Παρίσι, Ρίο, Μαδρίτη, Κάλπη
Έχεις ξεχάσει πού ακριβώς θέλεις να πας
Ελπίδα εδώ, ελπίδα εκεί, ελπίδα παραπέρα, πού είναι η ελπίδα; Κρυμμένη στο μανίκι του Παπατζή και κάθε εποχή έχει τον Παπανδρέου που της αξίζει. Βυθισμένη στον πάτο ενός άδειου κουτιού (του Βαξεβάνη), μιας ψηφοδόχου γεμάτης αυταπάτες, που σκόρπισαν στους πέντε ανέμους και τις γραμμές των οριζόντων, που ποτέ δεν πιάνονται.
Και έγινε η σπίθα πυρκαγιά (και αρχιπέλαγος τα σταγονίδια). Η ελπίδα καίγεται, εξατμίζεται και πλανάται πάνω από τον κόσμο. Παρίσι, Μαδρίτη, Βελιγράδι, Ρίο, Τίρανα. Στην «Ελπίδα για Δημοκρατία» της Καρυστιανού, στην ξαναζεσταμένη ελπίδα του Αλέξη, στην ντισκοτέκ την παλιά (είναι που λείπεις εσύ, η πραγματική Ελπίδα), σε όποιον μπορεί να νικήσει τον Μητσοτάκη, να κάνει μία από τα ίδια, αλλά με ηθικό πλεονέκτημα. Στο μικρότερο κακό, που δε φέρνει τίποτα καλό, σε όσα είχαμε ζήσει μέχρι χτες και νοσταλγούμε εξιδανικεύοντας, στον πήχη που πέφτει διαρκώς πιο χαμηλά, στο μπόι των ονείρων μας ή μάλλον της αυταπάτης μας, που πόντο-πόντο χάνει. Και τα μισά να κάνει, έστω και ένα να μην κάνει. Στις 50 αποχρώσεις της κάλπης και της διεθνούς σοσιαλδημοκρατίας.
Κάποιοι την βλέπουν περίπου σαν μόδα, βάσει επικαιρότητας. Θα γίνει της Γαλλίας ή μάλλον της Σερβίας, γιατί όχι της Βραζιλίας και της Ισπανίας; Τότε να κάνει η μάνα -αλλά η μαμά πατρίδα δεν υπάρχει πια. Η ελπίδα είναι ψυχή ταξιδιάρα, με διαβατήριο τις νοθείες, ένα σύγχρονο μαρτύριο του Σίσυφου, που είναι καταδικασμένος να τρέχει πίσω της, να μην την φτάνει ποτέ (και ας πολεμάει πάντα), σε αντίθεση με την άπιαστη γραμμή του ορίζοντα, που οφείλεις να κυνηγάς αν θες να προχωρήσεις προς την ουτοπία. Η κίνηση (και κάθε κίνημα) είναι αναγκαίος όρος ύπαρξης της ύλης, δεν είναι όμως το παν. Μπορεί να γίνει μαρτύριο, όταν είναι άσκοπη, ανερμάτιστη, μάταιη και αενάως επαναλαμβανόμενη, σαν φαύλος κύκλος χωρίς διέξοδο από τον βούρκο.
Το βασικό χαρακτηριστικό αυτού του είδους ελπίδας είναι ότι βρίσκεται πάντα μακριά, κάπου στο εξωτερικό, έξω από εμάς και τη δράση μας -ειδοποιός διαφορά με το «απέξω» του Βλαδίμηρου-, έξω απ’ όλους όσους αναμένουν παθητικά τον Σωτήρα και την εύκολη λύση -κατά κανόνα εκλογική ή εξίσου μεταφυσική. Κάθε τι μακρινό είναι θαυμαστό παράδειγμα προς μίμηση, ελπιδοφόρο, χωρίς αντιφάσεις σχεδόν, απόλυτο μέτρο σύγκρισης για εμάς -που «δεν έχουμε περάσει Διαφωτισμό», ούτε καν καπιταλισμό, μας κυβερνά μια Μαφία, σε έναν γιδότοπο, και είμαστε άξιοι της μοίρας μας, που την διαβάζουν σε ανοιχτές παλάμες που μουντζώνουν και σφίγγουν τη γροθιά για να κινηθούν παλινδρομικά, χωρίς σχέδιο, από τη μια ονείρωξη (αυταπάτη) στην άλλη.
Είναι μια ιδιότυπη αντιστροφή του σχήματος της «ελληνικής ιδιαιτερότητας», μια μορφή εξωτερικής ιδιαιτερότητας, ή μάλλον «ιδιαιτερότητας εξωτερικού» -κι ας την τρέφουν οι αυταπάτες του παλιού λεγόμενου «Εσωτερικού». Κάτι σαν το παράπονο της Βάνας Μπάρμπα για την Ελλάδα, όπου «δε γίνονται πράγματα», όχι κάτι ενδιαφέρον τουλάχιστον, κι ας μην κουνήσαμε -συν Αθηνά- ούτε το δαχτυλάκι μας για να κινήσουμε τον τροχό της Ιστορίας.
Είναι επίσης μια ενδιαφέρουσα αντιστροφή μιας δικής μας τυπικής τάσης να κρίνουμε αυστηρά τα καθ’ ημάς, όσα συμβαίνουν και όσους τα κάνουν, όσους γνωρίζουμε από την καλή και την ανάποδη και τρώμε στη μάπα σε καθημερινή βάση -πχ τον οπορτουνιστικό χυλό. Την ίδια στιγμή, όμως, είμαστε επιεικείς και ανεκτικοί σε αδελφές οργανώσεις - δυνάμεις του εξωτερικού, με αντίστοιχες αντιφάσεις - λανθασμένες αντιλήψεις, γιατί επιβάλλεται να συγκροτηθεί ένας διεθνής πόλος, με όσους μιλάμε την ίδια γλώσσα ή υπάρχει ένα πεδίο μίνιμουμ συνεννόησης -κι ας έχει χαμηλό ταβάνι, όπως έδειξαν οι εξελίξεις των τελευταίων ετών με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Τη γλώσσα μου έδωσαν μαρξιστική. Δεν πειράζει αν κάποιοι δυσκολεύονται στα πρώτα τους βήματα και τη μιλάνε σπαστά, αρκεί να μην την εκβαρβαρίζουν με ξένα, αστικά στοιχεία -όπως ο Πουτινισμός.
Η ελπίδα έρχεται και φεύγει όπως ήρθε, ως την επόμενη αυταπάτη. Σε αυτές δεν υπάρχουν αδιέξοδα, γιατί φαντασιώνεσαι τον κόσμο όπως θέλεις και όχι όπως είναι στην πραγματικότητα. Κι όταν οι παλιές, χρεοκοπημένες αυταπάτες επανέρχονται δριμύτερες, μασκαρεμένες με νέα, άφθαρτα πρόσωπα και σχήματα, τις περνάς πάλι για καινούριες και τις καλωσορίζεις.
Τι είναι όμως φρέσκο και καινούριο;
Το αναζητούν όλοι, σαν την ελπίδα, και επικαλούνται το όνομά του επί ματαίω. Χρειάζεται κάτι άλλο, κάτι νέο, κάτι τελείως διαφορετικό, μακριά από την πεπατημένη, μια νέα μορφή, μια νέα δύναμη, φρέσκα πρόσωπα, φρέσκιες ιδέες, κάτι που δεν έχουμε δοκιμάσει, με νέα ρούχα και περιτύλιγμα, να αλλάξουμε κάτι για να έχουμε άλλο αποτέλεσμα και όχι τη θλιβερή, παραδοσιακή αναποτελεσματικότητα.
Όχι απεργίες, όχι κόμματα (δηλαδή ΚΚ), όχι σωματεία και οργάνωση. Κάτι αυθόρμητο, αδιαμεσολάβητο, κατά προτίμηση διαδικτυακό και εύκολο σαν ένα κλικ, χωρίς περιττές θυσίες και αγώνες. Μια εύκολη λύση, ουρανοκατέβατη, σαν το ταβάνι που γκρεμίζεται πάνω μας, ενώ «γκρεμίζει το σύστημα» (Μητσοτάκη). Και εκβάλλει ειρηνικά για να ξεφουσκώσει στην κάλπη, κατά κανόνα στην παμπάλαια (και όχι αρχαία) σκουριά της σοσιαλδημοκρατίας -όπου κατέληξε και η Μάρω Δούκα.
Σαν τη «λίστα των φοιτητών» στη Σερβία, που δεν έχει φοιτητές, ούτε τίποτα καινούριο, ούτε καν καθαρό πολιτικό στίγμα καλά-καλά, γιατί θέλει να τα έχει με όλους καλά -προπαντός με τον κόσμο του κέρδους και της εκμετάλλευσης. Ένα κοινοβουλευτικό «no politica», που είναι πάντα αντιδραστικό, πολιτικά μιλώντας.
Σαν μια Καρυστιανού, με καλύτερους συμβούλους, χωρίς ακροδεξιές κορόνες, που δε θα ’χε εκτεθεί με κοτσάνες -τις απόψεις της. Σαν τη φάρσα της Αλλαγής, που κατέληξε στην τραγωδία της «Ελπίδας» και αποκοιμήθηκε στην αγκαλιά του ΝΑΙ (στο δημοψήφισμα) και της απελπισίας.
Σαν τη Βραζιλία, όπου ο Λούλα θα τα αλλάξει όλα, με κεντροδεξιούς συμμάχους, τους BRICs για στήριγμα, και τα πολιτικά τούβλα που ξεχνάν ότι το κόμμα του κυβερνά εδώ και πέντε τετραετίες -με μικρά διαλείμματα. Ή σαν την Ισπανία του Σάντσεθ, που έζησε δύο Τέμπη σε έναν χρόνο, αλλά το «δις εξαμαρτείν» δε λέει τίποτα σε όσους ζουν τη μέρα της σοσιαλδημοκρατικής μαρμότας και ελπίζουν να αλλάξει κάτι, επαναλαμβάνοντας το ίδιο λάθος, σε νέα ιστορικά συμφραζόμενα.
 |
| Του Δ. Γεωργοπάλη |
Και η ελπίδα τους έχει θαφτεί, σαν τον Ντορή, μες στο παχνί και το σανό.
Μα θα είναι πάντα στην ελπίδα των λαών. Ακόμα και όταν το ένα χέρι χτύπαε το άλλο από την απελπισιά και τα παλαμάκια σε ξένους σωτήρες.
-.-
Ιντερμέδιο.
Αν οι εκλογές στο Ισραήλ, που διαφημίζεται ως η μοναδική δημοκρατία της Μέσης Ανατολής, ήταν οι αρχαιρεσίες ενός οποιουδήποτε μαζικού φορέα στα καθ’ ημάς, θα υπήρχαν σίγουρα καταγγελίες για διαδικασία-παρωδία και όργια νοθείας. Αλλά αυτό είναι το λιγότερο σημαντικό.
Αν οι αστικές εκλογές είναι το δικαίωμα του λαού να επιλέγει ποια κυβέρνηση θα τσαλαπατά τα δικαιώματά του για την επόμενη τετραετία, στις ισραηλινές εκλογές το σώμα επιλέγει μόνο ποια κυβέρνηση θα συνεχίσει την πολιτική της γενοκτονίας -με πόλεμο και κάθε πιθανό μέσο, ως συνέχειά του. Και επειδή δεν υπάρχει πολλή ή λίγη / μετριοπαθής γενοκτονία, στην πραγματικότητα δεν έχει τόση σημασία η τελική σύνθεση της κυβέρνησης, και αν ο Μπίμπι θα συνεχίσει τη σφαγή αυτοδύναμος ή με κάποιο σχήμα συνεργασίας.
Γενικά μιλώντας, οι γενικεύσεις είναι άδικες και τσουβαλιάζουν, αλλά ας μη γενικεύουμε. Ο περιούσιος κυρίαρχος λαός του Ισραήλ συναινεί ενεργά, στη συντριπτική του πλειοψηφία, και βάζει το δικό του αποτύπωμα στο έγκλημα διαρκείας εις βάρος των Παλαιστίνιων. Οι μετρημένες τιμητικές εξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα και είναι ζήτημα σε ποιον βαθμό αποτελούν εξαιρέσεις. Κάτι που ισχύει τόσο για τα αραβικά κόμματα της αντιπολίτευσης, που συμμετέχουν στην παρωδία, αλλά ακόμα και για τους Ισραηλινούς δημιουργούς του ΝΑΖΑ. Κι αυτή είναι μια αφορμή για την κε του μπλοκ να καταγράψει μερικές πρόχειρες εντυπώσεις, πριν μπαγιατέψουν και τις ξεχάσω εντελώς.
Είναι δύσκολο να βρίσκεται στην ουρά, να βλέπεις τον Γόντικα να βγαίνει σπασμένος από την πρώτη προβολή, και να μη σκεφτείς ότι δεν πρόκειται να δεις κάτι ευκολοχώνευτο. (Και είναι ακόμα πιο δύσκολο να χωρέσει σε μια μικρή πρόταση το εγκώμιο για τη δουλειά του κινηματογραφικού «Μπλόκου» στη Νέα Ιωνία και την απήχηση που έχει. Μια επίσκεψη θα πείσει κάθε ενδιαφερόμενο).
Είναι δύσκολο να μη σκεφτείς τι απέγιναν όσοι στρατιώτες βρήκαν το θάρρος να δώσουν αυτές τις μαρτυρίες. Παρά τη συσκότιση και την ψηφιακή αλλοίωση της φωνής, είναι βέβαιο να μην τους ανακαλύψει και στοχοποιήσει το σιωνιστικό κράτος και οι συμπατριώτες τους. Αλλά δεν είναι αυτοί που βιώνουν τις πιο δύσκολες καταστάσεις στη γη της Παλαιστίνης.
Είναι δύσκολο να ακούς ψύχραιμος τις μαρτυρίες για τους ψυχρούς, πρακτικούς υπολογισμούς για τη σκόπιμη καταστροφή οικοδομικών μπλοκ και τα μαθηματικά της γενοκτονίας για τις προβλεπόμενες απώλειες, και να μην κάνεις αυθόρμητα τη σύγκριση με τη ναζιστική μηχανή καταστροφής ζωών και τον Άιχμαν -που καταδιώχθηκε, συνελήφθη, δικάστηκε και εκτελέστηκε από το κράτος του Ισραήλ.
Είναι μάλλον αδύνατο να μη σε οδηγήσει συνειρμικά ο τίτλος του ντοκιμαντέρ στους Ναζί και τη γενοκτονία στη Γάζα. Αν και η λέξη αυτή καθαυτή παραπέμπει στις... «παράπλευρες απώλειες» των στρατηγικών στόχων του IDF, κατά τη διάρκεια των επιθέσεών του. Οπότε είναι πρακτικά αδύνατο να μη σκεφτείς συνειρμικά την αντίστοιχη ορολογία -ψυχρή και ανατριχιαστική- που χρησιμοποιούσαν οι ΗΠΑ για τις «έξυπνες βόμβες» τους, στη διάρκεια των ΝΑΤΟικών βομβαρδισμών της Γιουγκοσλαβίας. Με όποιον δάσκαλο καθίσεις...
Είναι σχεδόν αδύνατο να μην ψυχοπλακωθείς, όχι από τα σκοτεινά πλάνα και τη σκηνοθεσία, αλλά το περιεχόμενο και τις διαστάσεις της γενοκτονίας. Αλλά αυτός είναι πιθανότατα ο στόχος. Να δεις, να σκεφτείς, να νιώσεις και να κάνεις κάτι για να πολεμήσεις τον κόσμο που προκαλεί γενοκτονίες και (στην καλύτερη των περιπτώσεων) ψυχοπλάκωμα.
Είναι δύσκολο να μη θαυμάσεις το θάρρος που χρειάστηκε για αυτές τις αποκαλύψεις - ομολογίες. Αλλά εξίσου δύσκολο να μη σκεφτείς συνειρμικά τον στίχο του Μπρεχτ προς τον στρατηγό, που ξεχνά ότι οι στρατιώτες έχουν το βασικό ελάττωμα να σκέφτονται. Όχι πάντα όμως -όχι εξ αρχής τουλάχιστον. Γιατί οι τύψεις και η όποια συντριβή δεν ξεγράφουν τα πεπραγμένα, ούτε δίνουν άλλοθι σε όσους «εκτελούσαν εντολές» -και παρεμπιπτόντως αμάχους. Ο πόλεμος -ή μάλλον η γενοκτονία- αποκτηνώνει όσους συμμετέχουν, ακόμα και αν είναι άνθρωποι-γενοκτόνοι της διπλανής πόρτας.
Είναι δύσκολο να μη θαυμάσεις το θάρρος που χρειάστηκε για μια τέτοια παραγωγή. Αλλά εξίσου δύσκολο να αγνοήσεις τις ενστάσεις για τους περιορισμούς που προκύπτουν από τη σκοπιά του κράτους - δολοφόνου και των γενοκτόνων -πχ σε ό,τι αφορά την απεγνωσμένη επίθεση των Παλαιστίνιων της 7ης Οκτώβρη 2023 και όσα προηγήθηκαν.
Σε κάθε περίπτωση, είναι ένα ντοκιμαντέρ που αξίζει-πρέπει να δει κανείς.
-.-
Στη δημοκρατία που εκφασίζεται δεν υπάρχουν αδιέξοδα -εξάλλου η χούντα άνοιγε δρόμους. Και αν το ελληνικό αστικό κράτος ξεπλένει τον Μεταξά, γιατί να μην το κάνει με τους νοσταλγούς του -όπως με τον Κασιδιάρη; Αν μη τι άλλο έχει συνέχεια, ιστορική και γενικώς. Και όπως οι φασίστες είναι θρασύδειλοι και επιτίθενται ως συμμορίες, όταν απομονώνουν κάποιον, αντίστοιχα λειτουργούν και οι μονάδες καταστολής, ενάντια σε άοπλους και ενίοτε ηλικιωμένους διαδηλωτές, πχ στη Θεσσαλονίκη.
Όσο για τις αρχές κρατούν τη σημειολογία του περήφανου «ΟΧΙ» στις διαδηλώσεις, την υψηλή προστασία στον προβεβλημένο φασίστα (κρατάει στην εφεδρεία την πτώση από τα σύννεφα, αν τον δει να σηκώνει κεφάλι στις επόμενες κάλπες) και ξανά προς τη δόξα τραβά. Αλόρ σ’ ε λα γκερ-λουτ ντε κλας, για να παραφράσουμε και μια διάσημη φράση, που χάθηκε στη μετάφραση και παραφράστηκε ως όχι...
Ε όχι δα...
-.-
Μα η ελπίδα είναι στον δρόμο. Ή στα λιμάνια. Και πάντα στην πάλη των λαών.
