περίπτωση της επανάστασης στην κούβα και τα χρόνια που ακολούθησαν την επικράτησή της.

Για να πάψει να υφίσταται λοιπόν αυτή η «ανωμαλία», δύο δρόμοι υπήρχαν. Η μία θα ήταν να ενταχθεί ολόκληρη η πόλη του βερολίνου, μαζί με το δυτικό της κομμάτι, στην επικράτεια της λδγ. Η άλλη λύση, που ζούμε σήμερα, ήταν η εξάλειψη της κρατικής υπόστασης της ddr, όπου ναι μεν γκρεμίστηκε το τείχος, για να ορθωθούν όμως άλλα (ταξικά και αόρατα) στη θέση του.

Η απάντησή μας λοιπόν είναι αρνητική. Η κοινωνία που ονειρευόμαστε για το μέλλον δε θα έχει τείχη, σύνορα, φύλακες και φυλακές, ούτε καν κράτη. Η μελλοντική γερμανία των ονείρων μας θα μοιάζει ίσως αρκετά με το φανταστικό σοσιαλισμό που έφτιαξε για τη μητέρα του ο πρωταγωνιστής του goodbye Lenin –κάτι σαν την πρόταση δηλ του δημιουργού της ταινίας για το πώς θα ήθελε να είναι στην πράξη η λδγ.

Το χτίσιμο του τείχους ήταν εξ ορισμού μια αμυντική ενέργεια, όπως τα τείχη των πόλεων που προστατεύουν τους (ελεύθερους) πολιορκημένους και το τείχος των αμυνόμενων στο ποδόσφαιρο, που δεν αποτρέπει πάντα την παραβίαση των (βωμών κι) εστιών, και ενίοτε ανοίγει εκ των έσω, ένα λεπτό πριν τη συμπλήρωση του ενενηντάλεπτου (στο 89’) και τη λήξη της ιστορίας, ενώ ο γκόρμπι έδενε στη σέντρα τα κορδόνια του. Σε κάθε περίπτωση, το τείχος αναχαιτίζει την επιθετικότητα του αντιπάλου, στον οποίο ανήκει η αρχική πρωτοβουλία και δράση. Και δεν αρκεί από μόνο του να δώσει τη νίκη ή να αποτρέψει την ήττα, όπως δεν μπορεί να το κάνει άλλωστε κανένα αμυντικό μέτρο.

Το αντιφασιστικό τείχος του βερολίνου ήταν μια έκφραση της δικτατορίας του προλεταριάτου· δηλ της οργανωμένης σε κρατική εξουσία δύναμης της εργατικής τάξης που υπεράσπιζε τα κεκτημένα της και της αδυναμίας της να το κάνει χωρίς διοικητικά μέτρα, αφήνοντας δηλ τα πράγματα να εξελιχθούν ελεύθερα κι αυθόρμητα, ιδίως στις ειδικές συνθήκες συνύπαρξης των δύο γερμανιών. Οι δυσκολίες της οικοδόμησης, εν μέσω καπιταλιστικής περικύκλωσης, δεν αναφέρονται απλά σε γεωγραφικές έννοιες, γιατί τότε οι όροι θα είχαν αντιστραφεί και το δυτικό βερολίνο, που βρισκόταν στην καρδιά της λδγ, θα αφομοιωνόταν αργά ή γρήγορα από τη σοσιαλιστική πίεση.

Ο υπαρκτός δεν ήταν ένα είδος «σοσιαλισμού του θερμοκηπίου», που αναπτυσσόταν μόνο σε περιβάλλον ασφαλείας, πίσω από το σιδηρούν παραπέτασμα, και δε θα άντεχε σε συνθήκες φσικού ανταγωνισμού. Η καλλιέργεια ωστόσο έχει όντως πολλά κοινά με την οικοδόμηση, καθώς αποτελεί συνειδητή παρέμβαση στη «φυσική ροή» των πραγμάτων και όχι μια τυχαία κι αυθόρμητη διαδικασία. Για να αφήσουμε όλα τα λουλούδια να ανθίσουν, πρέπει πρώτα να ξεριζώσουμε όλα τα ζιζάνια και τα καπιταλιστικά παράσιτα, που υπονομεύουν τη σοδιά μας. Αλλιώς καταλήγουμε να έχουμε «λουλούδια για μύρισμα» με κομμουνιστικό μανδύα, που γρήγορα τον αποβάλλουν, γιατί τους στενεύει. Κι η μόνη εναλλακτική είναι η καπιταλιστική ζούγκλα, όπου επικρατεί ο νόμος του ισχυρού, γιατί –λέει- κανείς μας δεν είναι θεός, για να αποφασίζει τι είναι καλό (ώστε να το καλλιεργούμε) και τι όχι, για να το ξεριζώνουμε.

Η λδγ μπορεί να μην άγγιζε το τέλειο πρότυπο της ιδανικής κοινωνίας που οραματιζόμαστε, ενσωμάτωνε όμως πολλά στοιχεία της. Αν η εσσδ κατάφερε σε μερικές δεκαετίες να εξελιχθεί από μια καθυστερημένη ημιφεουδαρχική οικονομία σε παγκόσμια υπερδύναμη, ξεπερνώντας μάλιστα τις ηπα σε αρκετούς τομείς, η λδγ κατάφερε κάτι αντίστοιχο στην κλίμακα των σοσιαλιστικών χωρών, αφήνοντας πίσω της τους σοβιετικούς σε πολλές περιπτώσεις.

Το παράδειγμα του αθλητισμού συμπυκνώνει όλο τον αντιφατικό χαρακτήρα των κατακτήσεων και των δυσκολιών αυτής της διαδικασίας. Η λδγ έφτασε να κατακτά πχ στους ολυμπιακούς της σεούλ το 88’, τους τελευταίους στους οποίους συμμετείχε, την τρίτη θέση, πίσω από σοβιετία και ηπα, στον πίνακα των μεταλλίων. Μία επίδοση που βασίστηκε εν μέρει στον ανταγωνισμό με την οδγ κι έφερε ως ένα βαθμό τη σφραγίδα του καπιταλιστικού ανταγωνισμού και αστικών κατάλοιπων, όπως της χρήσης αναβολικών από κάποιους αθλητές της –που δεν είναι μεν αστικός μύθος, αλλά λαμβάνει (αστικο)μυθικές διαστάσεις στα πλαίσια της σπέκουλας των αστικών μέσων. Τίποτα από όλα αυτά όμως δεν μπορεί να αμφισβητήσει και να μειώσει τις αξιόλογες υποδομές πραγματικά μαζικού, λαϊκού αθλητισμού, στις οποίες βασίζονταν κι οι διακρίσεις της σε κορυφαίο επίπεδο.

Ας επιστρέψουμε όμως στο τείχος. Για το μέσο αμύητο παρατηρητή, η ανέγερσή του χάνει σε επίπεδο εντυπώσεων, φαίνεται να παραπέμπει σε μια «κλειστή κοινωνία» που οχυρώνεται απέναντι στην «ανοιχτή κοινωνία» (του πόπερ) και τη δύναμή της (αν και οι δυτικοί είναι που επέλεξαν ουσιαστικά την ντε φάκτο διχοτόμηση)· είναι ένα όριο που λειτουργεί μυθοπλαστικά κι εξιδανικευτικά για το «απαγορευμένο» που βρίσκεται απέναντι.

Αρκετοί λδ-γερμανοί συμμετείχαν με χαρά αρχικά στο γκρέμισμα του τείχους, για να σπάσουν αυτό το όριο και να δουν τι κρύβεται πίσω του και όχι απαραίτητα για να εγκαταλείψουν την ddr. Θα μπορούσαν ίσως να κάνουν μια βόλτα, σιγοτραγουδώντας τους στίχους «να σε σκεφτώ και να σε νοσταλγήσω και αν υπάρχει λόγος, να γυρίσω». Και θα υπήρχε πιθανότατα. Θα επέστρεφαν μάλιστα σοφότεροι, έχοντας απομυθοποιήσει αυτό που κρυβόταν όχι μόνο πίσω από το τείχος, αλλά και την καπιταλιστική βιτρίνα εν γένει.

Στην πραγματικότητα βέβαια, οι λαοί αυτών των χωρών ήταν πολυταξιδμένοι, με όλα σχεδόν τα έξοδα των ταξιδιών και της αναψυχής τους πληρωμένα από το σοσιαλιστικό κράτος· ενώ σήμερα, και ειδικά σε συνθήκες οξείας καπιταλιστικής κρίσης, είναι ζήτημα πόσο εύκολες και προσιτές είναι για κάποιους με μέσο εισόδημα οι μετακινήσεις, ακόμα και εντός της ίδιας πόλης, εφόσον γίνονται σε καθημερινή βάση. Σε πολλούς όμως αρκεί πως έχουν θεωρητικά κι αφηρημένα τη δυνατότητα να ταξιδέψουν ως την άκρη του κόσμου –άλλο αν δε θα υπάρχουν ποτέ οι προϋποθέσεις για να την υλοποιήσουν συγκεκριμένα ή αν δε θα βρούνε λεφτά, για να επιστρέψουν από εκεί.

Η ίδια ακριβώς αφηρημένη δυνατότητα κοινωνικής ανέλιξης που έρχεται βασικά ως εξαίρεση στον κανόνα, είναι ένα από τα βασικά συστατικά της κρυφής γοητείας του καπιταλισμού στα μικροαστικά στρώματα και της συστημικής αντοχής του. Αυτή η γυαλιστερή εικόνα ωστόσο έχει στραπατσαριστεί επικίνδυνα τα τελευταία χρόνια και χρειάζεται επειγόντως (επ)ανόρθωση. Γι’ αυτό και η λάμψη και τα ταρατατζούμ από τους εορτασμούς της φετινής επετείου της πτώσης του τείχους ήταν εντονότερα από ποτέ, επιχειρώντας να σκεπάσουν αυτήν την πραγματική εικόνα.

Όλοι μαζί τα χτίσαμε

Την περασμένη τετάρτη η κε του μπλοκ παρακολούθησε στο περιστέρι την κομματική εκδήλωση για την αντιπλημμυρική προστασία και τις θέσεις του κκε, με αφορμή τη «θεομηνία» που έπληξε τις συνοικίες της δυτικής αθήνας στα τέλη του οκτώβρη. Βάζω σε εισαγωγικά τη λέξη θεομηνία, γιατί προφανώς δεν πρόκειται για οργή θεού, που ξεσπάει πάνω μας, ούτε για ακραία καιρικά φαινόμενα, με εμάς να είμαστε έρμαια στο έλεός τους, αλλά για προμελετημένο έγκλημα με συγκεκριμένους ενόχους, που θα επαναληφθεί με μαθηματική ακρίβεια στην επόμενη σφοδρή καταιγίδα που θα πλήξει το λεκανοπέδιο.

Η μακρόστενη αίθουσα του κυβε περιστερίου γέμισε ασφυκτικά κι αν δε υπήρχε η τραγική ειρωνεία του πράγματος, θα έλεγε κανείς πως πλημμύρισε από κόσμο, που ήρθε να παρακολουθήσει τις πολύ μεστές εισηγήσεις του πρωτούλη και του κουτσούμπα και τις εξίσου ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις των εκλεγμένων δημοτικών συμβούλων (και δημάρχων) της λαϊκής συσπείρωσης στις όμορες πληγείσες περιοχές (έλειπε μόνο ο σίμος, δήμαρχος πετρούπολης, που μιλούσε την ίδια ώρα σε κάποια άλλη εκδήλωση). Την τραγική ειρωνεία ενίσχυαν οι ιστορικές συμπτώσεις, καθώς η πρόσφατη πλημμύρα συνέπεσε ακριβώς με τα είκοσι χρόνια από τη «θεομηνία» του 94’ που είχε πλήξει την αττική και μεταξύ άλλων την έδρα της κε στον περισσό και το ιστορικό αρχείο του κόμματος -και προφανώς δεν είναι αυτά τα μόνα χτυπήματα της τελευταίας εικοσαετίας. Ενώ η ημέρα της εκδήλωσης συνέπιπτε με την επέτειο της πλημμύρας του 61’ στο περιστέρι, όπου χάθηκαν 44 ψυχές. Μισό αιώνα αργότερα, η πρόοδος που έχει συντελεστεί είναι εμφανής: οι ανθρώπινες ζωές μπορεί να καταστρέφονται, αλλά τουλάχιστον δεν χάνονται –που και αυτό δεν ισχύει πάντα.

Μόνο ως τραγική ειρωνεία (και προκλητική κοροϊδΐα) μπορεί να εκληφθεί κι η πρώτη δόση ενίσχυσης των πληγέντων, που εκταμιεύτηκε την τετάρτη κι αγγίζει το ιλιγγιώδες ποσό των 586,9 ευρώ για κάθε κατεστραμμένο νοικοκυριό, αλλά μπορεί να φτάσει υπό προϋποθέσεις και το δεκαπλάσιο (μάξιμουμ), κατόπιν έγκρισης από την ειδική επιτροπή που αξιολογεί τις ζημιές. Τόσο κοστολογείται ο ανθρώπινος πόνος κι οι απώλειες των λαϊκών οικογενειών, που είδαν το βιος τους να καταστρέφεται. Εδώ μάλιστα υπολογίστηκε με ακρίβεια ψιλικατζή το δεκαδικό ψηφίο της οικονομικής ενίσχυσης, ενώ όταν πρόκειται να δοθεί στους μεγαλοεπιχειρηματίες ζεστό κρατικό παραδάκι, τα ποσά είναι στρόγγυλα και θεαματικά αυξημένα. 20 εκατομμύρια ευρώ στο μελισσανίδη για το γήπεδο της νέας φιλαδέλφειας, 7 εκατομμύρια ευρώ στον αλαφούζο για τη λεωφόρο και 18 εκατομμύρια ευρώ για το κλειστό του πανιώνιου στη νέα σμύρνη, από τον πρώτο «αριστερό προϋπολογισμό της περιφέρειας», όπως τον είχε προαναγγείλει η παράταξη της δούρου, πριν ψηφίσει τελικά, ουσιαστικά ίδιο κι απαράλλαχτο, τον προϋπολογισμό που είχε καταρτίσει η διοίκηση του μνημονιακού σγουρού –όπως τον αποκαλούσαν πάλι από την παράταξη της αντιμνημονιακής ρένας. Η οποία χαρακτήριζε επίσης ως «πλεόνασμα απραξίας» το θετικό ισοζύγιο που διαφήμιζε ο σγουρός αλλά δεν τόλμησε να το ξεκλειδώσει για την άμεση ανακούφιση και τις ανάγκες των πλημμυροπαθών. Όπως δε διέθεσε εξάλλου κι η κυβέρνηση το περίφημο «πρωτογενές πλεόνασμα» του κρατικού προϋπολογισμού, για το οποίο πανηγύριζε με διθυραμβικούς τόνους.

Το ελάχιστο που θα μπορούσε να γίνει, θα ήταν η απαλλαγή των πληγέντων από τα δημοτικά τέλη και την αποπληρωμή του εμφια. Ένα αντίστοιχο αίτημα, που κατατέθηκε όμως στο δήμο περιστερίου πχ (για μείωση των δημοτικών τελών), απορρίφθηκε λόγω.. «τεχνικής δυσκολίας» στο σύστημα του υπολογιστή. Προφανώς, όπως είπε αστειευόμενος ο δημοτικός σύμβουλος της λασυ, ο δήμος πετρούπολης που προχώρησε σε αυτή τη μείωση, διαθέτει καλύτερους υπολογιστές και τεχνογνωσία, που οφείλει να μοιραστεί με τους άλλους δήμους. Το ίδιο τεχνικό πρόβλημα όμως αντιμετώπιζε μάλλον κι η διορισμένη αποκεντρωμένη διοίκηση, που ακύρωσε την απόφαση του δήμου πετρούπολης και μια σειρά άλλες αποφάσεις κόκκινων δημοτικών αρχών, όπως αποκαλύπτει ο ριζοσπάστης της πέμπτης.

Εκτός από την αντιμετώπιση των συνεπειών βέβαια, βαλτώνει κι ο τομέας της πρόληψης και της αντιπλημμυρικής προστασίας. Υπάρχουν πολλές μελέτες ειδικών –αναφέρθηκε ενδεικτικά μια μελέτη του 10’ από το πανεπιστήμιο αθηνών- που υποδεικνύουν αναλυτικά τις επικίνδυνες περιοχές και τα έργα που απαιτούνται. Οι καθυστερήσεις κι η αδράνεια σε αυτό το κομμάτι δεν είναι αποτέλεσμα απλής κρατικής αδιαφορίας ή άγνοιας για τα προβλήματα, αλλά ζήτημα πολιτικής βούλησης, καθώς τα αντιπλημμυρικά έργα δεν είναι ανταποδοτικά για να αποφέρουν άμεσο κέρδος, να μπουν διόδια ή ενοίκιο και δεν είναι καν έργα βιτρίνας, για να τα βάζουν σε προτεραιότητα οι τοπικές αρχές. Είναι χαρακτηριστικό πως σε διάφορους προϋπολογισμούς της περιφέρειας και των δήμων που ήταν στο επίκεντρο της καταιγίδας, το κονδύλιο για αντιπλημμυρικά έργα δεν ξεπερνάει τα ποσά που δίνονται πχ για βιοκλιματικές αναπλάσεις πάρκων, ράμπες για ακροβάτες κι ισορροπιστές κι άλλους δευτερεύοντες, μη ζωτικής σημασίας σκοπούς. Έτσι οι τοπικές αρχές περιορίζονται σε άλλου είδους «έργα» και την χιλιοπαιγμένη παράσταση του διασώστη τοπάρχη με τις γαλότσες και τα συνεργεία, που σκίζεται για τους συμπολίτες του και δίνει σκληρή μάχη μπροστά στις κάμερες με τα στοιχεία της φύσης –με αποτέλεσμα να μην έχουμε απλούς, συμβατικούς εκλεγμένους άρχοντες, αλλά αγίους: Ο (άι) ανδρέας του περιστερίου, ο του ιλίου νικόλας, η της αττικής ρένα, κοκ.

Το χειρότερο όμως είναι η προκλητική στάση της κυβέρνησης, που δια στόματος ντινόπουλου υπολογίζει (πιθανότατα αυθαίρετα) το ύψος των συνολικών έργων στα 2 δις ευρώ κι ομολογεί κυνικά πως είναι υπέρογκο ποσό, κρύβοντας την απραξία της πίσω από αυτή τη δικαιολογία. Τα ίδια περίπου είχε απαντήσει ο ντινόπουλος δημόσια στον ενικό και στον χειμμαρώδη σταματόπουλο (δημοτικό σύμβουλο της λασυ στο ίλιο), που έθεσε συγκεκριμένα ζητήματα, στριμώχνοντας τον υπουργό στη γωνία. Και δε συνιστά λαϊκισμό να συγκρίνει κανείς την κυβερνητική αγωνία για τη διάσωση των ιδιωτικών τραπεζών με ένα σκασμό δις, και τα σταθμά με τα οποία μετράει κι αξιολογεί τα προβλήματα και τις λαϊκές ανάγκες.

Παράλληλα πλασάρεται εκ του πονηρού η κυβερνητική ευαισθησία για ‘τα αμαρτήματα του παρελθόντος, την άναρχη δόμηση και τα μπαζωμένα ρεύματα με τις χτισμένες κατοικίες, που δεν μπορούν φυσικά να γκρεμιστούν’, υπονοώντας, κατά αναλογία με τη διάσημη παγκαλική ρήση, πως «όλοι μαζί τα χτίσαμε» κι ότι οι ευθύνες είναι μοιρασμένες. Αποφεύγουν επιδεικτικά βέβαια να απαντήσουν στο ερώτημα ποιος ώθησε το λαό σε αυτήν την κατεύθυνση, για να χτίσει το κεφάλαιο κοινωνικές συμμαχίες και να γίνει η αντιπαροχή ‘ατμομηχανή της οικονομικής ανάπτυξης’. Δεν εξετάζουν ιστορικά ποιον και τι ‘αναπτυξιακές ανάγκες’ υπηρετούσε η μαζική κατασκευή φτηνών εργατικών κατοικιών κατά μήκος του κηφισού και των βιομηχανιών του, που έφτασε μέχρι το ποικίλο όρος.

Ένα ακόμη παράδειγμα για τον χορό τω εκατομμυρίων που στήνεται για άλλους σκοπούς, μακριά από τις λαϊκές ανάγκες, είναι η πρόσφατη φιέστα στο μενίδι, που είχε ανακηρυχθεί και ολυμπιακός δήμος, για τη συμπλήρωση δέκα χρόνων από το αθήνα 04’. Κανείς όμως από τους επίσημους προσκεκλημένους που δήλωναν συγκινημένοι, δεν εμφανίστηκε να συγκινηθεί πριν δύο εβδομάδες, όταν πλημμύρισε η κεντρική πλατεία του μενιδίου –ενώ είναι χαρακτηριστικό πως η κεντρική λεωφόρος που οδηγούσε στο ολυμπιακό χωριό (λεωφόρος καραμανλή, αν σημείωσα καλά) δεν είχε καν φρεάτια!

Στις εισηγήσεις και τις παρεμβάσεις αναφέρθηκαν πολλά αντίστοιχα παραδείγμα προβλημάτων, κακοτεχνιών κι αδιαφορίας των αρχών για τις δυτικές συνοικίες. Γιατί μπορεί η Τσαλαβούτα να έχει το όνομα ως περιοχή, δεν είναι όμως κι η μόνη συνοικία που έχει την «χάρη». Τα προβλήματα αυτά συνδέονται με ευρύτερες παραμέτρους, όπως η έλλειψη του απαραίτητου προσωπικού στις αποδεκατισμένες δημοτικές υπηρεσίες (όπου οι αρχές μπαλώνουν τα κενά με voucher και πεντάμηνα), η πολιτική που καταστρέφει τα δάση που αποτελούν βασικό παράγοντα συγκράτησης των νερών, η εμπορευματοποίηση της γης, η ελλιπέστατη θωράκιση των δημόσιων κτιρίων, κ.ά. Δεν είναι όμως αποτέλεσμα ανικανότητας, κακοδιαχείρισης, αναβλητικότητας, του κακού του ριζικού μας και του θεού που μας μισεί, ούτε απλώς συνέπειες της εφαρμογής του μνημονίου (γενικά κι αόριστα), καθώς υπάρχουν πολλές χώρες χωρίς μνημόνιο που αντιμετωπίζουν αντίστοιχα προβλήματα.

Η ρίζα τους είναι βαθύτερη κι εντοπίζεται στον καπιταλιστικό δρόμο ανάπτυξης, τον άναρχο χαρακτήρα του και τα κριτήρια με τα οποία λειτουργεί. Αυτό είναι το κλειδί για κάθε επιμέρους ερώτημα και καθιστά άκρως επίκαιρο έναν άλλο δρόμο ανάπτυξης με κεντρικό επιστημονικό σχεδιασμό. Όσον αφορά το ερώτημα γιατί δεν επικρατεί η ίδια εικόνα και σε άλλες ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η απάντηση βρίσκεται στην ανισομετρία που διέπει την άναρχη καπιταλιστική ανάπτυξη και τις διακρίσεις που προκύπτουν σε αυτή τη βάση ακόμα και στο εσωτερικό μια χώρας ή εντός και του ίδιου του λεκανοπεδίου. Γιατί να κατηγορείται όμως η εκάστοτε κυβέρνηση, εφόσον έχουμε να κάνουμε με μια γενική συστημική τάση; Γιατί δε μιλάμε για κάποιο απλό τεχνοκρατικό ζήτημα, αλλά για ένα κατεξοχήν πολιτικό έγκλημα, όπως σημειώσαμε κι εισαγωγικά.

Ένα άλλο στοιχείο που ξεχώρισε από τις εισηγήσεις και τις παρεμβάσεις ήταν η αξιοποίηση στίχων από διάφορα γνωστά τραγούδια. Ο κουτσούμπας χρησιμοποίησε το «συνένοχο στο φόνο δε θα μας έχετε». Ο σελέκος στάθηκε στην προκλητική δήλωση του (δήμαρχου περιστερίου) παχατουρίδη, ότι δηλ στην πόλη εισέβαλε μια φουσκωμένη θάλασσα, –για να ρίξει την ευθύνη στη μητέρα φύση και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, απαλλάσσοντας εαυτόν από τις δικές του- και απάντησε πως «μεγάλο ποτάμι φουσκωμένο [πρέπει να γίνει] η οργή του λαού» απέναντί του. Και ο πρωτούλης θυμήθηκε εκείνο το προεκλογικό σύνθημα του σύριζα (25 ψηφίζουμε, 26 φεύγουν) και το τραγούδι «κι όμως είναι ακόμα εδώ». Που ισχύει στο ακέραιο και για την αντιμνημονιακή περιφέρεια της αττικής, όπου για παράδειγμα το ζήτημα των καταστροφών από τις πλημμύρες συζητήθηκε μόλις δέκατο στην ημερήσια διάταξη του περιφερειακού συμβουλίου, γιατί δεν μπορεί, λέει, να καθορίζεται από την εφήμερη επικαιρότητα!

Ο σελέκος έδωσε επίσης ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα για το ασφυκτικό πλαίσιο λειτουργίας των καλλικρατικών δήμων, καθώς είναι υποχρεωμένοι να χρυσοπληρώσουν κάποια έργα, αναθέτοντάς τα σε εργολάβους, ενώ θα μπορούσαν να τα κάνουν πολύ φτηνότερα μόνοι τους, με επιστασία. Να ζήσουν κάπως κι οι εργολάβοι, όπως σχολίασε κι ο σταματόπουλος. Που είπε κι αρκετά άλλα πετυχημένα, όπως πχ ότι εκτός από τον χρήσιμο ηλίθιο, υπάρχει κι ο χρήσιμος οπορτουνιστής!

Το τελευταίο 48ωρο οι περιοχές αυτές ξαναβρέθηκαν στο μάτι του κυκλώνα, εν αναμονή της «υδάτινης βόμβας», όπως παρουσιάστηκε από τα κανάλια, που κυνηγούσαν με αυτόν το σμπάρο δύο τρυγόνια. Αφενός να τρομοκρατήσουν τον κόσμο, γιατί αυτή είναι η βασική τους αποστολή εδώ και μερικά χρόνια και τους έχει γίνει δεύτερη φύση. Αφετέρου να αποδώσουν την όποια πιθανή καταστροφή στο φυσικό βομβαρδισμό κι όχι σε όσους άφησαν την πόλη ανοχύρωτη.

Έτσι τα λαϊκά χαμόσπιτα αναγκάζονταν να αυτοσχεδιάσουν και να εφεύρουν μόνα τους τρόπους για να προστατέψουν τα υπάρχοντά τους. Όπου φτωχός κι η μοίρα του, όπως λέει μια παροιμία. Μόνο που το θέμα δεν είναι να τη δεχτούν οι φτωχοί μοιρολατρικά, σαν τους μοιραίους του βάρναλη, αλλά να την πάρουν στα χέρια τους, για να την αλλάξουν.

Ψάξτο παραπάνω

Με την αγωνία μιας νέας πλημμύρας (αποσπάσματα της εισήγησης του πρωτούλη με τις θέσεις της κο αττικής, στο σημερινό ριζοσπάστη).

Τμήμα οικονομίας της κετουκε: Ο καπιταλιστικός σχεδιασμός για την περιφέρεια Αττικής. Το νέο ρυθμιστικό σχέδιο Αθήνας (στο τεύχος της κομμουνιστικής επιθεώρησης, που θα κυκλοφορήσει εντός των ημερών).