Από το Πέραμα δεν έχει πέρασμα

Σήμερα ξεκινάει στο Πέραμα η έκθεση εικαστικών τεχνών και φωτογραφίας «άνθρωποι, χρώμα και σίδερο». Η οποία –για να παραφράσουμε μια άλλη γνωστή φράση- είναι φτιαγμένη από τους εργάτες για τους εργάτες. Και όποιος κάνει τον κόπο να πάει ως εκεί –γιατί είναι ένα μικρό ταξίδι- θα καταλάβει από πρώτο χέρι γιατί δεν υπάρχει πέρασμα από το πέραμα και πώς δένεται το σίδερο ή μάλλον το ατσάλι. Αλλά και πώς η ζωή παλεύει κάτω από σίδερα και τσιμέντα όχι να επιβιώσει αλλά να δημιουργήσει με όποια υλικά της είναι πρόσφορα, επιβεβαιώνοντας την ανθρώπινή της υπόσταση.

Η κε του μπλοκ είχε την ευκαιρία να παρευρεθεί στην περσινή έκθεση –κοντά έναν χρόνο μετά το ξεκίνημα της ηρωικής απεργίας των χαλυβουργών- και δεν την άφησε να πάει χαμένη. Αυτά που μου έχουν μείνει σήμερα στη μνήμη είναι: το α καπέλα του μεράντζα (που θα δώσει το «παρών» και φέτος). ο τεράστιος πίνακας στην είσοδο της έκθεσης, που απεικόνιζε ένα χέρι και παρέπεμπε στο σύνθημα του περσινού φεστιβάλ της οργάνωσης: δίνε το χέρι σου σε όποιον σηκώνεται. Και την κοινή έμπνευση που είχαν ο γιώργος σαρρής κι ένας άλλος καλλιτέχνης (δυστυχώς δεν έχω συγκρατήσει το όνομά του) να μελοποιήσουν το ίδιο ακριβώς σύνθημα. Χωρίς εσένα γρανάζι δε γυρνά…

Βγαίνει ο πρώτος και τραγουδά το στίχο ελαφρώς διασκευασμένο, χωρίς εσένα γρανάζι κανένα δε γυρνά. Βγαίνει στο καπάκι κι ο σαρρής και λέει: κατά τύχη έχω ονομάσει και το δικό μου τραγούδι έτσι. Κοίτα να δεις κάτι συμπτώσεις… Που μόνο τυχαία δεν ήταν δηλ η έμπνευση, ούτε κι ατυχής βέβαια, και δεν ξέρω αν «έτυχε» να μελοποιήσει κανείς άλλος το σύνθημα τις επόμενες μέρες της έκθεσης. Κι επειδή το κοινό ήθελε «κι άλλο, κι άλλο» ο σαρρής έγινε οργανωτής κερκίδας, τραγουδώντας την αρχή με την κιθάρα του κι αφήνοντας τη βάση να συμπληρώσει το άλλο μισό του συνθήματος: εργάτη μπορείς, χωρίς αφεντικά…

Η έβδομη έκθεση «άνθρωποι, χρώμα και σίδερο», που έχει σήμερα εγκαίνια στη ζώνη του περάματος, έχει μια ιδιαίτερη σημασία. Όχι επειδή οι φετινές συμμετοχές είναι αυξημένες συγκριτικά και με πολλά γνωστά ονόματα καλλιτεχνών. Αλλά για την χρονική συγκυρία του πράγματος, λίγες μέρες μετά την επίθεση των φασισταριών στους συνδικαλιστές του παμε στην περιοχή και την εν ψυχρώ δολοφονία του παύλου φύσσα στο γειτονικό κερατσίνι από τη ναζιστική συμμορία. Σε μια εργατούπολη όπου οι εφοπλιστές αμόλησαν τα μαντρόσκυλά τους για να σπάσουν το… απόστημα του παμε, όπως γάβγιζαν δημόσια τις προάλλες και να βάλουν τους μεταλλεργάτες της ζώνης να σφίξουν κι άλλο το ζωνάρι, για να αποδεχτούν τα εξευτελιστικά μεροκάματα πείνας των 18 ευρώ. Και μια περιοχή όπου τα θρασύδειλα μέλη της κλίκας ένιωθαν άνετα να κυκλοφορούν και να γράφουν φασιστικά συνθήματα, μετά τη δολοφονία του φύσσα, ενώ είχαν λουφάξει σε όλες τις υπόλοιπες γειτονιές.

Γι’ αυτό και δε θα μπορούσε ίσως να υπάρχει καλύτερο ξεκίνημα απ’ τη σημερινή συναυλία των υπεραστικών και τον επίκαιρο αντιφασιστικό τους «ύμνο»: του αδόλφου τα εγγόνια, η σαπίλα του ντουνιά…

Γι’ αυτό κι αξίζει τον κόπο να κάνετε (τουλάχιστον) ένα πέρασμα από το πέραμα..

Παρακάτω παραθέτω την αφίσα της έκθεσης, το δελτίοτύπου των φορέων που τη συνδιοργανώνουν και το πρόγραμμα των εκδηλώσεων.

Οι αγώνες είναι τέχνη του λαού

και η τέχνη όπλο του

Η Κίνηση Εικαστικών Καλλιτεχνών Πέρα(σ)μα, τα συνδικάτα της Ναυπηγοεπισκευαστικής Ζώνης Περάματος καθώς και οι Λαϊκές Επιτροπές της ευρύτερης περιοχής του Πειραιάκαι πολλά συνδικάτα της βιομηχανίας, συντονίζονται σε μια μεγάλη διοργάνωση μέσα στην Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη Περάματος.

248 Εικαστικοί καλλιτέχνες (ζωγράφοι, γλύπτες, χαράκτες κλπ) & φωτογράφοι, θεατρικά και µουσικά σχήματα, δίνουν το παρόν και υπογράφουν µε το έργο τους, την τέχνη τους και την συμμετοχή τους το µήνυµα της εποχής τους: Οι αγώνες είναι τέχνη του λαού και η τέχνη όπλο του.

Στόχος της έκθεσης που γίνεται για έβδομη χρονιά μέσα στη Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη είναι να γεννηθεί και να έρθει το έργο τέχνης στους τόπους δουλειάς, εκεί που βρίσκεται ο φυσικός του αποδέκτης και η κινητήρια έµπνευση της δημιουργίας του: η εργατική τάξη.

Έτσι σε πείσμα των καιρών της ανεργίας και της ανέχειας, της ερήμωσης και του μαρασμού, ενάντια σ’ αυτούς που απεργάζονται την καταστροφή και την εξαθλίωση του λαού, ενάντια και στην κρυφή και στην απροκάλυπτη τρομοκρατία στους χώρους δουλειάς, να υψώσουμε τον πολιτισμό της αδιάλλακτης αξιοπρέπειας, τον πολιτισμό της ανθρωπιάς και της αλληλεγγύης.

Σε αυτούς τους καιρούς, είναι περισσότερο αναγκαίο η τέχνη να στέκεται στο πλάι της εργατικής τάξης, να μιλά τη γλώσσα της τόλμης και της αλήθειας. Να επιστρατεύει τα δικά της αισθητικά όπλα, τη γνώση, αλλά και όλο τον ανθρώπινο ψυχισμό, τη φαντασία, το συναίσθημα και τη βούληση να στρατευθεί με τις ανάγκες και τα καθήκοντα των δημιουργών όλου του κόσμου.

Καλούµε τους εργαζόμενους, τους µαθητές, τους άνεργους, τους νέους και τις νέες, να συναντηθούν στη Ν/Ζώνη της τέχνης και της δημιουργίας, στη Ζώνη της ταξικής πάλης και της αλληλεγγύης.

Δέκα ημέρες από 11 /10/2013 έως 20 / 10/2012 στη Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη Περάματος, στήνουμε το δικό μας ταξικό μέτωπο

Nα είμαστε όλοι εδώ!__

ΕΓΚΑΙΝΙΑ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11/10/2013, ΩΡΑ 7.30µ.µ.

ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ 12.00π.µ. - 9.00µ.µ.

ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

Λεωφορεία:

Από Οµόνοια Β18 - Γ18 (Μενάνδρου)

Από Πειραιά 843 (Σταθµός ΗΣΑΠ)

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ:

ΚΙΝΗΣΗ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ ΠΕΡΑ(σ)ΜΑ

ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΑΜΜΟΒΟΛΙΣΤΩΝ - ΚΑΘΑΡΙΣΤΩΝ

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΝΑΥΠΗΓΟΞΥΛΟΥΡΓΩΝ

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΠΛΟΙΩΝ

ΛΑΪΚΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ:

ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ

ΝΙΚΑΙΑΣ - Ι. ΡΕΝΤΗ

ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ

ΠΕΙΡΑΙΑ

ΣΑΛΑΜΙΝΑΣ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ:

ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΑΘΗΝΑΣ

ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟΥ

ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟΥ - ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ ΑΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΛΙΘΟΓΡΑΦΩΝ

ΚΛΑΔΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΧΑΡΤΕΡΓΑΤΩΝ

ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ ΓΑΛΑΚΤΟΣ - ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ

ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ ΚΛΩΣΤΟΫΦΑΝΤΟΥΡΓΩΝ - ΙΜΑΤΙΣΜΟΥ - ΔΕΡΜΑΤΟΣ

ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΛΑΙΟΣΑΠΩΝΟΠΟΙΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΚΑΙ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΣΑΛΑΜΙΝΑΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΜΗΧΑΝΙΚΏΝ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ( ΠΕΜΕΝ)

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΚΑΤΩΤΕΡΩΝ ΠΛΗΡΩΜΑΤΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ«ΣΤΕΦΕΝΣΟΝ»

ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΣΩΜ. ΕΜΠΟΡΟΫΠΑΛΛΗΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔ. ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑ

Πρόγραμμα παράλληλων εκδηλώσεων

ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

Παρασκευή 11 Οκτώβρη ,

7.30 μ.μ. Εγκαίνια της έκθεσης «΄Ανθρωποι -Χρώμα + Σίδερο 7»

9.00 μ.μ. Συναυλία με το συγκρότημα «Υπεραστικοί».

Σάββατο 12 οκτώβρη

6.30 μ.μ.: Συζήτηση για την Ανεργία. Οι θέσεις του ταξικού συνδικαλιστκού κινήματος για την αντιμετώπισή της και την οργάνωση της πάλης.

8,30 μ.μ.: Το θεατρικό έργο του Μαξ Φρις «Ο Μπίντερμαν και οι εμπρηστές» από τη ομάδα «Εκτός Σχεδίου».

Κυριακή 13 Οκτώβρη

8.30 μ.μ. «Το φασισμό βαθιά κατάλαβέ τον. Δε θα πεθάνει μόνος. Τσάκισέ τον»

Συναυλία με τους:

1. Μανόλη Ανδρουλιδάκη

2. Ρίτα Αντωνοπούλου

3. Χρήστο Θηβαίο

4. Kollektiva

5. Γιάννη Λάρδη – Γεωργία Λάμπρη

6. Βασίλη Λέκκα

7. Αφροδίτη Μάνου

8. Γιώργο Μεράντζα

9. Μίλτο Πασχαλίδη

10. Γιώργο Σαρρή

Τετάρτη 16 Οκτώβρη

7.00 μ.μ. Προβολή ταινίας

8.00 μ.μ. Ο Γρηγόρης Νικολόπουλος και οι «Μαγικοί Καθρέφτες» στα ''τραγούδια των ανθρώπων''

Παρασκευή 18 Οκτώβρη

8.00 μ.μ. Συναυλία: Ο Βασίλης Βασιλάτος και «Ιστορίες για Κρουστά».

Σάββατο 19 Οκτώβρη

8.00 μ.μ. Θεατρική σπονδυλωτή σάτιρα «Ο τροχός της Ιστορίας».

Κυριακή 20 Οκτώβρη

6.00 μ.μ. Συζήτηση «Τέχνη και Εργατική Τάξη. Η Πολιτιστική Μορφωτική Δραστηριότητα των συνδικάτων συστατικό στοιχείο της ανασυγκρότησης του εργατικού κινήματος».

8.00 μ.μ. Μουσικό αφιέρωμα στο Εργατικό Τραγούδι, με τον Στέφανο Ψαραδάκο

9.00 μ.μ. Μουσικό αφιέρωμα στον ποιητή των ναυτικών, Νίκο Καββαδία

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ:

Σάββατο 12 και 19 Οκτώβρη

Κυριακή 13 και 20 Οκτώβρη

11.00 π.μ- 1.00 μ.μ. . Δημιουργικά Εργαστήρια για παιδιά: Ζωγραφική, Θεατρικό παιγνίδι

Κυριακή 13 Οκτώβρη , 11.00 π.μ. Θέατρο: «Ένας παράξενος Μουσικός» από την ομάδα «Τρομπετίνι»...

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ 248 ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΙ

Αβαγιαννού Ρένα

Αγαλιώτης Παναγιώτης

Αγγελάκη Ελευθερία

Αδριανός

Αθανασίου Εύη

Αθηναίος Στρατής

Αλυγιζάκη Κύρα

Αναστασόπουλος Θεόδωρος

Ανδρονιάδης Ηλίας

Ανεζίρης Παναγιώτης

Ανούση Ρένα

Αντωνάκου Όλγα

Αντώνης Αντώνιος

Αξαόπουλος Κίμων

Απέργη Ανθή

Αργυρακοπούλου Μαρία

Αρέλης Ελευθέριος

Βαγενά Κωνσταντίνα

Βαρβαρήγου Δέσποινα

Βαρβαρούση Λήδα

Βάρβογλης Δημήτρης

Βαρελάς Παναγιώτης

Βαρλάμος Γιώργης

Βεζυρτζής Γιάννης

Βικεντίου Αριστοτέλης

Βίνης Τάκης

Βολονάκη Ουρανία

Γαγγάδη Χριστίνα

Γαμπιεράκη Ζωή

Γεωργαρίου Πέτρος

Γεωργιλάκης Μάρκος

Γεωργουλίδου Αναστασία

Γιαννίκος Ιωάννης

Γιαννίκου Νίκη

Γιωτάκης Δημήτρης

Γκιζάρης Γιώργος

Γκολέμας Μίλτος

Γόντικα Άντα

Γρανίτσα Νικολέτα (Μαγεμέλι)

Γραφάκου Πέγκυ

Γρετσίστα Ελένη

Δαλιέτου Σμαραγδή

Δαραδήμος Ηλίας

Δαραδήμος Χαράλαμπος

Δεληγιαννάκη Σάσα

Δημακάκου Χαρά

Δημητρέας Βαγγέλης

Δημητρίου Ευθυμία

Δήμου Δημήτρης

Διβάρη Εύα

Διλιντά Φωτεινή

Διονυσόπουλος Βασίλης

Δουραμάνης Περικλής

Ευαγγελάτος Κώστας

Ζαχάρωφ Μαρίβα

Ζουμπουλάκης Πέτρος

Ζωγράφου - Ουζουνοπούλου Μαρία

Ζωίδη Πόπη

Ισιδώρου Θεόδωρος

Ισιδώρου Παναγιώτης

Ιωαννίδης Ευάγγελος

Καγεώργης Πάτροκλος

Καγιαδάκης Στυλιανός

Κακλαμάνης Απόστολος

Καλαντίδη Λίζα

Καλκάνη Ελένη

Καλογεροπούλου Πέγκυ

Κανελλόπουλος Βασίλης

Κανελλοπούλου Σταυρούλα

Καππάτου Μαρία

Καρακόγλου Χρηστός

Καράλη Αγγέλα

Καρασσό Τζούλια

Καρπούζης Δημήτρης

Καρυστινός Σταμάτης

Κασαλια Ανέτα

Κατσαντώνη Ελένη

Κατσουλιέρη Ειρήνη

Κέντζογλου Γιώργος

Κερασσιώτη Μαριάννα

Κευγάς Μιχάλης

Κέφαλος Παναγιώτης

Κέφαλος Σταμάτης

Κεχαγιά Ελισάβετ

Κογιός Κώστας

Κολιπέτσα Βασιλική

Κομνηνάκη - Τσίπουρα Αργυρώ

Κοντονή - Τσοχαντάρη Κατερίνα

Κοντουδάκης Κωστής

Κορίτσογλου Μάρθα

Κοσμίδης Όμηρος

Κουβεντάρα Κωνσταντίνα

Κουκουλάκη Στέλλα

Κουλοβασιλοπούλου Μαρία

Κουμαριανού Μαριάνθη

Κουτσίκου Φρειδερίκη

Κυριαζής Χρύσανθος

Κυριακίδου Σμάρω

Κωνσταντινίδου Βαρβάρα

Λαλές Χάρης

Λαμπράκης Παναγιώτης

Λάμπρου Χρήστος

Λαουτάρη Δήμητρα

Λένης Γιώργος

Λιάκου Μαρία

Λιάτσης Δανιήλ

Λουγιάκη Αλεξία

Μακρόπουλος Κωνσταντίνος

Μανδηλαρά Ηρώ

Μάνης Κώστας

Μάνου Έφη

Μαντούδη Αναστασία

Μαράτος Ανδρέας

Μαραυγάκης Ευάγγελος

Μαργιόλης Ανάργυρος

Μάταλα Μαρία

Μαυρονικόλας Άρης

Μαυρόπουλος Αλέξανδρος

Μέγα Χαβρέ Άνθια

Μελά Εύα

Μενδρινός Γιώργος

Μενεμενόγλου Τάσος

Μήλας Παναγιώτης

Μηναριτζόγλου Μιχάλης

Μητσάκου Σταυρούλα

Μικρούλης Νίκος

Μιχαηλίδου Φανή

Μιχαλόπουλος Δημοσθένης

Μοlz Salman

Μορφόγλου Αντώνης

Μοσχολέα Μυρσίνη

Μουράτη Κατερίνα

Μπαδόλα Ειρήνη

Μπακαλούμης Γιώργος

Μπαλωνά Κωνσταντίνα

Μπέλλου Κάλλη

Μπόγρη Εύα

Μπουκουβάλας Γιώργος

Μπουρμάς Τάκης

Νασιοπούλου Ντιάνα

Νικολάκης Θοδωρής

Νικολόπουλος Γρηγόρης

Νοταρόπουλος Γιάννης

Νταϊδου Δέσποινα

Ντάλα Ελένη

Ξενάκη Μαριάννα

Παϊσιος Βασίλης

Πάκιας Μανώλης

Παλαιοκρασσά Μαριλένα

Παλιεράκη Άννα

Παναγιωτίδης Ηρακλής

Πανταζή Δέσποινα

Πάντος Άλκης

Παπαγιάννης Βαγγέλης

Παπαδογεωργοπούλου Καλλιόπη

Παπαδοκοτσώλης Γιώργος

Παπαθεοδώρου Κάλλια

Παπαϊωάννου Ευφροσύνη

Παπαϊωάννου Μαντώ

Παπαχρήστου Σπύρος

Παππά Μαρία

Παππά - Βεζυρτζή Ρόζα

Παυλή Αγγελική

Πέρδικα Νίκη

Πεσματζόγλου Μαρία

Πετρούλια Γεωργία

Πιλάβη Σταυρούλα

Πλακούλας Γιώργος

Πλατανιάς Αποστόλης

Πολυχρονάτου Ελένη

Πρίντεζη - Φράγκου Ειρήνη

Ράλλης Δημήτρης

Ράπτης Ερμής

Ρίζος Δημήτρης

Ροβιθάκη Ελισάβετ

Ροδοπούλου Ιωάννα

Ρόθος Κώστας

Ρούβαλη Αγγελική

Ρουμελιώτης Βαγγέλης

Ρουμελιώτης Λάμπρος

Σακελλαρίου Ζέτα

Σαλάχας Αντώνης

Σαλταφέρος Γιώργος

Σαραντάρης Στράτος

Σαραντίδη Αρσινόη

Σαραντόπουλος - Ψαράς Αλέξανδρος

Σαρέλα Κατερίνα

Σατόγλου Παύλος

Σεκλειζιώτη Ζωή

Σερεμετάκης Γρηγόρης

Σερέτης Μιχάλης

Σκαλκώτος Χρίστος

Σκαρβέλη Γιώτα

Σκουρτζίδης Νίκος

Σκύθος Γιώργος

Σολιδάκης Βασίλης

Σουλδάτου Μαρίνα

Σουλδάτου Σοφία

Σουσούνη Αναστασία

Σοφρά Ρούλα

Σπηλιωτάκη Μαργαρίτα

Σπυριδάκη Θάλεια

Σπυριδωνίδου Μαρίνα

Σπυρίδωνος Πηνελόπη

Σταματοπούλου Μαίρη

Σταυροπούλου Ματίνα

Σταύρου Σοφία

Σταφέτος Στέλιος

Στείρος Κώστας

Στεργιοπούλου Νανά

Στεφάνου Παναγιώτης

Στεφάνου Γιάννης

Στεφάνου Στέλιος

Στέφος Νίκος

Στρομπούλας Σπύρος

Στρούτζα Μαρία

Στυλιανού Στέλιος

Συλίκου Κωνσταντίνα

Συράκης Γιώργος

Σχοινάς Ανδρέας

Σωτήρχος Στάθης

Ταλαίπωρος Νίκος

Ζιάβρα Πετρούλα

Τρέβορ Τουάιν

Τριανταφύλλου Νίκος

Τριπολίτης Σταύρος

Τσαβαρή Καίτη

Τσαβίδης Μιχάλης

Τσακίρης Σπύρος

Τσαμανδούρας Ζαχαρίας

Τσουβαλά Αγγελική

Τσούπρος Γιάννης

Φαμπιέν Λαμπούζ

Φαρσακίδης Γιώργος

Φερεντίνου Σόνια

Φουρίκης Χρήστος

Φράγκου Στρατός

Χαβιαροπούλου Στέλλα

Χαροκόπου Τίνα

Χατζή Κατερίνα

Χατζηπουλίδου Ελένη

Χατζηστεφάνου Άννα

Χατζηφωτίου Δημήτρης

Χριστοφοράκης Νίκος

Χρυσανθάκη Χαρά

Χρυσομαλλάκου Ελένη

Χωριανοπούλου Μαρία

Ψωμά Χριστίνα

Μπογιοπουλιάδας το ανάγνωσμα

Οι έγκριτοι αστικοί μύθοι των ημερών μιλάνε για έναν απολυμένο μπογιό, αιχμάλωτο στα σκοτεινά μπουντρούμια του περισσού, όπου τον κρατάνε φιμωμένο. Και την απάντησή του στον τράγκα, που δημοσιεύτηκε στο ριζοσπάστη, προφανώς του την απέσπασαν με σταλινικές μεθόδους, όπως έπαιρνε τις ομολογίες η καγκεμπε από τους κρατούμενους. Βέβαια η καγκεμπέ συγκροτήθηκε τρία χρόνια μετά από το θάνατο του πατερούλη, αλλά αυτό δεν έχει καμία σημασία. Μην αφήνεις μια μικρή λεπτομέρεια να σου χαλάσει έναν αστικό μύθο.

Έκτοτε ο μπογιόπουλος ξεγλιστρά σα σκιά και δαίμων του τυπογραφείου από τα τοιχώματα και ο θρύλος του γιγαντώνεται. Κάποιοι αναγνώρισαν το στιλ γραφής του σε ένα ανυπόγραφο σχόλιο στο σαλόνι του ρίζου, ενώ άλλοι ορκίζονται πως τον είδαν πίσω από έναν εμπνευσμένο τίτλο στη σελίδα των αθλητικών για το μήτρογλου –γιατί είναι γνωστός γάβρος.

Ο νίκος γράφει παντού, ζει μες στις καρδιές μας, σαν το συνονόματο συντοπίτη του από την αμαλιάδα.

Η λογική λέει πως κάπου κάτι θα γράφει ο μπογιό σε κάθε φύλλο. Αλλά τον… «προβληματισμένο» κόσμο δεν τον πείθουν αυτά. Και δεν τον ενδιαφέρει αν γράφει ή όχι στην εφημερίδα, γιατί δεν τη διαβάζει. Το θέμα δεν είναι η ουσία αλλά να βλέπει το όνομα στη μαρκίζα. Και βασικά να το παίρνει ξέχωρα από το κόμμα του, για να το στρέφει εναντίον του σε κάθε ευκαιρία. Γιατί κόψατε το μπογιόπουλο ρε; Αλλά τι περιμένεις από αυτούς που διέγραψαν το βελουχιώτη. Προδότες…

Ναι αλλά το κουκουέ είναι που γεννά μπελογιάννηδες –που λέει και ο τίτλος μιας έκδοσης της ΣΕ. Όπως και βελουχιώτηδες και πλουμπίδηδες. Και προφανώς μπογιόπουλους. Το θέμα είναι αν τους αξιοποιεί πάντα σωστά. Αλλά αυτό είναι άλλης τάξης ζήτημα και θα το δούμε στη συνέχεια.

Αυτός είναι και ο βασικός λόγος (εννοώ την τεχνητή αντιπαράθεση του προσώπου με το κόμμα του) που προσωπικά δεν είχα δει με πολύ καλό μάτι τη συμμετοχή του μπογιό στη συντακτική ομάδα του unfollow. Γιατί δίνει πάτημα σε έναν κόσμο με διάφορα αντικουκουέ συμπλέγματα, που ωστόσο τον παραδέχεται ως πένα και τηλεοπτική παρουσία, να τον διαχωρίζει από την κομματική του ιδιότητα, να τον αποθεώνει (στα πρότυπα της χειρότερης προσωπολατρίας) ως μονάδα, που έρχεται με το μέρος τους και διαφέρει από την ηγεσία και την πολιτική της.

Δηλ οι κομμουνιστές δεν πρέπει να εμφανίζονται πουθενά πλην των κομματικών μέσων και οργάνων; Μήπως ήταν λάθος και η συνεργασία με τον ενικό του χατζηνικολάου –που μπορεί να επεκταθεί και στα άλλα μέσα του ομίλου;
Κάθε άλλο. Είναι ευχής έργο από μια άποψη να βγαίνουν κομμουνιστές δημοσιογράφοι κι αγκιτάτορες σε όσο το δυνατόν περισσότερα μέσα και να διαδώσουν τις θέσεις και την πολιτική του κόμματος από κάθε δυνατό μετερίζι. Πρέπει να προσέχουν όμως να μη γίνονται το φιλοκουκουέ άλλοθι σε προσπάθειες με τελείως διαφορετικό προσανατολισμό. Γιατί το unfollow έχει ένα συγκεκριμένο ‘εναλλακτικό’ στίγμα, που απέχει πολύ (κατά τη δική μου εκτίμηση) από το να είναι ένα είδος… έντυπου ααδμ.

Κατά μία άλλη άποψη βέβαια το unfollow δίνει τη μάχη της ιδεολογικής ηγεμονίας απέναντι στον κυρίαρχο λόγο και τα επιχειρήματα της κυβέρνησης και των αστικών επιτελείων. Ενώ θεωρητικά μια αντίστοιχη προσπάθεια κάνει κι ο ραδιοσταθμός ‘στο κόκκινο’ με τη δημιουργία μιας ομάδας επίλεκτων της παναριστεράς, υπό τη διεύθυνση του κώστα αρβανίτη και τη συμμετοχή δημοσιογράφων όπως ο χατζηστεφάνου κι ο ελευθεράτος από τον εξωκοινοβουλευτικό χώρο. Και το σημειώνω αυτό όχι ως μομφή προς τους δημοσιογράφους, που ούτως ή άλλως άνεργοι ήταν κι έπρεπε να βιοποριστούν με κάποιο τρόπο. Αλλά ως παρατήρηση για την τακτική ευελιξία των αναθεωρητών, που παίζουν πλέον από τη θέση του ισχυρού το χαρτί της παναριστεράς σε διάφορα επίπεδα.

Κι αυτό δυσκολεύει αντικειμενικά μια πιθανή αντίστοιχη δική μας προσπάθεια, σε μια εκ των πραγμάτων δύσκολη εποχή ισχνών αγελάδων, που ο ραδιοτηλεοπτικός 902 δεν κέρδισε τον αγώνα της επιβίωσης κι οι σελίδες του ρίζου μειώνονται μαζί με το έμψυχο δυναμικό του. Κι είναι αρκετά δύσκολο στοίχημα να μαζέψεις σε ένα μέσο γερές πένες κι υπογραφές συνεργατών, χωρίς να κάνεις το περιεχόμενο μια ενωτική σούπα σαν τον πύργο της βαβέλ.

Το ρίζο φυσικά δεν τον διαβάζεις ακριβώς για να ευφρανθεί η ψυχή σου, αλλά για να διαβάσεις αυτά που δε θα βρεις στον αστικό τύπο: εργατικό ρεπορτάζ, αγωνιστικές κινητοποιήσεις, θεωρητικές αναλύσεις, δράσεις του κόμματος, κτλ. Το τερπνό μπορεί όμως να συμβαδίζει με το ωφέλιμο. Κι οι κομμουνιστές πρέπει να κατακτήσουν την τέχνη να λένε την αλήθεια και να την κάνουν προσιτή σε όλους, ανεβάζοντας τα μέσα και τις φόρμες που χρησιμοποιούν στο ύψος αυτής της αλήθειας. Η φυσιογνωμία του ρίζου είναι κρίσιμο ζήτημα (που απασχόλησε κατά καιρούς το κόμμα) γιατί είναι κομματικό όργανο και όχι μια τυπική εφημερίδα. Χρειάζεται όμως πραγματικούς δημοσιογράφους με ελκυστικό λόγο που δε θα αντιγράφουν απλώς κομματικές ανακοινώσεις.

Μιλάμε βέβαια για ένα κόμμα που δεν έχει ιδιαίτερη παράδοση στο επικοινωνιακό κομμάτι, ούτε το επιδίωξε ποτέ εις βάρος της ουσίας κι αυτό είναι ταυτόχρονα και το μεγάλο του πλεονέκτημα, σε μια χώρα γεμάτη παπατζήδες. Ένα κόμμα που τα λέει όλα τσεκουράτα και θα σου πετάξει κατάμουτρα την αλήθεια, χωρίς φτιασιδώματα, με την εκλαϊκευτική ικανότητα του ινστρούχτορα του τραμπάκουλα από το αλαλούμ και το επικοινωνιακό χάρισμα του μαΐλη και του μεντρέκα, χωρίς πολλή τέχνη και χωρίς τεχνάσματα.

-Μήπως θα μπορούσαμε να κάνουμε μια πρόταση για κυβέρνηση με τους δικούς μας όρους, που σίγουρα θα την απορρίψουν οι άλλοι, για να μην το χρεωθούμε εμείς επικοινωνιακά;

(Αγωνία στο κοινό, πρόσκαιρες ελπίδες…)

-Όχι σύντροφοι, δε θα μπορούσαμε (ουρά, θευλλώδικα χειροκροτήματα).

Είναι και κάποιοι χειρισμοί όμως που σε αφήνουν με την απορία, σα να το κάνει κάποιος επίτηδες. Γιατί να μην πάει πχ ο μπογιό (πρώτα) στο ραδιόφωνο του ρίαλ, αντί να ξεκινήσει δική του στήλη στον ενικό του χατζηνικολάου, μόλις κόπηκε ο ημεροδρόμος στο ριζοσπάστη; Ποιος θα μπορούσε να πει κάτι για αυτή την κίνηση, από τη στιγμή που δεν έχουμε πλέον το ραδιόφωνο του 902; Γιατί δεν είχε μπει ο μπογιόπουλος στη ψηφοδέλτιό μας στην εσηεα στις τελευταίες εκλογές των δημοσιογράφων; Ή γιατί να μην μπαίνουν τα βιντεάκια με τις εμφανίσεις του στο πόρταλ του 902;

Θα μου πεις, εσύ απολίθωμα είσαι πιο έξυπνος και ξέρεις καλύτερα από τους υπεύθυνους; Σίγουρα όχι. Αλλά ακριβώς επειδή δε θεωρώ τον εαυτό μου εξυπνότερο από τους άλλους, πιστεύω ότι δε λέω κάτι πολύ πρωτότυπο, που αποκλείεται να το έχει σκεφτεί κανείς άλλος. Με άλλα λόγια αν κάποια πράγματα είναι τόσο απλά, που τα βλέπουμε εγώ κι εσύ σφε αναγνώστη, γιατί δεν τα προσέχουν και οι ειδικοί από μέσα, που τα ξέρουν καλύτερα;

Το θέμα εξάλλου είναι πολύ ευρύτερο από την περίπτωση του μπογιό –κάπου πρέπει να σταματήσει επιτέλους αυτή η εκ του πονηρού μπογιοπουλιάδα των τελευταίων μηνών. Το ζήτημα είναι συνολικό και αφορά ευρύτερα το ρίζο και τα κομματικά μέσα, την επιβίωση της εφημερίδας, τη μείωση των σελίδων, ακόμα και τη στήλη του λεκάτη.
Ποιος είπε εξάλλου ότι δεν είναι κρίμα που κόπηκε και η στήλη του λεκάτη; Ποιος ήταν δηλ τακτικός αναγνώστης του ρίζου και δε σταματούσε στη δεύτερη σελίδα; Οι καθημερινές τακτικές στήλες δίνουν χρώμα στην εφημερίδα και σφραγίζουν εν πολλοίς το στίγμα της. Όπως πάμε κι εμείς καμιά φορά πχ στη σελίδα της καθημερινής με μαζοχιστική διάθεση για να διαβάσουμε πάσχο, μπάμπη, αλέξη και τα άλλα παιδιά και να μας ανέβει το αίμα στο κεφάλι.

Το βασικό ζήτημα λοιπόν είναι το κόμμα, η εφημερίδα κι όποιο άλλο μέσο να αξιοποιεί στο έπακρο τις κλίσεις και τα προσόντα των συντρόφων, παίρνοντας ό,τι καλύτερο μπορεί από κάθε μονάδα. Σαν μικρογραφία της κοινωνίας του μέλλοντος, που θα αναπτύσσει τα ιδιαίτερα ταλέντα και ενδιαφέροντα κάθε προσωπικότητας. Και όπως η ομάδα θέλει να παίρνει το καλύτερο δυνατό από κάθε παίκτη και να τον αναδείξει μέσα από το σύνολο (και όχι εις βάρος του), δίνοντάς του το ελεύθερο να εκτελεί δημιουργικά με πρωτόβουλο πνεύμα τις εντολές του προπονητή και την τακτική της ομάδας. Δηλ να υποτάξει το εγώ στο σύνολο χωρίς να το ισοπεδώνει αλλά να το αναδείξει ως κοινωνική ατομικότητα. Όχι σαν τον ποδοσφαιριστή μπογιό που κάποιες φορές στην ομάδα του ριζοσπάστη δεν έδινε πάσα ούτε από το αριστερό στο δεξί. Αλλά σαν το δημοσιογράφο μπογιό, που προβάλλει με τον καλύτερο τρόπο τις θέσεις και τις επεξεργασίες του κόμματος και τις δίνει όχι έτοιμη μασημένη τροφή στον αναγνώστη του, αλλά σίγουρα- έτοιμο γκολ, πάρτο βάλτο.

Το πόρταλ κάνει ήδη ως ένα βαθμό τέτοια δουλειά, αναπαράγοντας πχ κάποια κείμενα του γιώργου σαρρή ή και της ελληνοφρένειας. Το δικό μου συμπέρασμα πάντως είναι πως αυτό λειτουργεί καμιά φορά καλύτερα εκτός των κομματικών οργάνων. Ο μπογιόπουλος για παράδειγμα αποδίδει σαφώς καλύτερα όταν δεν παίζει φιλικά, αλλά εκτός έδρας, στο γήπεδο του αντιπάλου, να τον αποστομώνει με επιχειρήματα και να παίρνει το κοινό με το μέρος του. Κι η ελληνοφρένεια κάνει μια πολύ καλή δουλειά με εκπληκτική απήχηση, που είναι ζήτημα αν θα μπορούσε να την έχει πχ στον 902 και να λέει τα ίδια πράγματα χωρίς να αυτολογοκρίνεται (πχ στις φάρσες ή τις βρισιές), εφόσον υπήρχε ο κίνδυνος να τα χρεωθεί το κόμμα. Θέλω να πω δηλ ότι λειτουργούν μάλλον καλύτερα ως ελεύθεροι σκοπευτές, στο ίδιο στρατόπεδο με το κόμμα αλλά όχι υπό τις άμεσες οδηγίες του. Στρατευμένοι με την ευρύτερη οργανική έννοια και όχι με τη ‘στενή’ οργανωτική.

Χωρίς αυτό να σημαίνει βέβαια πως συμπεριλαμβάνω σε αυτή την κατηγορία τον μπογιό ή ότι δεν πρέπει να προσπαθήσει το κόμμα να αξιοποιήσει πιο συστηματικά τέτοιες φωνές σε κομματικά μέσα. Παραμένει ανοιχτό εξάλλου το βασικό ζήτημα –που, επαναλαμβάνω, είναι πολύ ευρύτερο από τον μπογιόπουλο και τον κάθε μπογιόυπουλο: τι μέλλει γενέσθαι με το ρίζο και πώς θα αναδιαμορφωθεί. Γιατί υπάρχει καλύτερος ρίζος και τον θέλουμε. Και επ’ αυτού κάθε καλόπιστη κριτική είναι σίγουρα ευπρόσδεκτη.

Η Χρυσή Αυγή πέθανε, ζήτω η Χρυσή Αυγή

Πηγαίνοντας πέρσι στο ιεκ του αμαρουσίου για κάτι αιτήσεις, η κε του μπλοκ έπεσε σε ένα αρκετά περίεργο θέαμα. Οι τοίχοι ήταν γεμάτοι συνθήματα με  κόκκινη μπογιά, μαύρη αναρχίζουσα αισθητική, ναζιστικές υπογραφές-σύμβολα κι ένα απροσδιόριστο φαιο-κόκκινο μίγμα για περιεχόμενο.

‘Σκέψου δράσε για πατρίδα και σοσιαλισμό’ ή μη μένεις απαθής, ‘κάνε εθνικοεπαναστατική (sic) δράση’ και υπογραφή ‘ελλάς ή τέφρα’, ενώ ένα άλλο πρόσθετε ‘ο εθνικισμός μας είναι ο αντικαθεστωτικός αγώνας για την επανακατάληψη της πατρίδας μας’. Στην ίδια κατεύθυνση κινούταν και το σύνθημα ‘σπάσε τα δεσμά των εξαρτήσεων’ γιατί το ζήτημα της εξάρτησης μας συγκινεί όλους. Ένα άλλο υπογράμμιζε το αντικρατικό στίγμα λέγοντας πως ‘το κράτος είναι ο μόνος τρομοκράτης’. Αλλά ερχόταν ως κερασάκι στην τούρτα το ‘από τη στιγμή που έχει κυριχθεί ο πόλεμος καμία ειρήνη δεν επιτινχάνεται προσποιώντας το αντίθετο’, όπου οι ανορθογραφίες και τα αδόκιμα ελληνικά τεκμηρίωναν τις χρυσαυγίτικες ρίζες. Κι η αυθόρμητη αντίδραση, μετά την αρχική αμηχανία, θα ήταν να βάλει κανείς τα γέλια με το φαιδρό της υπόθεσης, αν δεν είχαν δει τόσα τα μάτια μας τα τελευταία χρόνια.

Τα θυμήθηκα όλα αυτά τις τελευταίες μέρες με αφορμή το κυνήγι διαδοχής της χρυσής αυγής και την παρουσίαση των πιθανών υποψηφίων από πολλά μμε, που αναλύουν στο κοινό κάθε υποψηφιότητα (μαύρος κρίνος, κτλ) για να το εξοικειώσουν. Η χρυσή αυγή πέθανε, ζήτω η χρυσή αυγή.

Ποιος θα είναι λοιπόν ο τυχερός που θα πάρει το στίγμα; Η εναπομείνασα σοβαρή χρυσή αυγή; Οι άλλες ναζιστικές οργανώσεις του περιθωρίου; Ο μάνος και ο καμμένος; Ο καμένος καρατζαφέρης που βγήκε από τη ναφθαλίνη, όπου μπήκε για να ξεπλύνει τη μνηνονιακή ρετσινιά; Ή μήπως ήρθε η ώρα να απορροφηθούν όλοι από τη μήτρα της μεγάλης δεξιάς του κυρίου; Φασίστες υπάρχουν πολλοί. Οι χρυσαυγίτες σκοτώνουν. Αυτή είναι η διαφορά.

Αρκεί να μην επιδίδονται οι νεοδημοκράτες βουλευτές σε γούτσου-γούτσου με τους χρυσαυγίτες συναδέλφους τους, όπως κατήγγειλε τις προάλλες στο μέγκα το σύμβολο της δημοκρατίας φωτεινή πιπιλή. Άλλο να τους έχεις συμμάχους στην κυβέρνηση εξάλλου και άλλο τα γούτσου-γούτσου. Οι πολιτικές ερωτοτροπίες πρέπει να σέβονται τα χρηστά κοινοβουλευτικά ήθη και να μη φτάνουν στα άκρα. Παραμένει το ερώτημα αν επιτρέπεται το φίκι-φίκι, τα γλωσσόφιλα και τα χρυσαυγίτικα προστυχόλογα. Κι αναμένουμε ένα ερωτικό εγχειρίδιο, τύπου κάμα σούτρα, με τις εγκεκριμένες στάσεις και πολιτικές συμπεριφορές.

Σε κάθε περίπτωση το αστικό πολιτικό σύστημα έχει πείρα και τους χρειάζεται όλους: σοβαρούς και ασόβαρους, ποινικούς και πολιτικούς, καλούς και ακραίους. Εξάλλου αν η χρυσή αυγή έχει τόσο στενή διασύνδεση με την αστυνομία, γιατί να μην παίξουμε και με τα δικά της μέλη το παιχνίδι του καλού και του κακού μπάτσου; Όπου ο πρώτος θα είναι και δυνάμει κυβερνητικός εταίρος στο άμεσο μέλλον.

Εν τω μεταξύ η κυβέρνηση εξακολουθεί να καλλιεργεί συστηματικά τη λογική της θεωρίας των δυο άκρων. Όπου δύσκολα θα μπορούσε να χωρέσει κανείς περισσότερα ψέματα σε τόσο λίγες λέξεις.

Αφενός γιατί δεν είναι θεωρία, αλλά πολιτικά πρακτική, μελετημένη και έξυπνα επεξεργασμένη. Αφετέρου γιατί δεν υφίστανται άκρα με αυτή την έννοια. Οι κομμουνιστές δεν είναι το αριστερό άκρο του αστικού πολιτικού συστήματος, αλλά φορείς μια εντελώς διαφορετικής εναλλακτικής. Κι ο φασισμός δεν αποτελεί κάποιου είδους παρέκκλιση αλλά συνέχεια με άλλα μέσα της ουσίας της αστικής δημοκρατίας, ως μορφής δικτατορίας του κεφαλαίου.

Αφετρίτου δεν είναι καν δύο, αλλά ένα και μοναδικό το άκρο που έχει μπει στο στόχαστρο της κυβέρνησης. Κι έσπευσε, προς αποφυγή παρεξηγήσεων, να το προσδιορίσει πολιτικά ο σαμαράς στις δηλώσεις του από το άλλο άκρο του ατλαντικού: όσοι έχουν αντιρρήσεις με την πρόσδεση της χώρας στην εε και το νατο. Με άλλα λόγια με τη συμμετοχή της ελλάδας στους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς.

Στην ουσία δηλ μας φωτογραφίζει. Αλλά πιο πολύ κι από το να μας κατονομάσει, αυτό που τον ενδιαφέρει είναι να οριοθετήσει πολιτικά το «άκρο» που μπαίνει στο στόχαστρο. Η αστική τάξη δε θα είχε κανένα πρόβλημα να δεχτεί –ακόμα και στην κυβέρνηση σε κάποιες περιπτώσεις- ένα κατ’ όνομα κομμουνιστικό κόμμα, που δε θα έβαζε τέτοιους στόχους και θα είχε απολέσει τα επαναστατικά του χαρακτηριστικά.

Σε άλλες χώρες με σοσιαλιστικό παρελθόν, οι αστικές τάξεις διώκουν ακόμα και τα κομμουνιστικά σύμβολα ή την ονομασία, γιατί καταλαβαίνουν πολύ καλά τη λειτουργία τους στη συλλογική μνήμη των λαών. Στις βαλτικές δημοκρατίες ακολουθείται επισήμως η θεωρία των δύο άκρων και το τσουβάλιασμα κομμουνισμού και φασισμού κάτω από την ταμπέλα του ολοκληρωτισμού, σύμφωνα και με το επίσημο δόγμα της εε, που καθιέρωσε ως ειδική μέρα (κατά του ολοκληρωτισμού) την επέτειο της υπογραφής του συμφώνου μολότοφ-ρίμπεντροπ.

Αλλά η θεωρία διαφέρει κάπως από την πράξη. Και κατά την εφαρμογή της οι αρχές διώκουν δικαστικά τους βετεράνους του κόκκινου στρατού, που τσάκισαν το φασισμό και βραβεύουν ως ‘εθνικόφρονες’ τους συνεργάτες των ναζί.

Στην πραγματική ζωή βέβαια τα άκρα στην κοινωνία τα καθορίζουν οι ίδιες οι αντιθέσεις της και αυτές δεν μπορεί παρά να έχουν ταξικό πρόσημο. Η θεωρία των (πολιτικών) άκρων σκεπάζει επιμελώς τις ταξικές αντιθέσεις που σκίζουν τον κοινωνικό ιστό κι απευθύνεται στον παροιμιώδη μέσο ανθρωπάκο, τον μονίμως μέτριο και πάντα μετρημένο, τον γνωστό χυλό του ‘μεσαίου χώρου’. Που καλείται να καταδικάσει με αποτροπιασμό τη βία από όπου κι αν προέρχεται –εκτός και αν είναι (παρα)κρατική- και τους ακραίους (και τι άλλο είναι αν όχι ακραία η ταξική πάλη;). Και να παραμείνει φιλήσυχος στην άκρη, ευμενώς ουδέτερος προς την υπάρχουσα κατάσταση και το ήδη κυρίαρχο κοινωνικό ‘άκρο’.

Με άλλα λόγια καλείται να γίνει μια κωλοτρυπίδα, όπως σημειώνει πολύ εύστοχα ο στρατολάτης στο εκλαϊκευτικό του σκαρίφημα για τη θεωρία των δύο άκρων. Κι αν η γνωστή φράση λέει πως οι απόψεις είναι σαν τις κωλοτρυπίδες, γιατί ο καθένας μας έχει από μία, εδώ ο πραγματικός στόχος είναι να έχει ο καθένας μας απόψεις του κώλου, που δείχνουν τι σκατά κουβαλάμε στο κεφάλι μας. Ή μάλλον να μην έχουμε καμία άποψη και να υιοθετούμε αυτήν της κοινής γνώμης, όπως διαμορφώνεται από τους κυρίαρχους και έτσι όλες οι απόψεις να μοιάζουν απελπιστικά μεταξύ τους.
Κάλλιο ακρίτας, παρά με ακρωτηριασμένη συνείδηση.

Αυτή τη θεωρία του κυρ-παντελή την είχε συνοψίσει πολύ καλά ο χρυσόδουλος σε εκείνη την περίφημη δήλωσή του για τη δραστηριότητά του στα χρόνια της χούντας: εγώ διάβαζα τότε. Το δικό του παράδειγμα ακολούθησε κι ο επικεφαλής της ακροδεξιάς του κυρίου για τη νύχτα της δολοφονίας του παύλου φύσσα, λέγοντας: εγώ κοιμόμουν.

Κοιμήσου εσύ κι η τύχη σου δουλεύει. Φροντίζει για αυτό η τυφλή κι ανεξάρτητη ελληνική δικαιοσύνη. Πώς να μην της έχει μετά τυφλή (κι ανεξάρτητη) εμπιστοσύνη ο αλέξης…

Αυτό δεν εμπόδισε σε τίποτα βέβαια το μιχαλολιάκο να δώσει το προσωπικό του σόου κατά τη μεταφορά του στον κορυδαλλό, όπου φώναζε «νταηλίκι, νταηλίκι..!» υπονοώντας πως είναι άδικη η προφυλάκισή του. Κι όντως νταηλίκι είναι, αλλά από ποιον σε ποιον; Στους βουλευτές της οργάνωσής του, που ξεκίνησαν τους ίδιους ακριβώς ψευτοτσαμπουκάδες με το που βγήκαν απ’ την ευελπίδων; Στους αρχινταήδες της οργανωμένης θρασυδειλίας; Είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα. Εκτός κι αν αναφερόταν στη σύγκριση του «ερασιτεχνικού» παρακρατικού νταή με το κράτος-νταβατζή, και νιώθει ριγμένος.

Πάντως τα μέλη και τα στελέχη της χρυσής αυγής απέδειξαν στην πρώτη στραβή από τι σπάνια πάστα είναι φτιαγμένοι. Τα μεν πρώτα χωρίς αστυνομική προστασία και άμεσο υλικό συμφέρον είναι ανίκανα να οργανώσουν μια μαζική συγκέντρωση αλληλεγγύης για τον αρχηγό τους και χάνουν την πίστη τους στα… ιδανικά της οργάνωσης.

Ένστολοι οπαδοί της ΧΑ συμπαραστέκονται στον αρχηγό έξω από την Ευελπίδων 

Ενώ οι δεύτεροι πέφτουν από τα σύννεφα –μαζί με τον αντίφα πρετεντέρη- με τις αποκαλύψεις για την οργάνωσή τους και μιμούνται εκείνη την εικόνα με τα τρία μαϊμουδάκια: δε μίλησα, δεν είδα, δεν άκουσα.

Δεν είμαι ο επιχειρησιακός αρχηγός, δεν είμαι ναζί, δεν τον κλώτσησα μόνος του έπεσε, απλά έχω τις σάλπιγγες της ιεριχούς στις αμυγδαλές μου και έπεσε από το ηχητικό κύμα, δεν είναι ναζιστικός αλλά αρχαιοελληνικός χαιρετισμός, δεν ήξερα πως έχουμε καταστατικό στην οργάνωση, δεν υποστηρίζουμε τη βία, δεν έχω ξαναδεί στη ζωή  μου το ρουπακιά, δεν ήταν μέλος της οργάνωσης, δεν είχα τηλεφωνική επαφή με τον πατέλη, δεν, δεν, δεν…

Πάντα λεβέντες, που αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους..

Σε αντίθεση με τους… ακραίους, οι τηλεοπτικοί εκπρόσωποι του κέντρου έχουν μεγάλη ρέντα. Ο σκανδαλίδης διέκοψε σε ένα πάνελ τον γκιόκα που έλεγε ότι η εσσδ τσάκισε επί στάλιν το φασισμό, για να πει ότι αυτός είναι με τον τρότσκι! Ενώ χτες στην ανατροπή του πρετεντέρη (ο μάκης βορίδης απουσιάζει εκτάκτως) ο μαργαρίτης της δημαρ θυμήθηκε ότι ο φασισμός δεν πέφτει μόνο με τα λόγια, αλλά και με τον κόκκινο στρατιώτη που έβαλε τη σημαία στο ράιχσταγκ.

Άλαλα τα χείλη των ασεβών…

Τα διδάγματα της Χιλής

Το κείμενο αυτό δημοσιεύεται με αρκετή καθυστέρηση, εξαιτίας των γεγονότων και των εξελίξεων που μεσολάβησαν, με αφορμή τη συμπλήρωση 40 χρόνων από το πραξικόπημα του πινοσέτ στην χιλή

Η δύναμη βγαίνει από γροθιές κι όχι από πρόσωπα καλοσυνάτα

Από στόμια βγαίνει η δύναμη κι όχι από τα στόματα (…)

Κι αυτή είναι η πικρή/πολύτιμη αλήθεια της unidad popular

Ο βολφ μπίρμαν είχε καταλάβει πολύ καλά –πριν αποστατήσει από το μαρξισμό και θέσει τη δύναμη του δικού του στόματος και των στίχων του στην υπηρεσία των στομίων της άλλης πλευράς- αυτό που φαινόταν να αγνοεί και διδάχτηκε με τραγικό τρόπο ο σαλβαδόρ αγιέντε. Ο οποίος απέτυχε να σώσει την χώρα του από τα νύχια της χούντας του πινοσέτ και αρκέστηκε στη σωτηρία της δικής του ψυχής, που ήταν τόσο έντιμη –σε βαθμό αυτοχειρίας- ώστε να τον αποκαλέσει η αλέκα ηρωικό ιδεαλιστή πρόπερσι στην ομιλία της στο φεστιβάλ.

Αυτές τις αυταπάτες όμως δεν τις είχε μόνο ο αγιέντε. Τις μοιραζόταν μαζί του ως ένα βαθμό και το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, όπως δείχνει με ντοκουμέντα και τεκμήρια το άρθρο του σερετάκη σε έναν προηγούμενο κυριακάτικο ρίζο. Και η τραγική κατάληξη της διακυβέρνησής του ήταν η λογική συνέπεια και το ανώτερο όριο των περίφημων θεωριών περί ειρηνικού δρόμου για το πέρασμα στο σοσιαλισμό.

Κάθε φορά που το κομμουνιστικό κίνημα ξεχνούσε αυτή τη βασική αλήθεια κι έμπλεκε σε πασιφιστικές αυταπάτες, το πλήρωνε πολύ ακριβά με εκατόμβες αίματος, που θα τις είχε αποφύγει αν αναλάμβανε αποφασιστική δράση τη στιγμή που έπρεπε. Το ‘χουμε δει και στην ελλάδα εξάλλου το έργο και ξέρουμε πώς κατέληξε. Αυταπάτες υπάρχουν πολλές. Οι πασιφιστικές σκοτώνουν, αυτή είναι η διαφορά.

Από μια άποψη είναι λάθος να συγκρίνουμε διαφορετικές εποχές και καταστάσεις, για να μεταφέρουμε μηχανικά τα συμπεράσματά μας στο σήμερα. Ειδικά όταν η ύπαρξη της σοβιετικής ένωσης προσέφερε σε τέτοιες χώρες-κυβερνήσεις ένα πολύτιμο στήριγμα και τη δυνατότητα (όχι φυσικά για ομαλή σοσιαλιστική μετάβαση χωρίς συγκρούσεις αλλά) για κάποια πιο εύκολα, «ειρηνικά» ρήγματα και διαφοροποιήσεις. Ωστόσο η περίπτωση της χιλής δεν παύει να προσφέρεται και για πιο διαχρονικά συμπεράσματα, όπως αυτό που βγαίνει από την ποίηση του μπίρμαν.

-Ο πατέρας του αγιέντε λεγόταν κάστρο κι ήταν ένας ευκατάστατος μεσοαστός δικηγόρος, όπως ακριβώς κι ο συνεπώνυμός του φιντέλ. Η διαφορά είναι ότι ο φιντέλ δεν έμεινε ένας συνειδητοποιημένος μεσοαστός με πολιτικές ευαισθησίες και γενικά ριζοσπ-αστικές διαθέσεις, αλλά ωρίμασε πολιτικά και εξελίχθηκε σε κομμουνιστή ηγέτη. Ενώ ήταν εξαρχής προσανατολισμένος στο ένοπλο αντάρτικο ως βασικό στήριγμα και προϋπόθεση του πολιτικού αγώνα με στόχο την πτώση του δικτάτορα μπατίστα.

-Η ιμπεριαλιστική αντίδραση δολοφόνησε τον αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων που ήταν φίλα προσκείμενος στη λαϊκή ενότητα, ενώ ο ίδιος αγιέντε ήταν που διόρισε στη θέση του τον πινοσέτ. Φάνηκε λοιπόν πως οι αμερικάνοι γνώριζαν πολύ καλύτερα από τους δικούς μας τη δύναμη που έχουν τα στόμια των όπλων που περιγράφει και ο βολφ μπίρμαν. Και αυτή ήταν η ειδοποιός διαφορά του αγιέντε και της λαϊκής ενότητας από τη μπολιβαριανή διαδικασία στη βενεζουέλα, που αναδείχτηκε μεν μέσω εκλογών, αλλά ήξερε πώς να κινητοποιήσει το λαϊκό παράγοντα για να υπερασπίσει την εξουσία της. Και γι’ αυτό μπόρεσε να αποκρούσει την απόπειρα πραξικοπήματος που εκδηλώθηκε εκεί και να σώσει τον τσάβες από τα χέρια της αντίδρασης. Σε αυτό έπαιξε σπουδαίο ρόλο κι ότι ο τσάβες αναδείχτηκε ως ηγέτης μέσα από το στρατό και μπόρεσε να διατηρήσει τον έλεγχο των ενόπλων δυνάμεων.

Στην χιλή αντιθέτως η λαϊκή ενότητα δεν ήταν καθόλου προετοιμασμένη για ένα τέτοιο ενδεχόμενο κι ο αγιέντε στον τελευταίο δραματικό του λόγο, δεν έκανε καν έκκληση προς το λαό να κατέβει στους δρόμους για να υπερασπιστεί την κυβέρνησή του. Σα να τηρούσε το ευ αγωνίζεσθαι (ή για την ακρίβεια το σαβουάρ βιβρ της αστικής δημοκρατίας) τη στιγμή που ο αντίπαλος χρησιμοποιούσε κάθε θεμιτό ή αθέμιτο μέσο για να γκρεμίσει την εξουσία του, από το λοκ άουτ στην οικονομία μέχρι το στρατιωτικό πραξικόπημα.

-Ο αγιέντε είχε μια εκνευριστική σχεδόν εμμονή στις νόμιμες διαδικασίες και σε όσα προβλέπονταν από το σύνταγμα και το υπάρχον νομικό πλαίσιο. Είχαμε σημειώσει σε μια παλιότερη ανάρτηση ένα παράδειγμα από το βιβλίο του ντεμπρέ «ο δρόμος της χιλής» που γράφτηκε πριν απ’ το πραξικόπημα της 11^ης σεπτέμβρη και προτού δούμε το αδιέξοδο στο οποίο κατέληγε αυτός ο δρόμος. Οι νόμοι της χιλής θεωρούσαν μικροαδίκημα την βίαια απαλλοτρίωση γης, αλλά τιμωρούσαν αυστηρά όσους επιχειρούσαν να την ανακαταλάβουν κι η αναδιανομή γης προς όφελος των αγροτών επί αγιέντε βασίστηκε σε αυτήν ακριβώς τη διάταξη κι έγινε καθόλα νόμιμα.

Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι η κυβέρνηση του αγιέντε δε διέκοψε καν τα κοινά γυμνάσια και τις στενές σχέσεις του στρατού των ηπα με κύκλους του χιλιάνικου κράτους και αυτό το βρήκε μπροστά της λίγους μήνες μετά, στην εκδήλωση του πραξικοπήματος από τον πινοσέτ.

Κι εδώ φαίνονται και τα όρια της λεγκαλιστικής λογικής που έχει διατυπωθεί και στα μέρη μας με το περίφημο «θα σας ταράξουμε στη νομιμότητα». Η διαφορά βέβαια είναι πως εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με κάποιους ‘τίμιους οπορτουνιστές’ όπως τους έλεγε στην εποχή του ο ένγκελς ή έστω τον ηρωικό ιδεαλιστή αγιέντε, όπως τον αποκάλεσε η αλέκα – εξάλλου οι κλασικοί οπορτουνιστές είναι εξ ορισμού καιροσκόποι και ανέντιμοι. Αλλά με χρεοκοπημένους πολιτικούς απατεώνες. Απατεώνες εκ της ‘απάτης’ χωρίς καν το πρώτο συνθετικό της αυταπάτης. Κι απάτη όπως λέμε κοινωνικός διάλογος, υγιής επιχειρηματικότητα, απεμπλοκή από το μνημόνιο, κτλ.

Ας συνοψίσουμε όσα είδαμε παραπάνω.

Η περίπτωση του αγιέντε είναι μια υπόμνηση πως στην εποχή μας και τον ανεπτυγμένο δυτικό κόσμο δεν υπάρχουν πλέον «τίμιοι» σοσιαλδημοκράτες, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν πιθανούς συμμάχους –αν υποθέσουμε πως υπήρχαν τέτοιοι πριν από σαράντα χρόνια.

Η περίπτωση του τσάβες, ενός από τους σύγχρονους τίμιους ρεφορμιστές ίσως, μαζί με την κυβέρνηση του αγιέντε είναι τα καλύτερα παραδείγματα για να καταλάβουν οι μάζες πως δεν αρκεί η εκλογική επικράτηση για την τελική νίκη. Ακόμα και μια φιλολαϊκή, αριστερή (ή ό,τι άλλο προσδιορισμό θέλουμε) κυβέρνηση δε θα έχει το ελεύθερο από τα μονοπώλια να προχωρήσει και σε αυτές ακόμα τις στοιχειώδεις μεταρρυθμίσεις για αναδιανομή πλούτου, αν δε συγκρουστεί αποφασιστικά μαζί τους. Με άλλα λόγια δεν μπορούμε να πάρουμε τον έτοιμο κρατικό μηχανισμό για να τσακίσουμε την αστική εξουσία. Πρέπει να τσακίσουμε το αστικό κράτος μαζί της.

Η περίπτωση της χιλής αποδεικνύει και το βάθος της κουβανικής επανάστασης. Ίσως κάποιος εξωτερικός παρατηρητής υποθέσει πως η κούβα έπρεπε να στραφεί εκ των πραγμάτων προς τη σοβιετική ένωση για να αποφύγει τον οικονομικό στραγγαλισμό από τις ηπα και για αυτό κήρυξε αναδρομικά το σοσιαλιστικό χαρακτήρα της επανάστασης που είχε νικήσει δυο χρόνια πριν. Κι ότι αν η βενεζουέλα του τσάβες πχ δρούσε κι αυτή στο ίδιο ιστορικό πλαίσιο, θα εξελισσόταν με παρόμοιο τρόπο –μόνο που τώρα λείπει η σοβιετία από την εξίσωση.

Αλλά το παράδειγμα της χιλής αποδεικνύει πως το βάθος εκείνης της στροφής δεν ήταν τόσο αυτονόητο κι αμελητέο, όπως πιστεύουν κάποιοι. Ασφαλώς η σοβιετία αποτελούσε ένα σπουδαίο οικονομικό και στρατιωτικό στήριγμα, αλλά ο δρόμος της χιλής δε συνέπεσε ποτέ με αυτόν των κουβανών και γι’ αυτό κατέληξε γρήγορα σε αδιέξοδο.

Υπάρχει μία ακόμα παράμετρος που μας συνδέει με το σήμερα και τη σύγχρονη, ελληνική πραγματικότητα. Η χούντα του πινοσέτ έφερε στην χιλή την πρώτη πρακτική εφαρμογή των συνταγών του δντ κι ήταν το προοίμιο της διεθνούς επικράτησης του νεοφιλελευθερισμού. Ο φιλελεύθερος καπιταλισμός είναι πρακτικός κι ακομπλεξάριστος όταν μιλάμε για μπίζνες και δεν προβληματίζεται από δικτατορικά καθεστώτα που συνεργάζονται μαζί του –αλλιώς μπαίνουν στον άξονα του κακού.

Κάποιοι ίσως κάνουν το συνειρμό με τη σημερινή χούντα του δντ και τη σημασία του αγώνα για δημοκρατία στην ελλάδα. Ξεχνάνε όμως πως η χούντα και η δημοκρατία τους μοιάζουν  πλέον σα δυο σταγόνες νερό κι οι μεταξύ τους διαφορές καθίστανται δυσδιάκριτες. Για να παραφράσουμε ένα κλασικό ρητό, η δικτατορία είναι η συνέχεια της αστικής δημοκρατίας με άλλα μέσα. Δε μας είναι αδιάφορο τι από τα δύο θα υπάρχει, αλλά δε χάνουμε από τα μάτια μας το βασικό στόχο.

Κλείνω την ανάρτηση με μια μικρή αναφορά στο άρθρο του τραβασάρου ‘το κκ στην κυβέρνηση της λαϊκής ενότητας, διδάγματα για το σήμερα’ που μπορεί να το βρει κανείς στην κομεπ που κυκλοφορεί. Όπως φαίνεται κι από τον τίτλο ο αρθογράφος εστιάζει την κριτική του στη στρατηγική του κκ χιλής και κατά δεύτερο λόγο στο πρόγραμμα της λαϊκής ενότητας και τις αντιφάσεις που παρουσιάζει. Παραθέτει επίσης ένα σύντομο χρονικό με τις πιο σημαντικές εξελίξεις και επιχειρεί να τις ερμηνεύσει στο ιστορικό τους πλαίσιο, ως αποτέλεσμα εσωτερικών κι εξωτερικών (ενδοαστικών) αντιθέσεων.

Αντί επιλόγου παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την εισαγωγή του άρθρου.

Η ιστορία έχει δείξει ότι κυβερνήσεις που δρούσαν στο έδαφος του καπιταλισμού με τη στήριξη, συμμετοχή ή ανοχή των κομμουνιστικών κομμάτων δεν μπόρεσαν να λύσουν σε μόνιμη βάση ούτε τα οξυμένα καθημερινά προβλήματα της εργατικής τάξης (πχ ψωμί, στέγη, μόρφωση). Αντίθετα η ιστορία δείχνει ότι οι ονομαζόμενες παλιότερα ως «κατακτήσεις» του εργατικού κινήματος ήταν –όσον αφορά το γενικότερο χαρακτήρα τους- περισσότερο προϊόντα και ανάγκη της καπιταλιστικής ανάπτυξης, στοιχείο εκσυγχρονισμού της. Βεβαίως αυτό δεν αναιρεί την επίδραση της ταξικής πάλης στη διαμόρφωσή τους και κυρίως του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων σε συνθήκες ύπαρξης της εσσδ. Σε κάθε περίπτωση δε βγήκαν ποτέ από τα όρια που επιβάλλει κάθε φορά η ανάγκη της διευρυμένης αναπαραγωγής του κοινωνικού κεφαλαίου.

Να 'μαστε πάλι εδώ Ανδρέα

Απολιθωμένες αμπελοφιλοσοφίες στον Κόκκινο Πλανήτη 12

Μπορεί η τεχνολογία να μας φέρνει πιο κοντά, αλλά τίποτα δεν υποκαθιστά τη ζωντανή επαφή. Οι τρεις καμπαλιέρος της εκπομπής συγχρόνισαν τα ρολόγια τους, καταφέρνοντας να βρεθούν την ίδια στιγμή στο ίδιο μέρος κι είπαν να αξιοποιήσουν την ευκαιρία για μια διαφορετική ηχογράφηση με θέα το κρητικό πέλαγος και με πιο ζωντανή συζήτηση, χωρίς πολλούς εναλλασσόμενους μονολόγους. Η ηχογράφηση έγινε την περασμένη βδομάδα, στα αυτοσχέδια "στούντιο" του φραγκίσκου στα χανιά και παρακολουθεί τις εξελίξεις λίγες μέρες μετά τη δολοφονία του παύλου φύσσα -και πριν τις συλλήψεις του ηγετικού πυρήνα της χρυσής αυγής. Παράλληλα καταπιανόμαστε με τα θέματα της (τότε) τρέχουσας επικαιρότητας: τον απόηχο του απεργιακού αγώνα των εκπαιδευτικών και του δημοσίου τομέα, τις γερμανικές εκλογές, και τις εντυπώσεις μας από το φεστιβάλ της κνε στην αθήνα με τον... απελπιστικά πολύ κόσμο.

Αν και έχουν περάσει αρκετές μέρες και μεσολάβησαν κάμποσες εξελίξεις, αποφασίσαμε να κρατήσουμε το τελικό αποτέλεσμα και να σας το παρουσιάσουμε, γιατί είναι η πρώτη φορά που είχαμε την ευκαιρία να τα πούμε ζωντανά από κοντά. Καλή ακρόαση και περιμένουμε την κριτική και τις παρατηρήσεις σας στα σχόλια.

Παρασκευή και δέκατη τρίτη

Απολιθωμένες αμπελοφιλοσοφίες στον Κόκκινο Πλανήτη 13

Τα γεγονότα των ημερών μας πρόλαβαν, προτού βγάλουμε στο ραδιοφωνικό αέρα την προηγούμενη εκπομπή και απειλούσαν να μας καταστήσουν ανεπίκαιρους. Για αυτό κρίναμε σκόπιμο να κάνουμε μία συμπληρωματική ηχογράφηση, με πιο φρέσκα κουλούρια και την πολύτιμη συνδρομή του θερσίτη από τα χανιά, που να πιάνει τις πιο πρόσφατες εξελίξεις, να τις αναλύει και να προσπαθεί να τις ερμηνεύσει.

Ειδικότερα συζητάμε για τη σοβαρή χρυσή αυγή, τον υπόκοσμο και τα πλοκάμια του, για τις κινήσεις της κυβέρνησης και τον πολιτικό της σχεδιασμό, για τη θεωρία των δύο άκρων και τον όψιμο αντιφασισμό των καναλιών και των λοιπών μμε, για το διαχωρσισμό κράτους-παρακράτους στη σύγχρονη αστική κοινωνία, για την απόλυτη εμπιστοσύνη του αλέξη στη δικαιοσύνη και τους θεσμούς, και για την αντιφασιστική απάντηση των κομμουνιστών στα παραπάνω και στο σύστημα που γεννά το φασισμό.

Καλή ακρόαση

Η φάρμα των ζώων

Κι εναλλακτικός σατιρικός τίτλος ‘το μπουντρούμι δεν τον λυγά’, για τον αρχηγό της χρυσής αυγής που οδηγείται στον κορυδαλλό και γίνεται ο πρώτος αρχηγός πολιτικού σχηματισμού που μπαίνει στη φυλακή, όπως μας ενημέρωσαν κάποια κανάλια. Ο ζαχαριάδης δε μετράει, γιατί οι κομμουνιστές δεν είναι εθνικόφρονες. Συνεχίζουμε.

Οι αρχές λοιπόν έκριναν προφυλακιστέο το μεγάλο κεφάλι της χρυσής αυγής. Αλλά το φίδι του ναζισμού είναι σαν τη λερναία ύδρα. Ένα κεφάλι κόβεις, δύο φυτρώνουν. Ένα κρατικό κι ένα παρακρατικό. Που συνθέτουν από κοινού το βυζαντινό δικέφαλο αετό της ελληνορθόδοξης αστικής εξουσίας. Ή μάλλον το δικέφαλο κοράκι της.
Αλλά κόρακας κοράκου μάτι δε βγάζει. Ενώνουν λοιπόν τις δυνάμεις τους και πέφτουν πάνω στην εργατιά, με ρόπαλα, λοστούς και συνταγματικά τόξα, συνδυασμός νόμιμης και παράνομης δουλειάς.

Κι έχει πλάκα να βλέπεις τα παλιά μέλη της επεν, πρώην ρέιντζερς και κενταύρους, που είναι από τη μέση και πάνω δημοκράτες κι από κάτω κτήνη, να κάνουν μαθήματα πολιτικού savoir vivre στους.. ακραίους χρυσαυγίτες, να μην επιβάλλουν τόσο απροκάλυπτα το νόμο της ζούγκλας, αλλά να επιδείξουν ένα φασισμό με ανθρώπινο πρόσωπο και δημοκρατικό μανδύα.
Κι εμείς που τους ακούμε, καλά ζώα είμαστε και τους ανεχόμαστε. Γιατί ο φασισμός δεν είναι παρά ο πιο απροκάλυπτος, χωρίς προσχήματα καπιταλισμός. Κι αυτός όχι μόνο δεν εξανθρωπίζεται, αλλά όσο πάει κι αποκτηνώνεται.

Αχ φασιστάκι, φασιστάκι, ξύλο γιατί βαράς;

Πάνω σε ξένους μετανάστες μονάχα να ξεσπάς.

Μην τσαλακώνεις το προφίλ σου, γίνε πιο σοβαρός

Μη φτάνεις στα άκρα βρε παιδί μου, φυλάκα να μην τρως

Λαγοί που ντύθηκαν λιοντάρια. Από το ιστολόγιο του TRASH

Η τηλεοπτική εικόνα παίρνει κουνελάκια και Λαγούς και τους παρουσιάζει σα λιοντάρια που δε λύγισαν. Κι όλα αυτά θυμίζουν πολύ εκείνο το ανέκδοτο με το βασιλιά της ζούγκλας και τον πολιτικό λαγό της βασιλικής κυβέρνησης, που καθορίζει την ατζέντα της.

-Τι νέα λαγέ; -Να εδώ, λέμε καμιά μαλακία ότι είμαστε αντισυστημικό κόμμα να περνάει η ώρα.

Αλλά το ανέκδοτο ισχύει κι από την ανάποδη για το λιοντάρι της κυβέρνησης που βρυχάται σα γατάκι μπρος στους δανειστές της και στο μεγάλο κεφάλαιο. -Ε να εδώ, λέμε καμιά μαλακία ότι χτυπάμε το φασισμό, για να περνάει η ώρα.

Η κουκουβάγια της σοφίας όμως –όπως μας λέει ο χέγκελ- πετάει μόνο το βράδυ, μετά τα δελτία ειδήσεων και τις βραδινές πολιτικές συζητήσεις. Τότε που θα επεξεργαστούμε όλες τις πληροφορίες που συγκεντρώσαμε και θα καταλάβουμε πως «είναι ο καπιταλισμός ρε μπούφο». Αυτός είναι η κότα που γεννά τα χρυσά αυγά κι αυτοί μετά στρατολογούν άλλες θρασύδειλες κότες, που αναπαράγουν το σύστημα και γίνονται ένα κουβάρι αξεδιάλυτο, που σε κάνει να αναρωτιέσαι: η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα;

Το κοκοράκι κικιρίκι-κί, να σε σκοτώνει κάθε πρωί.

Του Κ. Ρουγγέρη από το ιστολόγιο Πλάκα Κάνεις

Κι αυτό το κοτέτσι τo φυλάνε σα μαντρόσκυλα οι χρυσαυγίτες, που είναι ο καλύτερος φίλος του συστήματος. Δείξε μου το σκύλο σου να σου πω ποιος είσαι. Αλλά το σύστημα τους θέλει τώρα εξημερωμένα κατοικίδια με λουράκι κι εμβόλια, για να τους ξαμολήσει ξανά όταν θα τους χρειαστεί. Κι αυτοί υπακούουν πειθήνια, χωρίς να δαγκώνουν ποτέ το χέρι του εφοπλιστή που τους ταΐζει. Και όσο τους κρατάει χορτάτους, για να τρομοκρατούν τον εργατόκοσμο, έχει και την πίτα με τα κέρδη ολόκληρη.

Αυτά τα σκυλάκια λοιπόν είναι πολύ περίεργα, γιατί (σε αντίθεση με τη λαϊκή παροιμία) αν τα αφήσεις να γαβγίζουν ανενόχλητα, ξεθαρρεύουν και πάνε να σε δαγκώσουν. Αλλά όταν τα βρούνε σκούρα, γίνονται γατάκια, που τρέμουν σαν το ψάρι, εγκαταλείπουν το πλοίο που βουλιάζει σαν τα ποντίκια κι αρχίζουν να κελαηδάν σαν τα πουλάκια (σπιούνοι) για τους 'συναγωνιστές' τους και να τους στέλνουν στον κορυδαλλό με τις μαρτυρίες τους.

Ο άνθρωπος όμως είναι λίγο περήφανο ζωάκι, που θέλει να καταλάβει μόνος το λάθος του και να το επαναλάβει μετά με άλλον τρόπο. Κι αν του το υποδείξουμε άγαρμπα, θα μας πει ‘σασταλεγάκηδες’, που κουνάμε επιτιμητικά το δάχτυλο στο κοπάδι, όταν μας επιβεβαιώνουν οι εξελίξεις.

Πρωτίστως όμως ο άνθρωπος είναι ζώο πολιτικό και κοινωνικό. Δεν είναι άβουλο, τρομαγμένο κι αγελαίο. Κι αν του πήρε τόσα χρόνια να φτάσει ως εδώ, να περπατά στα δυο πόδια και να ονειρεύεται την έφοδο στον ουρανό, αγγίζοντας τις παρυφές του, θα είναι έγκλημα να λυγίσουμε στην αποκτήνωση και τη βαρβαρότητα της αστικής κοινωνίας και να τον αφήσουμε να γονατίσει ξανά στα τέσσερα, όπως είχε πει κάποτε κι ο λουντέμης…

Ούτε καν για τα μάτια του κόσμου

Το κείμενο αυτό γράφτηκε χτες βράδυ κι ο αρχικός τίτλος του ήταν «φασισμός και στρατηγική». Αλλά το πρόλαβαν οι σημερινές εξελίξεις. Δεν έκρινα σκόπιμο να κάνω ουσιαστικές προσαρμογές (η ουσία του πράγματος δεν έχει αλλάξει εντυπωσιακά άλλωστε) πέρα από ελάχιστες μικρές προσθήκες, σαν εκ των υστέρων σχόλια, εντός παρένθεσης και με πλάγια έντονη γραφή.

Βλέποντας κανείς τις φωτογραφίες των συλληφθέντων χρυσαυγιτών κατά τη μεταφορά τους από τη γαδα, σκέφτεται να αφήσει προς στιγμήν στην άκρη την όποια μαρξιστική του παιδεία και να υποκύψει στον πειρασμό του φυσιογνωμισμού. Ένα φαιδρό ανθρωπάκι, που θυμίζει πολύ τους κωμικούς ρόλους του πιατά, όπως σημείωσε εύστοχα μια καλή φίλη και αδυνατεί να εμπνεύσει την παραμικρή υποψία φόβου με την εικόνα που παρουσιάζει.

Αυτός ήταν λοιπόν ο τρομερός αρχηγός της ναζιστικής συμμορίας, που σκορπούσε τον τρόμο; Αυτός ήταν ο ηγετικός πυρήνας των ταγμάτων ασφαλείας, που εξαρθρώθηκε σε μια νύχτα;

Ναι λοιπόν, αυτός είναι. Ή μάλλον και ναι και όχι.

Όχι γιατί ο φασισμός στον καπιταλισμό είναι σαν τον ιδιωτικό τομέα και τις αναπτυξιακές του επενδύσεις. Δηλ ή θα είναι κρατικοδίαιτος ή δε θα μπορεί να σταθεί και να υπάρξει ουσιαστικά. Κι αυτό αποδεικνύεται ιστορικά από την ελληνική και τη διεθνή πείρα του εικοστού αιώνα.

Και ναι, γιατί μπορεί ο σωματότυπος του μιχαλολιάκου να μην παραπέμπει ακριβώς στο πρότυπο της άριας φυλής {κι ο κασιδιάρης, που έχει περισσότερα μούσκουλα εξάλλου, θα μπορούσε κάλλιστα, αν δεν ήταν αναγνωρίσιμος, να φάει ξύλο από τους δικούς του, βάση χρώματος} αλλά είναι σεσημασμένος φασίστας κι έχει συλληφθεί τρεις φορές κατά το παρελθόν –το οποίο δε λέει τίποτα. Κι ο χίτλερ στη φυλακή έγραψε τον «αγώνα του».

Και θα ήταν τραγικό λάθος να σταθούμε στο παρουσιαστικό του αρχηγού ή αντιστοίχως στους γελοίους τηλεφωνικούς διαλόγους των ομοϊδεατών του, για να βγάλουμε συνολικό συμπέρασμα για το φασιστικό κίνδυνο, προσπαθώντας να τον διασκεδάσουμε. Αρκεί να θυμίσουμε πως και ο μεταξάς ήταν επίσης ένα φαιδρό, καχεκτικό ανθρωπάκι (με κορυφαία στιγμή του το μοιρολατρικό «ώστε λοιπόν έχουμε πόλεμο», που η επίσημη προπαγάνδα βάφτισε «όχι», προσπαθώντας να τον κάνει με το ζόρι ήρωα). Όπως αντιστοίχως και ο δικτάτορας παπαδόπουλος με την παρέα του –ιδίως στις δημόσιες εμφανίσεις του και τις ομιλίες του ενώπιον δημοσιογράφων. Αυτά όμως δε μειώνουν σε τίποτα τη φρίκη της επταετίας και του τεταρταυγουστιανού καθεστώτος.

Εξίσου γελοίο μπορεί να μας φαίνεται σήμερα και το σύγχρονο πολιτικό προσωπικό της αστικής τάξης με τους ηγέτες του. Από τον (γαμώ το κεφάλι σου μαλάκα) σαμαρά και τον δάμαλο με το playstation της νδ, μέχρι την ευφράδεια και την ευφυΐα του γιωργάκη και του σημίτη από το πασόκ, που πετάχτηκαν σα στυμμένες λεμονόκουπες μετά το πέρας της θητείας/υπηρεσίας τους. Ή και τον αλέξη, ως αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, γιατί κάθε εποχή έχει το πασόκ και τον παπατζή που της αξίζει.

Αυτό όμως δεν αλλάζει σε τίποτα τη στρατηγική της αστικής τάξης και τις καπιταλιστικές αναδιαρθρώσεις που προωθήθηκαν την τελευταία εικοσαετία. Ίσα-ίσα που λειτουργεί σα βαλβίδα ασφαλείας για το σύστημα να εκτονώνεται ο κοσμάκης με υποτιμητικά σχόλια ενάντια στους ανίκανους πολιτικούς που μας κυβερνάνε και να αναπολεί τους χαρισματικούς ηγέτες του παρελθόντος.

Το θέμα λοιπόν είναι να αναζητήσουμε την ουσία της πολιτικής και το σχεδιασμό των αστικών επιτελείων πέρα από προσωποκεντρικές αντιλήψεις και τους διάφορους ηγέτες –όσο χαρισματικοί ή ανίκανοι και αν μας φαίνονται.

Η παρούσα κυβέρνηση ως βασικός αλλά όχι αποκλειστικός εκπρόσωπος της αστικής εξουσίας φαίνεται να εξασφαλίζει ή τουλάχιστον να στοχεύει σε μια σειρά παράπλευρα οφέλη από τη διαχείριση της υπόθεσης, που (όπως είπαμε και σε προηγούμενη ανάρτηση) μοιάζει να υπερβαίνει τα στενά όρια ενός κομματικού σχεδιασμού για πρόσκαιρα εκλογικά οφέλη στην επόμενη αναμέτρηση.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να ταυτίσει με το φασισμό της χρυσής αυγής οποιαδήποτε φωνή αμφισβήτησης ενάντια στο μνημόνιο ή και την κοινοβουλευτική δημοκρατία γενικότερα. Θωρακίζει την έξωθεν «καλή μαρτυρία» της τελευταίας μετά την «κάθαρση του ναζιστικού αποστήματος» και φορά το στεφάνι του δημοκράτη τοξότη που πιάνει τον ταύρο από τα κέρατα και κρατά σταθερά στα χέρια του το συνταγματικό τόξο, βάζοντας τα άκρα στη θέση τους. Κρατά όμως σε εφεδρεία την χρυσή αυγή και το μηχανισμό του υπόκοσμου, για να τον επαναφέρει στο προσκήνιο, με τη μία ή την άλλη μορφή –ειδικά αν δε δέσει πειστικά το κατηγορητήριο (πριν αλέκτωρ λαλήσει τρις, που λένε).

Παράλληλα δημιουργεί νομικό προηγούμενο κι αποκτά πολιτικό έρεισμα για την χρησιμοποίηση του υπάρχοντος νομικού πλαισίου (συν όσες άλλες ειδικές διατάξεις προστεθούν) εις  βάρος και του άλλου άκρου, που είναι και ο πραγματικός της στόχος (όπως φάνηκε κι από τις δηλώσεις σαμαρά στην άλλη όχθη του ατλαντικού). Και δεν ήταν πολύ εύκολο να ξεκινήσει από εκεί την επιχείρηση, όπως φάνηκε πχ στις σκουριές ή την υπόθεση των 35 συνδικαλιστών του παμε με τη συμβολική κατάληψη του υπουργείου εργασίας. Μια υπόθεση που εκδικάζεται εκ νέου αύριο κι έχουμε χρέος να αποδείξουμε ότι οι κομμουνιστές δεν είναι σαν τους… αλληλέγγυους χρυσαυγίτες που λούφαξαν στις τρύπες τους και εγκατέλειψαν το πλοίο, πριν καν αυτό αρχίσει να βουλιάζει.

Σε τελική ανάλυση η κυβέρνηση παίρνει ένα δημοσκοπικό αέρα (κοπανιστό ή μη μπορεί να το δούμε σύντομα στην πράξη) που της εξασφαλίζει κάποια ευχέρεια κινήσεων στους εκλογικούς χειρισμούς και μπορεί να την προσανατολίζει προς μια ανανέωση της ‘λαϊκής εντολής’, για να περάσει ανενόχλητη νέα πακέτα αντιλαϊκών μέτρων ή πιθανόν και ένα νέο μνημόνιο. Κι αυτό είναι το βασικό ζήτημα που ενδιαφέρει τους εργοδότες της.

Προσωπικά δε συμμερίζομαι καθόλου την εκτίμηση που φαίνεται να έχουν και κάποιοι σύντροφοι ότι η κυβέρνηση αναγκάστηκε να προχωρήσει σε αυτές τις κινήσεις κάτω από την πίεση του αντιφασιστικού κινήματος και της λαϊκής οργής που φούσκωνε σαν ποτάμι, απειλώντας να παρασύρει τα πάντα. Μπορώ να δεχτώ πως τις πρώτες μέρες η κυβέρνηση μέτρησε τις αντιδράσεις του κόσμου, τηρώντας στάση αναμονής. Ή ότι θεώρησε την χρυσή αυγή, με αυτή τη μορφή, ένα ούτως ή άλλως καμένο χαρτί που δεν μπορούσε να επιτελέσει τον προηγούμενο ρόλο της –ιδίως μετά την ακύρωση προγραμματισμένων δραστηριοτήτων της από τις δικές μας αντισυγκεντρώσεις- κι έτσι έσπευσε να τη μαζέψει. Όπως περίπου οι άγγλοι έσπευδαν να γλιτώσουν τα αυθεντικά τάγματα ασφαλείας από την οργή του κόσμου και να τα περισυλλέξουν σε στρατόπεδα, τάχα για να τα δικάσουν –στην πραγματικότητα να τα χρησιμοποιήσουν) στη συνέχεια.

Μάλλον όμως πρέπει να περιμένουμε λίγες μέρες ακόμα (τελικά δεν χρειάστηκε και πολύ μεγάλη αναμονή), για να δούμε καθαρά το μακροπρόθεσμο στόχο των αστικών επιτελείων. Σε κάθε περίπτωση η στρατηγική επιλογή της αστικής τάξης εν καιρώ κρίσης είναι ο εκφασισμός του συστήματος, με ή χωρίς τους φασίστες, για να επιβάλει αντιλαϊκές «μεταρρυθμίσεις», να τσακίσει τις εργατικές αντιστάσεις και να ελέγξει την κατάσταση. Κι αυτό είναι που καθορίζει αντιστοίχως και τη δική μας στρατηγική-τακτική απάντηση.

Μιλήσαμε ήδη σε προηγούμενη ανάρτηση για το κομμάτι του μαζικού μαχητικού αντιφασισμού, που είχε κάποια έμπρακτα αποτελέσματα πριν καν προλάβει να αποκτήσει ιδιαίτερα μαχητικές μορφές –οι οποίες όμως μπορεί να φανούν χρήσιμες στο άμεσο μέλλον

Αυτές τις μέρες ωστόσο φάνηκαν καθαρά τα πολιτικά όρια ενός γενικού, θολού αντιφασισμού, που μεταφέρει μηχανικά στο σήμερα τακτικές επιλογές προηγούμενων ιστορικών συγκυριών, χωρίς καν να τις εξετάζει κριτικά. Κι αν ακολουθούσαμε πιστά τη λογική του, θα έπρεπε να συγκροτήσουμε ένα πλατύ αντιφασιστικό μέτωπο (ως ευφημισμό του περιβόητου συνταγματικού τόξου) με τα αστικά κόμματα που προωθούν ανοιχτά ή έμμεσα την χρυσή αυγή, με στόχο την υπεράσπιση της αστικής δημοκρατίας και των ελευθεριών που μας δίνει.

Ο γνήσιος και συνεπής αντιφασισμός όμως είναι κάτι ευρύτερο. Είναι η οργή για τα εγκλήματα του φασισμού, που πρέπει να γίνει δύναμη οργάνωσης κι ανατροπής της μήτρας που τον γέννησε. Είναι η πάλη ενάντια στις αιτίες που ενίσχυσαν το φασισμό και παραμένουν ακέραιες στην ελληνική κοινωνία. Είναι ο αγώνας ενάντια στην αλλοτρίωση, τη λουμπενοποίηση και τα αγελαία υποκατάστατα συλλογικότητας. Με άλλα λόγια είναι περισσότερο από ποτέ η πάλη ενάντια στον κόσμο της εκμετάλλευσης και την καπιταλιστική βαρβαρότητα συνολικά.

Αυτή η πτυχή δεν μπαίνει για να στενέψει το μέτωπο και να αποκλείσει απλό κόσμο που νιώθει γενικά αντιφασίστας, χωρίς να το προσδιορίζει περαιτέρω –έτσι ήταν εξάλλου και το παιδί που δολοφονήθηκε- αλλά για να μπολιάσει γόνιμα αυτόν τον αγώνα, να διευρύνει το περιεχόμενό του, να τον κατευθύνει απέναντι στις γενεσιουργές αιτίες του φαινομένου, για να μη μας πιάσει με τις πιτζάμες η επόμενη χρυσή αυγή –όποιο όνομα κι αν φέρει. Όποιος αρνείται να ζυμώσει αυτή την πτυχή –και κοσκινίζει στα θολά νερά ενός αφηρημένου και κούφιου αντιφασισμού, ακυρώνει ουσιαστικά τον εαυτό του ως επίδοξη πρωτοπορία και παύει να έχει πραγματικό λόγο πολιτικής ύπαρξης.

Έχουμε επαναστατική κατάσταση στην Ελλάδα;

Η πιο ανησυχητική αντίδραση των ημερών, όπως προκύπτει κι από κάποια σχόλια σε προηγούμενες αναρτήσεις, είναι αυτή που ερμηνεύει τα πάντα ως αποτέλεσμα των δικών της ενεργειών, γύρω από τις δράσεις του κινήματος και βασικά γύρω από τον εαυτό της. Μια ακατανίκητη ανάγκη για κάποια ψυχολογική τόνωση με μικρές, καθημερινές νίκες, για επιβεβαίωση της ύπαρξής μας και της χρησιμότητάς της, που μεταφράζεται σε υφέρπουσα αυτοϊκανοποίηση για ένα κίνημα που (μολονότι παραμένει φανερά πίσω από τις ανάγκες και το ύψος των περιστάσεων) πετάει από κορυφή σε κορυφή. Αρκεί να μην ασχολείται με τελικές νίκες και μεγάλους σκοπούς, όπως η διεκδίκηση της εξουσίας.

Αυτός ο απλοϊκός τρόπος σκέψης θεωρεί τη σύλληψη των κεφαλών της χρυσής αυγής κάτι μονοσήμαντα θετικό, μία ακόμα μικρή νίκη στο σήμερα, που αναμφίβολα προέκυψε από τη δική μας πίεση, ένα είδος μαζικού λαϊκού εκβιασμού, που καθόρισε τις εξελίξεις και τις κινήσεις της κυβέρνησης. Ελάχιστοι προβληματίζονται ωστόσο για τους σχεδιασμούς των αστικών επιτελείων και την αξιοποίηση της υπόθεσης –κι ας το τονίσω ξανά προς αποφυγή παρεξηγήσεων: δε μιλάμε για προσχεδιασμένη δολοφονία, αλλά για σχεδιασμένη αξιοποίησή της. Μπρος σε τόση επαναστατική αφέλεια (;) οι συνωμοσιολογίες του δελαστίκ μοιάζουν σχεδόν σοβαρή πολιτική ανάλυση.

Για όσους επιμένουν πάντως σε πιο νηφάλιες και σφαιρικές εκτιμήσεις, προκύπτουν διάφορα ερωτήματα για το μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και τις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης (που ενεργοποίησαν σαν ντόμινο την «ανεξάρτητη δικαιοσύνη»). Γιατί επέλεξε να κάψει ένα δυνατό χαρτί του συστήματος, όπως η χρυσή αυγή; Ποιες παράμετροι μπορούν να ερμηνεύσουν τις κινήσεις της και το χρονικό σημείο στο οποίο εκδηλώνονται; Πού αποσκοπούν τα αστικά επιτελεία και τι ακριβώς προσπαθούν να πετύχουν; Ή αντίθετα, τι φοβούνται και τι θέλουν να αποτρέψουν;

Μπορούμε να προσθέσουμε πολλά ακόμα ερωτήματα στην αλυσίδα αυτή ή αντιστρόφως να τη συνοψίσουμε στο εξής ένα: γιατί τώρα; Γιατί δηλ η κυβέρνηση επιλέγει μια στρατηγική όξυνσης και δυναμικών πρωτοβουλιών (που -φαίνεται να- υπερβαίνουν τα όρια ενός στενού εκλογικού σχεδιασμού για κάποια πρόσκαιρα οφέλη) σε μια στιγμή που δεν έδειχνε να πιέζεται ιδιαίτερα. Είμαστε τόσο δυνατοί και δεν το ξέρουμε; Σιγά μην έχουμε κι επαναστατική κατάσταση. Ή μήπως έχουμε;

Εδώ θα κάνω μια παρέκβαση στα παραπάνω, για να πιάσω το ερώτημα που μπαίνει και στον τίτλο της ανάρτησης. Που είναι ούτως ή άλλως ενδιαφέρον κι επίκαιρο, αλλά μπορεί να συνδεθεί με τις πρόσφατες εξελίξεις και τα ερωτήματα που προκαλούν.

Έχουμε λοιπόν επαναστατική κατάσταση στην ελλάδα; Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της γνωρίσματα, για να την ορίσουμε; Ας τα πάρουμε έτοιμη, μασημένη τροφή από το βλαδίμηρο, για να τα εξετάσουμε στη συνέχεια ένα προς ένα.

Η αδυναμία των κυρίαρχων τάξεων να διατηρήσουν σε αναλλοίωτη μορφή την κυριαρχία τους. Η μία είτε η άλλη κρίση των «κορυφών», η κρίση της πολιτικής της κυρίαρχης τάξης που δημιουργεί ρωγμή, απ’ όπου εισχωρεί η δυσαρέσκεια και ο αναβρασμός των καταπιεζόμενων τάξεων.

Υπήρξαν κατά τη διάρκεια της κρίσης ρωγμές στο κυρίαρχο πολιτικό σκηνικό από τη λαϊκή δυσαρέσκεια; Σίγουρα, ναι. Με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την παράπλευρη απώλεια του πασοκ για το σύστημα (της μεγαλύτερης μεταπολιτευτικής δύναμης απορρόφησης και ενσωμάτωσης των λαϊκών ριζοσπαστικών διαθέσεων)· και δευτερευόντως ίσως το εκλογικό αποτέλεσμα των δημοτικών-περιφερειακών εκλογών, το φθινόπωρο του 10’, σε μικρότερη έκταση.

Αυτά όμως δε συνιστούν κάποια κρίση κορυφών, πόσο μάλλον κάποια γενικευμένη πολιτική κρίση, που να εμπόδισε την κυρίαρχη τάξη να διατηρήσει την κυριαρχία της. Όσο κατακάθεται μάλιστα ο αντιμνημονιακός κουρνιαχτός, αποκρυσταλλώνονται οι καινούριοι συσχετισμοί κι η νέα μορφή διπολισμού, που αντικαθιστά τον παραδοσιακό δικομματισμό. Όποιος αρνείται αυτή την εικόνα έχει πιθανότατα έλλειψη επαφής με την πραγματικότητα, ή κάποιο ιδιαίτερο συμφέρον να τη διαστρεβλώσει και να την εξωραΐσει σύμφωνα με τα έτοιμα σχήματα που έχει στο μυαλό του.

Η μεγαλύτερη από το συνηθισμένο επιδείνωση της ανέχειας και της αθλιότητας των καταπιεζόμενων τάξεων.

Αυτό το κριτήριο το καλύπτουμε οπωσδήποτε με το παραπάνω. Στην ελλάδα της ραγδαίας φτωχοποίησης των λαϊκών στρωμάτων, της κινεζοποίησης των ημερομισθίων, της ‘βίαιας’ προλεταριοποίησης μεγάλων τμημάτων της μεσαίας τάξης, της απότομης πτώσης του βιοτικού επιπέδου και (αυτού ακόμα) του αεπ (που δεν αποτυπώνει πιστά τις συνέπειες που υφίσταται η εργατική τάξη, γιατί μας τσουβαλιάζει όλους σε ένα «κοινό ταμείο»), συναντάμε οικονομικά μεγέθη, που παραπέμπουν σε περιόδους εμπόλεμης κατάστασης –κι αυτός είναι ο μόνος σοβαρός ιστορικός παραλληλισμός που μπορεί να γίνει με την περίοδο της κατοχής.

Σημαντικό ανέβασμα για τους παραπάνω λόγους της δραστηριότητας των μαζών, που σε «ειρηνική» εποχή αφήνουν να τις ληστεύουν ήσυχα, ενώ σε καιρούς θύελλας τραβιούνται τόσο απ’ όλες τις συνθήκες της κρίσης, όσο κι από τις ίδιες τις κορυφές σε αυτοτελή ιστορική δράση.

Κι εδώ φτάνουμε στον κόμπο του ζητήματος: τον υποκειμενικό παράγοντα. Η δική του δράση είναι εξάλλου που καθορίζει τη μετατροπή (ή μη) της επαναστατικής κατάστασης σε εκδήλωση του επαναστατικού ξεσπάσματος. Είχαμε άνοδο της δραστηριότητας του μαζικού κινήματος κατά την περίοδο της κρίσης; Αναμφίβολα ναι. Το αποδεικνύουν οι συνεχόμενες απεργίες μες στο 10’ (την πρώτη χρονιά επιβολής του μνημονίου) και το επόμενο χρονικό διάστημα με μικρότερη ένταση, οι κινητοποιήσεις σε μια σειρά κλάδους, ακόμα κι η μαζική κάθοδος του κόσμου στο σύνταγμα τις μαγιάτικες κυριακές, πριν από δύο χρόνια.

Το ερώτημα είναι αν όλα αυτά συνιστούν αυτόνομη ιστορική δράση, καθιστώντας την εργατική τάξη πραγματικό ιστορικό υποκείμενο ή αλλιώς τάξη για τον εαυτό της. Και η απάντηση δυστυχώς δεν μπορεί παρά να είναι αρνητική. Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν αναπτύχθηκαν αρκετοί αγώνες αλλά ο βαθμός πολιτικοποίησης και οργάνωσής τους, το επίπεδο συνειδητοποίησης του κόσμου που συμμετέχει, η κατεύθυνση των αγώνων αυτών και τα γενικά χαρακτηριστικά που καθόρισαν την αποτελεσματικότητά τους.

Στο πρώτο γνώρισμα που αναφέραμε, ο βλαδίμηρος συμπληρώνει τον ορισμό του με μια πολύ κλασική φράση: για να ξεσπάσει η επανάσταση, συνήθως δεν αρκεί να μην μπορούν οι από πάνω, πρέπει να μη θέλουν κι οι από κάτω να ζήσουν/να κυβερνηθούν όπως πριν.

Το πρόβλημα δεν είναι αν οι από πάνω αντιμετωπίζουν αντικειμενικές δυσκολίες να διαχειριστούν την καινούρια κατάσταση, πχ την καπιταλιστική κρίση, αλλά ότι θα βρίσκουν πάντα τρόπο να υπερβαίνουν αυτές τις δυσκολίες όσο οι από κάτω απλώς δε θέλουν, χωρίς όμως να ξέρουν και τι ακριβώς θέλουν. Δεν υπάρχει δεν μπορούν, υπάρχει δε θέλουμε. Και το θέμα είναι πως οι από κάτω στην πλειοψηφία τους θέλουν να ζήσουν ακριβώς όπως πριν, πριν από το σοκ της κρίσης και του μνημονίου. Και ψάχνουν τον κατάλληλο τρόπο να κυβερνηθούν, για να ζήσουν όπως παλιά, αντί να σκέφτονται πώς θα κυβερνήσουν οι ίδιοι στο μέλλον.

Το κρίσιμο ζητούμενο λοιπόν είναι η προετοιμασία του υποκειμενικού παράγοντα σε μη επαναστατικές συνθήκες, για να είναι έτοιμος να δράσει σωστά και στοχευμένα, όταν παρουσιαστεί η ευκαιρία και θα συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις που καθορίζουν την επαναστατική κατάσταση. Και το πιο εντυπωσιακό ίσως είναι η επίμονη άρνηση εκείνων των δυνάμεων που αντιμετωπίζουν με απογειωμένους όρους τον υποκειμενικό παράγοντα να τον προετοιμάσουν για αντίστοιχα υψηλούς στόχους, για το σταυρικό ζήτημα κάθε επανάστασης, δηλ την αλλαγή τάξης στην εξουσία. Είναι σα να αρνούνται κατά μία έννοια την ωρίμανση του αντικειμενικού παράγοντα (εφόσον ο υποκειμενικός οδεύει από νίκη σε νίκη κι είναι παντού και πάντα έτοιμος για γενική απεργία και εξέγερση –όχι όμως με στόχο την εξουσία) κι ότι η περίοδος που ζούμε είναι αντικειμενικά εποχή περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό.

Πώς μπορεί να πραγματοποιηθεί λοιπόν αποτελεσματικά η προετοιμασία του υποκειμενικού παράγοντα; Και ποια είναι τελικά η στρατηγική του αντιπάλου που έχουμε να αντιμετωπίσουμε στην παρούσα συγκυρία; Αυτά είναι ερωτήματα που θα μας απασχολήσουν σε κάποια επόμενη ανάρτηση.