Η Βενεζουέλα ΔΕΝ κείται μακράν

-Καλή χρονιά είπαμε;
Όχι, γιατί δεν είναι και φάνηκε εξ αρχής. Και δεν πρόκειται να είναι, αν δεν κάνουμε κάτι για να το αλλάξουμε. Το ξέρουν καλά αυτό όσοι είναι στον δρόμο και παλεύουν να το αλλάξουν. Όπως στη διαδήλωση του Σαββάτου για την επέμβαση στη Βενεζουέλα -ποδαρικό για τις φετινές κινητοποιήσεις. Όπου είχαμε την ευκαιρία να αλλάξουμε ευχές για τον νέο χρόνο, όσο δεν αλλάζουν οι συσχετισμοί και οι συνθήκες για έναν νέο κόσμο, που δε θα έρθει με (προσ)ευχές αλλά θα φροντίσουμε εμείς γι’ αυτό.

Το Σάββατο είχαμε αρκετό κόσμο -κι ας μην είναι ποτέ αρκετός για αυτά που αντιμετωπί-ζουμε- και άμεσα αντανακλαστικά για τα δεδομένα ενός έκτακτου καλέσματος μερικών ωρών. Χρειάζονται, όμως, πολύ περισσότερα για να πούμε ότι κάνουμε κάτι ουσιαστικό. Ή έστω με υψηλό συμβολισμό, όπως για την Παλαιστίνη -με τον αποκλεισμό φορτίων προς το Ισραήλ από σωματεία- ή παλιότερα για τη Γιουγκοσλαβία.

Για κάποιους άλλους βέβαια η Βενεζουέλα κείται μακράν -όπως και η οδός Βενεζουέλας στη Γλυφάδα. Δεν είναι μόνο ο ωκεανός που μας χωρίζει από τον πάλαι ποτέ Νέο Κόσμο που χτίστηκε εποικίστηκε με τα παλιά-μπαγιάτικα υλικά της γηραιάς ηπείρου και ενός παρακμασμένου συστήματος που σαπίζει. Ούτε η ταξική άβυσσος (αριθμός μηδέν) που μας χωρίζει με τους κωλόχαρτους, που τώρα πανηγυρίζουν τον (ρωμαϊκό) «θρίαμβο της δημοκρατίας». Όσο μια θάλασσα πλατιάς και αδιαπέραστης αδιαφορίας, που πνίγει κάθε σκέψη, ανησυχία και διάθεση αλληλεγγύης.

Αυτής που έγινε θεμέλιο της δαπίτικης «ηγεμονίας» στα πανεπιστήμια, γιατί «δε γίνεται να διακόπτουμε το μάθημα με παρεμβάσεις για τις επεμβάσεις στη Γρανάδα και τη Νικαράγουα». Καθώς και της κυρ-παντελίδικης νοοτροπίας «μακριά απ’ τον κώλο μας και όπου θέλει ας είναι». Ακόμα και αν μιλάμε για φλόγες πολέμου στη γειτονιά μας, που είναι γεμάτη μπαρούτι. Ή για τον άστεγο και τη φτώχεια στο απέναντι πεζοδρόμιο, που δεν είναι μεταδοτική αλλά απειλεί τον ανθό της μονίμως μέτριας, μετρημένης και αποδεκατισμένης «μεσαίας τάξης», που προτιμά να μη βλέπει καν εικόνες από τα δικά της «προσεχώς». Καταναλώνει όμως αποχαυνωμένη εικόνες από μάχες, εισβολές και πραξικοπήματα, από κάθε γωνιά του πλανήτη, που δεν είναι επίπεδος και δισδιάστατος σαν τις οθόνες, που αμβλύνουν τις γωνίες, ούτε σαν την ενημέρωση που σπανίως είναι σφαιρική.

Μα ο ιμπεριαλισμός δεν είναι εικόνα στις ειδήσεις, που μικραίνουν τις αποστάσεις (από κάθε γωνιά του πλανήτη) χωρίς ίχνος αποστασιοποίησης (μπρεχτικής και γενικώς) από την κυρίαρχη προπαγάνδα και αυξάνουν μόνο την απόσταση του τηλεοπτικού ποίμνιου από τον πραγματικό κόσμο. Τελικά όμως δεν υπάρχει μεγαλύτερη απόσταση απ’ αυτήν που χωρίζει τον καναπέ του τηλεθεατή από τον δρόμο -ως πεδίο αγώνα και διεκδίκησης. Ο δρόμος κείται μακράν για κάθε κυρ-Παντελή, που προτιμά να πηγαίνει από το πεζοδρόμιο και τον καναπέ. Καναπές-πες κάτι θα μείνει στο τέλος στον πιστό τηλεθεατή.

Η ιστορική γνώση κείται μακράν.

Η επέμβαση στη Βενεζουέλα είναι ο Αττίλας στην Κύπρο -που του ξέφυγε ο Μακάριος αλλά έκανε κουρελόχαρτο το διεθνές δίκαιο. Είναι η γκανγκστερική απαγωγή του Οτσαλάν, που φέρει φαρδιά-πλατιά την υπογραφή-συνενοχή του ελληνικού κράτους. Είναι η περιφορά του αιχμαλώτου ως τρόπαιο -όπως κάπουε με τα κομμένα κεφάλια ανταρτών στους φανοστάτες. Είναι μια μορφή ωμής, μερικής κατοχής -όπως κάποτε στον Κριμαϊκό και τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο και τον ένοπλο εκβιασμό εκ μέρους των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής. Είναι οι δωσίλογοι, οι Ναπάλμ, το «φερθείτε σαν σε κατακτημένη πόλη» στα Δεκεμβριανά.

Αλλά αν όλα αυτά τα επικρότησε -ή στην καλύτερη αποσιώπησε- μια τάξη δεμένη με την ομερτά του συμφέροντος, τι καταδίκη περιμένουμε σήμερα να ακούσουμε από το πολιτικό της προσωπικό;

Η Αμερική κείται μακράν.

Και οι ΗΠΑ μπορούν να επιβάλουν ανενόχλητες το νέο δόγμα Μονροέ, που ορίζει την αμερικάνικη ήπειρο ως την πίσω αυλή τους, όπου κανείς άλλος δεν έχει λόγο ή ανάμιξη. Και αν τελειώσουν τη δουλειά στη Βενεζουέλα, ακολουθούν η Κούβα, η Νικαράγουα, ακόμα και η (κάποτε στρατηγική σύμμαχος) Κολομβία ή η Γροιλανδία -και ας κείται σε άλλη ήπειρο. Μια Κούβα που την βλέπουν όπως κάποτε ο Περικλής την Αίγινα: σαν σκουπιδάκι στο μάτι τους.

Η κανονικότητα κείται μακράν.

Σε ένα μακρινό και εξιδανικευμένο παρελθόν, όπου η ύπαρξη του σοβιετικού «αντίπαλου δέους» δε γινόταν πάντα επαρκής ασπίδα ενάντια στα εγκλήματα του ιμπεριαλισμού, τις ωμές, αιματηρές επεμβάσεις του (Βιετνάμ, Γρανάδα κτλ), τις απαγωγές και τις δολοφονίες ηγετών -ακόμα και δικών του μαριονετών, όπως του Νοριέγκα στον Παναμά το 1989 ή τη θεαματική εκτέλεση του Σαντάτ, μπροστά στις κάμερες, το 1981 στην Αίγυπτο.

Όσοι πιστεύουν πως αυτά τα ανδραγαθήματα είναι αποκλειστικότητα του Τραμπ και των Ρεπουμπλικάνων, ζουν στο δικό τους συννεφάκι, όπου ο πραγματικός κόσμος κείται μακράν. Και όσοι ψάχνουν το «αντίπαλο δέος» στα BRICs, θα πέσουν πολλές φορές ακόμα από το δικό τους σύννεφο, βλέποντας το ξετύλιγμα της μοιρασιάς και το κυνικό παζάρι στο οποίο συμμετέχουν οι «προστάτες των λαών», ξεπουλώντας τους «συμμάχους» τους.

Τα προσχήματα κείνται μακράν

Δε χρειάζεται η έγκριση κανενός ΟΗΕ, Κονγκρέσου, ΕΕ και άλλων διακοσμητικών κομπάρσων. Και η δικαιολογία για τον πόλεμο κατά των ναρκωτικών είναι για τα μικρά παιδιά που ζητάν με γράμματα από τον Άι-Βασίλη παγκόσμια ειρήνη. Κι αν βάλεις τις ΗΠΑ να ελέγχουν την πηγή που τα παράγει, θα γίνει ό,τι και στο Αφγανιστάν: μια τρύπα στο νερό. Και μια μπίζνα με δισεκατομμύρια κέρδη -εξαρτάται από ποια σκοπιά το βλέπεις. Είναι σα να βάζεις τον λύκο να φυλάει τα πρόβατα και την ΕΛΑΣ να αναλάβει τη δίωξη ναρκωτικών και τη διάλυση των κυκλωμάτων. Χρειάζονται όμως μεγάλες δόσεις ναρκωτικών ουσιών, για να πιστέψεις πως η Pax Americana θα φέρει επί γης ειρήνη και δικαιοσύνη, σαν βασική της προϋπόθεση.

Η διορατικότητα κείται μακράν -για όσους πανηγυρίζουν τουλάχιστον. Εκτός κι αν θεωρούν κάποιοι πως τα (όποια) κοιτάσματα του Αιγαίου έχουν μαγικές ειρηνευτικές ιδιότητες, σε αντίθεση με το πετρέλαιο της Βενεζουέλας, και θα μας φέρουν ευημερία και μακροχρόνια ειρήνη.

Η αλήθεια κείται μακράν, καλά κρυμμένη πίσω από την οργουελική διπλή γλώσσα των κυρίαρχων, που βαφτίζει το κρέας ψάρι και την απαγωγή «σύλληψη και δίκη».
Η δικαιοσύνη κείται μακράν. Δεν έχει καμία θέση εκεί που επικρατεί ο νόμος της ζούγκλας και του ισχυρού.
Η αξιοπρέπεια κείται μακράν, θαμμένη στο μαύρο, λασπερό χρώμα που κρύβει μπόλικο πετρέλαιο. Αλλά δεν ευθύνεται αυτό για τη βρωμερή γλίτσα των κρατούντων.
Η νομιμότητα κείται μακράν. Αλλά δεν ήρθε η ώρα να την εξετάσουμε, όπως μας είπε ο Μητσοτάκης, επικαλούμενος το δικαίωμα της σιωπής σχετικά.
Το διεθνές δίκαιο κείται μακράν. Αλλά δεν ξέρεις με ποιον να θυμώσεις περισσότερο: με αυτούς που το καταπατούν βάναυσα, αυτούς που το παίρνουν σοβαρά ή αυτούς που το θυμούνται επιλεκτικά και υποκριτικά.

Η δημοκρατία κείται μακράν. Αλίμονο, όμως, σε όσους πίστεψαν πως η αστική δημοκρατία είναι κάτι άλλο, ριζικά διαφορετικό από τον αυταρχισμό, τα πραξικοπήματα και τις στρατιωτικές επεμβάσεις. Όπου δεν πίπτει λόγος, πίπτει ράβδος. Όπου δεν πέφτουν μόνες τους οι ανεπιθύμητες κυβερνήσεις, πέφτουν βόμβες. Εκεί που δεν πετυχαίνουν οι παρδαλές (αντ)επαναστάσεις, μιλάει η ωμή δύναμη των όπλων. Και η δημοκρατία τους βρωμάει φασισμό από μακριά, με τον ίδιο τρόπο που η ειρήνη τους φέρνει νομοτελειακά τον πόλεμο -και το σύννεφο τη βροχή.

Υπάρχουν και άλλα ενδιαφέροντα ζητήματα-ερωτήματα.

Αν η «μπολιβαριανή δημοκρατία» ήταν η πρακτική εφαρμογή μιας παλιάς προγραμματικής θέσης του κόμματος για το ΑΑΔΜ και μια αντι-ιμπεριαλιστική κυβέρνηση. Τι βάθος είχε, τι δυνατότητες και τι περιορισμούς ανέδειξε; Τι ρόλο έχει ένα ΚΚ στο πλαίσιο μιας τέτοιας διαδικασίας; Και τι έκαναν στην πράξη οι κομμουνιστές της Βενεζουέλας; Βοήθησαν στην προώθηση επαναστατικών διεργασιών; Έμπλεξαν -ανεξάρτητα από τη θέληση και τις προθέσεις τους- στα γρανάζια μιας σοσιαλδημοκρατικής διαχείρισης; Ή της made in USA αντιπολίτευσης -στραβώνοντας το κλαδί από την ανάποδη;

Αν στα χρόνια του Τσάβες υπήρχε άλλη δυναμική, με τον λαό στο προσκήνιο να αποτρέπει με μαζικές διαδηλώσεις μια αντίστοιχη εξέλιξη (πραξικόπημα και απαγωγή του ηγέτη του). Αν ο Μαδούρο είναι ένας ηγέτης με σαφώς μικρότερο ανάστημα, και ορισμένα φαιδρά χαρακτηριστικά, που δε στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων. Και αν η δική μας οπτική πρέπει να ξεφεύγει από τα μεμονωμένα άτομα, να βλέπει τον ρόλο της προσωπικότητας σε συγκεκριμένο πλαίσιο, εξετάζοντας τις γενικές τάσεις και τους νόμους που τις καθορίζουν. Αν η εύκολη ήττα της βενεζολάνικης ηγεσίας και η εκ των έσω διάβρωσή της δείχνει ποιο ήταν το βάθος του πολιτικού της εγχειρήματος. Και τέλος, αν μια χώρα με πλούσια κοιτάσματα έχει καλύτερη υλική αφετηρία για να γίνει (και να συνεχίσει να είναι) ο αδύναμος κρίκος της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας ή πρέπει να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει τις πιο ισχυρές πιέσεις -ακριβώς για αυτόν τον λόγο.

Αλλά δεν είναι η ώρα να ψάξουμε αυτές τις απαντήσεις, όπως θα έλεγε και ένας πρωθυπουργός.