Πόση ιστορία αντέχεις;

Τελικά γίνονται πράγματα σε αυτή τη χώρα, Βάνα μου. Άλλα εντός προγράμματος και άλλα τελείως απρόβλεπτα. Τι να σου πρωτοπώ και τι να πιστέψεις. Έτσι και αλλιώς λίγα από αυτά σε ενδιαφέρουν.

Ναι, τι θέλετε; Τα οχυρά της Νάουσας; Δεν υπάρχουν πια. Και όλοι οι Μπουραντάδες πέσαν πτώματα (ε-ε-ε, πέσαν πτώματα, θυελλώδικα χειροκροτήματα).

Σας προκαλούμε να βρείτε ένα οχυρό στην ευρύτερη περιοχή της Νάουσας. Δεν μπορείτε, γιατί δεν υπάρχουν πια. Ούτε Μπουραντάδες (ε-ε-ε, ουρανομήκεις επιδοκιμασίες). Κι αν κάποιος έχει κάποια παλιά φωτογραφία τους, είναι συλλεκτική. Ας την ανεβάσει στο e-bay να κονομήσει. Μπορεί να υπάρχουν και τίποτα απόγονοι των οχυρών, μπετόστοκοι, μπετόβλακες κτλ και να ανησυχούν μην έχουν την τύχη τους.

Προφανώς υπάρχουν ακόμα ένα σωρό οχυρά που προστατεύουν την αστική εξουσία. Αλλά πέφτουν σαν ντόμινο, με τη σειρά, ή αρχίζουν να τρίζουν οι βάσεις τους. First we take Manhattan, then we take ΑΔΕΔΥ. Αύριο, ποιος ξέρει τι άλλο;

Και εδώ αρχίζουν οι πρώτες ενστάσεις. Από πότε είμαστε με τη σταδιακή κατάληψη οχυρών και τον Πόλεμο Θέσεων του Γκράμσι (τώρα που έφυγε και ο Ρούσης); Και πότε θα ωριμάσουν οι συνθήκες για το μεγάλο άλμα; Και εγώ πότε θα γίνω μάνα (του αγώνα); Βάστα μάνα και θα γίνει το μεγάλο πήδημα. ΓΣΕΕ και ΚΚΕ ήταν αδέλφια δίδυμα, καταστατικά μιλώντας, μέχρι που την κατέλαβαν κρατικοδίαιτοι εργατοπατέρες και την κρατούν με διάφορες μικρές νοθείες και μικρά πραξικοπήματα -δις ιζ ε κουπ.

Υπάρχει και ο αντίλογος που τα μηδενίζει όλα, όπως η αλεπού τα κρεμαστάρια. Και τι έγινε που βγαίνει πρώτη η Πανσπουδαστική (αφού δε νίκησαν οι καταλήψεις για το άρθρο 16); Και τι έγινε που βγήκε πρώτη η ΔΗΠΑΚ στην ΟΕΝΓΕ και την ΕΙΝΑΠ; Και τι έγινε που βγήκε πρώτη η ΕΣΑΚ στην ΑΔΕΔΥ; Και τι έγινε που βγήκε πρώτη η ΔΑΣ στο ΕΚΑ; Και τι έγινε που ανέβηκαν τα ποσοστά του ΚΚΕ; Και τι έγινε που έχει έξι κόκκινους δήμους -αφού δεν υπάρχουν σοσιαλιστικές νησίδες;

Όλα σχετικά είναι. Αύριο-μεθαύριο δε θα έχει σημασία αν πάρουμε πχ την ΟΛΜΕ. Ή σε ένα βάθος χρόνου τη ΓΣΕΕ -ιδίως αν προχωρήσει η αποσύνθεση της ΠΑΣΚΕ και της σάπιας συνδικαλιστικής μαφίας. Ή αν αλλάξουν απότομα οι συσχετισμοί στο κοινοβούλιο -όπως έλεγε και ένα παλιό πρόγραμμα, και ας μην είναι καθόλου πιθανό. Ή αν αρχίσουν οι πιο ενδιαφέρουσες διαδικασίες, αλλά σε μία μόνο χώρα του κόσμου. Ή αν αρχίσει να κοκκινίζει η πλάση, αλλά δεν απονεκρωθεί αμέσως το κράτος -γιατί είδαμε τι έγινε και στη Σοβιετία. Και πάει λέγοντας και απαξιώνοντας...

Ευτυχώς γι’ αυτούς, απέχουμε πολύ από όλα αυτά. Μπορείς να καταλάβεις όμως ότι κάτι γίνεται, να νιώσεις τις τεκτονικές πλάκες, τους σεισμούς που μέλλονται να έρθουν, τις πρώτες ρωγμές στο παγωμένο τοπίο, να αναφωνήσεις: και όμως κινείται!

Το αποτέλεσμα στις αρχαιρεσίες του ΕΚΑ είναι μια μικρή πρόγευση για όσα μπορούν να γίνουν. Με τη μεγαλύτερη συμμετοχή αντιπροσώπων των τελευταίων δεκαετιών. Με συνεχή άνοδο σε ψήφους και ποσοστά, υπερδιπλάσια δύναμη από τη δεύτερη ΠΑΣΚΕ -του πυγμάχου συνδικαλιστή, που δεν ξέρω αν εκλέχτηκε, σε αντίθεση με τον λαοφιλή συνδικαλιστή ηγέτη Παναγόπουλο. Ακόμα και αν μαζέψουν τα κομμάτια τους, οι «δικέφαλες» ΠΑΣΚΕ-ΔΑΚΕ -που διασπάστηκαν για να ελέγξουν τη δυσαρέσκεια και τις διαρροές-, μένουν καθαρά πίσω. Ενώ πέφτει -στο σύνολο- ο ενιαίος, επανενωμένος ΣΥΡΙΖΑ (που είχε διαρροές προς το ΠΑΣΟΚ του Ανδρουλάκη) και το διασπασμένο εξωκοινοβούλιο. Κι αν δεν ακούσατε τίποτα για τόσες ανακατατάξεις και μπουρμπουλήθρες στον (μικρο)αστικό χυλό, παρά μόνο για τους δεκάδες συνδικαλιστές και τα σωματεία που «χάνει το ΠΑΜΕ», δε θέλει πολλή φαντασία (στην εξουσία) για να βρειτε τους λόγους.

Τέλος πάντων, 11 αυτοί, 20 εμείς. Μόνοι τους και όλοι μας. Με περισσότερους αγώνες, συσπείρωση, σχέδιο, ελπίδα. Και με λιγότερα αστικά οχυρά -της Νάουσας πχ δεν υπάρχουν πια. Εφεξής αν δεν περνάει κάποια απεργιακή πρόταση, θα εκτίθενται χειρότερα -με βάση τα απλά μαθηματικά. Τα καλύτερα έρχονται. Και να ετοιμάζονται τα υπόλοιπα οχυρά...

Αν και... Αυτό το δέντρο δεν το λέγανε υπομονή!

-.-

Καθαρά βλέμματα, υψωμένες γροθιές, περήφανη στάση, που δεν την αλλάζει ο θάνατος -να γίνω αθάνατος. Δεν είναι κάτι που δε γνωρίζαμε, κάτι που μας εκπλήσσει. Άλλο όμως να βλέπεις χαρακτικά, δραματοποιημένες σκηνές, να διαβάζεις μαρτυρίες και λογοτεχνικές περιγραφές, και άλλο τα φωτογραφικά ντοκουμέντα από τις τελευταίες τους στιγμές, όπου νιώθεις να σου μιλά ψιθυριστά στο αυτί η ιστορία.

Ανατριχίλα, ρίγη συγκίνησης και μια άτυπη άμιλλα στους τοίχους των σφων για ένα σχόλιο που θα σε αποτελειώσει, για έναν φόρο τιμής στους 200, που είναι σα να ξαναβγήκαν στη σκηνή για μια τελευταία υπόκλιση. Εδώ πολλοί σφοι συγκινήθηκαν με τη χοντροκομμένη τέχνη του Βούλγαρη (την αργή κίνηση στην εκτέλεση, το τρικούβερτο γλέντι με τη λαϊκή ορχήστρα στις φυλακές, το ομορφόπαιδο που δεν έφερνε ούτε λίγο στον Σουκατζίδη). Δε θα συγκινούνταν με ένα τέτοιο συγκλονιστικό ντοκουμέντο; Είμαστε μαρξιστές, με τον διαλεκτικό υλισμό, αλλά είμαστε εξόχως συναισθηματικοί, τι να κάνουμε; Και το συναίσθημα μια προέκταση της ύλης είναι...

Η σημασία των φωτογραφιών επιβεβαιώνεται και απ’ την ανάποδη, από τις αντιδράσεις του (μικρο)αστικού τόξου. Τα φασιστο-τρολ της κυβέρνησης ξερνούσαν «καλά τους έκαναν τους προδότες» (όταν δεν αμφισβητούσαν απλώς την αυθεντικότητα των φωτό), ομολογώντας οικειοθελώς πως δε λιποτάκτησαν ποτέ από το στρατόπεδο των δωσίλογων. Την ίδια στιγμή ένα τάγμα ομοϊδεατών βανδάλιζε μια πλάκα για τους 200 στο Σκοπευτήριο, μεταφράζοντας το ναζιστική δηλητήριο σε πράξεις. Ενώ -άσχετο, αλλά βασικά σχετικό- η πρυτανεία του ΑΠΘ δε συμφώνησε με τη διοργάνωσης μιας εκδήλωσης για την ΕΠΟΝ, γιατί δεν αφορούσε την πανεπιστημιακή κοινότητα. Κι εμείς έχουμε απαιτήσεις να ασχοληθούν σοβαρά με τους ομαδικούς τάφους στο Γεντί Κουλέ -σαν «κοινότητα», που δε θέλει καμία σχέση με τα κοινά...

Το δίδυμο μετριοπαθές αδέρφι της σοσιαλδημοκρατίας μυρίστηκε ψητό. Ο Χρηστίδης του ΠΑΣΟΚ είπε ότι οι 200 θυμίζουν πως η δημοκρατία κι η ελευθερία δεν είναι αυτονόητες -να ξέρουν επιτέλους κι αυτοί γιατί θυσιάστηκαν. Ο Αλέξης έκανε παρέμβαση στον Κακλαμάνη και δε λέει να αφήσει τους 200 ήσυχους, να μη χορεύουν στον τάφο τους -με νταούλι και ζουρνά, για να μην ξεχνιόμαστε. Ενώ ο Βαρουφάκης έκανε ένα τουί για τους 200 της Καισαριανής, αλλά στα αγγλικά ξέχασε βολικά την πολιτική τους ιδιότητα, για να μην αναστατωθεί το φιλελέφτ κοινό του. 

Στον χορό μπαίνουν και όσοι βρήκαν αφορμή στον τοίχο της Καισαριανής να γεμίσουν τον δικό τους τοίχο με εμπάθεια για το ΚΚΕ και την «ιδιοκτησιακή λογική» του για τους 200 της Καισαριανής, ενώ κάποιοι ήταν τροτσκιστές, «μόνο» 180 - 190 ήταν μέλη του, Ακροναυπλιώτες, κατά άλλους «έγκυρους αναλυτές» 170 ή ακόμα λιγότεροι. Βασικά όσο πάνε και λιγοστεύουν, ίσως τους διαγράφει ο Περισσός μετά θάνατον, γιατί δεν πήραν άδεια να φωτογραφηθούν.

Παράλληλα ξεκίνησε η δύσκολη προσπάθεια της ταυτοποίησης των εικονιζόμενων προσώπων, ενώ υπάρχουν αναλυτικά βιογραφικά για καθέναν από τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές. Το πιο δύσκολο για κάποιους είναι να δεχτούν την κομματική τους ιδιότητα κι ότι ήταν κρατούμενοι της δικτατορίας του Μεταξά, που τους παρέδωσε στις κατοχικές αρχές. Κι ότι οι 200 δεν ήταν τυχαία διαλεγμένοι από τον σωρό, αλλά πρωτοπόρα στελέχη, από το μπλοκ 15 του Χαϊδαρίου, που πρωτοστάτησαν στην αντιστροφή του κλίματος, για να σηκώσουν ανάστημα όλοι οι κρατούμενοι του στρατοπέδου. Και γι’ αυτό ακριβώς τιμάμε ειδικά τους 200 -από τους εκατοντάδες εκτελεσμένους εκείνης της χρονιάς.

Και ενώ η αρχειακή τύχη του υλικού θα κριθεί τις επόμενες ημέρες, οι φωτογραφίες βρίσκονται ήδη στα χέρια και τις οθόνες όλου του κόσμου. Κι ενώ θες να γενικεύσεις για την «κοινοκτημοσύνη του διαδικτύου» και τις πρωτόγνωρες δυνατότητες που μας προσφέρει, έρχονται οι αμφίβολης αισθητικής επιχρωματισμοί και η ετεροντροπή (κριντζάρισμα) για τα κακόγουστα βίντεο που... «ζωντανεύουν τις εικόνες» με τεχνητή νοημοσύνη, να σου χαλάσουν έναν ωραίο συλλογισμό. Κι όταν ο Ρίτσος έλεγε να σμίξουμε με τον κόσμο, να γίνουμε απλοί και να χαμογελάνε οι άλλοι λέγοντας «τέτοια ποιήματα σου φτιάχνω εκατό την ώρα», είχε υπόψη του νοήμονα όντα, που δε θα έκαναν κατάχρηση της ΤΝ, για να καλύψουν το δικό τους κενό.

Πέρα από τη συγκίνηση (που βαραίνει τα μάτια) και τη βλακεία (που βαραίνει το μυαλό), υπάρχει η ουσία. Το ΚΚΕ ζήτησε να παραδοθεί το αρχειακό υλικό στον λαό και τα Μουσεία Εθνικής Αντίστασης, αντίστοιχο αίτημα κατέθεσαν οι Δήμοι Χαϊδαρίου και Καισαριανής, το portal δημοσίευσε την επιστολή του απογόνου ενός από τους 200, με ανάλογο περιεχόμενο, ενώ ο Γόντικας στη χτεσινή εκδήλωση είπε πως θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας, για να τις πάρουμε.

Κι εκεί υπήρχε μια «αντίφαση». Γιατί οι 200 ήταν η απόδειξη πως δεν μπαίνουνε τα όνειρα σε πλειστηριασμό (δεν παίχτηκε η παρτίδα μας ακόμα). Ενώ τα φωτογραφικά τεκμήρια μπήκαν σε δημοπρασία και η τιμή τους ανέβηκε σύντομα σε δυσθεώρητα επίπεδα. Ένα αν-επίσημο κάλεσμα θα ήταν αρκετό για να συγκεντρωθεί μες σε μια μέρα, ένα επαρκές ποσό για να αποκτηθεί το υλικό, το ζήτημα όμως είναι γιατί να νομιμοποιήσουμε με τη συμμετοχή μας μια τέτοια διαδικασία. Δεν μπαίνουν τα τεκμήρια σε πλειστηριασμό...

Βασικά ήταν δουλειά του κράτους να διακόψει τη δημοπρασία, αξιώνοντας να αποκτήσει το υλικό. Και όλως παραδόξως, αυτό ακριβώς έγινε, ενάντια σε κάθε πρόβλεψη -ή τουλάχιστον τη δική μου. Πώς να πιστέψεις ότι ένα κράτος με άκρως δωσιλογικές, αντικομμουνιστικές παραδόσεις θα έκανε μια τέτοια κίνηση -έστω υπό πίεση; Ας του δούμε στην πράξη -με τι όρους θα υλοποιηθεί- και το πιστεύουμε-αποτιμούμε σε δεύτερο χρόνο.

-.-

Μες στο Σαββατοκύριακο κυκλοφόρησε και η διακήρυξη της Κετουκε για τα 80χρονα του ΔΣΕ. Κι ήταν και η επέτειος από το 1ο Συνέδριο της ΚΝΕ, με το συγκινητικό βίντεο (που δεν έχει ανέβει ακόμα, ίσως γιατί φοβόμαστε μην το περιλάβει κανείς με ΤΝ), τα αποσπάσματα από την παρέμβαση του Φλωράκη, την αιώνια Φαραντούρη να καθηλώνει το κοινό ενώ ήταν καθηλωμένη σε μια καρέκλα, τον Γόντικα ως ζωντανό κρίκο της ιστορίας, ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον. Αλλά ούτε ένα γαλάζιο κασκέτο (θα το προσθέσουμε αργότερα με ΤΝ).

Αλλά πόση ιστορία να χωρέσει σε ένα διήμερο και σε ένα κείμενο;

Κίνημα ανίκατο μάχαν

Χτες κάποιοι γιόρτασαν τον Βαλεντίνο με διάφορους ξενέρωτους τρόπους. Αλλά ο πραγματικός έρωτας ήταν μια μέρα πριν, στους δρόμους, εκεί που γεννιέται το πιο δυνατό συναίσθημα και όλα είναι συνειδητά. Ο έρωτας είναι συλλογική υπόθεση, που δε θέλει καταναλωτές αλλά διαδηλωτές-μαχητές και φουντώνει με τις πράξεις μας παρά με κούφια, παχιά λόγια.

Ο έρως τάξεις δεν κοιτά, σπάει όλα τα (κρατικά) δεσμά και φτιάχνει ακατάλυτους (ταξικούς) δεσμούς, λίαν ακατάλληλους για μενσεβίκους, και άκρως ποιητικούς-συμβολικούς: σφυρί καλεί δρεπάνι. Θέλει θυσίες, αλλά σου δίνει την καλύτερη αποζημίωση και σε γεμίζει με πολύτιμες εμπειρίες, ακόμα κι αν νομίζεις πως έχεις καταστραφεί και έμεινες στον άσσο. Είναι ανίκητος στη μάχη, ακόμα κι όταν χάνει επιμέρους μάχες από ζιζάνια και τις ακρίδες που τρων τις σοδειές και διψάνε για κέρδος.

Είναι άμεσος, χωρίς μεσάζοντες και εμπόρους, που καρπώνονται τη διαφορά για τις σοκολάτες και τα λούτρινα, από το χωράφι στο ράφι. Αντέχει στον χρόνο, 55 μέρες στα μπλόκα και το κρύο, και άλλες 20 μακριά απ’ τη θέρμη του συλλογικού αγώνα. Οι κυβερνήσεις πέφτουνε αλλά η αγάπη μένει. Και γιορτάζει κάθε μέρα, με μπλόκα και οδοφράγματα, συνεχίζεται με άλλα μέσα, αέναη ρωγμή στον αραιό ιστορικό χρόνο.

Δεν υπάρχει αντίδοτο γι’ αυτόν -και ας ψέκασαν τα ΜΑΤ τους κτηνοτρόφους για ευλογιά, πριν μπουν στην πόλη-, δεν τον σταματά κανένα εμπόδιο, καμιά καταστολή. Δεν έχει αναστολές και δεν τρομάζει από στολές και καρνάβαλους με κοστούμια που παριστάνουν τους ερωτευμένους με την αγροτιά.

Κι ενίοτε κάνει τους ουρανούς να δακρύσουν -ευτυχώς μερικές ψιχάλες μόνο, που δε χάλασαν τη γιορτή υποδοχής στο Σύνταγμα. Κι αν δεν ήσουν εκεί να βιώσεις την προσμονή και τη συγκίνηση, δύσκολο να χωρέσει η περιγραφή του σε λόγια ή κάποια στιγμιότυπα, πχ με τα μικρά παιδιά, την αυθόρμητη αγάπη τους για τα τρακτέρ, τις κόρνες, πανδαιμόνιο, αναταραχή, υπέροχη κατάσταση -όπως θα έλεγε και ο εκπρόσωπος ενός αγροτικού σοσιαλισμού, που ξέφτισε μάλλον γρήγορα. Μα η σπορά των ζευγάδων δίνει πάντα καρπούς.

Κάποιοι απορούσαν πότε έγινε Λονδίνο η Αθήνα, με τόσες βροχές. Κι άλλοι καμάρωναν πως γίναμε Παρίσι, με τα τρακτέρ στα βουλεβάρτα και τις λεωφόρους του μέλλοντος, να στήνουν μπλόκο στον οδοστρωτήρα της ΚΑΠ, γιατί... no farmers - no life, όπως έλεγε και το σύνθημα στο παρμπρίζ ενός τρακτέρ. 

Κι αν σβήσει ο έρωτας αυτός, τον λόγο μου σου δίνω, θα σταματήσει ο ουρανός να βρέχει στο Λονδίνο, όπως τραγουδούσε μια ψυχή. Και θα ανοίξει ο δρόμος για μια επουράνια έφοδο, λαού θέλοντος και καιρού επιτρέποντος ή και όχι -είμαστε παντός καιρού.

Τι σημειώσεις κράτησε η κε του μπλοκ στο ερωτικό-κινηματικό της ημερολόγιο;

Το σύνθημα «το σύστημά σας γέννησε χασάπη και φραπέ», που πρέπει να έκανε ωραία ρίμα με τον ΟΠΕΚΕΠΕ -αν (το) άκουσα καλά.

Το «αγρότη πολέμα, δε θα σου μείνει στρέμμα». (Πίσω απ’ το ποτάμι) Δεν υπάρχει γη, όπως θα έλεγαν κάποτε στον Βόλγα. Αυτήν που θεωρητικά υπερασπίζεται ο στρατός και οι φαντάροι μας, σαν τον δικό μας που μίλησε στη συγκέντρωση. Κι έτσι βρήκαμε το επόμενο στρατευμένο νιάτο που θα μπει στο στόχαστρο των αρχών και των τρολ, γιατί δε φοβήθηκε να μιλήσει ανοιχτά, ούτε τις καμπάνες -γιατί ξέρει για ποιον χτυπάει η καμπάνα.

Την ίδια στιγμή, βέβαια, κάποιοι από τους παριστάμενους αλληλέγγυους ίσως δε ένιωθαν τόσο άνετα με τις γαλανόλευκες, κάποια αυτοσχέδια πλακάτ και λοιπά εθνικά σύμβολα των αγροτών. Κι αν ήταν οργανωτικά στο χέρι τους, θα έκαναν την Καρυστιανού από την ανάποδη: όχι κόμματα έθνη και πατρίδες, όχι (εθνικά) χρώματα.

Βρήκαν όμως συντροφική παρηγοριά στις εναλλακτικές αγροτικές φιγούρες. Τις αγρότισσες στα τρακτέρ -με ρούχα που θα ζήλευε κάθε φασαίος-, έναν αυτοδιαχειριζόμενο σύλλογο κτηνοτρόφων, τον συνεταιρισμό «Σπάρτακος» απ’ την Κομοτηνή και τις σημαίες του Μαρίνου Αντύπα -κόντρα στο στερεότυπο πως οι αγρότες κατέβηκαν για να παν στον Αντύπα και άλλα σκυλάδικα το βράδυ.

Καμία αμηχανία όμως δε συγκρίνεται με το πολιτικό δράμα ενός «Σεκίτη μόνου (που) ψάχνει» να βρει σημεία επαφής με τους αγρότες. Με ζήλο -και λάθη- πρωτάρη, κάνοντας ως συνήθως παρέμβαση σε ήδη πεισμένο κόσμο -που δεν ήρθε εξαιτίας του ΣΕΚ- χωρίς να πτοείται από τις αδιάκοπες χυλόπιτες, γιατί ξέρει πως έτσι είναι η αγάπη και το κίνημα. Και δεν έχει σημασία αν ζαλίζεις τον έρωτα στο υποψήφιο θύμα, αρκεί να πάρει μια εφημερίδα για να πιάσεις το πλάνο σου.

Αλλά αν πουλάς τον «Σοσιαλισμό από τα κάτω στον μέσο αγρότη, είναι σα να πουλάς ποδήλατο σε ψάρια -για να παραφράσουμε τις παλιές φεμινίστριες. Μπορεί κάποιο να ψαρώσει και να αγοράσει, αλλά δε θα του βρει χρηστική αξία. Κι αν ήταν ο χώρος για χαβαλέ (στο Σύνταγμα), θα ανοίγαμε συζήτηση για τη «σοσιαλιστική, πρωταρχική συσσώρευση» του Πρεομπραζένσκι και της τροτσκιστικής αντιπολίτευσης. 

Αλλά δε φταίει απαραίτητα ο Λέοντας και η περιβόητη υποτίμηση της αγροτιάς για τη δική τους (σεκίτικη) έλλειψη επαφής με το κίνημα και το περιβάλλον γενικώς. Κι αν είχαν στοιχειώδη τέτοια, δε θα έφτιαχναν πλακάτ με το εξώφυλλο του περιοδικού και ένα σκίτσο αισθητικής αντεστραμμένου Παπανίκου, απλά επειδή ήταν ό,τι πιο κοντινό στα αγροτικά είχαν.

Αν είχαν χιούμορ θα διοργάνωναν μπριγάδες στους κάμπους, για εξοικείωση μελών και φίλων, όπως κάτι γκρούπες του Μάη του ’68, που έστελναν φοιτητές-μέλη τους να εργαστούν σε φάμπρικες. (Παρίσι γίναμε). Και αν υπήρχε (κοινωνικό) κράτος, θα φρόντιζε να έχει ειδικά προγράμματα ανταλλαγής Εράσμους (για το εξωκοινοβούλιο και όχι μόνο), ως γνωριμία με έναν νέο λαό και την κουλτούρα του, για να σπάσει το φράγμα της άγνοιας και της αγροτοφοβίας.

Η κε του μπλοκ κράτησε επίσης τα πηγαδάκια για το συνέδριο του ΕΚΑ και τις εργατοπατερικές ανακατατάξεις. Φαντάσου να διαλυθούν και να χάσουν και τη ΓΣΕΕ. Μετά δηλαδή θα καλούμε εμείς στη συγκέντρωση της επίσημης ΓΣΕΕ και θα είναι οι άλλοι διασπαστές; Τα ύστερα του κόσμου...

Κι επίσης, διάφορα στιγμιότυπα και ατάκες από τους ομιλητές -πχ των Μαλγάρων που μας μετέφερε προσωπικά τα χαιρετίσματα του Κώστα του Ανεστίδη, που δεν μπόρεσε να είναι παρών. Και αν δε σας θυμίζει κάτι το όνομα, είναι ο δεξιός αγροτοσυνδικαλιστής με τα χρέη, που έγινε ξαφνικά διάσημος για να ρεφάρει επικοινωνιακά η κυβέρνηση...

Επίλογος, μετά από κάποια ώρα, στον Μπρούκλη (καλαμάδικο που πουλάει σουβλάκια -είναι πάντα ενδιαφέρον να γνωρίζεις νέους λαούς, την κουλτούρα τους, την ορολογία τους για το φαγητό κτλ). Πολύ κοντά στον σταθμό ΗΣΑΠ αλλά και στο μπλόκο της Καλλιθέας.

-Έχουμε πάει μαζί να δεις το μπλόκο στην Μπιζανίου;
-Όχι, δεν έχουμε πάει ποτέ μαζί στους αγρότες.

Χμ, ναι. Λες να βρεθούν κι από εκεί κάποτε ιστορικές φωτογραφίες;

Υστερόγραφο

Η ημερολογιακή καταγραφή τελειώνει εδώ. Αλλά ο επίλογος είναι μια καλή ευκαιρία να στριμώξω εδώ κάποιες παλιότερες σημειώσεις, εν είδει απολογισμού, που δεν πρόλαβαν να ολοκληρωθούν και να μπουν σε άλλο κείμενο.

Οι αγρότες κατάφεραν πολλά. Τα δυο βασικότερα: Να εκθέσουν το κράτος και ένα πολυπλόκαμο σύστημα που ήθελε να τους βάλει στο χέρι, με καρότο και μαστίγιο. Και να διαψεύσουν επανειλημμένα τα προγνωστικά ότι σύντομα θα πήγαιναν σπίτι τους (δε γράφω τις Κασσάνδρες, γιατί αυτή είχε δίκιο).

Έσπασαν τον κοινωνικό αυτοματισμό, την προσπάθεια να τους διασπάσουν, το αφήγημα πως είναι όλοι τους φραπέδες με χρέη και προνόμια, τις διαρροές πως τα μαζεύουν και φεύγουν, το αβάσταχτο στερεότυπο ότι αυτά μόνο στην Ελλάδα γίνονται, τον τσαμπουκά των ΜΑΤ και τον κρατικό αυταρχισμό. Εξέθεσαν κρατούντες και διάφορους τηλεμαϊντανούς, την πηχτή τους άγνοια που ανταγωνίζεται ευθέως το μίσος τους για τον λαό. Είχαν αντοχές, τακτική ευελιξία, επικοινωνιακό χάρισμα. (Μας) έδωσαν ατάκες, στιγμιότυπα, συνθήματα, ελπίδα και ενθουσιασμό, αλλά κυρίως υλικό για σκέψη και προβληματισμό.

Στο τέλος, όμως, η Κασσάνδρα ένιωσε δικαιωμένη. Τα μπλόκα κράτησαν και μετά τις γιορτές, αλλά είχαν ημερομηνία λήξης. Η κυβέρνηση πιέστηκε, εκτέθηκε αλλά ήξερε πως... πίσω από την ΚΑΠ (και τη Μερκοσούρ) δεν υπάρχει γη -ούτε και αγροτιά σε λίγα χρόνια. Έδωσε ψίχουλα στους αγρότες -και τη Mercosur στα μονοπώλια του χώρου. Κι αυτά σε μακρινό μέλλοντα χρόνο -ούτε καν ένα ξύλινο αλογάκι για να τους ξεγελάσει.

Αν μάλιστα πετύχεις την Κασσάνδρα του αριστεροχωρίου, ίσως ακούσεις και άλλα -τετριμμένα ή πιο υποψιασμένα. Ότι δεν κατέβηκαν καν τρακτέρ στην Αθήνα, δε βγήκε ούτε μια απεργία αλληλεγγύης στους αγρότες, ότι έλυσαν τα μπλόκα χωρίς να πάρουν κάτι ουσιαστικό, με κατεβασμένο κεφάλι και ένα άδοξο τέλος που δεν άξιζε στον αγώνα τους.

Και κάπου εκεί σταματούσαν οι πρόχειρες σημειώσεις. Κάποια σημεία είναι πλέον ανεπίκαιρα. Τα τρακτέρ ήρθαν μαζικά στην Αθήνα -χωρίς να δεχτούν τον παραμικρό περιορισμό. Οι αγρότες έφυγαν με ψηλά το κεφάλι και έναν αγώνα που δε σταματά. Και αυτοί που μιλούσαν για απεργία, είχαν αμελητέα παρουσία προχτές, δείχνοντας πως η απεργία είναι πολύ σοβαρό όπλο, για να γίνεται καραμέλα στο στόμα αυτών που δε θα τρέξουν να την οργανώσουν για να πετύχει.

Αυτό που δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι ότι οι κόκκινοι αγροτοσυνδικαλιστές κατάφεραν πολλά πράγματα, λειτουργώντας από την αρχή ως το τέλος ως μειοψηφία, χωρίς να έχουν σε κανένα σημείο τους συσχετισμούς εντός του Πανελλαδικού -ούτε καν για να περάσει η δική τους πρόταση για πανελλαδικό συλλαλητήριο στην Αθήνα, προτού τερματιστούν τα μπλόκα. Όλα τα άλλα είναι κούφια λόγια -που δεν τρέφουν κανέναν έρωτα ή επανάσταση- ή στην καλύτερη ευσεβείς πόθοι.

Και όταν λέμε ότι ένας αγώνας συνεχίζεται με άλλα μέσα -έστω με σκαμπανεβάσματα-, δεν είναι στρίβειν δια του αρραβώνος. Αλλά έρωτας διαρκείας που περνάει τις δικές του φάσεις -απλή συνωνυμία με τη διαρκή επανάσταση του ΣΕΚ και του συναγωνιστή με την αξίνα, ή μάλλον το πιολέ. Παρίσι γίναμε... Άντε και στο δικό μας Πέτρογκραντ.

Υστερόγραφο 2: αν έκρυβαν όλοι μέσα τους ένα ξέσπασμα αλά Παπαθεοδώρου και το έβγαζαν στο αφεντικό τους χωρίς να το φοβούνται, θα ζούσαμε σε έναν διαφορετικό κόσμο, τελείως διαφορετικό.

Σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο, GBL edition pic.twitter.com/fz2bMWcYpL

— dimitris v. (@dimitris1395) February 14, 2026

Ήθελα να ’ξερα δεν ντρέπεσαι...

Τι είναι άραγε ευτυχία; Μην είν’ ο έρωτας, τα λεφτά και τα ταξίδια; Μην είναι οι μικρές στιγμές που περνάν και χάνονται και δε φτιάχνουν ποτέ αθροιστικά μια μέρα να μετράει σαν μήνας; Μην είναι κάτι πιο βαθύ που με οργανώνει; Η ομορφιά της οργανωμένης πάλης και του συλλογικού αγώνα -καταταγείτε, μας έλεγαν; Μην είναι άπιαστο όνειρο που πρέπει να το προσγειώσουμε στη γη, να προσαρμοστεί στα δεδομένα; Μην είναι τελικά μια κατάσταση απάθειας, όπου δεν επιθυμείς πολλά και δεν απογοητεύεσαι;

Δεν έχω ιδέα, αλλά χρειαζόμουν μια εισαγωγή για το εξής. Ευτυχία ίσως είναι να έχεις ελεύθερο χρόνο για οργανωμένο αγώνα και να αναλάβεις μαζί με άλλους σφους έναν επικουρικό ρόλο, πχ να φτιάχνεις κλίμα κάτω από από αναρτήσεις στο διαδίκτυο ή ακόμα καλύτερα δια ζώσης, ενάντια στον ξετσίπωτο ταξικό εχθρό. Να συμπυκνώνεις την ιερή αγανάκτηση και τη συσσωρευμένη οργή σε συνθήματα και ατάκες, που μιλάνε στην καρδιά του απλού κόσμου, ακόμα και αμύητων, και να είσαι δίπλα στο Λαϊκό Στρώμα, για να ξεφωνίσεις πχ έναν εργατοπατέρα.

-Καλά, δεν ντρέπεστε; Τσίπα δεν έχετε;

Όχι δεν έχουν, ασφαλώς και δεν ντρέπονται, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας, ούτε θα σταθεί εμπόδιο στην ευτυχία μας και τις μικρές στιγμές που (δεν) την εξασφαλίζουν. Όπως το πρόσφατο συνέδριο του Εργατικού Κέντρου στην Αθήνα.

Μα δεν ντρέπονται τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και της ΝεΑΡ που ήταν μια αγκαλιά με τον Παναγόπουλο στη ΓΣΕΕ και κάνουν τώρα τους τραυματίες που έπεσαν απ’ τα σύννεφα, ζητώντας υποκριτικά την παραίτησή του;

Δεν έχουν τσίπ(ρ)α οι Συριζαίοι συνδικαλιστές, που είχαν χωρίσει τα τσανάκια τους στο προηγούμενο συνέδριο του ΕΚΑ, τάχα για λόγους αρχής (=εξουσίας), αλλά τώρα ενώθηκαν εσπευσμένα, γιατί δε θα έβρισκαν ούτε την ψήφο τους και θα έχαναν την έδρα στο ΔΣ -τη μόνη αρχή που τους ενδιαφέρει;

Δεν έχουν στάλα φιλότιμο οι εργοδοτικοί του Σκλαβενίτη που άφησαν το καμένο χαρτί του ΣΥΡΙΖΑ και έβαλαν τα ρούχα τους αλλιώς, ως κολαούζοι του Ανδρουλάκη και του ΠΑΣΟΚ; Δεν αισθάνονται ντροπή που ανεβάζουν τη σατιρική επιχείρηση «καθαρά χέρια», σε διάκριση -υποτίθεται- με τα βρώμικα του Παναγόπουλου και λοιπών εργατοπατέρων, με τους οποίους ήταν μέχρι χτες σύμμαχοι; Δεν ντρέπονται να είναι μαζί με τον εργοδότη -εργατοπατέρα Καραγεωργόπουλο, που θέλει να γίνει ο επόμενος Παναγόπουλος και βρήκε ευκαιρία να ξαναβγεί στον αφρό;

Δεν ντρέπονται λίγο να ανεβάζουν τη φαρσοκωμωδία των δύο ΠΑΣΚΕ, δηλαδή των «καλών Πασόκων» που χωρίζονται από τους κακούς, γιατί δεν τα βρήκαν στη μοιρασιά; Δεν κοκκινίζουν ούτε λίγο στο πλαίσιο της άμιλλας ποιος στηρίζει πιο πολύ τη ΝΔ του Μητσοτάκη; Οι Παναγοπουλικοί που έκαναν συνέδριο με την υψηλή προστασία των ΜΑΤ και ξεπληρώνουν το γραμμάτιο με απεργιακή απεργία -ακόμα και στην επέτειο των Τεμπών- ή τώρα με το νομοσχέδιο που βάζει ταφόπλακα στις συλλογικές συμβάσεις; Ή μήπως η ΠΑΣΚΕ του Ανδρουλάκη και του επίσημου ΠΑΣΟΚ που ψηφίζει τα μισά και βάλε νομοσχέδια της κυβέρνησης στη Βουλή;

Δε νιώθουν ξεφτίλα να τους αδειάζει η αδειασμένη ΔΑΚΕ, ως επίσημη απατημένη, που χρεώνει τον Παναγόπουλο -και άλλους Πασοκάνθρωπους- στην κυβέρνηση; (Και κατέβηκε και αυτή διασπασμένη, για τους δικούς της λόγους -πάντα από θέση αρχής).

Δεν ντρέπονται να οργανώνουν συνέδρια τύπου ριάλιτι ή televoting στη Γιουροβίζιον; Να ξεκινάνε την πρώτη μέρα οι εργασίες στο Νοβοτέλ και να μη γεμίζουν ούτε ταξί, όπως είπε και ένας δικός τους -βαθιά στιγμή αυτογνωσίας; Και εμείς, σα δε ντρεπόμαστε λίγο που τους βλέπουμε να υποφέρουν και χαιρόμαστε;

Δεν ντρέπονται, γενικώς, να αλλάζουν σαν τα πουκάμισα θέσεις και παρατάξεις, για να συμμαχήσουν μετά, σαν κοινοπραξία με μαγαζάκια; Στην τελική, δε χαλάνε οι φιλίες τα συμφέροντα για μια παράταξη, ρε μ-λ-κα. Και δεν ντρέπονται όλοι αυτοί μαζί να τα βρίσκουν εναντίον της ΔΑΣ για να την αποκλείσουν από το προεδρείο, ενώ είναι η πρώτη παράταξη;

Καλά, δε νιώθει ίχνος ντροπής ο πυγμάχος συνδικαλιστής που έφυγε καταγγέλλοντας το κακό ΠΑΜΕ και τώρα γίνεται «αριστερό κροσέ» -όπως λέει το Λ.Σ.- στο ψηφοδέλτιο του Παναγόπουλου; Δε νιώθει να ξεφτιλίζεται όταν παίζουν μπουνιές οι πράξεις του με τα παχιά του λόγια; Και δε ντρέπονται καθόλου όσοι τον έκαναν σημαία ευκαιρίας για να χτυπήσουν το ΚΚΕ; Ή αυτοί που συνεχίζουν ακάθεκτοι στον βούρκο, ανακαλύπτοντας χαμένα σωματεία (για το ΠΑΜΕ) δίπλα στη χαμένη Ατλαντίδα, ή δεκάδες συνδικαλιστές και εργατικά στελέχη που αποχώρησαν «ηχηρά»; Δεν ίδρωσε ούτε λίγο το αυτί τους, όταν ο προηγούμενος ήρωάς τους έκανε κομπρεμί με τη ΔΑΚΕ; Και ως πότε θα βγάζουν από την κοιλιά τους σενάρια για όσα τρομερά και φοβερά έγιναν στο 22ο Συνέδριο (όχι του ΕΚΑ).

Δεν ντρέπονται λίγο και όσοι ρίχνουν ανέξοδες απεργιακές κορόνες, χωρίς να τρέχουν ποτέ ουσιαστικά να τις οργανώσουν, για να είναι μαζικές; Ή όσοι κανακεύουν κινηματικούς ήρωες και παραγοντίσκους, που κλείνουν μυστικά ραντεβού με υπουργούς για να διευθετήσουν ζητηματάκια;

Αλλάζουμε κατηγορία.

Δεν ντρέπονται καθόλου όσοι λένε πως η τήρηση του διεθνούς δικαίου -για όσους βρίσκονται στη θάλασσα- θα έδινε λάθος μήνυμα; Και όσοι υποστηρίζουν χωρίς προσχήματα τις επαναπροωθήσεις και τον μισανθρωπισμό; Δεν έχουν ίχνος τσίπας (και ανθρωπιάς) αυτοί που ευγνωμονούν τους λιμενικούς που μας προστατεύουν αλλά δε δείχνουν καμία συμπόνοια στης γης τους κολασμένους; Δεν ντρέπονται όσοι καλλιεργούν συνειδητά τον καθημερινό φασισμό και μας τον πετάνε κατάμουτρα στις οθόνες -και όχι μόνο;

Δεν ντρέπονται να λένε παραμύθια για αγρίους (και ρατσιστές) ότι ένα φουσκωτό επιχείρησε να διεμβολίσει το σκάφος του λιμενικού; Δεν έχουν ίχνος τσίπας τα κανάλια που φτιάχνουν γραφικά που αναπαριστούν το ψέμα τους, μήπως και το πιστέψει κανείς; Δεν έχει ίχνος φιλότιμο ο καπετάνιος που λέει πως δεν κράτησε χειρόγραφη αναφορά (για την «επίθεση» που δέχτηκε το σκάφος του), γιατί είχε χτυπήσει το χέρι του, ενώ γράφει με το άλλο; Δεν ντρέπονται καθόλου που δεν ντρέπονται, ενώ ντράπηκε για λογαριασμό τους η ντροπή και τα ψέματα που λένε;

Δεν ντρέπονται καθόλου όσοι εντοπίζουν-περιορίζουν το πρόβλημα σε μια κυβέρνηση; Οι θιασώτες της ελευθερίας και των ευρωπαϊκών ιδανικών, που κάνουν γαργάρα την πολιτική της ΕΕ και το ιδανικό μιας ηπείρου-φρούριο; Ή όσοι προσκυνούν το ΝΑΤΟ, αλλά δε λένε κουβέντα για τις βάσεις του πολέμου, που φέρνουν με μαθηματική ακρίβεια μάχες, νεκρούς, προσφυγιά και δυστυχία;

Καλά, δεν ντρέπονται οι κρατούντες να περιστοιχίζονται στις συνεντεύξεις τύπου από πορτατίφ με ραβασάκια και γραμμένες ερωτήσεις; Δεν ντρέπονται να φιμώνουν ή να απειλούν όποιον τολμά να ξεφύγει από τον κανόνα -ή δεν ευθυγραμμίζεται αρκετά; Δεν ντρέπονται να τραμπουκίζουν, στα χνάρια του Τραμπ, και να χτίζουν συνειδητά ένα σκληρό προφίλ άτεγκτου Δαπίτη -που πιάνει πάντα στο κοινό τους και όσους γκαβλώνουν με φασισμό ή εξουσία;

Και τα πορτατίφ δεν κοκκίνισαν ούτε λίγο (με κάποιο αμπαζούρ έστω); Δεν έχουν ούτε κόκκο αξιοπρέπειας να σηκωθούν να φύγουν, σε ένδειξη διαμαρτυρίας, αλληλεγγύης και άλλες τέτοιες περίπλοκες έννοιες που δεν περιλαμβάνει το λεξιλόγιό τους; (Σα να μιλάς σε έναν υπολογιστή και να τους λες: 2).

Όχι, αυτοί δεν ντρέπονται ούτε λίγο. Δεν ιδρώνει το αυτί τους. Και όσο δε συναντούν αντιστάσεις, αποθρασύνονται. Το θέμα είναι τι κάνει η άλλη πλευρά. Και αν άκουσε-κατάλαβε ποτέ τι λέει εκείνος ο στίχος: ντροπή στον εργάτη, στον σκλάβο ντροπή, στο αίμα αν δεν πνίξει μια τέτοια ζωή. Κι αν δεν την πνίξουμε εμείς, θα πνιγεί η δική μας από τα κέρδη τους, που στάζουν αίμα.

Υστερόγραφα

Δεν ντρέπονται να μιλάνε για τα δικαιώματα των εμβρύων αλλά να λένε εισβολείς τις γυναίκες που απέβαλαν;

Δεν ντρέπεται λίγο να επιδιώκει με τόσο ζήλο το viral για να γίνει κινηματικός ήρωας;
Και δεν ντρέπονται όσοι έχουν ανάγκη από ήρωες και τους αναζητούν διαρκώς-μανιωδώς;

Αλλά δεν είναι η στιγμή να εξετάσουμε αυτά τα ερωτήματα, που θα έλεγε και μια ψυχή -που σίγουρα δεν ντρέπεται καθόλου.

Το Παναγκόπ

Κοίτα να δεις τώρα τι είπαν για τον πρόεδρα. Ότι καταχράστηκε, λέει, χρήματα. Δηλαδή, κάπου έλεος, κανείς σεβασμός. Στο τέλος θα τον πουν και εργατοπατέρα. Ρε άντε, πηγαίνετε από εδώ...

Λίγες περιγραφές είναι πιο εύστοχες από τον χαρακτηρισμό «συνδικαλιστική μαφία» για την ηγετική κλίκα της ΓΣΕΕ. Τηρουμένων των αναλογιών, η αποκαθήλωση του Παναγόπουλου επειδή καταχράστηκε ευρωπαϊκά κονδύλια -κάτι που δεν αφορά το βασικό του πεδίο δράσης ως εργατοπατήρ- είναι κάπως σαν τη σύλληψη του Αλ Καπόνε για λόγους φοροδιαφυγής.

Όπα, μισό λεπτό. Υπάρχουν τρεις ενστάσεις.
Να τις ακούσουμε.
-Συγκρίνεις τον Παναγόπουλο με τους μαφιόζους; Τι υπονοείς δηλαδή; Μίλα καθαρά κε του μπλοκ.
Τώρα που διασαφηνίστηκε, ας δούμε και τις επόμενες.

Μα ο Παναγόπουλος δεν έχει καταδικαστεί, ούτε καν συλληφθεί για την ακρίβεια. Παρακάμπτουμε δηλαδή το τεκμήριο αθωότητας;

Αυτό μπορούμε να το ρωτήσουμε σε όσους δέσμευσαν τους τραπεζικούς του λογαριασμούς. Ή στους... συντρόφους του στο ΠΑΣΟΚ που τον έθεσαν εκτός κινήματος, με συνοπτικές διαδικασίες, αντί να του συμπαρασταθούν σε μια δύσκολη στιγμή, στην οποία μπορεί να είχε βρεθεί ο καθένας τους.
Ο αναμάρτητος Πασόκος πρώτος τον λίθο βαλέτω.

Βασικά το τεκμήριο αθωότητας το χάνεις από τη στιγμή που είσαι στέλεχος του ΠΑΣΟΚ -και ας έχει μείνει τόσα χρόνια μακριά από την κουτάλα της εξουσίας. Αν φτάσουν στο σημείο να σε διαγράφουν κιόλας, για να μην κολλήσουν τη δική σου ρετσινιά, είσαι χαμένος από χέρι και απλώς σε αφήνουν να βουλιάξεις μόνος σου.

Και για τι άλλο να τον διέγραφαν δηλαδή; Επειδή στηρίζει ανοιχτά τη ΝΔ, πχ για τις συλλογικές συμβάσεις; Και το ΠΑΣΟΚ στη Βουλή το ίδιο ακριβώς κάνει.
Από την άλλη η ΝΔ έχει ενσωματώσει το μισό εκσυγχρονιστικό ΠΑΣΟΚ, ενώ σε κάποιους κλάδους στηρίζει περίπου ανοιχτά την ΠΑΣΚΕ αντί της ΔΑΚΕ, πχ στο ΥΠΠΟ, με τον αμαρτωλό Τσακοπιάκο και τα δικά του αντίστοιχα έργα -εντάξει τώρα, καταχράστηκε μερικά εκατομμυριάκια.
Μαζί σου η τύχη κληρώνει...

Και η τελευταία ένσταση;
Μα, δεν είχαμε κάποια αποκαθήλωση του Παναγόπουλου -από τη ΓΣΕΕ τουλάχιστον.

Ασφαλώς όχι. Ο Παναγόπουλος είναι θεσμός, ανώτερος από ΠτΔ, διακοσμητικά αξιώματα και άλλες εφήμερες θέσεις σε αυτόν τον μάταιο κόσμο. Αέρας είναι η ζωή σε έγχρωμο μπαλόνι, όπως τραγουδούσαν στο «Κλεφτρόνι και Τζέντλεμαν». Οι κυβερνήσεις πέφτουνε, αλλά ο Ψάλτης Παναγόπουλος μένει. Είναι καθεστώς, ενεστώς, πανάρχαιο παρελθόν και μέλλον, έξω από τον χρόνο.

Θυμάται κανείς πώς ήταν ο κόσμος πριν τον Παναγόπουλο πρόεδρα; Ένας άλλος κόσμος (που ήταν εφικτός). Δεν είχαμε μνημόνια. Ο Γιώργος ο Πετρόπουλος ήταν στον Ριζοσπάστη και ο Γιώργος ο Μπαρτζώκας στην Ολύμπια (Λάρισας). Η Ολύμπια Λιουμπλιάνας δεν είχε συγχωνευτεί με την Τσεντεβίτα. Και ο Γιώργος ο Βασιλακόπουλος ήταν πρόεδρος της ΕΟΚ -που δεν ήταν ίδιο συνδικάτο με το ΝΑΤΟ. Αλλά ακόμα και αυτός εξέπεσε από τη θέση του. Ο Γιάννης ο Παναγκόπ όχι.

Αυτό όμως μπορεί να αλλάξει. Δεν ήταν τυχαία η καταγγελία, ούτε αυτός που την έκανε. Πριν τα σπάσουν -συμβαίνουν και στις καλύτερες φαμίλιες της Σικελίας-, ο Καραγεωργόπουλος προαλειφόταν για διάδοχος. Ύστερα βγήκαν τα μαχαίρια (μεταφορικά μιλάμε, οι Μαφίες στις μέρες μας καθαρίζουν με πιστόλια) και τέθηκε στο περιθώριο. Αλλά δεν είχε πει την τελευταία του λέξη. Τέτοιοι αγωνιστές με ιδανικά δεν παραιτούνται ποτέ από τον αγώνα.

Μια ματιά στο βιογραφικό του Γιάννη Παναγκόπ μας δείχνει την «αδιάληπτη -sic- αγωνιστική του πορεία». Οι αγώνες του ξεκίνησαν το ’74, είναι συνομήλικοι της Μεταπολίτευσης, συμμετείχε όμως «ως δημοκράτης» και στην πτώση της Χούντας. Ενίσχυσε την ενότητα, τους θεσμούς της αγοράς εργασίας, αντιμετώπισε με αλλεπάλληλες κινητοποιήσεις την ανεργία και τα Μνημόνια, έκανε προσφυγές στα διεθνή όργανα, δρομολόγησε νέες δομές έρευνας και κατάρτισης (είναι και μαρτυριάρης...). Κι αν ψάχνετε για κάποιο φωτογραφικό ντοκουμέντο από αυτήν την πλούσια αγωνιστική πορεία, θα βρείτε μόνο μια εικόνα του από κάποιο Συνέδριο της ΓΣΕΕ, με φόντο τις σημαίες του ΠΑΜΕ. Ό,τι πιο κοντινό έχει ζήσει ποτέ σε εργατικούς αγώνες, ο Παναγκόπ.

Ένσταση πάνω στην ένσταση: Πόσοι αγανακτισμένοι από την επανεκλογή του Κουτσούμπα αγανάκτησαν με την 20ετή θητεία του Παναγόπουλου, που έχει καρφωθεί με ταβανόπροκες στην καρέκλα του για να μην την χάσει; Να μια ωραία εισαγωγή στη θεωρία των συνόλων και τον κόσμο των φανταστικών (ανύπαρκτων) μεγεθών, σαν τους τίμιους Πασόκους και τους εισβολείς-πρόσφυγες.

Είναι πραγματικά δύσκολο να επιλέξεις την καλύτερη αντίδραση στην αποκαθήλωση του Παναγόπουλου -θα γινόταν και ωραίος πίνακας για ντεκόρ, στα γραφεία της Πατησίων. Έχουμε όμως δύο πολύ δυνατά φαβορί. Αυτούς που στήριζαν τη διοίκηση του Παναγόπουλου και τώρα ξιφουλκούν εναντίον του -λες και εκλεγόταν μόνος του ή φύτρωσε στην καρέκλα, σαν αγριόχορτο. Και αυτούς που πήραν μια βαθιά ανάσα αξιοπρέπειας -για να αντέξουν τη σαπίλα- και θυμήθηκαν το τροπάρι «ούτε ΠΑΜΕ, ούτε ΓΣΕΕ» -ο τόνος στη λήγουσα, Παμέ, για να βγαίνει η ρίμα και το μέτρο. Όπου δεν ξέρεις αν πρέπει να γελάσεις με το περιεχόμενο ή τον τόνο. Σε κάθε περίπτωση, η γελοιότητα δίνει τον τόνο. Άλλη μια βαθιά ανάσα και συνεχίζουμε...

-.-

Σε άλλα νέα. Ο δημοσιογράφος Μάριος Διονέλλης καταγγέλλει την απόλυσή του από την Εφημερίδα των Συντακτών. Ένα ιδιαίτερο παράσημο στη διαδρομή του, καθώς ο βασικός λόγος ήταν το ελάττωμά του να λέει ανοιχτά την άποψή του. Πχ για την «απροκάλυπτη (σε σημείο αναξιοπρέπειας) στήριξη της εφημερίδας προς τον Αλέξη Τσίπρα», και μια συνέντευξη-πλυντήριο του Εξάρχου του «Άκτορα». Εντάξει, ο έρωτας της ΕφΣυν για τον Τσίπρα δεν είναι καινούριος, ούτε κρύβεται. Το νεότερο στοιχείο είναι η μηδενική ανοχή της καλής εφημερίδας στην αντίθετη άποψη.

Κοίτα να δεις τώρα... Γίνονται απολύσεις στην ΕΦΣΥΝ; Μα ναι, αφού δεν είναι πια νησίδα αυτοδιαχείρισης, την αγόρασε ο Μελισσανίδης. Δε θα συνέχιζε, όμως, την ίδια συνταγή της ανεξάρτητης, μαχόμενης δημοσιογραφίας -έστω με κάποιους εργοδοτικούς περιορισμούς; Του πολυφωνικού τραγουδιού -αρκεί να τραγουδάς για τον σκοπό του αφεντικού; Και της παλιάς γραμμής της αυτο-διαχείρισης (του συστήματος);

Ανοίγω μια παρένθεση, για να εκτονώσω μια σειρά πειρασμούς. Τον πειρασμό να σχολιάσω τα όρια της «αυτοδιαχείρισης» -ιδίως στα ΜΜΕ. Ή αυτούς που εγκαλούσαν το αναγνωστικό κοινό για την αποτυχία του εγχειρήματος (με τον ίδιο ζήλο που εγκαλούσαν κάποτε το εκλογικό σώμα για τα αδιέξοδα του ΣΥΡΙΖΑ). Ή πόσο δημοκρατικά είναι τα ΜΜΕ -ακόμα και τα «εναλλακτικά»- στις μέρες μας. Και πόσο αριστερό-ελπιδοφόρο είναι το εγχείρημα του Αλέξη, προτού καν ξεκινήσει...

Αλλά ο πιο μεγάλος πειρασμός για σχολιασμό είναι ένα άλλο σημείο από το κείμενο του Διονέλλη. Οι «συμβουλές» που του έδωσε ο πολιτικός αρχισυντάκτης της εφημερίδας, Γιώργος Πετρόπουλος: να κοιτά τη δουλειά του και να γράφει για τον ΟΠΕΚΕΠΕ (με ειρωνεία και υποτίμηση). Και ότι το ίδιο άτομο έκοψε το ρεπορτάζ του Διονέλλη για την πηγή των νομιμοποιημένων αρχαίων ευρημάτων της οικογένειας Μητσοτάκη!

Βρέθηκαν, είναι η αλήθεια, κάποιοι να με προειδοποιήσουν, να προσέχω με ποιους μαλώνω γιατί, όπως ακούγεται, ο Πρόεδρος έχει «αυτιά και μάτια» παντού μέσα στην εφημερίδα... Και σήμερα αποδεικνύεται πως είχαν δίκιο, καταλήγει ο δημοσιογράφος.

Κοίτα να δεις! Γίνονται τέτοια πράγματα στην «Εφημερίδα των Συντακτών»; Την εφημερίδα της (κεντρο)Αριστεράς, που σηκώνει το λάβαρο της σκληρής αντιπολίτευσης και του ανένδοτου αγώνα για να φύγει το σόι και το καθεστώς του; Και πώς εξηγούνται όλα αυτά; Έχουμε τακτική διείσδυση από πράκτορες της 5ης Φάλαγγας -που έχουν για ξεκάρφωμα τις σημαίες του ηρωικού (1)5ου Συντάγματος; Ή μήπως θα βρούμε την απάντηση, ακολουθώντας το αγγλοσαξονικό ρητό, δηλαδή τα χρήματα και τον εργοδότη; Και δεν εννοώ τον Μελισσανίδη...

Ο συνήθως λαλίστατος Πετρόπ, που δεν αφήνει να πέσει τίποτα κάτω, έδωσε μια ολοκληρωμένη ΜΗ-απάντηση στον τοίχο του. Όπου λέει σε μια έκλαμψη αυτογνωσίας πως ξέρει τι σημαίνει να είσαι απολυμένος αλλά αυτό δε δίνει σε κανέναν το δικαίωμα να προσπαθεί να σπιλώσει και να συκοφαντήσει τους άλλους.
Μας αφήνει όμως τελικά με την απορία. Τι είναι πιο αστείο; Ότι έχει πείσει την αυλή του πως είναι κομμουνιστής; Ή ότι έχει πείσει τους αναγνώστες της ΕφΣυν πως είναι μπροστάρης στον αγώνα να πέσει το Μητσοτάκ και η πολιτική του;

-.-

Κι ένα υστερόγραφο για την Καρυστιανού. 

Που κάποιοι την αποθέωναν, σαν πρόσωπο, και τώρα την σταυρώνουν -πολιτικά-, γιατί αγνοούσαν πως κάθε τι προσωπικό είναι και πολιτικό. Ακόμα και το πολιτικό προσωπικό της τάξης που μας κυβερνά. Και τώρα την χρειάζονται σαν μέτρο σύγκρισης, απλώς για να την κατακεραυνώνουν, δείχνοντας πόσο αριστεροί είναι οι ίδιοι, παρά την πολλοστή πτώση τους από το ροζ συννεφάκι.

Όσο για την Καρυστιανού, μια μάνα που παλεύει να δικαιωθεί το παιδί της, και μιλάει για τα δικαιώματα του εμβρύου, αλλά θεωρεί εισβολείς «της γης τους κολασμένους» και τις εγκύους που απέβαλαν εξαιτίας της επαναπροώθησης, ίσως πρέπει να αλλάξουμε κάπως την αρχή της Διεθνούς. Να το κάνουμε πχ «εμπρός της γης οι εισβολείς», που κάνει και ρίμα.

Αλλά ο φασίζων μισανθρωπισμός δεν προσφέρεται για χαβαλέ. Ίσως σε κάποια άλλη ανάρτηση, με άλλο ύφος.

Κόμματα, πίστη και δίσκοι Νίκου Μπίστη

Ο Ιανουάριος έχει ετυμολογική ρίζα από έναν θεό των Ρωμαίων, του διπρόσωπου (σα να λέμε δικέφαλου) Ιανού. Απέξω δίνεις ευχές για «καλή χρονιά» και μέσα σου τρέμεις όλα αυτά που θα γίνουν -για σένα χωρίς εσένα. Κι αν η αρχή μάς προϊδεάζει για τη συνέχεια, μες στο ’26 θα τρέχουμε να βρούμε το κοντινότερο καταφύγιο. Ως τότε, μερικές σημειώσεις για τον μήνα που έφυγε.

Αν ήμουν περσόνα του ΦΒ -μακριά από μας- και κατά φαντασίαν διαδικτυακός ινφλουένσερ, με εκατοντάδες επιρροές -πώς είναι οι μαζικοί σφοι; καμία σχέση-, θα μοιραζόμουν υποχρεωτικά με το «κοινό» μου (με το οποίο μας δένουν οι πλούσιες εμπειρίες και οι γαμάτες απόψεις μου) το δικό μου βίωμα με τον Παπαδάκη και τα (ούτε καν) 15 λεπτά δημοσιότητας στην εκπομπή του.

Κάπου στις αρχές του αιώνα μας, τα ηρωικά και μοναχικά (σαν Λούκι Λουκ) ΜΜΕ του ΑΠΘ έχουν κατάληψη για το κτιριακό και μια ετοιμόρροπη έδρα στην παραλία, το εξίσου ηρωικό Μανδαλίδειο που έχει χαρακτηριστεί κόκκινο για τους σεισμούς που μέλλονται να έρθουν -μη πολιτικά μιλώντας.

Ο δεξιός αντιπρύτανης πετάει ειρωνικά μια χοντράδα, στο κλασικό ύφος της εξουσίας, που θα γινόταν viral στην εποχή των ΜΚΔ και τράβηξε την προσοχή των καναλιών. Τα χρόνια έχουν περάσει, δε θυμάμαι ακριβώς ποια ήταν η ατάκα, αλλά θα επινοούσα κάτι ωραίο, χάριν του κοινού και των likes, πχ: αν δεν έχουν κτίριο, ας κλείσουν τουλάχιστον Airbnb, κι ας μην υπήρχαν τότε. Τάδε έφη Αντουανέτα Αντωνόπουλος.

Προκαλεί αναβρασμό και ανακαλεί, αλλά είναι αργά για να το μαζέψει και έτσι καταλήγουμε στα μαρμαρένια αλώνια της πρωινής ενημερωτικής ζώνης. Πρώτο ημίχρονο στον Παπαδάκη, έξω από το ετοιμόρροπο κτίριο, δεύτερο στον Λευκό Πύργο -με άλλο φοιτητικό κλιμάκιο- στον Αυτιά, που είχε καλεσμένη την Μαριέττα Γιαννάκου (τις καταλήψεις άκου) στο στούντιο του ALPHA -του Κοντομηνά, με τον «κυρίαρχο των 8» και την Αννούλα του χιονιά στη φράντζα, προ στέκας και Αμφίπολης.

Εμείς θέλουμε δεσμεύσεις για λύση στο κτιριακό, ο Αντωνόπουλος να πει «δεν ήταν αυτό που νομίζετε», τα κανάλια να τον γλεντήσουν πριν περάσουν στο επόμενο θέμα και η υπουργός να δείξει πως όλα είναι λυμένα. Δεν ήταν δύσκολο να ρισκάρεις μια πρόβλεψη για τον τελικό νικητή.

Τέταρτο έτος, εργαστήριο τηλεόρασης. Οι τελειόφοιτοι της Δημοσιογραφίας μαθαίνουν (επιτέλους) να χρησιμοποιούν τον τηλεοπτικό εξοπλισμό και πώς να στήσουν μια εκπομπή. Αυτό που είναι εκτός διδακτέας ύλης είναι ο αμείλικτος, τηλεοπτικός χρόνος και το βασικό καθήκον του παρουσιαστή: να πάει την κουβέντα εκεί που θέλει και να μην αφήσει κανέναν να πει αυτό που σκέφτεται. Πάνελ είμαστε, όχι γενική συνέλευση με επίδικα.

Ε, ναι. Προφανώς δεν είχα την εμπειρία να νικήσω τον Παπαδάκη. Εδώ ήθελε (κουτο)πονηριά, ταλέντο ηθοποιού -για να παίξει καλά τον ρόλο- ή μάνας στον πάγκο της λαϊκής -για να αφήσουν τα σάπια- και κόλπα ζόρικα που κάνουν στις Ινδίες ή στα μπλόκα της αγροτιάς, όπου σπάει των ΜΜΕ ο τσαμπουκάς.

Τα χρόνια έχουν περάσει πια, όπως λέγαμε. Το μόνο που θυμάμαι -από παιδί μικρό- ήταν πως μύριζε θάλασσα (ή ό,τι άλλο μυρίζει ο Θερμαϊκός τέλος πάντων) και δεν μπήκα ποτέ στο ζουμί που μας έκαιγε. Τουλάχιστον με «άφησαν να μιλήσω», σε αντίθεση με το άλλο κλιμάκιο στον Λευκό Πύργο, που βγήκε για λίγο στις καθυστερήσεις χωρίς ήχο, φόντο στο πλάνο της Γιαννάκου -σαν καρτ-ποστάλ- που έλεγε πως όλα ήταν λυμένα και το μαθαίναμε πρώτοι σε ζωντανή μετάδοση, πριν εξαφανιστούμε από το πλάνο. Ούρααα, θυελλώδικα χειροκροτήματα, ουρανομήκεις επιδοκιμασίες! Και τι καλός άνθρωπος ο Αυτιάς, που δίνει λύσεις για όλους. Πάλι καλά που δεν άνοιξε διάλογο με τη φωτογραφία μας -συμβαίνουν αυτά στον σάπιο, μαγικό κόσμο της τηλεόρασης.

Αλλά εμείς λέγαμε για τον Παπαδάκη. Για τον οποίο διάβασα συγκινητικά σχόλια και αποχαιρετισμούς (στις παιδικές μας αναμνήσεις), όχι μόνο για τα αθλητικά πρωτοσέλιδα πριν φύγουμε για μάθημα, αλλά για το καθάριο βλέμμα του, το φιλανθρωπικό του έργο, τις δουλειές που έκανε σαν μικρός λεπτομέρειες, ένας από μας -και ας ξεχώριζε από εμάς. Από όλα αυτά, κρατάω μόνο ότι επέλεξε την καύση στη Ριτσώνα (όπως και ο Χρ. Πολίτης), φέρνοντας αμηχανία στο τηλεοπτικό του ποίμνιο. Και ότι ήταν της γενιάς της Αλλαγής, μουστάκι ΠΑΣΟΚ, οπότε πήγαινε με όλα (δεξιά και αριστερά) και ήξερε να κρατά ισορροπίες, πχ όταν καλούσε τον ΓΓ, σε αντίθεση με τις νεότερες φιλελέ φουρνιές, της ηγεμονίας των μετακλητών, όπου θεωρούνται «εναλλακτικές» η Γιάμαλη και η Τζίμα, με την επιθετικής της ειρωνεία -πχ για τους αγρότες και το «πολιτικό παιχνίδι» που παίζουν.

Δεν παραγράφω ότι κανείς δεν άντεξε στη σκιά του να παίζει τη γλάστρα. Ή ότι ήταν (;) «δάσκαλος» για μπουμπούκια σαν τον Αυτιά, την Τατιάνα και τον Χίο, που ξεκίνησε ως αθλητικός σχολιαστής (!) από την εκπομπή του, πριν βρει την κλίση του και πιο κερδοφόρες δραστηριότητες.

Και δεν ξεχνάω ότι η τηλεόραση είναι ένα σκληρό, απάνθρωπο μέσο, που δεν αφήνει πολλά περιθώρια για ευαισθησίες και καλούς ανθρώπους. Οι πρώτες, όταν βγαίνουν στο γυαλί, είναι προκάτ και για τα νούμερα. Οι δεύτεροι μένουν κατά κανόνα πίσω από το γυαλί. Κι ό,τι μπαίνει στα σπίτια μας είναι ο καθημερινός φασισμός και η φωνή της εξουσίας. Αυτό είναι το μόνο ηθικό δίδαγμα.

Τι απέγιναν όμως οι ήρωες της ιστορίας μας;

Ο Αυτιάς έγινε ευρωβουλευτής. Ο αντιπρύτανης και η Μαριέτα είναι μακαρίτες -κάνοντας πολλούς χαιρέκακους φοιτητές να σκεφτούν μεταφυσικά ότι έπιασαν τόπο οι κατάρες τους.

Οι περισσότεροι απόφοιτοι του Τμήματος δεν ασχολήθηκαν ποτέ επαγγελματικά με τη δημοσιογραφία, που ζούσε τη δική της κρίση, ήδη πριν την κρίση. Η Σία και μερικοί ακόμα είναι η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα.

Τα -σταθερά ηρωικά και μοναχικά- ΜΜΕ στεγάζονται σε ένα ροζ κτίριο επί της Εγνατίας, ιδιοκτησίας μιας μονής του Αγίου Όρους που επεκτάθηκε σε real-estate δραστηριότητες για να χρηματοδοτήσει το θεάρεστο έργο της.

Το Μανδαλίδειο παραμένει όρθιο και ετοιμόρροπο, τυλιγμένο με αιώνιες σκαλωσιές που απειλούν το ρεκόρ της Ακρόπολης.

Η Πανσπουδαστική έβγαινε για πολλά χρόνια πρώτη δύναμη στη σχολή. Μετά από μια δεκαετία όμως. Απέξω δηλώνεις συγκινημένος ζευγάς για τη σπορά που έδωσε καρπούς κτλ. Από μέσα νιώθεις λίγος που δεν αξιώθηκες να το ζήσεις στα χρόνια σου και καταριέσαι τους σφους που πήραν μπρος, αφότου έφυγες. Και αν ήσουν εσύ τελικά το πρόβλημα;

-.-

Επτά οπαδοί σκοτώνονται σε ένα σοκαριστικό δυστύχημα στη Ρουμανία, που -για κατανοητούς, κανιβαλιστικούς λόγους- προβάλλεται συνεχώς στις οθόνες. Στα κανάλια φορούν μαύρες γραβάτες και άτυπο εθνικό πένθος, για να καλύψουν την επήρεια ουσιών και βασικά τον απόηχο από το έγκλημα στη «Βιολάντα». Ακούς παντού για «αετόπουλα» -αλλά όχι της ΕΠΟΝ- και στην καλύτερη «συμπεριληπτικά» σχόλια που συμψηφίζουν άθελά τους (;) θύματα και αιτίες - ενόχους.

Ξαφνικά το υπόγειο αφήγημα στο Χ αλλάζει και μια στρατιά κυβερνητικών τρολ στοχοποιούν χυδαία τα «πρεζάκια», που ξέπεσαν γρήγορα από την ιδιότητα του «ήρωα», και από το άσπρο στο μαύρο (σαν την πένθιμη εικόνα της NOVA), χωρίς ενδιάμεσες αποχρώσεις. Η ΠΑΕ ΠΑΟΚ αντιδρά και κινείται νομικά εναντίον τους.

Κι εσύ, παρατηρείς αμήχανος άλλο ένα θέμα να αποκτά «γεωπολιτικές» προεκτάσεις από το πουθενά, ελέω Σαββίδη, σαπίλας και σκατοψυχιάς. Και προλαβαίνεις να σκεφτείς πως στην κοινωνία του μέλλοντος θα βάλουμε όλους αυτούς να δουλεύουν -που είναι ο χειρότερος εφιάλτης τους. Όλοι θα κάνουν εμετό στην ανάμνηση αυτής της σαπίλας και ο Λεβαδειακός θα είναι πρώτο φαβορί για το πρωτάθλημα, αλλά χωρίς στησίματα και (κάνε την ομάδα πάλι πρώτη) Κομπότη.

-.-

Την ίδια περίπου αμηχανία που ένιωθες δηλαδή πριν μερικές μέρες, βλέποντας τις αντιδράσεις για το Ιράν και έναν αετό με δυο κεφάλια στην εποχή των τεράτων και του μέλλοντος που δε λέει να γεννηθεί. (Κι αν δε σου αρκεί ως συνδετικός κρίκος, υπάρχει και το σύνθημα: Τούμπα - Ιράν - Καμπότζη - Βιετνάμ).

Το ένα κεφάλι βλέπει τους πράκτορες του Ισραήλ, τη νατοϊκή προπαγάνδα και την ιμπεριαλιστική επέμβαση. Το άλλο βλέπει την καταπίεση, τη θεοκρατία, τη θέση της γυναίκας και τις διώξεις των κομμουνιστών.

Το ένα φτάνει ενίοτε στο σημείο να πανηγυρίζει σχεδόν για τις εφεδρείες και τις αντοχές του καθεστώτος -πάντα από αντι-ιμπεριαλιστική σκοπιά. Το άλλο τείνει να ξεχνά πως το ιράν δεν είναι πιο θεοκρατικό από άλλες αραβικές χώρες που μένουν στο απυρόβλητο του δυτικού κόσμου (ίσα-ίσα). Ούτε πολύ πιο καταπιεστικό από άλλα καπιταλιστικά καθεστώτα της «δημοκρατικής Δύσης». Κραυγαλέο παράδειγμα οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, όπου η αξία της ανθρώπινης ζωής έχει πιάσει πάτο.

Κάποιοι πιπιλίζουν σαν καραμέλα τη φράση του Λένιν πως όσοι περιμένουν να δουν μια «καθαρή επανάσταση», θα μείνουν με την όρεξη και δε θα την ζήσουν ποτέ. Και ψάχνουν με ζήλο παρόλα αυτά άλλοθι και αποδείξεις καθαρότητας, σε ανακοινώσεις σωματείων και φωτομοντάζ.

Και εσύ νιώθεις να παίζεις στο «Περσέπολις», την αμηχανία της ηρωίδας που δε βρίσκει πουθενά την ελευθερία που ζητά. Δεν ξέρω αν ο δημιουργός του στέκει συνολικά στη σωστή πλευρά της ιστορίας, αλλά είναι αξιέπαινο ότι δείχνει τόσο γλαφυρά πως η Δύση δεν είναι η διέξοδος που ψάχνουν οι λαοί. Κι αυτό είναι ζήτημα πόσοι το καταλαβαίνουν, σε τελική ανάλυση.

-.-

Αντί επιλόγου, ορισμένα συμπεράσματα από το Συνέδριο του ΚΚΕ.

-Αυξήθηκε ο αριθμός των μελών της ΚΕ και του ΠΓ. Μπήκαν αρκετά στελέχη που είχαν πρωταγωνιστήσει σε εργατικούς αγώνες του τελευταίου διαστήματος.

-Την πιο αντικειμενική ανάλυση, σε αστικό μέσο, για το Συνέδριο μπορεί να την διαβάσει κανείς στο Documento. Κάπως παράδοξο για τους απέξω, αλλά όχι για όσους ξέρουν την Π. Μπίτσικα. Τις βρώμικες επιθέσεις στο μαγαζί του Βαξεβάνη τις αναλαμβάνουν άλλα φιντάνια -ακόμα και ο Παπαδογιάννης, μεταγραφή από το αθλητικό τμήμα.

-Πολλά ακάου έβγαλαν χολή για την ομοφωνία (ίσως τους φαίνεται ομόηχη με την ομοφοβία) για τις Θέσεις και την επανεκλογή του Κουτσούμπα, συμπεραίνοντας πως «μία από τα ίδια». Αν δεν έχουμε λίγο σασπένς, με αποχωρήσεις σαν το reality της ΝεΑΡ ή λίγο ξύλο Αρασίτικο, δεν έχει πλάκα. Πχ όπως ο Ρουβίκωνας που καταδικάζει τον εαυτό του, κάνοντας λάθος επιθέσεις σε παρακείμενους στόχους.

Παρεμπιπτόντως, ο Νίκος Μπίστης αποχώρησε από τη ΝεΑΡ, λοξοκοιτώντας προς το (υπό διαμόρφωση) κόμμα Τσίπρα και προσθέτει άλλον έναν κρίκο στην καριέρα του πολιτικού γυρολόγου, αποδεικνύοντας πως ο τρίτος γύρος δεν είναι ο τελικός. Προχωρώντας και αναθεωρώντας, hasta la reforma siempre.

«Γυριστρούλα, σε φοβάμαι» όπως έλεγε και ο Λάκης με τα ψηλά ρεβέρ -που τα γύριζε και αυτός! Αλλά σε εμάς ο μόνος φόβος είναι μην πάθει Θάνο, Μίκη κτλ και γυρίσει για να κλείσει την καριέρα του στο κόμμα που αγάπησε. Μη γυρίσεις, τίποτα μη ζητήσεις...

-Στο σημείωμα για τον Γενάρη είχαν θέση και κάποιες σημειώσεις για τους αγρότες, αλλά μένουν στο ράφι για επόμενο κείμενο.

ΥΓ: Η ενηλικίωση είναι απλώς μια μεταβολή της ύλης...

Κι αν δε βρίσκουν κλίνες, ας κλείσουν Airbnb

Τι είναι σήμερα ένα δημόσιο νοσοκομείο; Μια μορφή δυσθανασίας. Όπου πριν τη ζωή σου, χάνεις την αξιοπρέπειά σου, την ελπίδα ότι είσαι σε καλά χέρια και ότι μπορείς να γλιτώσεις, παρά τη φιλάσθενή σου κράση. Άσε που στην πορεία μπορεί να πεθάνεις κιόλας -όπως έλεγε κάποτε ένας άλλος Αρκάς. Κι αυτό δεν είναι απαραίτητα το χειρότερο που μπορεί να σου συμβεί.

Στο νοσοκομείο μπορείς να καταλάβεις πόσο εφήμερη είναι η ζωή, αν πετύχεις εφημερία. Γεμίζουν τα δωμάτια, μπαίνουν τα πρώτα ράντζα, πιάνουν τη μια πλευρά του διαδρόμου, σε λίγη ώρα αρχίζει το διπλοπαρκάρισμα απέναντι, φτάνουν συνεχώς φορεία, δεν τσουλάνε τα νεοεισερχόμενα, τρακάρουν στα προηγούμενα, μποτιλιάρισμα, φωνές, ένα μικρό χάος. Κι αν δεν υπάρχουν κλίνες, ας κλείσουν τουλάχιστον Airbnb.
Μόνη μας παρηγοριά πως σύμφωνα με τον υπουργό, το ΕΣΥ βρίσκεται στην καλύτερη κατάσταση που ήταν ποτέ. Φαντάσου δηλαδή πώς ήταν η χειρότερη...

Νοσοκομείο είναι το μέρος όπου παρακαλάς να μη χρειαστεί να μπεις ποτέ, αν είσαι άρρωστος και θες να βρεις την υγειά σου. Γιατί εκεί μπορεί να κολλήσεις κάτι και να πας από οτιδήποτε άλλο, πλην της αρχικής ασθένειας. Σπανίως θα σου βρουν τι ακριβώς, η νεκροψία δεν ενδιαφέρει σχεδόν κανέναν.

Στον τομέα της υγείας βιώνεις από πρώτο χέρι τι εστί κοινωνικός και ηλικιακός δαρβινισμός. Αν έχεις πολλά λεφτά και θες ουσιαστική φροντίδα, δε θα προτιμήσεις τα δημόσια νοσοκομεία. Αν είσαι φτωχός ή γέρος, πιάνεις τζάμπα χώρο και ξοδεύεις λεφτά του κρατικού κορβανά. Κι αν είσαι συγγενής ασθενούς, μπορεί να ακούσεις δυνατές ατάκες για το ημερολόγιό σου, όπως: είναι σοβαρά αλλά δεν έχει νόημα να τον διασωληνώσουμε, ας δούμε πρώτα αν ανταποκρίνεται μόνος του ο οργανισμός...

Αν πάλι είσαι υγειονομικός, πρέπει να ξεχάσεις όρκους και περιττούς συναισθηματισμούς, να βάλεις προτεραιότητες, να μάθεις να επιλέγεις ποιον θα διασώσεις και ποιος θα πάει αταξίδευτος. Ενώ όλο το σύστημα σου ουρλιάζει να φύγεις μακριά και να σωθείς, όσο προλαβαίνεις.
Πρέπει να έχεις αρχές, ιδανικό και πολύ υψηλό ιδεαλισμό, για να ανέχεσαι έναν καθημερινό Γολγοθά, με τσακισμένα νεύρα, αντοχές και ελάχιστα ρεπό, ενώ σε (αντ)αμείβουν με χειροκρότημα -ή χημικά, ξύλο και ειρωνείες, αν τολμήσεις να αντιδράσεις-αντιμιλήσεις.

Στο νοσοκομείο τα κοράκια μυρίζονται ψητό και πέφτουν με τα μούτρα νύχια. Διάφοροι επιτήδειοι σου αφήνουν διαφημιστικές κάρτες -και αν δεν πετύχουν συνοδούς, βουτάνε ό,τι βρουν- με ιδιωτικά ασθενοφόρα και Ελληνίδες αποκλειστικές νοσοκόμες. Γιατί αν πας στον άλλο κόσμο, τουλάχιστον να πας εθνικά περήφανος, με πατριώτ(ισσ)ες δίπλα σου για το κατευόδιο.

Είναι το μέρος όπου ο ασθενής μπορεί να σαλτάρει και να ουρλιάζει σαν σειρήνα «ΘΕΛΩ ΝΑ ΦΥΓΩ!», εκφράζοντας φωναχτά αυτό που σκέφτονται όλοι. Αλλά πού να πας; Και πού θα βρεις χειρότερα; Δεν έχει μείνει και κάνα ίδρυμα από τον μεσαίωνα ανοιχτό, να κάνουμε τη σύγκριση και να νιώσουμε την πρόοδο.

Είναι ένα μέρος που θα έπρεπε να έχει οργανόγραμμα, με θέσεις, κενά, πρόνοια να καλυφτούν, πλήρη στελέχωση, προσωπικό κτλ, στοιχειώδη διοικητικά καθήκοντα. Όχι της Αγίας Επανάστασης, όχι σε κάποιο μακρινό, σοσιαλιστικό μέλλον, αλλά εδώ και τώρα. Η δωρεάν υγεία, όμως, θεωρείται κατάλοιπο της τελευταίας ευρωπαϊκής Σοβιετίας -αν θέλετε τέτοια, να πάτε στην Κούβα. Τόσο σοσιαλισμό από τον Ανδρέα και τον Γκόρμπι είχαμε να δούμε.

Είναι το μέρος όπου αν επέλθει το μοιραίο, νιώθεις μοιραίος του Βάρναλη, δειλός και άβουλος αντάμα, γιατί δεν έγινε ό,τι ήταν ανθρωπίνως δυνατό για να σώσεις τον άνθρωπό σου και να πάρει παράταση. Και η αναγραφόμενη αιτία στο πιστοποιητικό μπορεί να λέει πχ «νεφρική ανεπάρκεια», αλλά εσύ να σκέφτεσαι αυθόρμητα την κρατική. Που ούτε αυτό είναι σωστό, γιατί το κράτος επιτελεί τον ρόλο του και δια της ανυπαρξίας του. Και όταν/εκεί που θέλει, μια χαρά αποτελέσματα έχει.

Τα δημόσια νοσοκομεία θα μπορούσε να είναι κάτι αντίστοιχο του κομμουνισμού, σε μικρογραφία: γιατρικό για τις παθογένειες μιας άρρωστης κοινωνίας. Αλλά στην πράξη είναι ο παράδεισος των κερδοσκόπων, των αρπακτικών που βαράνε αλύπητα στην ανάγκη σου. Και η παταγώδης διάψευση της αυταπάτης πως ο ανταγωνισμός θα κάνει τις δημόσιες μονάδες καλύτερες -ενώ τις απαξιώνει βάσει σχεδίου.

Εκεί ανακαλύπτεις πώς γεννιέται αυθόρμητα το μαύρο χιούμορ, για να ξεσπάσεις κάπου, να διασκεδάσεις (δηλαδή να διασκορπίσεις) τις αλγεινές εντυπώσεις από αυτό το χάλι. Να βάλεις στο τρανζίστορ το βενζινάδικο της Πρωτοψάλτη, όπως στους Απαράδεκτους, να γίνετε όλοι μαζί μια παρέα και να βάλετε μπουρλότο αλά Σαπφώ Νοταρά σε αυτό το μπουρδέλο, μπας και γλιτώσουν όσοι είναι ακόμα έξω.

Εκεί όπου βαυκαλίζεσαι πως μπορεί να θριαμβεύσει ο αγώνας και η ανιδιοτέλεια, τα μικρά καθημερινά θαύματα, η θέληση για ζωή, ακόμα και ο έρωτας -αν βλέπεις πολλές ιατρικές σειρές, με εμφανίσιμους ήρωες. Αλλά στην πραγματική ζωή επικρατεί ο πόνος, η απελπισία, ένα βαθύ αίσθημα ταπείνωσης και ο θάνατος, που δεν είναι πάντα η χειρότερη επιλογή. Πού είναι ένας λαοπλάνος να τους αποκαλέσει πάλι «τιμημένα γηρατειά»...

Ένα μέρος όπου θα έπρεπε να επικρατεί ο ορθός λόγος και η πίστη στην επιστήμη. Αλλά είναι ένας βούρκος απελπισίας, μια απέραντη κοιλάδα δακρύων -ιδανικές συνθήκες για να ευδοκιμήσει κάθε είδους όπιο και παρηγοριά. Κι αντί ο άνθρωπος να βοηθά και να φαίνεται χρήσιμος στους συνανθρώπους του, επιβεβαιώνοντας τη βαθύτερη ουσία του είδους του, συνηθίζει στην απανθρωπιά και φοράει τη μάσκα της απάθειας για να αντέξει όσα βλέπει καθημερινά.

Κι όπου μπορείς να φιλοσοφήσεις για τις διαβαθμίσεις στα καζάνια της κόλασης, που τώρα στους πιο κάτω ορόφους πρέπει να έχει ασθενείς, γιατρούς και νοσηλευτές. Αλλά (να σκεφτείς) και τις δραστικές αλλαγές που θα έφερνε σε όλα αυτά μια επανάσταση, μεταθέτοντας στα κατώτερα πατώματα όσους βγάζουν κέρδος από την απελπισία του κόσμου να αλλάζουν πάνες για όλη τους τη μετά θάνατον ζωή.

Το χειρότερο είναι πως όλοι τα ξέρουν όλα αυτά. Κι όλοι σχεδόν πέφτουν απ’ τα σύννεφα μόλις τα δουν μπροστά τους ή  σε μια ενημερωτική εκπομπή. Άλλοι πάλι αρνούνται απλώς την πραγματικότητα και πανηγυρίζουν για το ΕΣΥ. Αν δε βλέπεις το πρόβλημα, τόσο το χειρότερο για αυτούς που το έχουν...

Αφορμή για το κείμενο είναι η ιστορία μιας φωτογραφίας που θα δούμε σύντομα παρακάτω.

Η φωτογραφία προέρχεται από την Α’ Παθολογική Κλινική του Λαϊκού Νοσοκομείου και την ανέβασα πριν από καμιά δεκαριά μέρες στο «Χ». Τα δεξιά τρολ ήρθαν ομαδικά σε παράκρουση, παθαίνοντας άρνηση, και έλεγαν μεταξύ άλλων πως η φωτό ήταν από την εποχή του Πολάκη. Η «εναλλακτική» δημοσιογραφία εκπομπή της Γιάμαλη πήρε τη φωτό από το Χ και την παρουσίασε σε ένα σχετικό θέμα, χωρίς βέβαια να δείχνει/αναφέρει την πηγή. Είτε για να μη χάσει σε αξιοπιστία, είτε γιατί δεν ήθελε να τρομάξει το κοινό της και λοιπούς νοικοκυραίους με σφυροδρέπανα.

Ο Άδωνις δεν απάντησε ευθέως, κοινοποίησε όμως την ανάρτηση μιας κυρίας, η οποία έχασε τη μητέρα της που νοσηλευόταν στο Λαϊκό, αλλά ευχαριστούσε ολόψυχα το προσωπικό του νοσοκομείου για τις προσπάθειές τους, το κλίμα και όσα έκαναν επί τόσες μέρες. Δεν ξέρω τι προσπαθούσε να αποδείξει ο ποιητής, αλλά κανείς προφανώς δεν κατηγορεί τους γιατρούς και τους νοσηλευτές για την άθλια εικόνα με τα ράντζα, τις τραγικές ελλείψεις, την υποστελέχωση και τις άθλιες υποδομές.

Το (όχι και τόσο) ωραίο είναι πως τις επόμενες ώρες (μετά τη λήψη της φωτό) στην κλινική του Λαϊκού, τα ράντζα-φορεία αυξάνονταν σταθερά και έπιασαν και την απέναντι πλευρά του τοίχου, προκαλώντας το αδιαχώρητο. Και όταν ήρθε η ώρα της απογευματινής ιατρικής εξέτασης, ανέλαβαν οι σεκιουριτάδες να διώξουν τους συνοδούς, να τους κρατήσουν εκτός κλινικής για κάνα δίωρο και να απορροφούν σαν μαξιλαράκια ασφαλείας την ένταση, την γκρίνια και τους καβγάδες. Δεν ανέβασα άλλη φωτογραφία, στην αναμονή όμως είδα μια εκτυπωμένη ανακοίνωση, που ενημέρωνε το κοινό πως απαγορεύονται οι διάφορες λήψεις (βίντεο και φωτογραφίες), για λόγους προστασίας των προσωπικών δεδομένων -μην πάει ο νους σας σε κάτι άλλο δηλαδή. Περιττό να πω ότι αν το ΕΣΥ βρισκόταν σε τόσο καλή κατάσταση, η κυβέρνηση δε θα είχε πρόβλημα με τις εικόνες από τις κλινικές -στην τελική μπορείς απλώς να θολώσεις τα πρόσωπα και ό,τι άλλο δε θες να φανεί.

Όσο για τον θείο που ασθενούσε, είχε ευτυχώς γερή κράση. Άντεξε δυο μέρες στο ράντζο, μετά μπήκε σε δωμάτιο και πήρε εξιτήριο από μια βδομάδα. Σήμερα έχει γενέθλια και κλείνει τα 85. Και αν ήμουν υπουργός του, θα μπορούσα να πω ότι βρίσκεται στην καλύτερη κατάσταση που ήταν ποτέ...

«Είναι το σπίτι μου...» - Τα 1917 αδέλφια

Σε όποιο γήπεδο κι αν πάμε, τα σπάμε. Αλλά η πραγματική εξέγερση θα κάνει όλα τα τζάμια λαϊκή-κοινωνική περιουσία. Άντε να σπάσει το πολύ κάνα τζάμι στα Ανάκτορα από τον κανονιοβολισμό του Αβρόρα. Κάτι που δείχνει πόσο αιμοβόροι εγκληματίες είναι αυτοί οι μπολσεβίκοι, σε αντίθεση με τον εύθραυστο ψυχισμό των πορφυρόκωλων γαλαζοαίματων. Και την τρυφερή ψυχούλα του καπιταλιστή, που έγινε χίλια κομμάτια από την έκρηση στη Βιολάντα, την απώλεια της μονάδας -που ήταν ασφαλισμένη- και πέντε αναλώσιμων εργατριών. Πού να τον καταλάβετε, άπονοι...

Το δικό μας γήπεδο δεν είναι τα πάνελ, οι κάλπες και η Βουλή. Εκεί παίζουμε πάντα εκτός έδρας, σικέ παρτίδα με καθορισμένους όρους -χαμένος από χέρι αγώνας είναι μόνο οι σκιαμαχίες στο γυαλί. Για εμάς σπίτι μας είναι ο δρόμος και τραγούδι μας ο πόνος της εργατικής τάξης, κάθε καταπιεσμένου (ανεξαρτήτως χρώματος και σεξουαλικού προσανατολισμού, όπως είπε ο ΓΓ). Όποιου τρέμει από οργή και ψάχνει το χέρι μας να σηκωθεί.

Καμιά φορά οι συνθήκες είναι αντίξοες. Ο αγωνιστικός χώρος βαρύς και τα αγριογούρουνα τρώνε αμάσητες τις αηδίες που τους πλασάρει η προπαγάνδα, σαν σανό. Μόνο εκεί όμως (στον δρόμο, που είχε και γράφει τη δική του ιστορία) μπορούμε να δούμε νίκες και τίτλους -σε βάθος χρόνου. Γιατί εκεί ο θεατής γίνεται παίκτης και κάνει πράξη το όραμα του σφου με το μουστάκι (για το ποδόσφαιρο και τις κερκίδες). 22 να βλέπουν και χιλιάδες να παίζουν μπάλα, παίρνοντας τις τύχες στα πόδια τους. Δε με νοιάζει απαγοήτευση -sic- αν νιώσω, αφού ξέρω πως έπαιξα και εγώ.

Αλλά η πρωτοπόρος ομάδα της τάξης μας χρειάζεται και μια έδρα -για να συνεδριάζουν τα όργανά της, για τα συνέδριά της -που είναι το ανώτερο όργανο- κτλ. Όχι για να αντιμετωπίζει αφ’ υψηλού και από καθέδρας τον λαό, αλλά για να αποκτήσει και αυτός το δικό του σπίτι. Και να γίνει το κόμμα ένα με τους αγώνες του, όπως στην απεργία των διανομέων, που η Αλέκα και άλλα στελέχη κατέβηκαν στον δρόμο και τους έκαναν τιμητικό διάδρομο (pasillo), όταν περνούσαν από την Ηρακλείου.

Κι αν ήμασταν οπαδοί, θα συγκινούμασταν με τα «πέτρινα χρόνια», που είχαμε αποβληθεί από το πρωτάθλημα ή παίζαμε σε δανεικές έδρες για τα συνέδρια. Οι απέναντι θα μας έκαναν καζούρα -μια ζωή 5%- και θα μας χτυπούσαν πως το κράτος αγόρασε το ιστορικό κτίριο στην Μπουμπουλίνας. Κι εμείς θα απαντούσαμε για τα ξενέρωτα συνέδριά τους, όπου ψηφίζεις με ένα δίευρω και κληρώνουν τους εκπροσώπους -λες κι είναι τηλεπαιχνίδι. Και για τις ανώνυμες πολιτικές εταιρίες τους, κρατικοδίαιτες αλλά γεμάτες χρέη, που ζηλεύουν ένα κόμμα με λαϊκή βάση και χρηματοδότες, και με επαγγελματικά στελέχη που παραμένουν ερασιτέχνες (εραστές της τέχνης της επανάστασης) και προσφέρουν ανιδιοτελώς, χωρίς να θέλουν αξιώματα. Γιατί το ΚΚΕ είναι mes que un partido (κόμμα, αλλά και παρτίδα ποδοσφαίρου). Και η παρτίδα μας δεν παίχτηκε ακόμα...

Σήμερα ήταν η έναρξη των εργασιών του 22ου Συνεδρίου, οπότε ίσως χρειαζόταν ένα διαφορετικό κείμενο.
Πχ κάποιες σημειώσεις για τις Θέσεις. Αλλά γι’ αυτό υπάρχει συγκεκριμένο πλαίσιο και η κε του μπλοκ το έκανε εκεί που έπρεπε. Σημειώνω μονάχα την αναφορά στο πρόβλημα των εξαρτήσεων, που αγγίζει και αρκετά μέλη, κάτι που δείχνει ίσως την έκτασή του αλλά και τη διάθεση να αντιμετωπιστεί δραστικά, χωρίς να μπει κάτω από το χαλάκι.
Εκτός από την εξάρτηση, υπάρχουν και οι εξαρτήσεις.

Ή εναλλακτικά μια αποτίμηση του πλούσιου Προσυνεδριακού Διαλόγου, με τις σχεδόν 300 επιστολές, που είναι ίσως ό,τι πιο ενδιαφέρον μπορεί να διαβάσει κανείς, και θα ήταν ακόμα περισσότερο, αν κάποιοι σφοι δεν ένιωθαν (υπο)χρεωμένοι να γράψουν κάτι, χωρίς να έχουν εσωτερική ανάγκη και κίνητρο να το κάνουν. Αλλά αυτό απαιτούσε αρκετή δουλειά και χρόνο, και ομολογώ πως το παρέκαμψα τεμπέλικα, σα Σπαρίλας, για το αόριστο μέλλον -κάπου πριν τη Δευτέρα Παρουσία.

Ή μια σταχυολόγηση από τα χαιρετιστήρια μηνύματα για το Συνέδριο και τις εξωτικές παρουσίες, με τα πολύχρωμα σήματα και τις εξίσου εξωτικές θέσεις, όπως της δομινικανής «Δύναμης της Επανάστασης», που βαδίζει ενάντια στον «αποκλειστικά μονοπολικό κόσμο των ΗΠΑ», και είτε ρίχνει έμμεσες μπηχτές ή δεν κατάλαβε καν τι και σε ποιον έστειλε -σαν μεθυσμένο, νυχτερινό μήνυμα.

Ή μια ιστορική αναδρομή στα προηγούμενα Συνέδρια. Και μια δημοσκόπηση «διαλέξτε το αγαπημένο σας» ή το πιο σημαντικό. Όπου αντικειμενικά η πλάστιγγα γέρνει στο 13ο -και εναλλακτικά στο 7ο, με Ζαχαριάδη αρχηγό. Αλλά τα τρενάκια θα ψήφιζαν το 15ο και το 19ο. Αλλά τα πιο ωραία συνέδριά μας δεν τα έχουμε κάνει ακόμα. Και οι χρονολογίες για τα τρία έκτακτα -στη δεκαετία του ’20- θα ήταν η τελευταία ερώτηση στον Εκατομμυριούχο ή το τέταρτο διαβαθμισμένο θέμα στην Ιστορία Δέσμης.

Ή ένα χρονογράφημα από την εκδήλωση στο Γαλάτσι, τις σημαντικές παρουσίες (όπως η Μάγδα Φύσσα) ή κάποιες εκπλήξεις. Τις εντυπώσεις από το θεατρικό «Μανιφέστο» και το πολύ προσεγμένο βίντεο στην έναρξη, που είχε άκρως συγκινητικές στιγμές -όπως τον Χαρίλαο στο 11ο συνέδριο να λέει ουσιαστικά πως κινήματα-κόμματα υπήρξαν πολλά, ΚΚΕ όμως ένα (να το δείτε οπωσδήποτε). Ή από την παρουσίαση της εισήγησης -της πρώτης, νομίζω, που μεταδόθηκε ζωντανά, μετά από το εμβληματικό 13ο (το μόνο όπου δε χωρούσαν κλισέ, αλλά κολλούσε γάντι η φράση «με επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του»).

Κι ίσως κάτι για την έδρα του, που ο Παπούλιας της Ελευθεροτυπίας την ανέφερε σαν «το πιο κρύο από όλα τα παγωμένα κτίρια», ιδανική εισαγωγή για νουάρ ή άρλεκιν, όχι όμως για ρεπορτάζ πολιτικού συντάκτη. Ένα κτίριο με σοσιαλιστική, δωρική λιτότητα και πρωτοποριακά στοιχεία στην ακουστική της κεντρικής αίθουσας, που ανοίγει κατά καιρούς τις πόρτες του για ξεναγήσεις σε δημοσιογράφους, για να βεβαιώσει τους εφιάλτες των αστών για τα όπλα που είναι κρυμμένα στα υπόγεια του Περισσού από τον εμφύλιο. Κι αν ήμασταν όντως οπαδοί -που δε θέλουν στη ζωή να κυβερνήσουν- θα είχε μια επιγραφή του (νέου) τύπου: This is Perissos. Ή να φωνάζαμε συνθήματα «Τσίπρα θυμήσου το ’91...» κτλ. Αλλά τίποτα δε συγκρίνεται με το σύνθημα «Ζήτω ο Μαρξισμός - Λενινισμός» και «Προλετάριοι Όλων των Χωρών Ενωθείτε», στη γαλαρία της αίθουσας.

Αυτά όμως είναι λίγο-πολύ γνωστά. Αυτό που δεν ήξερα μέχρι πρότινος είναι ψάχνοντας οδηγίες για το «Σπίτι του Λαού» στο Google Maps, πέφτεις πάνω στο αλάνθαστο λαϊκό κριτήριο και τις αξιολογήσεις του κοινού, σαν να ήταν ταβέρνα «τα (191)7 αδέρφια». Και εκεί μπορείς να βρεις τα πάντα.

Κακιασμένα σχόλια για «μπίχλα» και «σκουπίδια», που βρωμάνε φασισμό από χιλιόμετρα. Ένα άλλο που το περιγράφει ως «εκφοβιστικό και ψυχρό κτίριο» (Παπούλια, εσύ;). Ένα άλλο που μας λέει λακωνικά «δε θα το συνιστούσα» -ίσως γιατί του έπεσε βαρύ το φαγητό ή το 57-53 της Αλέκας στον Δραγασάκη. Ένα που λέει πως είναι «φρούριο με κάγκελα», όπου «μέσα λίγοι μπαίνουν» και ένα άλλο ότι «είναι κλειστό για τα μέλη της μη αίρεσης».
Κι αν βγάλεις την αντικομμουνιστική ξινίλα, μένει μια μουσμουλιά καμαρωτή, γιατί κανένα άλλο κτίριο δεν ανοίγει τόσο συχνά τις πύλες του στο κοινό, για εκδηλώσεις, συναυλίες, μέχρι και χριστουγεννιάτικες γιορτές. Νομίζω πως και τα ΑΣΚΙ στην Κουμουνδούρου είχαν κάποτε ένα «παζάρι βιβλίου» -αλλά τους είχε μείνει συνήθεια το ξεπούλημα, γι’ αυτό...

Αυτά τα σχόλια, όμως, είναι μια θλιβερή μειοψηφία. Κι αν εξαιρέσεις τους βαλτούς των ανταγωνιστών -που θέλουν να μας ρίξουν τη βαθμολογία- ή ένα σχόλιο που τροποποιήθηκε (!) -σαν αυτούς του 15ου, που «είχα μια δυσάρεστη εμπειρία, μετά από χρόνια», «έχετε χαλάσει την ποιότητα» και «πρέπει να αλλάξω την αξιολόγησή μου», η μεγάλη λαϊκή πλειοψηφία ανα-γνωρίζει πως η έδρα της ΚΕ είναι πεντάστερη, σαν το κόμμα της -αλλά όχι την κινέζικη σημαία, που κρατά μόνο τα σύμβολα χωρίς αντίκρισμα. Ούτε σαν αυτή με την άγκυρα-σφυροδρέπανο (αγκυροδρέπανο βασικά) που άφησε κάποιος ως αξιολόγηση...

Κάποιοι εκθειάζουν το «πανέμορφο, υπέροχο κτίριο», που «δεσπόζει στην περιοχή», «το κάνεις χάζι από τον συρμό», «είναι φτιαγμένο από τον λαό» και «δείχνει τι είναι ο σοσιαλισμός μπροστά σε ένα σύστημα παρακμής» -τον καπιταλισμό, για όσους τυχόν δεν κατάλαβαν- ενώ «φωτίζει όλη τη λεωφόρο Ηρακλείου». «Αυτά μ’ αρέσουν!», προσθέτει ένας αμερόληπτος σχολιαστής. «Είναι το καλύτερο» συμπληρώνει αντικειμενικά ένας άλλος. Και όλα αυτά το κάνουν να «είναι το σπίτι μου», όπως λέει ένας σφος, που δεν ανήκε ποτέ στους κομματικά άστεγους.

Οι περισσότεροι βέβαια αξιολογούν θετικά τους σφους του κόμματος, ένα κόμμα «αρχών και πανανθρώπινων αξιών», για το οποίο «τα πέντε αστεράκια είναι λίγα», καθώς «μόνο αυτό μπορεί να οδηγήσει τη χώρα έξω από την αέναη κρίση της, να καταπολεμήσει τη φτώχεια, την ανεργία και άλλες φρικαλεότητες κοινές στις καπιταλιστικές χώρες», ενώ «παρά τις διώξεις και τις καταπιέσεις που υπέστη, στέκει στο δρόμο για μια νέα εποχή για την ανθρωπότητα». Με δυο λόγια «ένα περήφανο κόμμα, σε ένα επιβλητικό κτίριο».

Παρόλα αυτά, υπάρχουν κάποια παράπονα, από κάποιους που πήραν σοβαρά το ζήτημα της αξιολόγησης, για το περσινό φεστιβάλ, καθώς «οι λουκουμάδες στη λαϊκή σκηνή είχαν απίστευτη αναμονή. Περπατήσαμε μέχρι την κεντρική και εκεί με λύπηση μάθαμε ότι τελείωσαν. Θέλει καλύτερη οργάνωση στο επόμενο». Εκτιμά, ωστόσο, την προσπάθεια και δεν αφαιρεί κάποιο αστεράκι από την έδρα της Κετουκε.

Το άλλο σοβαρό παράπονο που εκφράζει ένας σφος, χωρίς να πέφτει στο λάθος της λαθολογίας, αφορά το μοναδικό λάθος που έκανε το ΚΚΕ και γενικά ο κομμουνισμός, καθώς «έπρεπε να στείλει στα γκουλακ -sic- όλα τα οπορτούνια να ξεβρωμίσει ο τόπος και να ξεκαθαρίσει το τοπίο στα Κομμουνιστικά Κόμματα και να ανθίσει η ανθρωπότητα...». Το κατάλαβαν ευτυχώς, όπως μας λέει, και έτσι «η αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει για το ΦΩΣ, τον Σοσιαλισμό - Κομμουνισμό». Κρίμα που δεν έκλεισε όμως με το κλασικό ντουέτο της Βάσιας με τον Γαρδέλη.

Αλλά την καλύτερη απάντηση την δίνει μάλλον ένας άλλος χρήστης που έπιασε το νόημα, ποστάροντας τους γνωστούς στίχους, με το βαθύ νόημα -αν δεν προσέξεις, το έχασες.

Αραμπάδες και καρούλια/ Ραπανάκια και ζουμπούλια/ μια παντόφλα στο κρεβάτι/ βάσανα που έχει η αγάπη/ Ωραία που είναι η Λιβαδειά/ χωρίς καμιά αιτία. Τόση ψυχεδέλεια!

Με το οποίο δύσκολα μπορεί κανείς να διαφωνήσει. Αν και η Λιβαδειά είναι όντως πολύ ωραία, για όλους τους λόγους του κόσμου, σε αντίθεση με τη Θήβα, που υποφέρει από την κατάρα του Μακεδόνα Αλέξανδρου και τιμωρείται για τις παλιές αμαρτίες της -αν και αυτό ίσως το δούμε σε άλλη ανάρτηση.

Δεν ξέρω αν είχε κανείς αμφιβολία, αλλά η έδρα της ΚΕ έχει με διαφορά την καλύτερη βαθμολογία (4,3 μέσο όρο) από άλλα αστικά κόμματα. Δηλαδή το 3,1 της Κουμουνδούρου, το 3,7 της Χαριλάου Τρικούπη και το 4,0 της ΝΔ και του Μοσχάτου, που έχει πολλές θετικές αξιολογήσεις από bot, αλλά ξεσηκώνει αντιδράσεις από έγκριτους κριτές, όπως στο ακόλουθο σχόλιο.

Ό,τι χειρότερο σε εξυπηρέτηση. Ό,τι χειρότερο σε συμπεριφορά προσωπικού. Ό,τι χειρότερο σε στάση, απέναντι στον πελάτη. Βέβαια υπάρχουν και χειρότερα: Σκεφτείτε να ήταν κόμμα και να... διεκδικούσε και την ψήφο μας.

Ευτυχώς το ΚΚΕ είναι το καλύτερο σε συλλογικές εξυπηρετήσεις, που δεν αφορούν το βόλεμα. Διεκδικεί πολύ περισσότερα από την ψήφο μας. Και αν κάποιος δεν αρκείται στο αλάνθαστο λαϊκό ένστικτο, για να το εμπιστευτεί, μπορεί να δει και τις εργασίες του συνεδρίου του, για να αντλήσει περισσότερα επιχειρήματα.

Υστερόγραφο

ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ

Κάποτε ήταν ένας blogger που τον έλεγαν «Σπίτι του Λαού», αλλά δεν ήταν αυτό που νομίζαμε. Έκανε ρίμα με το «Εσωτερικού», ήταν Ναρίτης και πήγαινε ως συντάκτης του «ΠΡΙΝ» στις συνεντεύξεις της Αλέκας, για να...

ΣΤΟΠ! Όχι, είναι πολύ καμένη παρέκβαση. Ίσως άλλη φορά, τιμωρία για τους μερακλήδες σφους που έχουν μαζοχιστικές τάσεις και χάνουν επίτηδες την μπουκίτσα τους...

Πάντα δικός σας, σύντροφοι...

Αυτό το κείμενο η κε του μπλοκ το είχε εδώ και χρόνια «γραμμένο» και αποθηκευμένο σε κάποιο συρτάρι του μυαλού της, τώρα βρήκε απλώς την αφορμή να το περάσει στο χαρτί -και τις οθόνες. Και δε θα άλλαζα τίποτα επί της ουσίας, αν δεν είχε πεθάνει ο Ρούσης. Ίσως θα έπρεπε να το ανέβαζα όσο ζούσε -για να έχει πχ δικαίωμα να απαντήσει, αν ήθελε. Έκρινα πιο «δεοντολογικό» να το αργήσω, για να μην κακοκαρδίσει έναν σφο που φεύγει, διατηρώντας την καρδιά και τα πείσματα ενός μικρού παιδιού, που ακροβατούσε διαρκώς μεταξύ της νιότης του κόσμου και της παιδικής της αρρώστιας -όχι πάντα επιτυχώς. Και δε θα θύμωνε -αν και εφόσον το διάβαζε- γιατί είναι δηκτικό κείμενο που του λείπει η τρυφερότητα, αλλά γιατί είχε την τάση να σκαλώνει σε λεπτομέρειες και να διαγράφει όλα τα άλλα, με την ξεροκεφαλιά ενός παιδιού, που μπορεί να το ξεχάσει σε πέντε λεπτά ή να το θυμάται για μια ζωή.

Όλοι ήξεραν πως φεύγει. Πάλευε χρόνια με την κακιά αρρώστια και είχε ανεβάσει ο ίδιος στιγμιότυπα από τον άνισο αγώνα που έδινε και δε θα μπορούσε να κερδίσει, αλλά τον έστειλε πολλές φορές στην παράταση, κερδίζοντας χρόνο, ενάντια στα προγνωστικά. Εικόνες όπου ήταν εμφανώς καταβεβλημένος και έμοιαζαν με «μηνύματα από την άλλη πλευρά». Αυτό που δεν ξέραμε ήταν πως θα έφευγε λίγες μέρες πριν από την έναρξη του συνεδρίου, σα να έδινε μια τελευταία μάχη για να το προλάβει και αυτό.

Λίγα πράγματα είναι χειρότερα από επικήδειους που περιαυτολογούν. Κάνω μικρή βιωματική εξαίρεση, γιατί κολλάει σαν εισαγωγή -και την θυμήθηκα συνειρμικά χτες, διαβάζοντας την «Ψειρολογία» του Ηλία Πετρόπουλου. Τον Ρούση τον είδαμε σπίτι του, με το παπαγαλάκι του Κρεμλίνου και τη Ναντιέζντα (ίσως η πρώτη συστηματική σχολιάστρια του μπλοκ), που ανέλαβε φεμινιστικά να σερβίρει τους καφέδες. Μεταξύ άλλων, ο οικοδεσπότης μας έλεγε ότι ρωτούσε πιεστικά την Αλέκα πότε θα αποδεχτούν το βιογραφικό του στο Κόμμα και για το πετυχημένο (;) σχόλιο ενός αναρχικού, ότι η σχέση του με το ΚΚΕ είναι σαν της μύγας με τα σκατά: όλο πετάει να φύγει, τριγυρίζει στα πέριξ και όλο στα ίδια επιστρέφει.

Όλα αυτά μας τα έλεγε Γενάρη του ’09, ενώ είχε μεσολαβήσει ο καυτός Δεκέμβρης -και οι μέρες του Αλέξη- και μια δική του επιστολή για τη «σταλινική στροφή του κόμματος» στον προσυνεδριακό του 18ου (στο ίδιο φύλλο υπήρχε και άρθρο συνεργάτη από τον Μαυρουδέα...), που μετατράπηκε εν μέρει σε μια μικρή Ρουσολογία -και ο πρώτος που του απάντησε ονομαστικά ήταν νομίζω ο Σκαμπαρδώνης, που τον αποκάλεσε «μικροαστό διανοούμενο», πατώντας σε μια δική του παραδοχή. Παρόλα όσα, ο Ρούσης μας έλεγε μεταξύ σοβαρού και αστείου πως ήθελε να οργανωθεί, γιατί πρακτικά συμφωνούσε σε όλα!

Λίγες βδομάδες αργότερα, δημοσιευόταν στην Ελευθεροτυπία ένα δικό του σημείωμα για το ΚΚΕ με τα «τρία σίγμα», που αν θυμάμαι καλά ήταν: σεχταριστικό, σταλινικό, συντηρητικό -ελέω Δεκέμβρη. Λίγους μήνες αργότερα, δήλωνε την εκλογική του στήριξη στο «ελπιδοφόρο εγχείρημα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ», που δεν ήταν τίποτα από τα παραπάνω, αλλά της έλειπε το Κάπα.

Κάνε λοιπόν τον κύκλο σου Οδυσσέα...

Μια δεκαετία και μια Οδύσσεια Ρουσιάδα μετά, πάλι στην Ιθάκη θα έβρισκε τον δρόμο του μοιραία, σχεδόν νομοτελειακά -κι ας μην υπήρχαν πια σιδερένιες τέτοιες. Κι αν φτωχική, σταλινική ή σκατά την βρήκε, δεν τον γέλασε. Ούτε δήλωση του ζήτησε (μόνο εκλογικής στήριξης), ούτε συγχωροχάρτι του έδωσε, ούτε άλλαξε γνώμη κάποια από τις δύο πλευρές για κάτι. Σε βαθμό που να απορείς αν ήταν σοβαροί ή προσχηματικοί λόγοι, ποιος είχε σκατά απόψεις και ποιος είχε τη μύγα και μυγιάστηκε.

Τα μακρά κύματα -και οι «χαμηλές πτήσεις»- της Ρουσιάδας προέβλεπαν μικρές κρίσεις και μετατοπίσεις, ανά δεκαετία περίπου. Έφυγε το ’89 μετά τον Συνασπισμό και τον Τζαννετάκη. Ξαναπροσέγγισε το κόμμα το ’99 με τους βομβαρδισμούς της Γιουγκοσλαβίας, σα να μην πέρασε μια μέρα, σε έντονα φορτισμένο, αντινατοϊκό κλίμα: και πάλι δικός σας σύντροφοι! 

Είχε μεσολαβήσει μια εμβληματική τηλεοπτική εμφάνιση στον Ζούγκλα, στο πλευρό του Βασίλη Διαμαντόπουλου, με τον οποίο υπερασπίζονταν τα αυτονόητα μετά το Πολυτεχνείο του ’95 και το περιβόητο κάψιμο της σημαίας, με τον Μαρκάτο να θέλει να διαχωρίσει τη μορφή από περιεχόμενο της αντίδρασης και να πετάει το αμίμητο: μισό λεπτό, πρέπει να πάμε με στάδια! Τελικά πήγαν στο δικαστήριο, όπου οι κατηγορούμενοι κρίθηκαν αθώοι, έχοντας και τη στήριξη του ΚΚΕ -κι ίσως εκεί να έπεσε ένας πρώτος σπόρος για την επαναπροσέγγιση.

 

Η οποία μπήκε στο ψυγείο περί το ’09, όταν ο Ρούσης βεβαιώθηκε με πόνο ψυχής για τη σταλινική στροφή του ΚΚΕ, για να ξαναζεσταθεί τρεις και καλή, στα χρόνια της πανδημίας, με τον Γ.Ρ. να ανταποκρίνεται στο κάλεσμα της ΚΕ, διαπιστώνοντας θετικά βήματα, όπως ότι το ΚΚΕ ξεκόβει οριστικά από τη σοσιαλδημοκρατία (!) κι ότι προτίθεται να εκδώσει ένα βιβλίο του.

Ο Ρούσης τελικά θα προλάβει να εκδώσει δύο βιβλία από τη «Σύγχρονη Εποχή» και συμμετέχει τιμητικά στο Επικρατείας του ΚΚΕ. Ανακαλύπτει όμως τον μαγικό κόσμο των ΜΚΔ, πέφτει με τα μούτρα στον τοίχο του ΦΒ και εκτίθεται άσχημα και χωρίς φίλτρα, με ομοφοβικά σχόλια και απαράδεκτες αναρτήσεις. Κάποιοι του δίνουν σιωπηρά το ακαταλόγιστο, γιατί είναι στα τελευταία του, ενώ άλλοι κάνουν τον συνειρμό με τον Θάνο, τον Μίκη και άλλους, που πριν το τέλος είδαν το αληθινό φως και ήθελα να φύγουν από τη ζωή ως κομμουνιστές. Καλό είναι τα έχεις καλά με το κόμμα -κι ας μη σου δίνει πουθενά προσβάσεις, Σπύρο μου.

Ο Ρούσης είχε έναν παιδικό σχεδόν ζήλο και μια σειρά αντιφατικά στοιχεία. Είχε μάλλον δυτική παιδεία, λόγω σπουδών στο Βέλγιο, αλλά συνοδοιπορούσε πάντα με τον «ορθόδοξο μαρξισμό» -άντε και με τη βασική του, ανάδελφη αίρεση (ΝΑΡ). Είχε ανοιχτούς ορίζοντες και ανησυχίες (προς τον αναρχισμό, τη σκέψη του Γκράμσι, τμήματα του δυτικού μαρξισμού) αλλά μια παλιάς κοπής απολυτότητα και μπαγιάτικη νοοτροπία σε κάποια θέματα -πχ για τους ομοφυλόφιλους. Και είχε μια σειρά εμμονές, χαριτωμένες ή όχι τόσο -αλλά και ποιος δεν έχει στην τελική.

Η βασική από αυτές ήταν ο Ολυμπιακός. Άρρωστος γάβρος, με ανεξέλεγκτες αντιδράσεις, έδινε συχνά συνεντεύξεις στον Σινάνογλου στο «Φως», ενώ η τελευταία ανάρτησή του ήταν το «μια βραδιά στο Λεβερκούζεν» -για τη νίκη της ομάδας του στο ΤσουΛου- και ήταν από τις πιο κόσμιες που μπορούσες να βρεις στον τοίχο του. Είχε ωστόσο ενεργή συμβολή στον συλλογικό τόμο των «Θρησκευόμενων Κόκκινων Επιστημόνων» -που χάθηκε στην πορεία και έμεινε στη μέση ως εγχείρημα.

Βασικό του αντικείμενο ήταν η θεωρία του κράτους -από την αρχαία ελληνική δημοκρατία, ως τον Μακιαβέλι και το αστικό κράτος- ενώ θεματικές που τον απασχολούσαν ήταν η αλλοτρίωση, ο εργάσιμος χρόνος (ως μέτρο πλούτου στην κοινωνία του μέλλοντος), το πρόβλημα της μετάβασης στον σοσιαλισμό, η ενσωμάτωση της εργατικής τάξης, οι παράγοντες που διαμορφώνουν τη συνείδησή της, η αποδόμηση της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και πολλά άλλα, παρεμφερή και μη.

Το πρώτο δικό του βιβλίο που έπεσε στα χέρια μου ήταν από το «Στάχυ», Κομμουνισμός -τέλος ή αρχή της ιστορίας. Θυμάμαι μια βιωματική περιγραφή για το οικογενειακό πένθος στον θάνατο του Στάλιν -στο οποίο συμμετείχε ως πεντάχρονο παιδί- και τη δική του αυτοκριτική ματιά στις αποσκευές του παρελθόντος του. Παρόλα αυτά το βρήκα χρήσιμο, διαβάζοντάς το στον στρατό, ελαφρώς κλονισμένος από κάποιο βιβλίο του Μίσσιου, για να επανανοηματοδοτήσω -sic- την πίστη μου στο κομμουνιστικό ιδεώδες, που δεν είναι ένα απλό αίτημα για «μάσα» και αναδιανομή του πλούτου, αλλά ένα όραμα για την ελεύθερη, δημιουργική δραστηριότητα του ανθρώπου, την ανάπτυξη της προσωπικότητας και της κοινωνικής ατομικότητας.

Προηγουμένως είχε βγάλει τέσσερα βιβλία από τη Σύγχρονη Εποχή.

Ένα βιβλίο για τη συμμετοχή των εργαζομένων, ως πεδίο ταξικής πάλης -στο πολιτικό πλαίσιο της εποχής και των αναλύσεων του κομμουνιστικού κινήματος, που διεκδικούσε εργατική συμμετοχή στις διοικήσεις δημόσιων οργανισμών.

Ένα όχι ιδιαίτερα προφητικό βιβλίο για το... διαλεκτικό δίπολο «Σοσιαλισμός και Περεστρόικα». Εκ των υστέρων είχε γράψει κάπου απολογητικά πως διαφωνούσε με την ανάλυση του Γκόρμπι για τα «οικουμενικά προβλήματα» χωρίς ταξικό υπόβαθρο, και αυτός ήταν ο λόγος που δε συμπεριέλαβε στο βιβλίο του κεφάλαιο σχετικά με τις διεθνείς σχέσεις, χωρίς αυτό να αναιρεί τον αρχικό ενθουσιασμό του για την... ανασυγκρότηση που κατέληξε σε διάλυση.

Μια μελέτη για τον ασιατικό τρόπο παραγωγής, που απαντούσε στη θεωρία του Βιτφόγκελ και τον αντιδραστικό παραλληλισμό του σοβιετικού σχηματισμού με την αρχαία Αίγυπτο των Φαραώ -όπου κυβερνούσε μια κάστα ειδικών, χωρίς να υπάρχει ιδιωτική ιδιοκτησία στη γη. Μεστή και αξιόλογη -αν και δεν ξέρω πόσα σημεία της αναθεώρησε τα επόμενα χρόνια.

Και μια μελέτη για τον Λένιν και τη Γραφειοκρατία. Που την θυμάμαι για τα ενδιαφέροντα τσιτάτα της, κυρίως όμως για τη μαραθώνια συζήτηση που προκάλεσε στο τσαρδί του Άθλιου, με σεντόνια για γερά νεύρα, πολύ ελεύθερο χρόνο και διαδικτυακό πατατάκι -όπου συμμετείχε και η κε του μπλοκ, αλλά δεν έχει το κουράγιο να ξαναδιαβάσει κριτικά όσα έγραφε τότε.

Μες στη δεκαετία του ’90 κυκλοφορεί το κατά βάση αυτοβιογραφικό Out, που λογοτεχνίζει αρκετά και δε μοιάζει με κανένα άλλο βιβλίο του. Μου έχει μείνει μια γλαφυρή περιγραφή από την επιστροφή του στο νησί του (Κέρκυρα), όπου όλα του φαίνονταν μικρότερα, απ’ τα σπίτια μέχρι τις αποστάσεις. Και εγώ που νόμιζα πως ήμουν ο μόνος που το έπαθα, επιστρέφοντας κάποτε στη Σαλούγκα από την άθλια πρωτεύουσα.

Και μετά...

Ο Λόγος στην Ουτοπία. Ίσως το πιο δύσκολο-απαιτητικό βιβλίο του, όπου πιάνει βαθιές έννοιες, όπως η πραγμοποίηση και η αλλοτρίωση. Το βιβλίο του για τη «Σύγχρονη Επαναστατική Διανόηση» -από όπου άντλησε ο Σκαμπαρδώνης την ομολογία πως είναι μικροαστός διανοούμενος- που είχε πρόλογο της Αλέκας, να πιστοποιεί τις καλές μας σχέσεις τότε. Και το ο «Μαρξ γεννήθηκε νωρίς», που ο ίδιος θεωρούσε ως το ωριμότερο έργο του, όπου υποστήριζε πως η ανάπτυξη της τεχνολογίας και της αυτοματοποίησης φέρνει πλέον την ουσιαστική υπαγωγή στις κομμουνιστικές σχέσεις παραγωγής και καθιστά δυνατό το όραμα του Μαρξ και ένα σχετικά γρήγορο πέρασμα στην αταξική κοινωνία.

Ακολούθησαν μελέτες για τον Γκράμσι (και τις αντινομίες των ρεφορμιστικών του αναγνώσεων), τον απαιτούμενο Πόλεμο Θέσεων, τη σύγκρουση και τις ομοιότητες του Μαρξ με τον Μπακούνιν (!), τη σχέση μαρξισμού - χριστιανισμού (για το οποίο έγραψε και η Κανέλλη), για τον ελεύθερο χρόνο και τα βιβλία του από τη Σύγχρονη Εποχή, που ίσως επαναλάμβαναν ως ένα βαθμό προηγούμενους προβληματισμούς του, χωρίς να προσθέτουν κάτι καινούριο, αλλά είχαν ιδιαίτερη αξία ως εκδοτικό γεγονός, πρωτίστως για τον ίδιο.

Θυμάμαι τους Ομιλίτες να κρίνουν αυστηρά τον (κάθε) Ρούση, λέγοντας πως είναι άλλο να πιάνεις θεωρητικά ένα ζήτημα, παραθέτοντας τσιτάτα από σχετικά έργα, και άλλο να το εξετάσεις σφαιρικά, μεθοδικά, εφαρμόζοντας διαλεκτικές κατηγορίες του Χέγκελ (ουσία, φαινόμενο κτλ) και ψάχνοντας νόμους κίνησης. Με τόσο αυστηρά κριτήρια, βέβαια, οι πραγματικοί φιλόσοφοι ήταν ο Μαρξ και κάνα δυο ακόμα (Ιλιένκοβ, Βαζιούλιν), ενώ μάλλον κοβόταν ο Λένιν, που έγραφε σημειώσεις για τις μάζες και είχε πολύ οξυδερκείς επισημάνσεις, αλλά όχι αρκετό χρόνο για να τις αναπτύξει φιλοσοφικά.

Εγώ πάλι θεωρώ πως το έργο του Ρούση έχει ενδιαφέρον, αν μη τι άλλο γιατί εντοπίζει καίρια ερωτήματα. Έχει περίτεχνο, μακροπερίοδο λόγο, που σου ξανασυστήνει την απόλαυση της ανάγνωσης. Έχει πλούσιες βιβλιογραφικές παραπομπές, που σου δίνουν έναυσμα να συνεχίσεις να ψάχνεις για όσα διάβασες. Είναι η καλύτερη εισαγωγή, για τους νέους σφους, σε μια σειρά ζητήματα -πχ τη θεωρία του κράτους. Έδινε πάντα κάτι παραπάνω στον Ρίζο με τα άρθρα του. Και επέμεινε να βγάζει θεωρητικές μελέτες και πολιτικές μπροσούρες, σε μια δύσκολη εποχή, που το είδος απειλούνταν με εξαφάνιση. 

Κι αν χάλασε κάπως ο ίδιος την υστεροφημία του πριν το τέλος, προκαλώντας αμήχανες σιωπές, αστερίσκους και χλιαρές ανακοινώσεις, τουλάχιστον άφησε πίσω του ένα σημαντικό έργο, που δεν είναι απλός ευφημισμός αν το αποκαλέσουμε «παρακαταθήκη».

Μακάρι να είχαν και άλλοι τον ζήλο και τη δημιουργικότητά του, να ήταν το ίδιο προσιτοί στους φοιτητές τους, και να είχαν τη δική του αμεσότητα-ευθύτητα, που είναι η βασική προϋπόθεση της ειλικρίνειας και η απόδειξη πως δεν μπορούσε -ούτε ήθελε- να κρυφτεί πίσω από το δάχτυλό του. Ούτε καν (για) τα αρνητικά του...

Υγ: Αρχικά σκεφτόμουν να βάλω στον τίτλο κάτι σαν «Ρούσης Out», παίζοντας με την αντίστοιχη αγγλική έκφραση και το βιβλίο του. Αντ’ αυτού παραφράζω απλώς μια δική του φράση, όταν ξανάσμιξε με το Κόμμα, το ’99.