Μεταξύ μας (ναι, μεταξύ μας. Παρά τα όσα μπορεί να πιστεύουν κάποιοι για τους πράκτορες της αστικής τάξης που διαβάζουν το Σφυροδρέπανο και το αξιοποιούν, λίγοι ασχολούμαστε με το μπλοκ κι έχουμε όλοι τα ίδια κολλήματα).
Μεταξύ μας λοιπόν ας είμαστε ειλικρινείς:
Οι περισσότερες αφίσες μας είναι χάλια.
Κι αυτό είναι αντικειμενικό (κι ανεξάρτητο από τη θέλησή μας που λεν κι οι μαρξιστές).
Έμπνευση και μεράκι φαντάρου σε αγγαρεία.
Όσο για φαντασία σαν τον ντορή. Και σαν αυτή του δασκάλου στα σπουργίτια του αρκά.
Που -κατά τον γιο σπουργίτι- μικρός κουβαλούσε ένα ξύλο κι έτρεχε, παριστάνοντας ότι είναι πάνω σε ένα ξύλο και τρέχει.
Η μόνη πραγματικά σπουδαία αφίσα που θυμάμαι να έχει βγει τα τελευταία χρόνια είναι της πρωτομαγιάς του 2006. Αυτή με τον ανθρακωρύχο σε μαύρο φόντο και με κόκκινο χρώμα το σήμα της κνε και το σύνθημα που βαριέσαι πιο δύσκολα απ' όλα: νόμος είναι το δίκιο του εργάτη.
Κάποιοι σφοι είχαν ξενίσει γιατί η αισθητική της θύμιζε αφίσες αναρχικών.
Μα ίσως για αυτό ακριβώς να ήταν ωραία.
Ή ίσως για αυτό να μου άρεσε εμένα πιο πολύ απ' όλες.
Για να μην έχουν τύψεις όμως οι σύντροφοι στους οποίους άρεσε (κι οι οποίοι δόξα τω μαγιακόφσκι ήταν πολλοί) η εικόνα αυτή με τον ανθρακωρύχο είναι λεπτομέρεια παρμένη από έναν ζωγραφικό πίνακα. Για τον οποίο δεν θυμάμαι λεπτομέρειες πέραν του ότι ήταν ταξικός, φιλολαϊκός και με πολιτικά μηνύματα. Θα προσπαθήσω να ξαναβρώ την πηγή μου για να σας πω περισσότερα.
Μέχρι τότε κρατάω επιφύλαξη.
Ίσως να μου το 'παν και μένα για να μην έχω τύψεις.
Τον μάη του 68 και τα συνθήματά του ποτέ δεν τα συμπαθήσαμε ιδιαίτερα ως κόμμα (κάποτε πρέπει να μιλήσουμε και για αυτό).
Κι όμως λίγη φαντασία στην εξουσία δεν θα έβλαπτε πότε-πότε. Ειδικά σε τέτοια ζητήματα.
Σε δεύτερη σκέψη είναι πολύ λεπτή η γραμμή που χωρίζει την φαντασία στην εξουσία από τη γραφικότητα. Και τον έχοντα φαντασία από τον φαντασμένο.
Λέγαμε τις προάλλες για την αφίσα του σεκ για τον καπιταλισμό που... δεν δουλεύει (π...να ανεργία).
Σήμερα θα πιάσουμε τις αφίσες της κοε για τις επιτροπές ακρίβειας.
Καταρχήν πολιτική τοποθέτηση επί του θέματος.
Η οργάνωση λαϊκών επιτροπών είναι πολιτικά σωστή. Όταν με το καλό τα δισέγγονά μας αξιωθούν να ζήσουν μια νικηφόρα επανάσταση, η αυθόρμητη οργάνωση των μαζών (μην πούμε αυτο-οργάνωση και μας φορτώσουν κι άλλα κουσούρια) θα είναι λυδία λίθος. Χωρίς αυτήν δεν πάμε πολύ μακριά. Αυτό ως υπόμνηση για όσους περιορίζουν το θέμα της εξουσίας στην κατάκτησή της από το κκ.
Βέβαια είναι ένα θέμα κατά πόσο αυτές οι οργανώσεις είναι όντως τοπικές ή πρόκειται απλώς για συριζαίους και κοετζήδες περιφερόμενους από γειτονιά σε γειτονιά.
Σωστή είναι κι η συσπείρωση γύρω από ένα ζήτημα αιχμής, όπως η ακρίβεια, που την παίζουν ακόμα και τα αστικά μέσα, γιατί αν την έκρυβαν θα ήταν τελείως αναξιόπιστα. Μέσα από τέτοια θέματα θα ατσαλωθούν πολιτικά συνειδήσεις. Η πολιτικοποίηση δεν ξεπηδά από το μηδέν.
Ας μην ξεχνάμε ότι πέρα απ' το όλη η εξουσία στα σοβιέτ, τα αιτήματα των μπολσεβίκων τον οκτώβρη ήταν να σταματήσει ο πόλεμος και να μοιραστεί η γη στους αγρότες (που ήταν το πρόγραμμα των εσέρων, όχι των μπολσεβίκων).
Επίσης το όλο θέμα είναι και πιασάρικο, καλό δηλ από προπαγανδιστική άποψη.
Όσο ισχύουν τα τρία σημεία παραπάνω, άλλο τόσο ισχύει ότι το νέο φρούτο στερείται σοβαρότητας.
Αφενός γιατί είμαι δογματικός και κολλημένος.
Αφετέρου όμως επειδή απομονώνει το πρόβλημα κι ανάθεμά με αν καταδεικνύει κανέναν ένοχο. Και επίσης επειδή η λογική του σύριζα φτάνει μέχρι τον υγιή ανταγωνισμό. Να μην υπάρχουν δηλ μονοπώλια (τα οποία υπάρχουν από την εποχή του μαρξ, αλλά εμείς βρήκαμε το μυστικό όπλο για να τα πατάξουμε).
Με άλλα λόγια δηλ, ό,τι έλεγε παλιά για την εοκ.
Πάλη ενάντια στις συνέπειες, όχι στην ένταξη.
Στην πράξη το όριό του είναι να στέλνει βουλευτές και στελέχη στα σούπερ μάρκετ για να τα αγοράζουν στις παλιές τιμές προ ανατίμησης! (Ουάου).
Που άμα είναι έτσι ο κόσμος προτιμάει τους αναρχικούς που του τα δίνουν και τσάμπα τραγουδώντας άσιμο:
Χιλιάδες σούπερ μάρκετ γεμάτα πράγματα
γιατί δεν τα βουτάμε για τα γεράματα;
Πάμε τώρα και στην αφίσα.
Το πάνω μέρος ξεκινάει με αγανάκτηση:
δεν πάει άλλο.
Γενικά αν προσέξετε τώρα τελευταία τις αφίσες όσων δυνάμεων συγχρωτίζονται στις πορείες της γσεε, υπάρχει μια συντονισμένη στροφή σε παρόμοια συνθήματα.
Δεν αντέχουμε, δεν πάει άλλο κτλ...
Τα οποία ακούγονται το ίδιο φαιδρά με το αμίμητο φτάνει πια που έλεγε τις προάλλες ο γιωργάκης στη βουλή. Χτυπούσε μάλιστα και το χέρι στο έδρανο ο τζέφρυ για να γίνει πιο πειστικός. Οπότε έπειθε πιο πολύ κόσμο να γελάσει.
Όλα αυτά μου θυμίζουν μια ιστορία.
Κάποτε στον στρατό τρώγαμε με έναν φίλο στην τραπεζαρία, όπου του έλεγα ότι τα πράγματα είναι τόσο τραγικά που ο κόσμος θα έπρεπε κανονικά να βγαίνει στους δρόμους και να αλαλάζει: δεν πάει άλλο! (το οποίο αναφώνησα τρις)
Στο τελευταίο δεν πάει άλλο πρέπει να μου ξέφυγε λίγο η φωνή. Οπότε βλέπω ένα παιδί που καθόταν παραδίπλα κι είχε πιάσει τη φράση από τη μέση να με κοιτάει με απορία.
Γιατί τέτοιο ξέσπασμα;
Μετά κατάλαβε και γελούσε.
Έκτοτε έμεινε και κάθε που συναντιόμασταν αντί για γειες και καλησπέρες χαιρετιόμασταν με δεν πάει άλλο.
Το δεν πάει άλλο της αφίσας όμως είναι άλλο πράγμα.
Είναι σαν κλάψα να μας λυπηθούνε και να λύσουν λίγο το ζωνάρι γιατί δεν πάει άλλο. Παρακάλια για λίγη φιλανθρωπία.
Από την άλλη, υπάρχει κι ένα εαακίτικο σύνθημα που λέει: να κάνουμε το δεν πάει άλλο να πάει αλλιώς.
Ντάξει, συγκινηθήκαμε κι η βάρκα έγειρε θα μου πεις.
Ωστόσο κάθε διαπίστωση ότι κάτι δεν πάει άλλο, θα πρέπει να απαντάει στο βασικό: πώς θα γίνει να πάει αλλιώς.
Αν δεν απαντάει σε αυτό είναι χαμένη από χέρι.
Γιατί ο κόσμος το πρόβλημά του το ξέρει. Δεν περιμένει εσένα να του το δείξεις. Έχει και τα κανάλια για αυτό.
Αυτό που περιμένει να δει είναι η προοπτική.
Οι διαπιστώσεις δεν αρκούν να τον βγάλουν στον δρόμο. Τουλάχιστον όχι για πολύ.
Στο άλλο μέρος δε θα βρούμε ποια προοπτική θα εμπνεύσει τον κόσμο.
Θα δούμε όμως την προοπτική της κοε για να ευθυμήσουμε.
Τετάρτη 12 Νοεμβρίου 2008
Τρίτη 11 Νοεμβρίου 2008
Imagine
Αν μου ζητούσε ένας άνθρωπος που δεν ξέρει πολλά από πολιτική να του εξηγήσω τι ακριβώς είναι ο κομμουνισμός, πιθανότατα θα του έλεγα να διαβάσει τους στίχους του imagine του john lennon.
Δε θα μπορούσα να βρω πιο απλά και όμορφα λόγια για να το περιγράψω.
Imagine there's no heaven
It's easy if you try
No hell below us
Above us only sky
Imagine all the people
Living for today
Imagine there's no countries
It isn't hard to do
Nothing to kill or die for
And no religion too
Imagine all the people
Living life in peace
You may say that I'm a dreamer
But I'm not the only one
I hope someday you'll join us
And the world will be as one
Imagine no possessions
I wonder if you can
No need for greed or hunger
A brotherhood of man
Imagine all the people
Sharing all the world
You may say that I'm a dreamer
But I'm not the only one
I hope someday you'll join us
And the world will live as one
Αξίζει να προσέξει κανείς την κλιμάκωση που υπάρχει στους στίχους.
Ο ποιητής μας λέει πρώτα να φανταστούμε ότι δεν υπάρχει παράδεισος. Και προσθέτει ο ίδιος είναι εύκολο αν προσπαθήσεις.
Στη δεύτερη στροφή γίνεται λίγο πιο δύσκολο. Φαντάσου να μην υπάρχουν χώρες. Αλλά και πάλι, δεν είναι δύσκολο να το κάνεις.
Μέχρι τώρα κινηθήκαμε σε πράγματα που θα μπορούσε να παραδεχτεί ίσως κι ένας αστός κοσμοπολίτης, που μόνο θεό του έχει το χρήμα και πατρίδα του την χώρα που μπορεί να του το προσφέρει.
Αλλά στο τέλος στενεύουν τα περάσματα. Κι είναι πιο πιθανό να χωρέσουν καμήλες παρά καπιταλιστές.
Φαντάσου ότι δεν υπάρχει ιδιοκτησία λέει ο λένον. Κι αμέσως προσθέτει, αναρωτιέμαι αν μπορείς...
Εδώ δεν μπορούν να το φανταστούν κάποιοι μικρομεσαίοι, θα το φανταστούν οι αστοί;
Τα μικροαστικά κατάλοιπα είναι ισχυρά. Η δύναμη της συνήθειας που έλεγε ο λένιν. Θα χρειαστούν αρκετές γενιές να την υπερβούμε.
Σίγουρα έχει κάποιες αδυναμίες ο στίχος.
Μιλάει για φαντασία, ονειροπόλους, είναι σα να παραπέμπει σε μια ουτοπία στην οποία πιστεύει ο λένον και μερικοί γραφικοί ακόμα. Και δε μας λέει κουβέντα για το πώς ακριβώς θα έρθει αυτός ο κόσμος που φανταζόμαστε.
Αλλά είναι απλώς ένα τραγούδι, δεν είναι μανιφέστο.
Και σε συνειδήσεις που είναι σε πρώιμο στάδιο μπορεί να ασκήσει πολύ δυνατή επιρροή, πολύ μεγαλύτερη ίσως απ' ό,τι ένα βιβλίο του μαρξ ή του λένιν. Σχεδόν όση και μια εμφάνιση του χαλβατζή στην τηλεόραση.
Μέχρι να ωριμάσει η λογική, το τραγούδι δημιουργεί μια σύνδεση βασισμένη κυρίως στο συναίσθημα και κάποιες βασικές έννοιες. Τις οποίες σπάνια βλέπεις καλύτερα δοσμένες απ' ό,τι εδώ.
Σε κάθε περίπτωση πιστεύω ότι το Imagine είναι το τραγούδι του αιώνα. Μαζί με τον ύμνο της θρυλικής CCCP.
Αφενός γιατί ποτέ δεν μπόρεσα να ξεπεράσω τα εφηβικά μου ακούσματα και την πρώτη μου μουσική αγάπη. Αφετέρου και για αντικειμενικούς -θέλω να πιστεύω- λόγους.
Δεν είναι λίγοι πάντως αυτοί που το χλευάζουν. Το συνδέουν με το "κίνημα των χίπις", τα παιδιά των λουλουδιών και την αφελή αντισυστημική τους προσέγγιση που δεν άφησε πολλά πράγματα πίσω της.
Με την ίδια στείρα λογική όμως μπορώ να πιάσω κι εγώ κάποια κομμάτια από τη ρωμιοσύνη του ρίτσου, να πατήσω και σε κάποια ιστορικά γεγονότα για να το κολλήσω και να πω ότι βγάζουν αταξικό εθνικισμό. Και θα έχει και βάση ως συμπέρασμα.
Τότε όμως, τα ίδια ακριβώς άτομα, θα με πουν σχολαστικό που βγάζει κόμπλεξ.
Για αυτό ας μη βάζουμε μέτρα και σταθμά για τα οποία θα μετανιώσουμε μετά. Εκτός κι αν έχουμε δύο από το καθένα για κάθε περίπτωση. Ανάλογα με το τι μας αρέσει, για να δικαιολογήσουμε τα γούστα μας και το πόσο ταξικά είναι.
Επίλογος
Ένα από τα πιο ωραία σαρδάμ με ιδιαίτερη σημειολογία είναι όταν θες να πεις λένον και λες λένιν. Ή το αντίστροφο.
Αν ο άνθρωπος στην βρεφική ηλικία αρχίζει να διακρίνει έννοιες και να προφέρει τις πρώτες του λέξεις, κάτι αντίστοιχο γίνεται στην εφηβεία με την πολιτική.
Στην ηλικία δηλ που έχεις ακόμα κάποια πράγματα θολά και ο λένιν με τον λένον είναι περίπου το ίδιο.
Εγώ πάντως όταν ήμουν μικρός είχα άλλο κόλλημα. Επέμενα να λέω τρόπος του λένιν. Όσες φορές και να με διόρθωναν λέγοντας ότι το σωστό είναι τρόπος του λέγειν δε μπορούσα να το καταλάβω.
Τον λένιν τον ήξερα, είχαμε σπίτι κι ένα χρυσό μπιμπελό με τη φιγούρα του.
Ο λέγειν όμως ποιος διάολο ήταν;
Υστερόγραφο: ξέρετε ποιος άλλος γιορτάζει μεταξύ άλλων στις 7 νοεμβρίου; Όσοι ακούν στο όνομα ερνέστος!
Σας έρχεται στο νου κανείς που θα θέλατε να του ευχηθείτε; (και μην ακούσω τίποτα εξυπνάδες για τον βαλβέρδε).
Τέτοιες και άλλες πολύ χρήσιμες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στον τοπικό τύπο της δράμας και συγκεκριμένα στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.ergasia-press.gr, την οποία και στηρίζουμε. Κατά μία έννοια.
Χάλασε ο κόσμος
Μικρές άχρηστες πληροφορίες που ίσως σας φανούν ενδιαφέρουσες.
-στο προχτεσινό φύλλο του πριν, στη στήλη από σπόντα, ο ποιητής συμπεραίνει ότι θα μπορούσαμε να χαρούμε για την εκλογή ομπάμα γιατί είναι ένα ξέσπασμα των μαζών.
Τη στήλη αυτή τη γράφει συνεργαζόμενος κι η αλήθεια είναι πως έρχεται σε ευθεία αντίθεση με άλλα κομμάτια στο ίδιο φύλλο.
Αλλά δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει να γίνεται ο κακός χαμός μόνο με τους συνεργαζόμενους του κκε και τις δικές τους απόψεις.
Εξάλλου κι ο δελαστίκ στη σελίδα 3 δεν κινείται σε πολύ διαφορετικό μήκος κύματος.
Κάνει λόγο για εποχή ομπάμα, πετάει κι ένα χαριτωμένο για σοβιετικού τύπου ποσοστό του ομπάμα στην ουάσιγκτον (93%) και τελείωνει με το συμπέρασμα-καταπέλτης ότι η ζωή θα δείξει αν θα μαραθούν οι ελπίδες των λαϊκών στρωμάτων (!!!).
Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς;
Το αμίμητο η ζωή θα δείξει αλά γκόρμπι;
Ή τον μαρασμό των ελπίδων αλά λένιν στο κράτος κι επανάσταση;
-στην ίδια σελίδα, ακριβώς δίπλα, υπάρχει άρθρο του ντούρου ακροαριστερού τροτσκιστή μπεζνασνό, μεταφρασμένο από τον γαλλικό τύπο.
Αντιπαρερχόμαστε καλή τη θελήσει διάφορα δροσερά περί αναδιανομής πλούτου που λέγονται μέσα (και στοχεύουν πραγματικά στην καρδιά του καπιταλισμού ως αντισυστημική κριτική) για να μείνουμε απλώς στο τίτλο.
Έξοδος από τον καπιταλισμό...
Τσ,τσ,τσ, μα γιατί να είμαστε τόσο ξύλινοι και να μη μπορούμε κι εμείς να μιλήσουμε έτσι ωραία κι υπερφίαλα...
Υπάρχει βέβαια και το εξής ζήτημα.
Περισσότερο από λαβύρινθος όπου ψάχνουμε την έξοδο, ο καπιταλισμός είναι αδιέξοδο.
Δεν είναι ότι ξεχάσαμε να πετάμε πετραδάκια πίσω μας, ή ότι η αριάδνη δε μας έδωσε τον μίτο για να βρούμε το δρόμο. Ούτε καν αυτό που λέει ο κόκορας του αρκά για το ψυχολογικό του αδιέξοδο. Ότι δηλ προσπαθεί να βγει, αλλά δε μπορεί να θυμηθεί από πού μπήκε.
Ο καπιταλισμός είναι αδιέξοδο. Το οποίο σημαίνει ότι για να βγεις πρέπει να γκρεμίσεις τον τοίχο, να έρθεις σε σύγκρουση. Δε θα βγούμε με απλά βηματάκια προς την έξοδο.
Αν ο λαβύρινθος εξακολουθεί να έχει κάποια σημασία είναι γιατί συνεχίζουμε να ψάχνουμε το σημείο όπου ο τοίχος είναι λιγότερο δυνατός, για να τον χτυπήσουμε. Γιατί αλλιώς θα φάμε τα μούτρα μας πέφτοντας στον τοίχο. Κι αυτό είναι ο αριστερισμός και η μικροαστική ανυπομονησία (sic).
Θα μου πεις σπουδαία ανάλυση.
Βρήκες έναν εύκολο αντίπαλο, τον χτυπάς και χαίρεσαι για την αυτοεπιβεβαίωση.
Οκ, δεκτή η ένσταση.
Αλλά εγώ τουλάχιστον είχα ένα σκεπτικό. Διάβασα κάτι κάπου και μου ήρθαν ένα σωρό συνειρμοί που τους κατέγραψα.
Αυτοί που το βρήκαν αυτό το κομμάτι και μπήκαν στον κόπο να το μεταφράσουν για να το βάλουν, ποιο ακριβώς σκεπτικό είχαν;
-ίσως πάλι όλα αυτά τα χαριτωμένα να είναι ίδιον των τροτσκιστών ανεξαρτήτως χώρας και απόχρωσης (αυτό έλειπε να έχουμε εθνικές ιδιαιτερότητες σε τροτσκιστές που δεν πολυπιστεύουν σε τέτοια πράγματα). (Κι αν τυχόν υπάρχουν αποτελούν λόγο διάσπασης).
Την ίδια στιγμή οι σεκίτες ετοιμάζουν εκδήλωση για την καπιταλιστική κρίση την επόμενη εβδομάδα. Κι ήδη με τον τίτλο και μόνο έχουν καταφέρει να επισκιάσουν το πολυτεχνείο και τις πολιτικές εξελίξεις.
Την εικόνα που έβαλαν δεν τη θυμάμαι καλά. Αλλά το σύνθημά τους είναι όλα τα ρούβλια και σε σκληρό συνάλλαγμα.
Το δεύτερο μισό είναι πολιτικά σωστό.
Ο σοσιαλισμός είναι επίκαιρος.
Ψιλοκλεμμένο είναι, αλλά δεν πειράζει, δεν βάλαμε και πνευματικά δικαιώματα ούτως ή άλλως...
Αλλά το πρώτο μισό που οδηγεί στο δεύτερο είναι αποθέωση των αισθήσεων και απαύγασμα του μαρξισμού.
Ο καπιταλισμός δε δουλεύει... (!!!).
Sic και τρις sic και ξανά sic.
Δε δουλεύει ε; Ενώ πριν την κρίση δούλευε κι ήταν εντάξει;
Χάλασε; Μήπως να τον πηγαίναμε στον μάστορα;
Μήπως ο μάστορας είναι η σοσιαλδημοκρατία;
Μήπως χρειαζόμαστε μια αλλαγή αλά ομπάμα για να αρχίσει να δουλεύει; Τώρα που έφυγε ο κακός μπους και καταρρέει κι ο καραμανλής.
Μήπως η αφίσα αυτή είναι φάρσα και θα βγάλουν και δεύτερη που θα λένε καλό ε; σας την σκάσαμε...;
-τα παιδιά από το σεκ όμως έχουν άξιους συμπαραστάτες μες στα πανεπιστήμια. Οι οποίοι τους κοντράρουν στα ίσια για το βραβείο γραφικότητας.
Επιδημία λέμε...
Ο λόγος για το περιοδικό κόρακες το οποίο κυκλοφορεί -αλλά δεν οπλοφορεί- στο πανεπιστήμιο ως έντυπο του ανθρωπιστικού πανεπιστημιακού ρεύματος (!!).
Έχοντας μέσα εικόνες του γκάντι και αναφορά στην παγκόσμια μέρα της μη βίας.
Τρία σχόλια μόνο πάνω στο θέμα.
-Όπου ακούτε μη-τάδε να κρατάτε μικρό καλάθι. Όπως στις μη κυβερνητικές οργανώσεις και τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Πάντα υπάρχει λάκκος στη φάβα.
-δεν γίνεται να είσαι γνήσιος ανθρωπιστής αν δεν πολεμάς τους εχθρούς του ανθρώπου, τον καπιταλισμό και την εκμετάλλευση.
-για άλλη μια φορά μαύρα κοράκια με νύχια γαμψά...
-διαβάζοντας μετά ριζοσπάστη για να έρθω στα ίσια μου πετυχαίνω στη σελίδα 5 το κύριο άρθρο της εφημερίδας με τον τίτλο Δύο στρατηγικές στο ζήτημα της κρίσης.
Θυμήθηκα συνειρμικά το Δύο τακτικές της σοσιαλδημοκρατίας του λένιν και συγκινήθηκα.
Γιατί μεταξύ άλλων αποδεικνύει με την ανάλυσή του ότι η μοναδική λύση για τη ρωσία είναι η δημοκρατική δικτατορία του προλεταριάτου και της αγροτιάς.
Σύνθημα που έχει σαν στάμπα τη ζωή μας σημαδέψει...
-στο προχτεσινό φύλλο του πριν, στη στήλη από σπόντα, ο ποιητής συμπεραίνει ότι θα μπορούσαμε να χαρούμε για την εκλογή ομπάμα γιατί είναι ένα ξέσπασμα των μαζών.
Τη στήλη αυτή τη γράφει συνεργαζόμενος κι η αλήθεια είναι πως έρχεται σε ευθεία αντίθεση με άλλα κομμάτια στο ίδιο φύλλο.
Αλλά δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει να γίνεται ο κακός χαμός μόνο με τους συνεργαζόμενους του κκε και τις δικές τους απόψεις.
Εξάλλου κι ο δελαστίκ στη σελίδα 3 δεν κινείται σε πολύ διαφορετικό μήκος κύματος.
Κάνει λόγο για εποχή ομπάμα, πετάει κι ένα χαριτωμένο για σοβιετικού τύπου ποσοστό του ομπάμα στην ουάσιγκτον (93%) και τελείωνει με το συμπέρασμα-καταπέλτης ότι η ζωή θα δείξει αν θα μαραθούν οι ελπίδες των λαϊκών στρωμάτων (!!!).
Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς;
Το αμίμητο η ζωή θα δείξει αλά γκόρμπι;
Ή τον μαρασμό των ελπίδων αλά λένιν στο κράτος κι επανάσταση;
-στην ίδια σελίδα, ακριβώς δίπλα, υπάρχει άρθρο του ντούρου ακροαριστερού τροτσκιστή μπεζνασνό, μεταφρασμένο από τον γαλλικό τύπο.
Αντιπαρερχόμαστε καλή τη θελήσει διάφορα δροσερά περί αναδιανομής πλούτου που λέγονται μέσα (και στοχεύουν πραγματικά στην καρδιά του καπιταλισμού ως αντισυστημική κριτική) για να μείνουμε απλώς στο τίτλο.
Έξοδος από τον καπιταλισμό...
Τσ,τσ,τσ, μα γιατί να είμαστε τόσο ξύλινοι και να μη μπορούμε κι εμείς να μιλήσουμε έτσι ωραία κι υπερφίαλα...
Υπάρχει βέβαια και το εξής ζήτημα.
Περισσότερο από λαβύρινθος όπου ψάχνουμε την έξοδο, ο καπιταλισμός είναι αδιέξοδο.
Δεν είναι ότι ξεχάσαμε να πετάμε πετραδάκια πίσω μας, ή ότι η αριάδνη δε μας έδωσε τον μίτο για να βρούμε το δρόμο. Ούτε καν αυτό που λέει ο κόκορας του αρκά για το ψυχολογικό του αδιέξοδο. Ότι δηλ προσπαθεί να βγει, αλλά δε μπορεί να θυμηθεί από πού μπήκε.
Ο καπιταλισμός είναι αδιέξοδο. Το οποίο σημαίνει ότι για να βγεις πρέπει να γκρεμίσεις τον τοίχο, να έρθεις σε σύγκρουση. Δε θα βγούμε με απλά βηματάκια προς την έξοδο.
Αν ο λαβύρινθος εξακολουθεί να έχει κάποια σημασία είναι γιατί συνεχίζουμε να ψάχνουμε το σημείο όπου ο τοίχος είναι λιγότερο δυνατός, για να τον χτυπήσουμε. Γιατί αλλιώς θα φάμε τα μούτρα μας πέφτοντας στον τοίχο. Κι αυτό είναι ο αριστερισμός και η μικροαστική ανυπομονησία (sic).
Θα μου πεις σπουδαία ανάλυση.
Βρήκες έναν εύκολο αντίπαλο, τον χτυπάς και χαίρεσαι για την αυτοεπιβεβαίωση.
Οκ, δεκτή η ένσταση.
Αλλά εγώ τουλάχιστον είχα ένα σκεπτικό. Διάβασα κάτι κάπου και μου ήρθαν ένα σωρό συνειρμοί που τους κατέγραψα.
Αυτοί που το βρήκαν αυτό το κομμάτι και μπήκαν στον κόπο να το μεταφράσουν για να το βάλουν, ποιο ακριβώς σκεπτικό είχαν;
-ίσως πάλι όλα αυτά τα χαριτωμένα να είναι ίδιον των τροτσκιστών ανεξαρτήτως χώρας και απόχρωσης (αυτό έλειπε να έχουμε εθνικές ιδιαιτερότητες σε τροτσκιστές που δεν πολυπιστεύουν σε τέτοια πράγματα). (Κι αν τυχόν υπάρχουν αποτελούν λόγο διάσπασης).
Την ίδια στιγμή οι σεκίτες ετοιμάζουν εκδήλωση για την καπιταλιστική κρίση την επόμενη εβδομάδα. Κι ήδη με τον τίτλο και μόνο έχουν καταφέρει να επισκιάσουν το πολυτεχνείο και τις πολιτικές εξελίξεις.
Την εικόνα που έβαλαν δεν τη θυμάμαι καλά. Αλλά το σύνθημά τους είναι όλα τα ρούβλια και σε σκληρό συνάλλαγμα.
Το δεύτερο μισό είναι πολιτικά σωστό.
Ο σοσιαλισμός είναι επίκαιρος.
Ψιλοκλεμμένο είναι, αλλά δεν πειράζει, δεν βάλαμε και πνευματικά δικαιώματα ούτως ή άλλως...
Αλλά το πρώτο μισό που οδηγεί στο δεύτερο είναι αποθέωση των αισθήσεων και απαύγασμα του μαρξισμού.
Ο καπιταλισμός δε δουλεύει... (!!!).
Sic και τρις sic και ξανά sic.
Δε δουλεύει ε; Ενώ πριν την κρίση δούλευε κι ήταν εντάξει;
Χάλασε; Μήπως να τον πηγαίναμε στον μάστορα;
Μήπως ο μάστορας είναι η σοσιαλδημοκρατία;
Μήπως χρειαζόμαστε μια αλλαγή αλά ομπάμα για να αρχίσει να δουλεύει; Τώρα που έφυγε ο κακός μπους και καταρρέει κι ο καραμανλής.
Μήπως η αφίσα αυτή είναι φάρσα και θα βγάλουν και δεύτερη που θα λένε καλό ε; σας την σκάσαμε...;
-τα παιδιά από το σεκ όμως έχουν άξιους συμπαραστάτες μες στα πανεπιστήμια. Οι οποίοι τους κοντράρουν στα ίσια για το βραβείο γραφικότητας.
Επιδημία λέμε...
Ο λόγος για το περιοδικό κόρακες το οποίο κυκλοφορεί -αλλά δεν οπλοφορεί- στο πανεπιστήμιο ως έντυπο του ανθρωπιστικού πανεπιστημιακού ρεύματος (!!).
Έχοντας μέσα εικόνες του γκάντι και αναφορά στην παγκόσμια μέρα της μη βίας.
Τρία σχόλια μόνο πάνω στο θέμα.
-Όπου ακούτε μη-τάδε να κρατάτε μικρό καλάθι. Όπως στις μη κυβερνητικές οργανώσεις και τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Πάντα υπάρχει λάκκος στη φάβα.
-δεν γίνεται να είσαι γνήσιος ανθρωπιστής αν δεν πολεμάς τους εχθρούς του ανθρώπου, τον καπιταλισμό και την εκμετάλλευση.
-για άλλη μια φορά μαύρα κοράκια με νύχια γαμψά...
-διαβάζοντας μετά ριζοσπάστη για να έρθω στα ίσια μου πετυχαίνω στη σελίδα 5 το κύριο άρθρο της εφημερίδας με τον τίτλο Δύο στρατηγικές στο ζήτημα της κρίσης.
Θυμήθηκα συνειρμικά το Δύο τακτικές της σοσιαλδημοκρατίας του λένιν και συγκινήθηκα.
Γιατί μεταξύ άλλων αποδεικνύει με την ανάλυσή του ότι η μοναδική λύση για τη ρωσία είναι η δημοκρατική δικτατορία του προλεταριάτου και της αγροτιάς.
Σύνθημα που έχει σαν στάμπα τη ζωή μας σημαδέψει...
Δευτέρα 10 Νοεμβρίου 2008
Νοσταλγός της CCCP
Ο οκτώβρης είναι η επανάσταση που έγινε ενάντια στο κεφάλαιο του μαρξ (γκράμσι). Με την έννοια ότι θα ήταν πιο λογικό να ξεσπάσει πρώτα στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, όπου το όραμα της κομμουνιστικής κοινωνίας ήταν πιο ώριμο.
Μια επανάσταση 90 χρόνια πριν που μοιάζει πιο σύγχρονη από οτιδήποτε έχουμε ζήσει μετά το 90. Που πήρε το όνομά της από τον οκτώβρη, αλλά τη γιορτάζουμε νοέμβρη. Κι η επέτειός της ήταν στις επτά, αλλά εγώ γράφω για αυτήν σήμερα.
Κανονικά θα έγραφα το σάββατο, που γιόρταζε ο πολυχρονεμένος γκόρμπι κι ο μίσα το αρκουδάκι.
Αλλά σκέφτηκα πως ούτως ή άλλως δεν χρειάζεται ειδική αναφορά. Αφού συνέχεια γι' αυτήν γράφουμε.
Τα πάντα στον κόσμο γύρω μας είναι πολιτική. Κι ο έρωτας και το ποδόσφαιρο και όλα.
Σε ένα δεύτερο επίπεδο τα πάντα είναι και σοβιετική ένωση.
Εννοείται κι ο έρωτας και το ποδόσφαιρο (μεταξύ άλλων).
Η επέτειος της οκτωβριανής είναι ο ορισμός του παράταιρου.
Μια γεύση από τον αιώνα των επαναστάσεων μέσα στον άχρωμο κι άοσμο 21ο. Η επέτειος μιας εργατικής επανάστασης, μες στη μαυρίλα της αντεπανάστασης.
Της οποίας ο απόηχος είναι ακόμη εκκωφαντικός.
Μας κούφανε και μας έριξε σε πλήρη σύγχυση για το τι ακριβώς έγινε. Γιατί ψάχνουμε για ενόχους και για το τι έφταιξε. Αλλά μες στον κακό χαμό δεν ακούμε, και δεν κουβεντιάζουμε ήσυχα κι απλά, παρά ουρλιάζουμε για να ακουστούμε. Και βασικά να καλύψουμε και τις φωνές των άλλων.
Το κακό με την επέτειο είναι ότι έχει καταντήσει να είναι αυτό ακριβώς που λέει η λέξη: επέτειος.
Ο κάθε χώρος τη βλέπει ως ευκαιρία για αυτοεπιβεβαίωση. Για να πείσει το κοινό και (βασικά) τον εαυτό του ότι είχε δίκιο. Μόνο που κινδυνεύει να μείνει χωρίς κοινό.
Οι φίλοι του κόμματος είναι σαν τους οπαδούς με τις ομάδες.
Χωρίς τίτλους και πρωταθλήματα, χωρίς μεγάλες νίκες στο σήμερα, πώς να φτιάξεις καινούριες γενιές οπαδών; Με ιστορίες για περασμένα μεγαλεία και διηγώντας τα να κλαις;
Αλλά και χωρίς οπαδούς να σε στηρίζουν πώς να πάρεις νίκη στο σήμερα;
Φαύλος διαλεκτικός κύκλος...
Πλέον μείναμε κάτι συνάδελφοι του γιοκαρίνη, νοσταλγοί, και κάτι απολιθώματα που έχουμε κολλήσει σε άλλο αιώνα με τη βελόνα σταματημένη στο 89.
Σε μας βασίστηκε ο φουκουγιάμα κι εμπνεύστηκε το τέλος τη ιστορίας. Που έχει γυρίσει στην προϊστορία κι ακόμα παραπίσω...
Το κακό είναι ότι η 7 νοέμβρη (ταιριάζει και για όνομα οργάνωσης) είχε καταντήσει απλά επέτειος από τα χρόνια της σοβιετίας ακόμα. Με την έννοια ότι την τιμούσαν στα λόγια κι όχι με πράξεις.
Τα 40 χρονα ήταν έναν χρόνο μετά το 20ό.
Τα 50χρονα λίγο μετά τον κοσύγκιν και τις μεταρρυθμίσεις του.
Τα 60χρονα τα γιορτάσαμε με το νέο σύνταγμα, όπου κατοχυρώθηκε το παλλαϊκό κράτος.
Και τα 70χρονα τα τιμήσαμε με την αποκατάσταση του μπουχάριν.
Που αυτή καθαυτή δεν είναι λάθος. Το θέμα είναι όμως με τι σκεπτικό έγινε. Κι ουδείς αμφιβάλλει για το σκεπτικό του γκόρμπι.
Ειδικά στο λόγο του για τα 70χρονα ο γκόρμπι πρέπει να έδωσε ρεσιτάλ. Μνημείο υποκρισίας και αριστοτεχνικής αμφισημίας, ώστε ο καθένας να καταλαβαίνει αυτό που θέλει (μια ιδέα μπορεί να πάρει κανείς από το άρθρο του γκοσβάιλερ για το κρεμμύδι γκορμπατσόφ, στο μοβ βιβλιαράκι της ΣΕ για τον σύγχρονο αναθεωρητισμό).
Θα συνεχίσουμε απαρέγκλιτα στον ίδιο δρόμο, είμαστε ντούροι και αποφασισμένοι έλεγε ο γκόρμπι και χαιρόταν ο μέσος κομμουνιστής.
Ναι, αλλά ποιον δρόμο εννοούσε τελικά;
Θα μου πεις, οι επαναστάσεις δε μπαίνουν σε μουσείο.
Εννοείται, σύμφωνοι.
Τώρα όμως παρακαλάμε να μείνουν εκεί τουλάχιστον. Και να μην κλείσουν το μαυσωλείο του λένιν που μόνο αυτό έμεινε να θυμίζει τον οκτώβρη στις γενιές που έρχονται.
Τον οκτώβρη πρέπει να κάτσουμε να τον μελετήσουμε, να βγάλουμε τα διδάγματά του. Καλύτερα να προσέχω τις διατυπώσεις μου όμως, αλλιώς θα με πουν τροτσκιστή (μερικοί το πιστεύουν ήδη).
Γιατί δικό του βιβλίο ήταν τα διδάγματα του οκτώβρη.
Είναι εκεί όπου σκαλίζει το παρελθόν και κατηγορεί ζηνόβιεφ και κάμενεφ για την αρνητική στάση που είχαν προς την εξέγερση πριν ξεσπάσει.
Κάτι που δεν τον εμπόδισε σε τίποτα να συνασπιστεί λίγα χρόνια αργότερα μαζί τους στην περιβόητη τροτσκι-καμενο-ζινοβιεφική κλίκα.
Από συνέπεια δηλ φτερό στον άνεμο.
Ενώ ο σύντροφος με το μουστάκι ήταν άνθρωπος από ατσάλι. Μασίφ αμετακίνητο στις θέσεις του και την ανελέητη κριτική στον σ. γιαροσένκο.
Όπως όλο το μπλοκ μας άλλωστε. Οχυρωμένο πίσω απ' το ατσάλινο παραπέτασμα που χώριζε στα δύο την ευρώπη.
Μέχρι που ήρθε ο γκορμπατσόφ να ζωγραφίσει με αφέλεια και κηρομπογιές το κοινό ευρωπαϊκό σπίτι του. Και να φέρει εντός των τειχών τον δούρειο ίππο της αγοράς που στην κοιλιά του έκρυβε την παλινόρθωση.
Μάταια φώναζε σαν λαοκόων ο λιγκατσόφ. Τα φίδια της αντεπανάστασης έπνιξαν τη φωνή του τίμιου αυτού αγωνιστή.
Και τα μ-λ σε ρόλο κασσάνδρας γεύονταν την πικρή δικαίωση...
Από όλα όσα έχουν γραφτεί για τον οκτώβρη αυτό που μου έρχεται πρώτο στο μυαλό είναι μια φράση της λούξεμπουργκ -την οποία θα μεταφέρω από μνήμης.
Λέει λοιπόν η ρόζα ότι στη ρωσία ο λένιν, ο τρότσκι και οι φίλοι τους είναι οι μόνοι που μπορούν να πουν ότι τόλμησαν κι ότι το γερμανικό προλεταριάτο πρέπει να αφήσει την πτωματική του απάθεια και να ακολουθήσει το παράδειγμα της ρώσικης επανάστασης.
Εμείς αλήθεια ως πότε θα ανεχόμαστε να παίζουμε το ρόλο του πτώματος;
Χωρίς δράση, σκέψη, θέληση, τόλμη;
Χωρίς ζωή σε τελική ανάλυση...
(σ.σ: παρακαλώ αυτό περί τρότσκι και λένιν ας μην χρεωθεί σε μένα. Η ρόζα το έγραψε. Για την επιλογή της ρόζας αναλαμβάνω ακέραια την πολιτική ευθύνη).
Δυο λόγια ακόμα.
Με τις επαναστάσεις και την ιστορία, ισχύει ό,τι και με τις μεγάλες προσωπικότητες.
Όταν πεθαίνουν νέες γίνονται θρύλοι. Σαν την κομμούνα του παρισιού.
Η οκτωβριανή επανάσταση είχε την ατυχία να ζήσει πολύ.
Κάποιοι λένε ότι έζησε αρκετά ώστε να χάσει τη νιότη της, την αγνότητά της (από τους γραφειοκράτες που τη γ...αν και ψόφησε) και να εκφυλιστεί.
Στην πραγματικότητα έζησε αρκετά, ώστε να αποκτήσει πολλούς εχθρούς. Οι οποίοι δεν της συγχώρεσαν ποτέ ακριβώς το ότι δεν πέθανε νέα.
Και τώρα ως νικητές γράφουν την ιστορία όπως τους αρέσει.
Δε θα μπορούσα παρά να κλείσω το σημείωμα με τον πλέον κλασικό τρόπο σε αυτές τις περιπτώσεις.
Παρά το πισωγύρισμα της ιστορίας, το δίλημμα κομμουνισμός ή βαρβαρότητα είναι πιο επίκαιρο από ποτέ.
Κι ας πλησιάζει καλπάζοντας η γαμημένη η βαρβαρότητα...
Μια επανάσταση 90 χρόνια πριν που μοιάζει πιο σύγχρονη από οτιδήποτε έχουμε ζήσει μετά το 90. Που πήρε το όνομά της από τον οκτώβρη, αλλά τη γιορτάζουμε νοέμβρη. Κι η επέτειός της ήταν στις επτά, αλλά εγώ γράφω για αυτήν σήμερα.
Κανονικά θα έγραφα το σάββατο, που γιόρταζε ο πολυχρονεμένος γκόρμπι κι ο μίσα το αρκουδάκι.
Αλλά σκέφτηκα πως ούτως ή άλλως δεν χρειάζεται ειδική αναφορά. Αφού συνέχεια γι' αυτήν γράφουμε.
Τα πάντα στον κόσμο γύρω μας είναι πολιτική. Κι ο έρωτας και το ποδόσφαιρο και όλα.
Σε ένα δεύτερο επίπεδο τα πάντα είναι και σοβιετική ένωση.
Εννοείται κι ο έρωτας και το ποδόσφαιρο (μεταξύ άλλων).
Η επέτειος της οκτωβριανής είναι ο ορισμός του παράταιρου.
Μια γεύση από τον αιώνα των επαναστάσεων μέσα στον άχρωμο κι άοσμο 21ο. Η επέτειος μιας εργατικής επανάστασης, μες στη μαυρίλα της αντεπανάστασης.
Της οποίας ο απόηχος είναι ακόμη εκκωφαντικός.
Μας κούφανε και μας έριξε σε πλήρη σύγχυση για το τι ακριβώς έγινε. Γιατί ψάχνουμε για ενόχους και για το τι έφταιξε. Αλλά μες στον κακό χαμό δεν ακούμε, και δεν κουβεντιάζουμε ήσυχα κι απλά, παρά ουρλιάζουμε για να ακουστούμε. Και βασικά να καλύψουμε και τις φωνές των άλλων.
Το κακό με την επέτειο είναι ότι έχει καταντήσει να είναι αυτό ακριβώς που λέει η λέξη: επέτειος.
Ο κάθε χώρος τη βλέπει ως ευκαιρία για αυτοεπιβεβαίωση. Για να πείσει το κοινό και (βασικά) τον εαυτό του ότι είχε δίκιο. Μόνο που κινδυνεύει να μείνει χωρίς κοινό.
Οι φίλοι του κόμματος είναι σαν τους οπαδούς με τις ομάδες.
Χωρίς τίτλους και πρωταθλήματα, χωρίς μεγάλες νίκες στο σήμερα, πώς να φτιάξεις καινούριες γενιές οπαδών; Με ιστορίες για περασμένα μεγαλεία και διηγώντας τα να κλαις;
Αλλά και χωρίς οπαδούς να σε στηρίζουν πώς να πάρεις νίκη στο σήμερα;
Φαύλος διαλεκτικός κύκλος...
Πλέον μείναμε κάτι συνάδελφοι του γιοκαρίνη, νοσταλγοί, και κάτι απολιθώματα που έχουμε κολλήσει σε άλλο αιώνα με τη βελόνα σταματημένη στο 89.
Σε μας βασίστηκε ο φουκουγιάμα κι εμπνεύστηκε το τέλος τη ιστορίας. Που έχει γυρίσει στην προϊστορία κι ακόμα παραπίσω...
Το κακό είναι ότι η 7 νοέμβρη (ταιριάζει και για όνομα οργάνωσης) είχε καταντήσει απλά επέτειος από τα χρόνια της σοβιετίας ακόμα. Με την έννοια ότι την τιμούσαν στα λόγια κι όχι με πράξεις.
Τα 40 χρονα ήταν έναν χρόνο μετά το 20ό.
Τα 50χρονα λίγο μετά τον κοσύγκιν και τις μεταρρυθμίσεις του.
Τα 60χρονα τα γιορτάσαμε με το νέο σύνταγμα, όπου κατοχυρώθηκε το παλλαϊκό κράτος.
Και τα 70χρονα τα τιμήσαμε με την αποκατάσταση του μπουχάριν.
Που αυτή καθαυτή δεν είναι λάθος. Το θέμα είναι όμως με τι σκεπτικό έγινε. Κι ουδείς αμφιβάλλει για το σκεπτικό του γκόρμπι.
Ειδικά στο λόγο του για τα 70χρονα ο γκόρμπι πρέπει να έδωσε ρεσιτάλ. Μνημείο υποκρισίας και αριστοτεχνικής αμφισημίας, ώστε ο καθένας να καταλαβαίνει αυτό που θέλει (μια ιδέα μπορεί να πάρει κανείς από το άρθρο του γκοσβάιλερ για το κρεμμύδι γκορμπατσόφ, στο μοβ βιβλιαράκι της ΣΕ για τον σύγχρονο αναθεωρητισμό).
Θα συνεχίσουμε απαρέγκλιτα στον ίδιο δρόμο, είμαστε ντούροι και αποφασισμένοι έλεγε ο γκόρμπι και χαιρόταν ο μέσος κομμουνιστής.
Ναι, αλλά ποιον δρόμο εννοούσε τελικά;
Θα μου πεις, οι επαναστάσεις δε μπαίνουν σε μουσείο.
Εννοείται, σύμφωνοι.
Τώρα όμως παρακαλάμε να μείνουν εκεί τουλάχιστον. Και να μην κλείσουν το μαυσωλείο του λένιν που μόνο αυτό έμεινε να θυμίζει τον οκτώβρη στις γενιές που έρχονται.
Τον οκτώβρη πρέπει να κάτσουμε να τον μελετήσουμε, να βγάλουμε τα διδάγματά του. Καλύτερα να προσέχω τις διατυπώσεις μου όμως, αλλιώς θα με πουν τροτσκιστή (μερικοί το πιστεύουν ήδη).
Γιατί δικό του βιβλίο ήταν τα διδάγματα του οκτώβρη.
Είναι εκεί όπου σκαλίζει το παρελθόν και κατηγορεί ζηνόβιεφ και κάμενεφ για την αρνητική στάση που είχαν προς την εξέγερση πριν ξεσπάσει.
Κάτι που δεν τον εμπόδισε σε τίποτα να συνασπιστεί λίγα χρόνια αργότερα μαζί τους στην περιβόητη τροτσκι-καμενο-ζινοβιεφική κλίκα.
Από συνέπεια δηλ φτερό στον άνεμο.
Ενώ ο σύντροφος με το μουστάκι ήταν άνθρωπος από ατσάλι. Μασίφ αμετακίνητο στις θέσεις του και την ανελέητη κριτική στον σ. γιαροσένκο.
Όπως όλο το μπλοκ μας άλλωστε. Οχυρωμένο πίσω απ' το ατσάλινο παραπέτασμα που χώριζε στα δύο την ευρώπη.
Μέχρι που ήρθε ο γκορμπατσόφ να ζωγραφίσει με αφέλεια και κηρομπογιές το κοινό ευρωπαϊκό σπίτι του. Και να φέρει εντός των τειχών τον δούρειο ίππο της αγοράς που στην κοιλιά του έκρυβε την παλινόρθωση.
Μάταια φώναζε σαν λαοκόων ο λιγκατσόφ. Τα φίδια της αντεπανάστασης έπνιξαν τη φωνή του τίμιου αυτού αγωνιστή.
Και τα μ-λ σε ρόλο κασσάνδρας γεύονταν την πικρή δικαίωση...
Από όλα όσα έχουν γραφτεί για τον οκτώβρη αυτό που μου έρχεται πρώτο στο μυαλό είναι μια φράση της λούξεμπουργκ -την οποία θα μεταφέρω από μνήμης.
Λέει λοιπόν η ρόζα ότι στη ρωσία ο λένιν, ο τρότσκι και οι φίλοι τους είναι οι μόνοι που μπορούν να πουν ότι τόλμησαν κι ότι το γερμανικό προλεταριάτο πρέπει να αφήσει την πτωματική του απάθεια και να ακολουθήσει το παράδειγμα της ρώσικης επανάστασης.
Εμείς αλήθεια ως πότε θα ανεχόμαστε να παίζουμε το ρόλο του πτώματος;
Χωρίς δράση, σκέψη, θέληση, τόλμη;
Χωρίς ζωή σε τελική ανάλυση...
(σ.σ: παρακαλώ αυτό περί τρότσκι και λένιν ας μην χρεωθεί σε μένα. Η ρόζα το έγραψε. Για την επιλογή της ρόζας αναλαμβάνω ακέραια την πολιτική ευθύνη).
Δυο λόγια ακόμα.
Με τις επαναστάσεις και την ιστορία, ισχύει ό,τι και με τις μεγάλες προσωπικότητες.
Όταν πεθαίνουν νέες γίνονται θρύλοι. Σαν την κομμούνα του παρισιού.
Η οκτωβριανή επανάσταση είχε την ατυχία να ζήσει πολύ.
Κάποιοι λένε ότι έζησε αρκετά ώστε να χάσει τη νιότη της, την αγνότητά της (από τους γραφειοκράτες που τη γ...αν και ψόφησε) και να εκφυλιστεί.
Στην πραγματικότητα έζησε αρκετά, ώστε να αποκτήσει πολλούς εχθρούς. Οι οποίοι δεν της συγχώρεσαν ποτέ ακριβώς το ότι δεν πέθανε νέα.
Και τώρα ως νικητές γράφουν την ιστορία όπως τους αρέσει.
Δε θα μπορούσα παρά να κλείσω το σημείωμα με τον πλέον κλασικό τρόπο σε αυτές τις περιπτώσεις.
Παρά το πισωγύρισμα της ιστορίας, το δίλημμα κομμουνισμός ή βαρβαρότητα είναι πιο επίκαιρο από ποτέ.
Κι ας πλησιάζει καλπάζοντας η γαμημένη η βαρβαρότητα...
Για την κολόνα ρε γαμώτο
(Προειδοποίηση: ακολουθεί σειρά αντιδιαλεκτικών σκέψεων).
Μες στον ορυμαγδό των γεγονότων παραλίγο να ξεχάσω τη μεγάλη επέτειο στις 7 νοέμβρη. Την περασμένη παρασκευη συμπληρώθηκε ένας χρόνος. Ναι ένας, όχι ενενήντα ένα.
Ένας χρόνος από το ξύλο στη φιλοσοφική.
Σκηνικό το οποίο ενέπνευσε τη λαϊκή μούσα.
Μαύρα κοράκια με πέτρες καρφιά
πέσανε πάνω στην εργατιά
άγρια κράζουν για αίμα διψούν
τους σύντροφους στην κρεμάλα να δουν...
Και πιο κάτω η καντώνα γίνεται τα γρασίδια της φλσ.
και στα γρασίδια χιλιάδες σφάζουν
άοπλους κνίτες ηρωικούς...
Έχει βγει σχετικά και διασκευή της φάμπρικας.
Η φάμπρικα, η φάμπρικα η υφανέτ
βαράει νύ- βαράει νύχτα μέρα...
αλλά δεν έχω την άδεια του ποιητή για να πω περισσότερα.
Οι σφοι που το έζησαν ή υπερβάλλουν ή θέλουν να ξεχάσουν.
Οι μοναδικοί αξιόπιστοι μάρτυρες είναι κάτι εαακίτες. Που βρέθηκαν στα πέριξ και τράβηξαν το σκηνικό σε βιντεάκι χασκογελώντας.
Ανταπέδωσαν έτσι για το πολυτεχνείο δύο χρόνια πριν.
Που αυτοί πλακώνονταν με τους πασόκους για να μην τους αφήσουν να καταθέσουν στεφάνι. Αλλά εμείς περιφρουρούσαμε το νόημα του πολυτεχνείου και απείχαμε κάνοντας χαβά με το σκηνικό. Που γινόταν μπροστά μας.
Κάτι τέτοια πολυτεχνεία μου φτιάξαν βιώματα και νοοτροπία.
Βόλτα από τα χαράματα στις σχολές για να κατεβάσουμε ό,τι αφίσα δεν ήταν δική μης. Ακόμα κι από κινηματογραφικές ομάδες. Ομαδικό ξεχαρμάνιασμα μισαλλόδοξων. Αστυνομία σκέψης.
Και μετά επιστροφή στο πολυτεχνείο. Όπου όσες συντρόφισσες είχαν μείνει να φυλάν θερμοπύλες την είχαν βρει από μάγκες νταήδες από τα κάτω και αριστερά.
Μέχρι να επιστρέψουμε και να αλλάξουν πάλι τα κόζια.
Όλα αυτά με δίδαξαν κάτι πολύτιμο.
Οι τραμπουκισμοί είναι θέμα συσχετισμών.
Όποιος τους έχει τους κάνει. Και όποιος δεν τους έχει, περιμένει να γυρίσει ο τροχός και να τους αποκτήσει.
Ναι, αλλά έτσι δε γίνεται δουλειά.
Έκτοτε ακούω βερεσέ τις ιστορίες για τα κνατ κι άλλες παρόμοιες βαρυσήμαντες αναλύσεις. Κι οι άλλοι τα ίδια κάνουν όπου μπορούν.
Επίσης περιφρονώ τα περί περιφρούρησης. Μέχρι πρόσφατα περιφρουρούσα την περιφρόνησή μου, αλλά πλέον δεν υπάρχει λόγος.
Δεν είναι καλό να γενικεύεις, το ξέρω. Κρατήστε τις εξαιρέσεις για όπου νομίζει ο καθένας.
Την ίδια άποψη έχω και για το σκηνικό στα γρασίδια.
Δεν υπήρχε κανένα σοβαρό διακύβευμα για ξύλο. Πόσο μάλλον για σπρέι πιπεριού -όπως επιβεβαιώνουν οι αυτόπτες και αυτοσφραίνοντες μάρτυρες. Και γενικότερα για "ραντεβού θανάτου" και ξεκαθάρισμα λογαριασμών.
Αυτό που δε μπορώ να καταλάβω επίσης είναι γιατί κάναμε πίσω και τους αφήσαμε να μας πάρουν στο κυνήγι.
Γιατί, ναι, το απολίθωμα βρέθηκε στον τόπο του εγκλήματος κι έχει άποψη ως αυτόπτης μάρτυρας.
Όχι στο πλευρό των συντρόφων του που τις έτρωγαν. Ούτε με τους απέναντι βέβαια (ντροπή σας, σε όσους πέρασε έστω απ' το μυαλό).
Αλλά ως παρακαθήμενος σε συνέλευση στο γειτονικό πολιτικό. Όπου ακούσαμε το σαματά και τρέξαμε να δούμε τι γίνεται.
Και είδαμε. Το έλα να δεις...
Ένιωσα σαν τον τραμπάκουλα (που ως γνωστόν βοσκούσε τα πρόβατα εδώ παραπέρα).
Τι ήταν όλο αυτό; Για ποιο λόγο έγινε;
Αυτό που βλέπεις παιδί μου είναι η πάλη των τάξεων, η οποία παραμένει ιστορικά αδικαίωτη, καθώς η διεθνής καπιταλιστική μεθοδολογία σαμποτάρει την κολχόζνικη ιδιοκτησία με αποτέλεσμα... εεε... και μετά, ήρθαν οι άλλοι με αλυσίδες και σπρέι πιπεριού και τους πήραν στο κυνήγι και καλά κρασιά, καλοί άνθρωποι ήτανε...
(Όσοι δεν τον έχουν τον συνειρμό να δουν επειγόντως το αλαλούμ με τον χάρρυ κλυνν. Κι όσοι δε μπορούν ας περιμένουν προσεχώς το σχετικό αφιέρωμα, αποκλειστικά στο Σφυροδρέπανο).
Βασική ιδέα είναι να μην παιχτεί τέτοιο σκηνικό.
Γιατί, ποια είναι η σκοπιμότητα στην τελική; Να έχουμε κάτι να διηγουμαστε στα εγγόνια μας; Με φουσκωμένα τα στήθια από ταξική περηφάνεια και σιλικόνη;
Μα όταν οξύνεται η ταξική πάλη σύντροφε, οξύνονται και τα μέσα με τα οποία διεξάγεται. Κι όχι επειδή το είπε ο μακιαβέλι, αλλά ο σκοπός είναι που νοηματοδοτεί τα μέσα και τα κοντόξυλα. Όπως μιλάμε πχ για δίκαιους και άδικους πολέμους.
Μμμ, μάλιστα. Και ποιος είναι ο σκοπός είπαμε;
Για να βγάλετε κι εσείς δικά σας συμπεράσματα το ταξικό διακύβευμα του ξύλου ήταν μια κολόνα και μια αφίσα που ήθελαν να βάλουν οι αναρχικοί.
Οι εκδοχές της κάθε πλευράς για το πώς και τι διαφέρουν, όπως πάντα. Ωστόσο όλοι συμφωνούν ότι στο τέλος ένας από αυτούς είπε με ύφος, αν θέλετε μπορούμε να το λύσουμε κι αλλιώς.
Ε, τελικά το λύσαμε αλλιώς...
Απ' ό,τι φαίνεται η κολόνα αυτή ήταν βασικός πυλώνας της πολιτικής μας, από τον οποίο δε μπορούσαμε να κάνουμε βήμα πίσω.
Κι έτσι ήρθε το κολονάτο.
Στην αυτοκρατορική παραλλαγή με τα πόδια ενωμένα. Και χωρίς ουρές. Που λέει και στον κόκορα ο αρκάς...
Επιστρέφουμε στα συμπεράσματα και της τελικες εκτιμήσεις της κε για το ξύλο.
Καταρχήν είναι γελοία θλιβερό και θλιβερά γελοίο να πέφτει ξύλο για ψύλλου πήδημα. Πολλή συσσωρευμένη ενέργεια μαζεύτηκε και καλό είναι να βρούμε άλλους τρόπους να τη διοχετεύσουμε.
Από εκεί και πέρα όμως αν έχεις αποφασίσει ότι θα πλακωθείς, το κάνεις και με τους σωστούς όρους.
Αυτό ισχύει παντού. Ο τζόγος πχ είναι μ-λ-κία από τις λίγες. Αλλά αν τελικά μπλέξεις, δεν παίζεις για να χάσεις...
Έτσι, πέρα από τη στρατηγική επιλογή του ξύλου για μένα ήταν ακατανόητη και η τακτική κατά τη διάρκειά του.
Ήμασταν περισσότεροι, αλλά οι άλλοι ήταν καλύτερα εξοπλισμένοι. Και πιο κάφροι, χωρίς ηθικές αναστολές. Μπορούσαν να πετάξουν οτιδήποτε. Μέχρι και σπρέι πιπεριού...
Η απάντηση σε όλα αυτά ήταν σχεδόν χριστιανική.
Χτυπούσαν το ένα μάγουλο και γυρνούσαμε το άλλο.
Ενώ το χριστιανικό δεν είναι αυτό. Το χριστιανικό (όπως λέει ο αρκάς και πάλι στον καλό λύκο) είναι ο έχων δύο μάγουλα να δίνει το ένα (όπως με τους χιτώνες).
Υπήρξαν κανα δυο σφοι που γυρνούσαν πίσω αυτά που τους πετούσαν, αλλά τους επανέφεραν στην τάξη οι υπόλοιποι.
Η ισορροπία ήταν ρευστή, αλλά οι συσχετισμοί με το μέρος μας. Και το ντου φαινόταν να είναι ζήτημα χρόνου.
Αλλά τελικά ο χριστιανισμός επικράτησε.
Αφού βαρεθήκαμε να τις τρώμε υποχωρήσαμε. Συντεταγμένα στην αρχή, μπουλουκηδόν αργότερα.
Κι οι αναρχικοί μας πήραν με άγρια χαρά στο κατόπι ξεχειλίζοντας ορμή και αδρεναλίνη. Είναι η εποχή που ζευγαρώνουν... (το μπάχαλο είναι το ερωτικό τους κάλεσμα).
(σ.σ: ο όρος φρικιά ίσως περιγράφει καλύτερα από το αναρχικοί τη σύνθεσή τους. Αλλά δεν ανήκει στις λέξεις που χρησιμοποιώ. Όπως και το αριστεριστές άλλωστε...)
Αυτά μου θύμισαν τα σκηνικά που περιέγραφε ο μίσσιος για τους κομμουνιστές και τα βασανιστήρια.
Μερικοί από τους βασανιστές ήταν κακομοίρικα ανθρωπάκια της μιας καρπαζιάς. Αλλά η γραμμή ήταν στωικότητα κι υπομονή.
Μας χτυπάν αυτοί; Απεργία πείνας εμείς.
Γκολ αυτοί; Σέντρα εμείς.
Τους γαμήσαμε τη μάνα, που λέει κι ο μίσσιος...
Κι οι χριστιανοί τουλάχιστον πίστευαν σε ανταμοιβή μετά θάνατον. Εμείς;
Είδες όμως οργάνωση και αποτελεσματικότητα οι αναρχικοί;
Και μετά τους τη λέμε για την άμυνα της μαδρίτης και την αποδιοργάνωση. Που δεν μπορεί, όλο και κάποιο πιο πολιτικό επιχείρημα θα έχουμε για να τους την πούμε για τον εμφύλιο.
Προς το παρόν το ψάχνω ακόμα...
Τελικό συμπέρασμα από όλα αυτά, ήταν φυσικά ότι πρέπει να αυξήσουμε την επαγρύπνησή μας και τα μέτρα περιφρούρησης για να μην επαναληφθούν τέτοια φαινόμενα.
Ναι εντάξει, αλλά με τόση επαγρύπνηση έχουμε μείνει ξάγρυπνοι πόσο καιρό τώρα.
Και ο ά(γρ)υπνος στο τέλος καταντάει ο πιο κοιμισμένος.
Ενώ οι χρόνια άυπνοι γίνονται κομπλεξικοί.
Δεύτερο τελικό συμπέρασμα που εκλαϊκεύτηκε και στις μάζες: είναι όλοι τους ασφαλίτες τελειωμένοι.
Το ίδιο ακριβώς βέβαια λένε κι οι άλλοι. Κι έχει ισχύ αξιώματος. Οπότε κάθε φορά ακολουθεί γόνιμη συζήτηση. Που αν δεν καταλήγει κάπου, μπορεί να λυθεί κι αλλιώς...
Εσχάτως βέβαια γίνονται προσπάθειες να τα βρούμε κάπου στη μέση.
Δεν είναι όλοι ασφαλίτες. Οι μισοί μόνο είναι και παρασέρνουν τους άλλους μισούς.
Μετά από αυτό το βήμα καλής θέλησης είμαστε στο σωστό δρόμο για να υπάρξει συνεννοήση.
Καταλαβαινόμαστε τώρα...
Επίλογος
Αφού τιμήσαμε με αυτόν τον τρόπο τα 90χρονα της οκτωβριανής, το βράδυ είχαμε συλλαλητήριο του παμε (που δεν ήταν πάντως για τον οκτώβρη).
Η άτυπη γραμμή ήταν να μην κυκλοφορεί κανείς σφος μόνος στα πανεπιστήμια (!!) γιατί ήταν επικίνδυνο.
Με πλήρη... άγνοια κινδύνου πήγα το ίδιο βράδυ σε μια εκδήλωση για την οκτωβριανή στο πολυτεχνείο, όπου θα μιλούσε ο σοβιετικός κυριούλης.
Φεύγοντας άφησα μέιλ και ονοματεπώνυμο.
Ένα νέο κεφάλαιο άνοιγε στη ζωή μου...
Μες στον ορυμαγδό των γεγονότων παραλίγο να ξεχάσω τη μεγάλη επέτειο στις 7 νοέμβρη. Την περασμένη παρασκευη συμπληρώθηκε ένας χρόνος. Ναι ένας, όχι ενενήντα ένα.
Ένας χρόνος από το ξύλο στη φιλοσοφική.
Σκηνικό το οποίο ενέπνευσε τη λαϊκή μούσα.
Μαύρα κοράκια με πέτρες καρφιά
πέσανε πάνω στην εργατιά
άγρια κράζουν για αίμα διψούν
τους σύντροφους στην κρεμάλα να δουν...
Και πιο κάτω η καντώνα γίνεται τα γρασίδια της φλσ.
και στα γρασίδια χιλιάδες σφάζουν
άοπλους κνίτες ηρωικούς...
Έχει βγει σχετικά και διασκευή της φάμπρικας.
Η φάμπρικα, η φάμπρικα η υφανέτ
βαράει νύ- βαράει νύχτα μέρα...
αλλά δεν έχω την άδεια του ποιητή για να πω περισσότερα.
Οι σφοι που το έζησαν ή υπερβάλλουν ή θέλουν να ξεχάσουν.
Οι μοναδικοί αξιόπιστοι μάρτυρες είναι κάτι εαακίτες. Που βρέθηκαν στα πέριξ και τράβηξαν το σκηνικό σε βιντεάκι χασκογελώντας.
Ανταπέδωσαν έτσι για το πολυτεχνείο δύο χρόνια πριν.
Που αυτοί πλακώνονταν με τους πασόκους για να μην τους αφήσουν να καταθέσουν στεφάνι. Αλλά εμείς περιφρουρούσαμε το νόημα του πολυτεχνείου και απείχαμε κάνοντας χαβά με το σκηνικό. Που γινόταν μπροστά μας.
Κάτι τέτοια πολυτεχνεία μου φτιάξαν βιώματα και νοοτροπία.
Βόλτα από τα χαράματα στις σχολές για να κατεβάσουμε ό,τι αφίσα δεν ήταν δική μης. Ακόμα κι από κινηματογραφικές ομάδες. Ομαδικό ξεχαρμάνιασμα μισαλλόδοξων. Αστυνομία σκέψης.
Και μετά επιστροφή στο πολυτεχνείο. Όπου όσες συντρόφισσες είχαν μείνει να φυλάν θερμοπύλες την είχαν βρει από μάγκες νταήδες από τα κάτω και αριστερά.
Μέχρι να επιστρέψουμε και να αλλάξουν πάλι τα κόζια.
Όλα αυτά με δίδαξαν κάτι πολύτιμο.
Οι τραμπουκισμοί είναι θέμα συσχετισμών.
Όποιος τους έχει τους κάνει. Και όποιος δεν τους έχει, περιμένει να γυρίσει ο τροχός και να τους αποκτήσει.
Ναι, αλλά έτσι δε γίνεται δουλειά.
Έκτοτε ακούω βερεσέ τις ιστορίες για τα κνατ κι άλλες παρόμοιες βαρυσήμαντες αναλύσεις. Κι οι άλλοι τα ίδια κάνουν όπου μπορούν.
Επίσης περιφρονώ τα περί περιφρούρησης. Μέχρι πρόσφατα περιφρουρούσα την περιφρόνησή μου, αλλά πλέον δεν υπάρχει λόγος.
Δεν είναι καλό να γενικεύεις, το ξέρω. Κρατήστε τις εξαιρέσεις για όπου νομίζει ο καθένας.
Την ίδια άποψη έχω και για το σκηνικό στα γρασίδια.
Δεν υπήρχε κανένα σοβαρό διακύβευμα για ξύλο. Πόσο μάλλον για σπρέι πιπεριού -όπως επιβεβαιώνουν οι αυτόπτες και αυτοσφραίνοντες μάρτυρες. Και γενικότερα για "ραντεβού θανάτου" και ξεκαθάρισμα λογαριασμών.
Αυτό που δε μπορώ να καταλάβω επίσης είναι γιατί κάναμε πίσω και τους αφήσαμε να μας πάρουν στο κυνήγι.
Γιατί, ναι, το απολίθωμα βρέθηκε στον τόπο του εγκλήματος κι έχει άποψη ως αυτόπτης μάρτυρας.
Όχι στο πλευρό των συντρόφων του που τις έτρωγαν. Ούτε με τους απέναντι βέβαια (ντροπή σας, σε όσους πέρασε έστω απ' το μυαλό).
Αλλά ως παρακαθήμενος σε συνέλευση στο γειτονικό πολιτικό. Όπου ακούσαμε το σαματά και τρέξαμε να δούμε τι γίνεται.
Και είδαμε. Το έλα να δεις...
Ένιωσα σαν τον τραμπάκουλα (που ως γνωστόν βοσκούσε τα πρόβατα εδώ παραπέρα).
Τι ήταν όλο αυτό; Για ποιο λόγο έγινε;
Αυτό που βλέπεις παιδί μου είναι η πάλη των τάξεων, η οποία παραμένει ιστορικά αδικαίωτη, καθώς η διεθνής καπιταλιστική μεθοδολογία σαμποτάρει την κολχόζνικη ιδιοκτησία με αποτέλεσμα... εεε... και μετά, ήρθαν οι άλλοι με αλυσίδες και σπρέι πιπεριού και τους πήραν στο κυνήγι και καλά κρασιά, καλοί άνθρωποι ήτανε...
(Όσοι δεν τον έχουν τον συνειρμό να δουν επειγόντως το αλαλούμ με τον χάρρυ κλυνν. Κι όσοι δε μπορούν ας περιμένουν προσεχώς το σχετικό αφιέρωμα, αποκλειστικά στο Σφυροδρέπανο).
Βασική ιδέα είναι να μην παιχτεί τέτοιο σκηνικό.
Γιατί, ποια είναι η σκοπιμότητα στην τελική; Να έχουμε κάτι να διηγουμαστε στα εγγόνια μας; Με φουσκωμένα τα στήθια από ταξική περηφάνεια και σιλικόνη;
Μα όταν οξύνεται η ταξική πάλη σύντροφε, οξύνονται και τα μέσα με τα οποία διεξάγεται. Κι όχι επειδή το είπε ο μακιαβέλι, αλλά ο σκοπός είναι που νοηματοδοτεί τα μέσα και τα κοντόξυλα. Όπως μιλάμε πχ για δίκαιους και άδικους πολέμους.
Μμμ, μάλιστα. Και ποιος είναι ο σκοπός είπαμε;
Για να βγάλετε κι εσείς δικά σας συμπεράσματα το ταξικό διακύβευμα του ξύλου ήταν μια κολόνα και μια αφίσα που ήθελαν να βάλουν οι αναρχικοί.
Οι εκδοχές της κάθε πλευράς για το πώς και τι διαφέρουν, όπως πάντα. Ωστόσο όλοι συμφωνούν ότι στο τέλος ένας από αυτούς είπε με ύφος, αν θέλετε μπορούμε να το λύσουμε κι αλλιώς.
Ε, τελικά το λύσαμε αλλιώς...
Απ' ό,τι φαίνεται η κολόνα αυτή ήταν βασικός πυλώνας της πολιτικής μας, από τον οποίο δε μπορούσαμε να κάνουμε βήμα πίσω.
Κι έτσι ήρθε το κολονάτο.
Στην αυτοκρατορική παραλλαγή με τα πόδια ενωμένα. Και χωρίς ουρές. Που λέει και στον κόκορα ο αρκάς...
Επιστρέφουμε στα συμπεράσματα και της τελικες εκτιμήσεις της κε για το ξύλο.
Καταρχήν είναι γελοία θλιβερό και θλιβερά γελοίο να πέφτει ξύλο για ψύλλου πήδημα. Πολλή συσσωρευμένη ενέργεια μαζεύτηκε και καλό είναι να βρούμε άλλους τρόπους να τη διοχετεύσουμε.
Από εκεί και πέρα όμως αν έχεις αποφασίσει ότι θα πλακωθείς, το κάνεις και με τους σωστούς όρους.
Αυτό ισχύει παντού. Ο τζόγος πχ είναι μ-λ-κία από τις λίγες. Αλλά αν τελικά μπλέξεις, δεν παίζεις για να χάσεις...
Έτσι, πέρα από τη στρατηγική επιλογή του ξύλου για μένα ήταν ακατανόητη και η τακτική κατά τη διάρκειά του.
Ήμασταν περισσότεροι, αλλά οι άλλοι ήταν καλύτερα εξοπλισμένοι. Και πιο κάφροι, χωρίς ηθικές αναστολές. Μπορούσαν να πετάξουν οτιδήποτε. Μέχρι και σπρέι πιπεριού...
Η απάντηση σε όλα αυτά ήταν σχεδόν χριστιανική.
Χτυπούσαν το ένα μάγουλο και γυρνούσαμε το άλλο.
Ενώ το χριστιανικό δεν είναι αυτό. Το χριστιανικό (όπως λέει ο αρκάς και πάλι στον καλό λύκο) είναι ο έχων δύο μάγουλα να δίνει το ένα (όπως με τους χιτώνες).
Υπήρξαν κανα δυο σφοι που γυρνούσαν πίσω αυτά που τους πετούσαν, αλλά τους επανέφεραν στην τάξη οι υπόλοιποι.
Η ισορροπία ήταν ρευστή, αλλά οι συσχετισμοί με το μέρος μας. Και το ντου φαινόταν να είναι ζήτημα χρόνου.
Αλλά τελικά ο χριστιανισμός επικράτησε.
Αφού βαρεθήκαμε να τις τρώμε υποχωρήσαμε. Συντεταγμένα στην αρχή, μπουλουκηδόν αργότερα.
Κι οι αναρχικοί μας πήραν με άγρια χαρά στο κατόπι ξεχειλίζοντας ορμή και αδρεναλίνη. Είναι η εποχή που ζευγαρώνουν... (το μπάχαλο είναι το ερωτικό τους κάλεσμα).
(σ.σ: ο όρος φρικιά ίσως περιγράφει καλύτερα από το αναρχικοί τη σύνθεσή τους. Αλλά δεν ανήκει στις λέξεις που χρησιμοποιώ. Όπως και το αριστεριστές άλλωστε...)
Αυτά μου θύμισαν τα σκηνικά που περιέγραφε ο μίσσιος για τους κομμουνιστές και τα βασανιστήρια.
Μερικοί από τους βασανιστές ήταν κακομοίρικα ανθρωπάκια της μιας καρπαζιάς. Αλλά η γραμμή ήταν στωικότητα κι υπομονή.
Μας χτυπάν αυτοί; Απεργία πείνας εμείς.
Γκολ αυτοί; Σέντρα εμείς.
Τους γαμήσαμε τη μάνα, που λέει κι ο μίσσιος...
Κι οι χριστιανοί τουλάχιστον πίστευαν σε ανταμοιβή μετά θάνατον. Εμείς;
Είδες όμως οργάνωση και αποτελεσματικότητα οι αναρχικοί;
Και μετά τους τη λέμε για την άμυνα της μαδρίτης και την αποδιοργάνωση. Που δεν μπορεί, όλο και κάποιο πιο πολιτικό επιχείρημα θα έχουμε για να τους την πούμε για τον εμφύλιο.
Προς το παρόν το ψάχνω ακόμα...
Τελικό συμπέρασμα από όλα αυτά, ήταν φυσικά ότι πρέπει να αυξήσουμε την επαγρύπνησή μας και τα μέτρα περιφρούρησης για να μην επαναληφθούν τέτοια φαινόμενα.
Ναι εντάξει, αλλά με τόση επαγρύπνηση έχουμε μείνει ξάγρυπνοι πόσο καιρό τώρα.
Και ο ά(γρ)υπνος στο τέλος καταντάει ο πιο κοιμισμένος.
Ενώ οι χρόνια άυπνοι γίνονται κομπλεξικοί.
Δεύτερο τελικό συμπέρασμα που εκλαϊκεύτηκε και στις μάζες: είναι όλοι τους ασφαλίτες τελειωμένοι.
Το ίδιο ακριβώς βέβαια λένε κι οι άλλοι. Κι έχει ισχύ αξιώματος. Οπότε κάθε φορά ακολουθεί γόνιμη συζήτηση. Που αν δεν καταλήγει κάπου, μπορεί να λυθεί κι αλλιώς...
Εσχάτως βέβαια γίνονται προσπάθειες να τα βρούμε κάπου στη μέση.
Δεν είναι όλοι ασφαλίτες. Οι μισοί μόνο είναι και παρασέρνουν τους άλλους μισούς.
Μετά από αυτό το βήμα καλής θέλησης είμαστε στο σωστό δρόμο για να υπάρξει συνεννοήση.
Καταλαβαινόμαστε τώρα...
Επίλογος
Αφού τιμήσαμε με αυτόν τον τρόπο τα 90χρονα της οκτωβριανής, το βράδυ είχαμε συλλαλητήριο του παμε (που δεν ήταν πάντως για τον οκτώβρη).
Η άτυπη γραμμή ήταν να μην κυκλοφορεί κανείς σφος μόνος στα πανεπιστήμια (!!) γιατί ήταν επικίνδυνο.
Με πλήρη... άγνοια κινδύνου πήγα το ίδιο βράδυ σε μια εκδήλωση για την οκτωβριανή στο πολυτεχνείο, όπου θα μιλούσε ο σοβιετικός κυριούλης.
Φεύγοντας άφησα μέιλ και ονοματεπώνυμο.
Ένα νέο κεφάλαιο άνοιγε στη ζωή μου...
Κυριακή 9 Νοεμβρίου 2008
Με αγάπη από τη σαβιέτσκι σαγιούζ
Στη μάνα μου οφείλω το ζην. Και στη ναντέζντα κονσταντίνοβα οφείλω το ότι με έφερε σε επαφή με τη θρυλική μπροσούρα του νίκου ζαχαριάδη "Ο κομμουνιστής λαϊκός αγωνιστής, μέλος του ΚΚΕ". Που είναι ό,τι πλησιέστερο σε οδηγίες για την επίτευξη του ευ ζην.
Ακολουθώντας λοιπόν πιστά κι απαρέγκλιτα όσα λέει ο σύντροφος γραμματέας σε αυτή τη μπροσούρα (να δούμε τι θα γίνει με το ανοιχτό παράθυρο τώρα που χειμωνιάζει) αποφάσισα να μάθω ρώσικα.
Ή μάλλον ρούσικα, όπως τα λέει ο ζαχαριάδης, για να 'μαστε κι εντός γραμμής. Που ως λέξη μοιάζει περισσότερο με το πρωτότυπο ρούσκι κι ίσως είναι σωστότερο.
Από τα μαθήματα αυτά κερδίζω πολλές γνώσεις. Κι όχι απαραίτητα γλωσσικές.
Όταν μιλάς με άτομα που έζησαν στη σοβιετική ένωση, δεν είναι δυνατόν να μην πάει εκεί η κουβέντα. Και τέτοιο ακριβώς είναι κι η καθηγήτριά μου.
Ξεκινάμε με το ρήμα είναι.
Το οποίο είναι βασική έννοια και είναι απ' τα πρώτα πράγματα που νιώθει την ανάγκη να εκφράσει ο άνθρωπος.
Έλα όμως που οι ρώσοι δεν το έχουν!
Έχουν κάτι που του μοιάζει αλλά είναι σε αχρησία και μπαίνει μόνο ως απρόσωπο με την έννοια του υπάρχει.
Έτσι αν θέλεις να περιγράψεις κάποιον και να πεις κάποια πράγματα για αυτόν, τα λες κατευθείαν, χωρίς ρήμα.
Αυτός κομμμουνιστής. Αυτός κομματικός. Αυτός γκορμπατσόφ. Αυτός νομενκλατουρίστ. Αυτός διευθυντής σε εργοστάσιο. Και πάει λέγοντας.
Ακόμα πιο εντυπωσιακή είναι η απουσία κάποιας λέξης που να αντιστοιχεί στην έννοια "κύριος".
Ίσως κάποιοι θυμάστε τη μαρούσκα από τους δύο ξένους με την κλασική απάντηση ντα γκασπαζά. Όμως το γκασπαντίν, γκασπαζά αντιστοιχεί περισσότερο στην έννοια του αφεντικού. Δηλ ακριβώς αυτό που ήταν η ντένη μαρκορά για τη μαρούσκα.
Πιο συχνό είναι το γνωστό ταβάριτς που εμείς μάθαμε να το μεταφράζουμε ως σύντροφος. Έχει όμως κι ευρύτερη έννοια και σημαίνει περίπου ό,τι και το δικό μας φίλος.
Η αλίσια (η καθηγήτρια) λέει ότι άμα πας στη ρωσία και πεις σε καμιά μπάμπουσκα γκασπαζά θα παραξενευτεί ή μπορεί να μη γυρίσει καν να σε κοιτάξει. Δεν έχει μάθει να ανταποκρίνεται σε τέτοια προσφώνηση.
Αυτή η έλλειψη βέβαια οδηγεί σε αρκετά κωμικά περιστατικά με προσφωνήσεις του στιλ "ε, συ με το καπέλο" ή "ε, εσύ με τα γυαλιά".
Είναι όμως πολύ χαρακτηριστική για τη νοοτροπία αυτού του λαού (ακόμα κι αν είναι απλό κατάλοιπο από την εποχή του πρωτόγονου γένους).
Τα τελευταία χρόνια ωστόσο το γκασπαντίν-γκασπαζά αρχίζει να ακούγεται περισσότερο.
Σημεία των καιρών...
Μέχρι στιγμής τα ρωσικά είναι η φρίκη κάθε ευσυνείδητου αστού.
Δεν υπάρχει το ρήμα είμαι για να εκφράσει τον εαυτό του, ούτε καν τα ατομικά του δικαιώματα.
Και δεν υπάρχει καν ιεραρχία και σεβασμός στους τύπους.
Αφεντικά και δούλοι ταβάριτς γίναμε ούλοι...
Πάμε τώρα στα σημεία του ορίζοντα.
Γιουγκ σημαίνει νότος, εξ ου και γιουγκοσλαβία.
Οι γιούγκοι είναι κατ' ουσίαν οι νότιοι σλάβοι. Κι οι βόρειοι αδερφοί τους είναι οι ρώσοι. Ένας δεσμός που έφτασε στο αποκορύφωμά του με την ιδεολογία του πανσλαβισμού και διερράγη μόνο στα χρόνια του κροάτη τίτο.
Σεβέρ αντίθετα είναι ο βορράς. Από εκεί πήρε το όνομά της κι η σιβηρία με τους πάγους.
Ζανάντ σημαίνει δύση.
Με αυτή τη λέξη οι ρώσοι εννοούν αποκλειστικά την ευρώπη.
Όχι την αμερική. Αυτή τους πέφτει πιο κοντά από την πλευρά της σιβηρίας και για αυτό θεωρούν πως την έχουν στα ανατολικά τους.
(Κάποτε κόντεψα να μαλλιοτραβηχτώ στη μέση του δρόμου με μια φίλη για αυτό το πράγμα.
Δεν εννοούσε να παραδεχτεί ότι η γη είναι στρόγγυλη και δε σταματάει στον ειρηνικό όπως στους χάρτες για να υπάρχει καθορισμένη ανατολή και δύση για όλους.
Οποιοδήποτε σημείο στον χάρτη είναι ταυτόχρονα και ανατολικά μας και δυτικά μας. Το θέμα είναι από ποια πλευρά είναι πιο κοντά για να το φτάσουμε.
Έτσι δεν είναι;)
Ανατολικά ή δυτικά, το σημαντικό μια φορά είναι ότι ο αμερικάνικος τρόπος ζωής κάνει θραύση ήδη από τη δεκαετία του 80. Ειδικά στη νεολαία.
Ο σοβιετικός κυριούλης μας διηγούνταν μια φορά ότι ο ίδος ως κνίτης στην ελλάδα πάλευε στο δεκαπενταμελές να μην κάνουν χορό σε ντισκοτέκ. Κι όταν τον έστειλε με υποτροφία το κόμμα στη σοβιετία να σουδάσει, είδε την κομσομόλ υπεύθυνη για τις τοπικές ντισκοτέκ.
Με τζένγκις χαν κι άλλα προοδευτικά συγκροτήματα.
Αν αυτά γίνονταν τότε, ο καθένας φαντάζεται πώς έχουν τα πράγματα σήμερα.
Αυτή την εικόνα πλασάρουν τουλάχιστον τα μέσα. Γιατί δεν ξέρω πόσοι έχουν πραγματικά την οικονομική δυνατότητα να ακολουθήσουν το λαϊφστάιλ και τις επιταγές του.
Όσο να 'ναι όμως αλλάζουν ο τρόπος ζωής κι οι συνειδήσεις. Το βλέπουμε και στην χώρα μας αυτό.
Η ανατολή τέλος είναι βοστόκ.
Από εκεί βγαίνει μεταξύ άλλων και το γνωστό βλαντιβοστόκ για το οποίο ακολουθεί ειδική ιστορία.
Η ίδια φίλη -φέρουσα όλες τις τρίχες της- έφαγε κόλλημα και με ρωτούσε γιατί της θυμίζει κάτι το βλαδιβοστόκ και από πού μπορεί να το ξέρει.
Οπότε αρχίσαν οι αντιδιαλεκτικές μαντεψιές.
-Από το σύνθημα πέρα από τη μόσχα και το βλαδιβοστόκ είναι κι εκεί πατρίδα με σοσιαλισμό.
-Όχι.
Από τον υπερσιβηρικό, όπου ταξιδεύεις για μέρες και είναι η μεγαλύτερη σιδηροδρομική γραμμή στον κόσμο. (σ.σ:συνδέει ευρωπαϊκή ρωσία με ειρηνικό)
-Όχι.
-Μήπως από τα Βοστόκ I και II που έστειλαν οι σοβιετικοί στο διάστημα;
-Όχι. Μα κι αυτοί βοστόκ βρήκαν να το πουν; Ανατολή;
-Ε και πώς να το έλεγαν; Λαοκράτη;
-Όχι ρε παιδί μου. Αλλά τον Μιρ πχ πώς τον είχαν ονομάσει ειρήνη;
-Ναι αλλά Μιρ σημαίνει και κόσμος. Που πάει να πει οικουμενικά, διαταξικά προβλήματα, ειρηνική συνύπαρξη κτλ. Είχε διπλή σημασία. Γι' αυτό την πήγαιναν τόσο στα χρόνια της περεστρόικα της διπρόσωπης...
Η συζήτηση πήγε αλλού και το μυστήριο μπήκε στο αρχείο.
Σκεφτείτε όμως: πόσες γλώσσες έχουν την ίδια λέξη για τον κόσμο και την ειρήνη;
Φοβερή σύνδεση, πραγματικά...
Πάμε τώρα στο βλαδιβοστόκ (νοητά εννοείται γιατί είναι στου διαόλου).
Το οποίο μου το περιέγραψαν ως ένα λονδίνο του ειρηνικού όπου έχει απίστευτη υγρασία και βρέχει συνέχεια.
Μεταξύ άλλων άκουσα τα εξής ενδιαφέροντα:
Οι σοβιετικοί χρειαζόντουσαν βίζα για να πάνε εκεί πέρα.
Για την καμτσάτκα και την σαχαλίνη που ήταν λίγο παραπέρα χρειαζόταν άλλη βίζα λες και ήταν διαφορετικό κράτος. Κι αυτά επί γκόρμπι και περεστρόικα που έπνεε ήδη ο παγωμένος άερας της αλλαγής των σκόρπιονς...
Όλα αυτά τα μέρη ήταν τρόπον τινά παραμεθόριες περιοχές και για αυτό υπήρχαν δρακόντεια μέτρα. Σε σημείο μάλιστα που δεν κυκλοφορούσαν τουριστικοί οδηγοί πόλης γιατί τα στοιχεία που θα έδιναν θεωρούνταν απόρρητα!!
Η αλίσια βρέθηκε εκεί το 86 με τον πατέρα της.
Χωρίς να έχουν κάνει τίποτα, ήταν ύποπτοι μέχρι αποδείξεως του εναντίου και υπήρχαν ειδικοί άνθρωποι να τους παρακολουθούν.
Οι κατάσκοποι δε νοιάζονταν καν να κρυφτούν για να είναι μυστικοί. Πήγαιναν μαζί τους στις βόλτες, τα μαγαζιά, τις πλατείες, ακόμα και στο σινεμά. Για την τουαλέτα δεν ρώτησα.
Έτσι ωραία ήταν τότε τα πράγματα. Όλοι οι ταβαρίτσι μια ωραία αγαπημένη οικογένεια. Με κοινές δραστηριότητες και ψυχαγωγία. Για να ενισχύεται το αίσθημα αληλεγγύης. Και να ανεβαίνει το επίπεδο και η κουλτούρα...
Ήταν τα χρόνια που η γιοβάννα στις περιοδείες της στις ΛΔ και τις ΣΔ τραγουδούσε
Οι ταβάριτς ξενυχτάνε με έναν μυστικό, ω-ω-ω,
έτσι κάνω κι εγώ...
Μετά το πήρε η αλέξια και το έκανε διασκευή.
Ζούσαμε ωραία στη μικρή μας δημοκρατία, όπως έλεγε ο υπουργός στις ζωές των άλλων. Εννοώντας με το μικρή την έκταση της λδγ, όχι τη δημοκρατία αυτή καθεαυτή.
Υστερόγραφα:
-Στάλινγκραντ ως τοπωνύμιο δεν υπάρχει ήδη από την εποχή του χρουτσόφ (ονομάζεται ως σήμερα βόλγογκραντ). Και το λένινγκραντ μετονομάστηκε επισήμως από το 91, αλλά ζει για πάντα στις καρδιές μας ως τέτοιο. Το ίδιο κι η ζενίτ.
Το ότι μέσα σε όλη αυτή τη δίνη θα υπήρχε πόλη που να τη γλιτώσει, ξεπερνούσε τη φαντασία μου.
Κι όμως...!
Ένα μικρό γαλατικό καλίνινγκραντ αντιστέκεται και ελπίζουμε να εξακολουθήσει να αντιστέκεται -ως προς το όνομα τουλάχιστον- στις ορδές του κατακτητή!
Αν δεν πρόκειται για κάποια ακραία συνεπωνυμία, η πόλη πήρε το όνομά της από τον μιχαήλ καλίνιν, τον -αν δεν απατώμαι- πρώτο πρόεδρο της ΕΣΣΔ και σημαίνον στέλεχος των μπολσεβίκων (έφτασε και στο πολιτμπιρό).
Για τον καλίνιν πόλη, για τον κοσύγκιν άγαλμα...
Και για τον λιγκατσόφ ούτε ένα χωριουδάκι. Ντροπή...
-εν παρόδω, το εκδοτικό μας κυκλοφόρησε πρόσφατα μια επιλογή από άρθρα παιδαγωγικού περιεχομένου του καλίνιν και της ναντέζντα κονσταντίνοβα.
Συλλεκτικό κομμάτι! Αναζητήστε το.
-Την ύπαρξη πόλης με το όνομα καλίνινγκραντ την έμαθα από τα διεθνή ενός μεσοβδόμαδου ριζοσπάστη.
Στο ίδιο φύλλο αναφερόταν ότι στον σημερινό κυριακάτικο θα υπήρχε αναλυτικό ρεπορτάζ για την οκτωβριανή επανάσταση.
Με όλες τις τελευταίες δραματικές λεπτομέρειες φαντάζομαι.
Επειδή εδώ και λίγο καιρό τον ρίζο τον διαβάζω από το ίντερνετ και στην κυριακάτικη έκδοση δε μπαίνει το ένθετο, παρακαλώ θερμά όποιον σύντροφο διάβασε το αφιέρωμα του επτά μέρες μαζί, να με ενημερώσει το ταχύτερο δυνατόν για τα τελευταία νέα στο μέτωπο της επανάστασης...
Πριν γίνω γοργόνα και πάρω σβάρνα τα πελάγη να ρωτάω αν ζει η σοβιετική ένωση...
Ακολουθώντας λοιπόν πιστά κι απαρέγκλιτα όσα λέει ο σύντροφος γραμματέας σε αυτή τη μπροσούρα (να δούμε τι θα γίνει με το ανοιχτό παράθυρο τώρα που χειμωνιάζει) αποφάσισα να μάθω ρώσικα.
Ή μάλλον ρούσικα, όπως τα λέει ο ζαχαριάδης, για να 'μαστε κι εντός γραμμής. Που ως λέξη μοιάζει περισσότερο με το πρωτότυπο ρούσκι κι ίσως είναι σωστότερο.
Από τα μαθήματα αυτά κερδίζω πολλές γνώσεις. Κι όχι απαραίτητα γλωσσικές.
Όταν μιλάς με άτομα που έζησαν στη σοβιετική ένωση, δεν είναι δυνατόν να μην πάει εκεί η κουβέντα. Και τέτοιο ακριβώς είναι κι η καθηγήτριά μου.
Ξεκινάμε με το ρήμα είναι.
Το οποίο είναι βασική έννοια και είναι απ' τα πρώτα πράγματα που νιώθει την ανάγκη να εκφράσει ο άνθρωπος.
Έλα όμως που οι ρώσοι δεν το έχουν!
Έχουν κάτι που του μοιάζει αλλά είναι σε αχρησία και μπαίνει μόνο ως απρόσωπο με την έννοια του υπάρχει.
Έτσι αν θέλεις να περιγράψεις κάποιον και να πεις κάποια πράγματα για αυτόν, τα λες κατευθείαν, χωρίς ρήμα.
Αυτός κομμμουνιστής. Αυτός κομματικός. Αυτός γκορμπατσόφ. Αυτός νομενκλατουρίστ. Αυτός διευθυντής σε εργοστάσιο. Και πάει λέγοντας.
Ακόμα πιο εντυπωσιακή είναι η απουσία κάποιας λέξης που να αντιστοιχεί στην έννοια "κύριος".
Ίσως κάποιοι θυμάστε τη μαρούσκα από τους δύο ξένους με την κλασική απάντηση ντα γκασπαζά. Όμως το γκασπαντίν, γκασπαζά αντιστοιχεί περισσότερο στην έννοια του αφεντικού. Δηλ ακριβώς αυτό που ήταν η ντένη μαρκορά για τη μαρούσκα.
Πιο συχνό είναι το γνωστό ταβάριτς που εμείς μάθαμε να το μεταφράζουμε ως σύντροφος. Έχει όμως κι ευρύτερη έννοια και σημαίνει περίπου ό,τι και το δικό μας φίλος.
Η αλίσια (η καθηγήτρια) λέει ότι άμα πας στη ρωσία και πεις σε καμιά μπάμπουσκα γκασπαζά θα παραξενευτεί ή μπορεί να μη γυρίσει καν να σε κοιτάξει. Δεν έχει μάθει να ανταποκρίνεται σε τέτοια προσφώνηση.
Αυτή η έλλειψη βέβαια οδηγεί σε αρκετά κωμικά περιστατικά με προσφωνήσεις του στιλ "ε, συ με το καπέλο" ή "ε, εσύ με τα γυαλιά".
Είναι όμως πολύ χαρακτηριστική για τη νοοτροπία αυτού του λαού (ακόμα κι αν είναι απλό κατάλοιπο από την εποχή του πρωτόγονου γένους).
Τα τελευταία χρόνια ωστόσο το γκασπαντίν-γκασπαζά αρχίζει να ακούγεται περισσότερο.
Σημεία των καιρών...
Μέχρι στιγμής τα ρωσικά είναι η φρίκη κάθε ευσυνείδητου αστού.
Δεν υπάρχει το ρήμα είμαι για να εκφράσει τον εαυτό του, ούτε καν τα ατομικά του δικαιώματα.
Και δεν υπάρχει καν ιεραρχία και σεβασμός στους τύπους.
Αφεντικά και δούλοι ταβάριτς γίναμε ούλοι...
Πάμε τώρα στα σημεία του ορίζοντα.
Γιουγκ σημαίνει νότος, εξ ου και γιουγκοσλαβία.
Οι γιούγκοι είναι κατ' ουσίαν οι νότιοι σλάβοι. Κι οι βόρειοι αδερφοί τους είναι οι ρώσοι. Ένας δεσμός που έφτασε στο αποκορύφωμά του με την ιδεολογία του πανσλαβισμού και διερράγη μόνο στα χρόνια του κροάτη τίτο.
Σεβέρ αντίθετα είναι ο βορράς. Από εκεί πήρε το όνομά της κι η σιβηρία με τους πάγους.
Ζανάντ σημαίνει δύση.
Με αυτή τη λέξη οι ρώσοι εννοούν αποκλειστικά την ευρώπη.
Όχι την αμερική. Αυτή τους πέφτει πιο κοντά από την πλευρά της σιβηρίας και για αυτό θεωρούν πως την έχουν στα ανατολικά τους.
(Κάποτε κόντεψα να μαλλιοτραβηχτώ στη μέση του δρόμου με μια φίλη για αυτό το πράγμα.
Δεν εννοούσε να παραδεχτεί ότι η γη είναι στρόγγυλη και δε σταματάει στον ειρηνικό όπως στους χάρτες για να υπάρχει καθορισμένη ανατολή και δύση για όλους.
Οποιοδήποτε σημείο στον χάρτη είναι ταυτόχρονα και ανατολικά μας και δυτικά μας. Το θέμα είναι από ποια πλευρά είναι πιο κοντά για να το φτάσουμε.
Έτσι δεν είναι;)
Ανατολικά ή δυτικά, το σημαντικό μια φορά είναι ότι ο αμερικάνικος τρόπος ζωής κάνει θραύση ήδη από τη δεκαετία του 80. Ειδικά στη νεολαία.
Ο σοβιετικός κυριούλης μας διηγούνταν μια φορά ότι ο ίδος ως κνίτης στην ελλάδα πάλευε στο δεκαπενταμελές να μην κάνουν χορό σε ντισκοτέκ. Κι όταν τον έστειλε με υποτροφία το κόμμα στη σοβιετία να σουδάσει, είδε την κομσομόλ υπεύθυνη για τις τοπικές ντισκοτέκ.
Με τζένγκις χαν κι άλλα προοδευτικά συγκροτήματα.
Αν αυτά γίνονταν τότε, ο καθένας φαντάζεται πώς έχουν τα πράγματα σήμερα.
Αυτή την εικόνα πλασάρουν τουλάχιστον τα μέσα. Γιατί δεν ξέρω πόσοι έχουν πραγματικά την οικονομική δυνατότητα να ακολουθήσουν το λαϊφστάιλ και τις επιταγές του.
Όσο να 'ναι όμως αλλάζουν ο τρόπος ζωής κι οι συνειδήσεις. Το βλέπουμε και στην χώρα μας αυτό.
Η ανατολή τέλος είναι βοστόκ.
Από εκεί βγαίνει μεταξύ άλλων και το γνωστό βλαντιβοστόκ για το οποίο ακολουθεί ειδική ιστορία.
Η ίδια φίλη -φέρουσα όλες τις τρίχες της- έφαγε κόλλημα και με ρωτούσε γιατί της θυμίζει κάτι το βλαδιβοστόκ και από πού μπορεί να το ξέρει.
Οπότε αρχίσαν οι αντιδιαλεκτικές μαντεψιές.
-Από το σύνθημα πέρα από τη μόσχα και το βλαδιβοστόκ είναι κι εκεί πατρίδα με σοσιαλισμό.
-Όχι.
Από τον υπερσιβηρικό, όπου ταξιδεύεις για μέρες και είναι η μεγαλύτερη σιδηροδρομική γραμμή στον κόσμο. (σ.σ:συνδέει ευρωπαϊκή ρωσία με ειρηνικό)
-Όχι.
-Μήπως από τα Βοστόκ I και II που έστειλαν οι σοβιετικοί στο διάστημα;
-Όχι. Μα κι αυτοί βοστόκ βρήκαν να το πουν; Ανατολή;
-Ε και πώς να το έλεγαν; Λαοκράτη;
-Όχι ρε παιδί μου. Αλλά τον Μιρ πχ πώς τον είχαν ονομάσει ειρήνη;
-Ναι αλλά Μιρ σημαίνει και κόσμος. Που πάει να πει οικουμενικά, διαταξικά προβλήματα, ειρηνική συνύπαρξη κτλ. Είχε διπλή σημασία. Γι' αυτό την πήγαιναν τόσο στα χρόνια της περεστρόικα της διπρόσωπης...
Η συζήτηση πήγε αλλού και το μυστήριο μπήκε στο αρχείο.
Σκεφτείτε όμως: πόσες γλώσσες έχουν την ίδια λέξη για τον κόσμο και την ειρήνη;
Φοβερή σύνδεση, πραγματικά...
Πάμε τώρα στο βλαδιβοστόκ (νοητά εννοείται γιατί είναι στου διαόλου).
Το οποίο μου το περιέγραψαν ως ένα λονδίνο του ειρηνικού όπου έχει απίστευτη υγρασία και βρέχει συνέχεια.
Μεταξύ άλλων άκουσα τα εξής ενδιαφέροντα:
Οι σοβιετικοί χρειαζόντουσαν βίζα για να πάνε εκεί πέρα.
Για την καμτσάτκα και την σαχαλίνη που ήταν λίγο παραπέρα χρειαζόταν άλλη βίζα λες και ήταν διαφορετικό κράτος. Κι αυτά επί γκόρμπι και περεστρόικα που έπνεε ήδη ο παγωμένος άερας της αλλαγής των σκόρπιονς...
Όλα αυτά τα μέρη ήταν τρόπον τινά παραμεθόριες περιοχές και για αυτό υπήρχαν δρακόντεια μέτρα. Σε σημείο μάλιστα που δεν κυκλοφορούσαν τουριστικοί οδηγοί πόλης γιατί τα στοιχεία που θα έδιναν θεωρούνταν απόρρητα!!
Η αλίσια βρέθηκε εκεί το 86 με τον πατέρα της.
Χωρίς να έχουν κάνει τίποτα, ήταν ύποπτοι μέχρι αποδείξεως του εναντίου και υπήρχαν ειδικοί άνθρωποι να τους παρακολουθούν.
Οι κατάσκοποι δε νοιάζονταν καν να κρυφτούν για να είναι μυστικοί. Πήγαιναν μαζί τους στις βόλτες, τα μαγαζιά, τις πλατείες, ακόμα και στο σινεμά. Για την τουαλέτα δεν ρώτησα.
Έτσι ωραία ήταν τότε τα πράγματα. Όλοι οι ταβαρίτσι μια ωραία αγαπημένη οικογένεια. Με κοινές δραστηριότητες και ψυχαγωγία. Για να ενισχύεται το αίσθημα αληλεγγύης. Και να ανεβαίνει το επίπεδο και η κουλτούρα...
Ήταν τα χρόνια που η γιοβάννα στις περιοδείες της στις ΛΔ και τις ΣΔ τραγουδούσε
Οι ταβάριτς ξενυχτάνε με έναν μυστικό, ω-ω-ω,
έτσι κάνω κι εγώ...
Μετά το πήρε η αλέξια και το έκανε διασκευή.
Ζούσαμε ωραία στη μικρή μας δημοκρατία, όπως έλεγε ο υπουργός στις ζωές των άλλων. Εννοώντας με το μικρή την έκταση της λδγ, όχι τη δημοκρατία αυτή καθεαυτή.
Υστερόγραφα:
-Στάλινγκραντ ως τοπωνύμιο δεν υπάρχει ήδη από την εποχή του χρουτσόφ (ονομάζεται ως σήμερα βόλγογκραντ). Και το λένινγκραντ μετονομάστηκε επισήμως από το 91, αλλά ζει για πάντα στις καρδιές μας ως τέτοιο. Το ίδιο κι η ζενίτ.
Το ότι μέσα σε όλη αυτή τη δίνη θα υπήρχε πόλη που να τη γλιτώσει, ξεπερνούσε τη φαντασία μου.
Κι όμως...!
Ένα μικρό γαλατικό καλίνινγκραντ αντιστέκεται και ελπίζουμε να εξακολουθήσει να αντιστέκεται -ως προς το όνομα τουλάχιστον- στις ορδές του κατακτητή!
Αν δεν πρόκειται για κάποια ακραία συνεπωνυμία, η πόλη πήρε το όνομά της από τον μιχαήλ καλίνιν, τον -αν δεν απατώμαι- πρώτο πρόεδρο της ΕΣΣΔ και σημαίνον στέλεχος των μπολσεβίκων (έφτασε και στο πολιτμπιρό).
Για τον καλίνιν πόλη, για τον κοσύγκιν άγαλμα...
Και για τον λιγκατσόφ ούτε ένα χωριουδάκι. Ντροπή...
-εν παρόδω, το εκδοτικό μας κυκλοφόρησε πρόσφατα μια επιλογή από άρθρα παιδαγωγικού περιεχομένου του καλίνιν και της ναντέζντα κονσταντίνοβα.
Συλλεκτικό κομμάτι! Αναζητήστε το.
-Την ύπαρξη πόλης με το όνομα καλίνινγκραντ την έμαθα από τα διεθνή ενός μεσοβδόμαδου ριζοσπάστη.
Στο ίδιο φύλλο αναφερόταν ότι στον σημερινό κυριακάτικο θα υπήρχε αναλυτικό ρεπορτάζ για την οκτωβριανή επανάσταση.
Με όλες τις τελευταίες δραματικές λεπτομέρειες φαντάζομαι.
Επειδή εδώ και λίγο καιρό τον ρίζο τον διαβάζω από το ίντερνετ και στην κυριακάτικη έκδοση δε μπαίνει το ένθετο, παρακαλώ θερμά όποιον σύντροφο διάβασε το αφιέρωμα του επτά μέρες μαζί, να με ενημερώσει το ταχύτερο δυνατόν για τα τελευταία νέα στο μέτωπο της επανάστασης...
Πριν γίνω γοργόνα και πάρω σβάρνα τα πελάγη να ρωτάω αν ζει η σοβιετική ένωση...
Παρασκευή 7 Νοεμβρίου 2008
Η ώρα της κρίσης
Ολοκληρώνουμε την επική τριλογία για τον μαυρουδέα με τα σοβαρά συμπεράσματα για την κρίση και τα αίτιά της (να ολοκληρώσω και καμία ενότητα γιατί μέχρι στιγμής όλες μισές κι ανέσωτες μένουν. Όπως όλα τα μεγαλειώδη έργα άλλωστε).
Πρώτο σοβαρό σημείο (και κατά τη γνώμη μου το πιο ενδιαφέρον) οι -κατά μαυρουδέα- τρεις μαρξιστικές προσεγγίσεις των βασικών αιτιών της κρίσης του καπιταλισμού:
-κρίση λόγω υποκατανάλωσης
Η εργατική τάξη βλέπει την κατάστασή της να χειροτερεύει διαρκώς και την αγοραστική της δύναμη να μειώνεται. Η αγορά δεν μπορεί να απορροφήσει την ολοένα και μεγαλύτερη παραγωγή προϊόντων.
Δεν είμαι ειδικός για να το πω με σιγουριά αλλά η υποκατανάλωση και η υπερπαραγωγή είναι ουσιαστικά οι δύο όψεις στο ίδιο νόμισμα της καπιταλιστικής κρίσης. Αλλά αν πεις το δεύτερο είναι σα να λες ότι ο άνθρωπος παράγει περισσότερα απ' όσα μπορεί να καταναλώσει και να συσκοτίζεις πλήρως το γιατί δεν μπορεί να τα καταναλώσει.
Η πλάκα είναι ότι σε περιόδους που το κίνημα ήταν στα πάνω του και είχε κάποιες κατακτήσεις ακούγαμε το εντελώς αντίθετο επιχείρημα: ότι ο άνθρωπος καταναλώνει περισσότερα απ' όσα παράγει.
Βάλτε τον έλληνα στη θέση της λέξης άνθρωπος και έχετε το επιχείρημα που φορέθηκε περισσότερο από κάθε άλλο στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 80 στην χώρα μας για να δικαιολογήσει ο παπατζής το κόψιμο της ατα και την απαρχή της λιτότητας διαρκείας.
Σύμφωνα με τον μαυρουδέα τώρα:
-η ιδέα αυτή έχει κεντρικό ρόλο στην οικονομική θεώρηση της ρόζας λούξεμπουργκ (που πάει φουλ για την πρωτιά στην τρέχουσα ψηφοφορία).
-έχει μεγάλη προπαγανδιστική αξία για το κίνημα -για τη διατύπωση αιτημάτων και γενικότερα.
-παρόλα αυτά είναι προβληματική.
Το γιατί όμως δεν το εξήγησε κι επομένως μέχρι να μας αποδείξει το αντίθετο τασσόμαστε στο πλευρό του τσίλι που διαφώνησε σε αυτό το σημείο.
Δεύτερη βασική προσέγγιση είναι ότι η κρίση οφείλεται στον άναρχο χαρακτήρα της παραγωγής στο καπιταλιστικό σύστημα. Και για αυτό ακριβώς είναι αναπόφευκτη.
Οι επιχειρήσεις παράγουν άναρχα για να μεγιστοποιήσουν το κέρδος τους, όχι προγραμματισμένα για να καλύψουν τις ανάγκες του κόσμου. Αυτός είναι μεταξύ άλλων ο λόγος που στην αφρική πχ μπορεί να πεθαίνει ο κόσμος από την πείνα και την έλλειψη φαρμάκων ή πόσιμου νερόυ αλλά την ίδια στιγμή παράγονται και πωλούνται αυτοκίνητα, οδοντόκρεμες και άλλα τέτοια είδη πρώτης ανάγκης.
Αυτά προσφέρουν κέρδος, τα άλλα όχι.
Τι συμβαίνει όμως όταν οι επιχειρήσεις ενός κλάδου παράγουν περισσότερα απ' όσα χρειάζεται πραγματικά, ή απ' όσα μπορεί να αγοράσει ο κόσμος;
Μπαίνουν σε εφαρμογή οι νόμοι του ανταγωνισμού και της ζούγκλας. Όποια επιχείρηση δεν φανεί αρκετά ανταγωνιστική δεν επιβιώνει.
Σήμερα βέβαια έχει επέρθει πρόοδος και πνεύμα πολιτισμού στον κόσμο των επιχειρήσεων. Για αυτό υπάρχουν καρτέλ, εξαγορές και συγχωνεύσεις σε τέτοιες περιπτώσεις. Αλλά και διαφημίσεις και πλύση εγκεφάλου στο θήραμα για να το πείσουν να πέσει οικειοθελώς στην παγίδα των ψεύτικων αναγκών και να καταναλώσει το τόσο χρήσιμο περίσσευμα.
Κατά τον μαυρουδέα ωστόσο και αυτή η προσέγγιση είναι προβληματική, γιατί ο καπιταλισμός έχει επιδείξει αξιοθαύμαστη αντοχή και δυνατότητα μακρόχρονης, ομαλής συντονισμένης ανάπτυξης.
Εμείς συφωνούμε εκ νέου με την ένσταση του τσίλι.
Ο καπιταλισμός μετά το κραχ του 29 δανείστηκε στοιχεία από τον προγραμματισμό της σοβιετικής ένωσης που έμεινε κατά θαυμαστό τρόπο ανεπηρέαστη από την καπιταλιστική κρίση. Όσο όμως αυτός ο προγραμματισμός αφορά διαφορετικά συστήματα, τότε πρόκειται για απλή συνωνυμία και τίποτα περισσότερο.
Το καπιταλιστικό κράτος παίζει το ρόλο του συλλογικού καπιταλιστή, ρυθμίζει τις διαφορές των επιμέρους τμημάτων της αστικής τάξης, υπερασπίζεται συνολικά τα συμφέροντά της, αλλά δε μπορεί να αποτρέψει την όξυνση των αντιθέσεων και το ξέσπασμα της κρίσης.
Τρίτη προσέγγιση: κρίση λόγω της πτωτικής τάσης του κέρδους
Στην οποία ο μαυρουδέας έδωσε και τη μεγαλύτερη βαρύτητα θεωρώντας την εγγενή τάση του καπιταλισμού σε αντίθεση πχ με τη δεύτερη προσέγγιση που την χαρακτήρισε φαινομενολογία (δηλ απλή παρατήρηση και περιγραφή της πορείας του καπιταλισμού, όχι επιστημονική ανάλυση).
Αυτή η προσέγγιση είναι κι η πιο βαριά γιατί θέλει κάποιες στοιχειώδεις γνώσεις πολιτικής οικονομίας.
Ο μαρξ στο κεφάλαιο εξηγεί ότι υπάρχει ο διαχωρισμός ανάμεσα σε σταθερό και μεταβλητό κεφάλαιο. Το μεταβλητό κεφάλαιο είναι αυτό που αφορά την μίσθωση της εργατικής δύναμης και το οποίο είναι και η μοναδική πηγή της υπεραξίας. Το σταθερό κεφάλαιο αναφέρεται στα μηχανήματα, τον εξοπλισμό και τα πάγια έξοδα της επιχείρησης.
Οι επιχειρήσεις είναι υποχρεωμένες να ανανεώνουν διαρκώς τον εξοπλισμό τους για να έχουν παραγωγικό πλεονέκτημα και να μπορούν να αντέξουν στον ανταγωνισμό. Οι μηχανές αντικαθιστούν την ανθρώπινη εργασία και επιτρέπουν στην επιχείρηση να μειώσει το εργατικό της δυναμικό (με άλλα λόγια δηλ να προχωρήσει σε απολύσεις) αφού πλέον μπορεί να βγάλει τα ίδια προϊόντα με λιγότερους εργαζόμενους. Κι επειδή η τεχνολογία εξελίσσεται και η παραγωγικότητα αυξάνεται συνεχώς, η τάση αυτή είναι συνεχής.
Τι συμβαίνει όμως σε αυτή την περίπτωση;
Μειώνεται το μεταβλητό κεφάλαιο. Κι επειδή αυτό (δηλ ο άνθρωπος και η εργατική του δύναμη) είναι η μόνη πηγή υπεραξίας, το ποσοστό της τελευταίας μειώνεται κι άρα μειώνεται και το ποσοστό κέρδους.
Προσοχή: δε μειώνονται συνολικά τα κέρδη των καπιταλιστών. Μειώνεται όμως το ποσοστό του κέρδους τους σε σχέση με το συνολικό κεφάλαιο που δαπανούν.
Επειδή οι καπιταλιστές πρέπει να αυξάνουν συνεχώς το σταθερό κεφάλαιο στις επιχειρήσεις τους η πτώση του ποσοστού κέρδους στον καπιταλισμό είναι αναπόφευκτη.
Κι είναι μία από τις βασικές αιτίες κρίσης του καπιταλιστικού συστήματος. Γιατί όπως είναι γνωστό το κεφάλαιο δεν κυνηγάει απλά το κέρδος, αλλά το μέγιστο κέρδος. Και κάνει τα πάντα για να αναστείλει αυτή την εγγενή τάση του κεφαλαίου.
Τα ψαλίδια στους μισθούς και στα ασφαλιστικά δικαιώματα πχ είναι κλασικά παραδειγματα αυτής της προσπάθειας της αστικής τάξης.
Όσο κι αν προσπαθεί όμως η αστική τάξη δε μπορεί να απαλλάξει το σύστημα από τις εγγενείς αντιφάσεις του. Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να μετακυλύει το κόστος της κρίσης στις πλάτες των εργαζόμενων.
Όσο οι τελευταίοι δεν αντιδρούν και δεν παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους, τόσο θα έχει τα περιθώρια να το κάνει...
Υγ: σε αυτό το σημείο τουλάχιστον υπήρξε συμφωνία ανάμεσα σε τσίλι και μαυρουδέα.
Υγ2: τελικά θα χρειαστεί κι άλλο ένα τελευταίο σημείωμα με τα τελικά συμπεράσματα για την κρίση.
Ήγγικεν η ώρα της κρίσης...
Πρώτο σοβαρό σημείο (και κατά τη γνώμη μου το πιο ενδιαφέρον) οι -κατά μαυρουδέα- τρεις μαρξιστικές προσεγγίσεις των βασικών αιτιών της κρίσης του καπιταλισμού:
-κρίση λόγω υποκατανάλωσης
Η εργατική τάξη βλέπει την κατάστασή της να χειροτερεύει διαρκώς και την αγοραστική της δύναμη να μειώνεται. Η αγορά δεν μπορεί να απορροφήσει την ολοένα και μεγαλύτερη παραγωγή προϊόντων.
Δεν είμαι ειδικός για να το πω με σιγουριά αλλά η υποκατανάλωση και η υπερπαραγωγή είναι ουσιαστικά οι δύο όψεις στο ίδιο νόμισμα της καπιταλιστικής κρίσης. Αλλά αν πεις το δεύτερο είναι σα να λες ότι ο άνθρωπος παράγει περισσότερα απ' όσα μπορεί να καταναλώσει και να συσκοτίζεις πλήρως το γιατί δεν μπορεί να τα καταναλώσει.
Η πλάκα είναι ότι σε περιόδους που το κίνημα ήταν στα πάνω του και είχε κάποιες κατακτήσεις ακούγαμε το εντελώς αντίθετο επιχείρημα: ότι ο άνθρωπος καταναλώνει περισσότερα απ' όσα παράγει.
Βάλτε τον έλληνα στη θέση της λέξης άνθρωπος και έχετε το επιχείρημα που φορέθηκε περισσότερο από κάθε άλλο στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 80 στην χώρα μας για να δικαιολογήσει ο παπατζής το κόψιμο της ατα και την απαρχή της λιτότητας διαρκείας.
Σύμφωνα με τον μαυρουδέα τώρα:
-η ιδέα αυτή έχει κεντρικό ρόλο στην οικονομική θεώρηση της ρόζας λούξεμπουργκ (που πάει φουλ για την πρωτιά στην τρέχουσα ψηφοφορία).
-έχει μεγάλη προπαγανδιστική αξία για το κίνημα -για τη διατύπωση αιτημάτων και γενικότερα.
-παρόλα αυτά είναι προβληματική.
Το γιατί όμως δεν το εξήγησε κι επομένως μέχρι να μας αποδείξει το αντίθετο τασσόμαστε στο πλευρό του τσίλι που διαφώνησε σε αυτό το σημείο.
Δεύτερη βασική προσέγγιση είναι ότι η κρίση οφείλεται στον άναρχο χαρακτήρα της παραγωγής στο καπιταλιστικό σύστημα. Και για αυτό ακριβώς είναι αναπόφευκτη.
Οι επιχειρήσεις παράγουν άναρχα για να μεγιστοποιήσουν το κέρδος τους, όχι προγραμματισμένα για να καλύψουν τις ανάγκες του κόσμου. Αυτός είναι μεταξύ άλλων ο λόγος που στην αφρική πχ μπορεί να πεθαίνει ο κόσμος από την πείνα και την έλλειψη φαρμάκων ή πόσιμου νερόυ αλλά την ίδια στιγμή παράγονται και πωλούνται αυτοκίνητα, οδοντόκρεμες και άλλα τέτοια είδη πρώτης ανάγκης.
Αυτά προσφέρουν κέρδος, τα άλλα όχι.
Τι συμβαίνει όμως όταν οι επιχειρήσεις ενός κλάδου παράγουν περισσότερα απ' όσα χρειάζεται πραγματικά, ή απ' όσα μπορεί να αγοράσει ο κόσμος;
Μπαίνουν σε εφαρμογή οι νόμοι του ανταγωνισμού και της ζούγκλας. Όποια επιχείρηση δεν φανεί αρκετά ανταγωνιστική δεν επιβιώνει.
Σήμερα βέβαια έχει επέρθει πρόοδος και πνεύμα πολιτισμού στον κόσμο των επιχειρήσεων. Για αυτό υπάρχουν καρτέλ, εξαγορές και συγχωνεύσεις σε τέτοιες περιπτώσεις. Αλλά και διαφημίσεις και πλύση εγκεφάλου στο θήραμα για να το πείσουν να πέσει οικειοθελώς στην παγίδα των ψεύτικων αναγκών και να καταναλώσει το τόσο χρήσιμο περίσσευμα.
Κατά τον μαυρουδέα ωστόσο και αυτή η προσέγγιση είναι προβληματική, γιατί ο καπιταλισμός έχει επιδείξει αξιοθαύμαστη αντοχή και δυνατότητα μακρόχρονης, ομαλής συντονισμένης ανάπτυξης.
Εμείς συφωνούμε εκ νέου με την ένσταση του τσίλι.
Ο καπιταλισμός μετά το κραχ του 29 δανείστηκε στοιχεία από τον προγραμματισμό της σοβιετικής ένωσης που έμεινε κατά θαυμαστό τρόπο ανεπηρέαστη από την καπιταλιστική κρίση. Όσο όμως αυτός ο προγραμματισμός αφορά διαφορετικά συστήματα, τότε πρόκειται για απλή συνωνυμία και τίποτα περισσότερο.
Το καπιταλιστικό κράτος παίζει το ρόλο του συλλογικού καπιταλιστή, ρυθμίζει τις διαφορές των επιμέρους τμημάτων της αστικής τάξης, υπερασπίζεται συνολικά τα συμφέροντά της, αλλά δε μπορεί να αποτρέψει την όξυνση των αντιθέσεων και το ξέσπασμα της κρίσης.
Τρίτη προσέγγιση: κρίση λόγω της πτωτικής τάσης του κέρδους
Στην οποία ο μαυρουδέας έδωσε και τη μεγαλύτερη βαρύτητα θεωρώντας την εγγενή τάση του καπιταλισμού σε αντίθεση πχ με τη δεύτερη προσέγγιση που την χαρακτήρισε φαινομενολογία (δηλ απλή παρατήρηση και περιγραφή της πορείας του καπιταλισμού, όχι επιστημονική ανάλυση).
Αυτή η προσέγγιση είναι κι η πιο βαριά γιατί θέλει κάποιες στοιχειώδεις γνώσεις πολιτικής οικονομίας.
Ο μαρξ στο κεφάλαιο εξηγεί ότι υπάρχει ο διαχωρισμός ανάμεσα σε σταθερό και μεταβλητό κεφάλαιο. Το μεταβλητό κεφάλαιο είναι αυτό που αφορά την μίσθωση της εργατικής δύναμης και το οποίο είναι και η μοναδική πηγή της υπεραξίας. Το σταθερό κεφάλαιο αναφέρεται στα μηχανήματα, τον εξοπλισμό και τα πάγια έξοδα της επιχείρησης.
Οι επιχειρήσεις είναι υποχρεωμένες να ανανεώνουν διαρκώς τον εξοπλισμό τους για να έχουν παραγωγικό πλεονέκτημα και να μπορούν να αντέξουν στον ανταγωνισμό. Οι μηχανές αντικαθιστούν την ανθρώπινη εργασία και επιτρέπουν στην επιχείρηση να μειώσει το εργατικό της δυναμικό (με άλλα λόγια δηλ να προχωρήσει σε απολύσεις) αφού πλέον μπορεί να βγάλει τα ίδια προϊόντα με λιγότερους εργαζόμενους. Κι επειδή η τεχνολογία εξελίσσεται και η παραγωγικότητα αυξάνεται συνεχώς, η τάση αυτή είναι συνεχής.
Τι συμβαίνει όμως σε αυτή την περίπτωση;
Μειώνεται το μεταβλητό κεφάλαιο. Κι επειδή αυτό (δηλ ο άνθρωπος και η εργατική του δύναμη) είναι η μόνη πηγή υπεραξίας, το ποσοστό της τελευταίας μειώνεται κι άρα μειώνεται και το ποσοστό κέρδους.
Προσοχή: δε μειώνονται συνολικά τα κέρδη των καπιταλιστών. Μειώνεται όμως το ποσοστό του κέρδους τους σε σχέση με το συνολικό κεφάλαιο που δαπανούν.
Επειδή οι καπιταλιστές πρέπει να αυξάνουν συνεχώς το σταθερό κεφάλαιο στις επιχειρήσεις τους η πτώση του ποσοστού κέρδους στον καπιταλισμό είναι αναπόφευκτη.
Κι είναι μία από τις βασικές αιτίες κρίσης του καπιταλιστικού συστήματος. Γιατί όπως είναι γνωστό το κεφάλαιο δεν κυνηγάει απλά το κέρδος, αλλά το μέγιστο κέρδος. Και κάνει τα πάντα για να αναστείλει αυτή την εγγενή τάση του κεφαλαίου.
Τα ψαλίδια στους μισθούς και στα ασφαλιστικά δικαιώματα πχ είναι κλασικά παραδειγματα αυτής της προσπάθειας της αστικής τάξης.
Όσο κι αν προσπαθεί όμως η αστική τάξη δε μπορεί να απαλλάξει το σύστημα από τις εγγενείς αντιφάσεις του. Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να μετακυλύει το κόστος της κρίσης στις πλάτες των εργαζόμενων.
Όσο οι τελευταίοι δεν αντιδρούν και δεν παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους, τόσο θα έχει τα περιθώρια να το κάνει...
Υγ: σε αυτό το σημείο τουλάχιστον υπήρξε συμφωνία ανάμεσα σε τσίλι και μαυρουδέα.
Υγ2: τελικά θα χρειαστεί κι άλλο ένα τελευταίο σημείωμα με τα τελικά συμπεράσματα για την κρίση.
Ήγγικεν η ώρα της κρίσης...
Τρίτη 4 Νοεμβρίου 2008
Φοβού την άγνοια και δώρα φέρουσα
Καθυστερημένο (σαν τον συγγραφέα του) υστερόγραφο. Από τα χτεσινά συμπεράσματα ενός γκρούπι.
Είναι σπουδαίο πράγμα να νικάς τους φόβους σου. Ειδικά αν αυτός είναι η αγοραφοβία, ο φόβος μπροστά στο κοινό, στο οποίο ντρέπεσαι να εκθέσεις τις απόψεις σου και να εκτεθείς.
Δυο σειρές μπροστά μου, μια κοπέλα έκανε ερώτηση που στην πορεία κάπου έστριψε λάθος έχασε το ερωτηματικό κι έγινε τοποθέτηση προς σχολιασμό. Κλασικά πράγματα.
Το γενικό νόημα -αν υπήρχε τέτοιο- είχε κάτι να κάνει με σόσιαλ ντάμπινγκ κι άλλα τέτοια γιάπικα εκλαϊκευτικά.
Η κοπέλα αυτή ήταν κλασική περίπτωση άγνοιας φόβου. Αλλά κι έλλειψης επαφής με το περιβάλλον.
Δεν την αδικώ, την έχω πετύχει κι αλλού.
Το πράγμα είναι τσεκαρισμένο. Είναι σαν τον μητσάρα στα γήπεδα. Μπαίνει όπου δει φως. Κι έχει πάντα καίριες παρεμβάσεις κι απορίες.
Συνήθως δεν προσέχει καν τι της απαντάνε.
Όπως λέει κι ο κόκορας του αρκά πάντα θα βρεθεί κάποιος ηλίθιος να σου ανατρέψει έναν φιλοσοφικό συλλογισμό.
Σε δεύτερη σκέψη, θυμήθηκα κάτι που έλεγε ο φλωράκης.
Στη μάχη πάνω, δε θαύμαζε αυτούς που είχαν άγνοια κινδύνου και πολεμούσαν ηρωικά μένοντας ακάλυπτοι. Άξιους θαυμασμού θεωρούσε αυτούς που φοβόντουσαν, αλλά μπορούσαν να νικήσουν το φόβο τους και να μείνουν ψύχραιμοι.
Το ένιωσα κι εγώ αυτό κάποιες στιγμές. Κυρίως σε καταστάσεις που φοβόμουν να αντιμετωπίσω.
Δυσάρεστοι διάλογοι, όπου δεν υπήρχε κανείς να ακούσει, κατ' ευφημισμό συνεργασίες όπου δεν έβλεπα κανένα συνεργάτη για να είμαι κι εγώ συνεργάσιμος από την πλευρά μου.
Τέτοιες ώρες η παραίτηση, το δώσε τόπο στην οργή μοιάζει μονόδρομος.
Για την ηρεμία τουλάχιστον αν όχι για κάποιο αποτέλεσμα.
Αλλά οι μονόδρομοι βγάζουν σε αδιέξοδα.
Ο κόσμος σήμερα δεν έχει να χάσει παρά μόνο τους φόβους του. Που γίνονται αλυσίδες όσο δεν τους αντιμετωπίζει.
Κι αν οι μισοί φόβοι οφείλονται στην άγνοια, οι αλλοι μισοί... στην κίνα βρίσκονται. Θέλω να πω, ο θεοφοβούμενος είναι αυτός που φοβάται γιατί δεν γνωρίζει και θεοποιεί τον φόβο του. Η λύση δεν είναι να παρακάμψουμε τους φόβους, αλλά την άγνοια. Αλλιώς ο αθεόφοβος γίνεται ο τρελός του χωριού. Που ζει στην ίδια ακριβώς άγνοια με τους θεοφοβούμενους. Και θεοποιεί την άγνοιά του.
Σε ένα δεύτερο επίπεδο (βασικά αυτό που είχα κατά νου όταν ξεκινούσα το κείμενο) το θέμα δεν είναι να μην έχεις φόβους. Αλλά να τους αντιμετωπίζεις.
Υπήρξαν φάσεις της ζωής μου που ντρεπόμουν, φοβόμουν να πω κάτι σημαντικό, το πρόσωπό μου έκαιγε κι η καρδιά (που δεν πάλλεται για άλλα κι άλλα) πάλευε να φύγει και χτυπούσε να της ανοίξω.
Το θέμα όμως δεν ήταν να πάψω να τα νιώθω όλα αυτά. Το θέμα ήταν να τα νικήσω. Να βρω το θάρρος να μιλήσω και να πω αυτό που σκέφτομαι, την ίδια στιγμή που μέσα μου οι ορμόνες στήναν τρελό χορό κι εγώ ανακατευόμουν.
Δεν ξέρω αν τα 'χω καταφέρει σήμερα. Στην τελική αυτά που θέλω να πω μπορεί να είναι όντως (μ-λ)κίες και να μην αξίζουν τον κόπο.
Μια φορά όμως είναι καλύτερα από πριν. Κάθε φορά και περισσότερο. Κι αυτό ισχύει και για αυτά που σκέφτομαι και τον τρόπο που τα λέω. Κάθε ψυχρολουσία τον βελτιώνει.
Τα λέω λίγο μπερδεμένα, το ξέρω. Αν τα ξαναδιαβάσω μπορεί κι εγώ να μη βγάζω νόημα. Κι ίσως οι μπερδεμένες σκέψεις να μην αντανακλούν τίποτα παραπάνω από την προσωπική μου σύγχυση.
Ίσως τελικά να μην είναι πάντα καλό να νικάς τους φόβους σου και να λες καθαρά αυτό που σκέφτεσαι.
Λες να γίνομαι κι εγώ μητσάρας σαν την κοπελιά μπροστά μου;
Υγ: ιστορικά, τις μεγαλύτερες πίκρες του, το κίνημα τις γεύτηκε, επειδή οι πολλοί δε βρήκαν το θάρρος να νικήσουν τους φόβους τους και να μιλήσουν.
Υγ 2: οι μόνοι φόβοι μου πλέον είναι η ανεργία και η μοναξιά. Και δυστυχώς δε βασίζονται στην άγνοια. Ίσα-ίσα...
Είναι σπουδαίο πράγμα να νικάς τους φόβους σου. Ειδικά αν αυτός είναι η αγοραφοβία, ο φόβος μπροστά στο κοινό, στο οποίο ντρέπεσαι να εκθέσεις τις απόψεις σου και να εκτεθείς.
Δυο σειρές μπροστά μου, μια κοπέλα έκανε ερώτηση που στην πορεία κάπου έστριψε λάθος έχασε το ερωτηματικό κι έγινε τοποθέτηση προς σχολιασμό. Κλασικά πράγματα.
Το γενικό νόημα -αν υπήρχε τέτοιο- είχε κάτι να κάνει με σόσιαλ ντάμπινγκ κι άλλα τέτοια γιάπικα εκλαϊκευτικά.
Η κοπέλα αυτή ήταν κλασική περίπτωση άγνοιας φόβου. Αλλά κι έλλειψης επαφής με το περιβάλλον.
Δεν την αδικώ, την έχω πετύχει κι αλλού.
Το πράγμα είναι τσεκαρισμένο. Είναι σαν τον μητσάρα στα γήπεδα. Μπαίνει όπου δει φως. Κι έχει πάντα καίριες παρεμβάσεις κι απορίες.
Συνήθως δεν προσέχει καν τι της απαντάνε.
Όπως λέει κι ο κόκορας του αρκά πάντα θα βρεθεί κάποιος ηλίθιος να σου ανατρέψει έναν φιλοσοφικό συλλογισμό.
Σε δεύτερη σκέψη, θυμήθηκα κάτι που έλεγε ο φλωράκης.
Στη μάχη πάνω, δε θαύμαζε αυτούς που είχαν άγνοια κινδύνου και πολεμούσαν ηρωικά μένοντας ακάλυπτοι. Άξιους θαυμασμού θεωρούσε αυτούς που φοβόντουσαν, αλλά μπορούσαν να νικήσουν το φόβο τους και να μείνουν ψύχραιμοι.
Το ένιωσα κι εγώ αυτό κάποιες στιγμές. Κυρίως σε καταστάσεις που φοβόμουν να αντιμετωπίσω.
Δυσάρεστοι διάλογοι, όπου δεν υπήρχε κανείς να ακούσει, κατ' ευφημισμό συνεργασίες όπου δεν έβλεπα κανένα συνεργάτη για να είμαι κι εγώ συνεργάσιμος από την πλευρά μου.
Τέτοιες ώρες η παραίτηση, το δώσε τόπο στην οργή μοιάζει μονόδρομος.
Για την ηρεμία τουλάχιστον αν όχι για κάποιο αποτέλεσμα.
Αλλά οι μονόδρομοι βγάζουν σε αδιέξοδα.
Ο κόσμος σήμερα δεν έχει να χάσει παρά μόνο τους φόβους του. Που γίνονται αλυσίδες όσο δεν τους αντιμετωπίζει.
Κι αν οι μισοί φόβοι οφείλονται στην άγνοια, οι αλλοι μισοί... στην κίνα βρίσκονται. Θέλω να πω, ο θεοφοβούμενος είναι αυτός που φοβάται γιατί δεν γνωρίζει και θεοποιεί τον φόβο του. Η λύση δεν είναι να παρακάμψουμε τους φόβους, αλλά την άγνοια. Αλλιώς ο αθεόφοβος γίνεται ο τρελός του χωριού. Που ζει στην ίδια ακριβώς άγνοια με τους θεοφοβούμενους. Και θεοποιεί την άγνοιά του.
Σε ένα δεύτερο επίπεδο (βασικά αυτό που είχα κατά νου όταν ξεκινούσα το κείμενο) το θέμα δεν είναι να μην έχεις φόβους. Αλλά να τους αντιμετωπίζεις.
Υπήρξαν φάσεις της ζωής μου που ντρεπόμουν, φοβόμουν να πω κάτι σημαντικό, το πρόσωπό μου έκαιγε κι η καρδιά (που δεν πάλλεται για άλλα κι άλλα) πάλευε να φύγει και χτυπούσε να της ανοίξω.
Το θέμα όμως δεν ήταν να πάψω να τα νιώθω όλα αυτά. Το θέμα ήταν να τα νικήσω. Να βρω το θάρρος να μιλήσω και να πω αυτό που σκέφτομαι, την ίδια στιγμή που μέσα μου οι ορμόνες στήναν τρελό χορό κι εγώ ανακατευόμουν.
Δεν ξέρω αν τα 'χω καταφέρει σήμερα. Στην τελική αυτά που θέλω να πω μπορεί να είναι όντως (μ-λ)κίες και να μην αξίζουν τον κόπο.
Μια φορά όμως είναι καλύτερα από πριν. Κάθε φορά και περισσότερο. Κι αυτό ισχύει και για αυτά που σκέφτομαι και τον τρόπο που τα λέω. Κάθε ψυχρολουσία τον βελτιώνει.
Τα λέω λίγο μπερδεμένα, το ξέρω. Αν τα ξαναδιαβάσω μπορεί κι εγώ να μη βγάζω νόημα. Κι ίσως οι μπερδεμένες σκέψεις να μην αντανακλούν τίποτα παραπάνω από την προσωπική μου σύγχυση.
Ίσως τελικά να μην είναι πάντα καλό να νικάς τους φόβους σου και να λες καθαρά αυτό που σκέφτεσαι.
Λες να γίνομαι κι εγώ μητσάρας σαν την κοπελιά μπροστά μου;
Υγ: ιστορικά, τις μεγαλύτερες πίκρες του, το κίνημα τις γεύτηκε, επειδή οι πολλοί δε βρήκαν το θάρρος να νικήσουν τους φόβους τους και να μιλήσουν.
Υγ 2: οι μόνοι φόβοι μου πλέον είναι η ανεργία και η μοναξιά. Και δυστυχώς δε βασίζονται στην άγνοια. Ίσα-ίσα...
Ωωω μαυρουδέα... (μια εκδήλωση στο φυσικό)
Ποιος ρουσσό στον πρετεντέρη και πουρνάρια μάντολες.
Εδώ μιλούσε ο μαυρουδέας στο φυσικό...
Η εκδήλωση είχε θέμα την καπιταλιστική κρίση. Στα μάτια της φαντασίας μου ο πραγματικός τίτλος ήταν: η κρίση φεύγει, ο μαυρουδέας έρχεται...
Ο ογκόλιθος της μαρξιστικής σκέψης, ο συν-επινοητής συν-ιδρυτής της απόλυτης καλτ θεωρίας περί ολοκληρωτικού καπιταλισμού, ο αποστάτης του αριστερισμού, το σύμβολο μιας ολόκληρης γενιάς, ο ένας και μοναδικός μετά τον οποίο το καλούπι έσπασε και πάει, ο... σταύρος μαυρουδέας, δέχτηκε να πρωταγωνιστήσει στην εκδήλωση της σπουδάζουσας στο φυσικό με σαπόρτινγκ καστ τον ρεντ χοτ τσίλι πέπερ (τσιλιγγιρίδη).
Ο τσίλι είναι κάτι σαν υπεύθυνος στη θεσσαλονίκη για τα πανεπιστήμια και καθηγητής πολυτεχνείου. Ο μαυρουδέας είναι μια ιστορία μόνος του...
Το μπρεσνιεφικό απολίθωμα, πιστό στις διαστροφές του και την καλή αίσθηση καλτ γούστου που το διακρίνει, παραβρέθηκε στην εκδήλωση και μοιράζεται μαζί σας τις εντυπώσεις του μαζί με ό,τι άλλο θυμηθεί στην πορεία.
Λίγοι από σας, θέλω να πιστεύω, δεν γνωρίζετε τον μαυρουδέα.
Ένας άνθρωπος τομή στην πορεία της ελληνικής αριστεράς. Στο πρώτο συνέδριο του ναρ συνεμπνεύστηκε και συνέγραψε τη μεγαλειώδη επεξεργασία περί νεότατου σταδίου του ανώτατου ιμπεριαλιστικού σταδίου του καπιταλισμού.
Έκτοτε κύλησε αρκετό νερό στο αυλάκι και στον μύλο της αντίδρασης. Ο -για μένα- παγκόσμιας εμβέλειας οικονομολόγος του παμάκ (πανεπιστήμιο μακεδονίας για τους μη κάτοικους ιερουσαλήμ και θεσσαλονίκης) έφυγε από το ναρ και ξαναμαναεπαναθεμελίωσε την επαναστατική προοπτική του σήμερα στο πλευρό του κόμματος. Με το οποίο πλέον διατηρεί άριστες σχέσεις, βρίσκεται πολιτικά πολύ κοντά του, αλλά όχι μέσα του. Είτε γιατί διαφωνεί ο ίδιος, είτε εξαιτίας του παρελθόντος του (δήλωση μετανοίας ο μαυρουδέας δεν υπογράφει).
Ακόμα λιγότεροι φαντάζομαι θα αντιλαμβάνεστε γιατί τέτοιο κόλλημα με το τοτέμ μαυρουδέα. Τον ναρίτη που έγινε λατρεία, τον γκεβάρα της διανόησης, τον άνθρωπο που συμπύκνωσε σε μία λέξη όλον τον χαβαλέ εναντίον του ναρ και έγινε σύνθημα στα χείλη μια ολόκληρης παρέας και ενός ΤΕΙ στη σίνδο.
Εσείς με δεα κι εμείς με μαυρουδέα
Μαυρουδέα είσαι ιδεα κτλ...
Το ότι πέφτει δούλεμα δε σημαίνει ότι δεν τον αγαπάμε.
Ίσα-ίσα...
Ο μαυρουδέας βέβαια την θέση του για τον ολοκληρωτικό δεν την έχει αποκηρύξει. Κοτζάμ πανεπιστημιακό βιβλίο έχει βγάλει για αυτό άλλωστε. Το οποίο εν παρόδω καταδεικνύει ότι το πραγματικό αίτημα αιχμής τη σήμερον, δεν είναι πανεπιστημιακά συγγράμματα δωρεάν, αλλά συγγράμματα γραμμένα από τον μαυρουδέα.
Όταν λοιπόν έφτασαν στα αυτιά μου σαν μελοποιημένη ποίηση οι εξής φράσεις: αύξηση του ποσοστού απόλυτης υπεραξίας καθώς επίσης κι ότι κάθε δομική κρίση αλλάζει την δομή, την αρχιτεκτονική του συστήματος, είπα εδώ είμαστε.
Ο πειρασμός ήταν πολύ μεγάλος για να μην υποκύψω να κάνω ερώτηση. Άσε που δε θυμάμαι να απέχω τελικά από κάτι που με έβαλε σε πειρασμό. Δε βρίσκω το λόγο.
Η ερώτηση ήταν διατυπωμένη όσο πιο π...κα κι αθώα γινόταν.
Αν όλα αυτά συνιστούν κάποια ποιοτική τομή, πέρασμα σε κάποια καινούρια φάση ανάπτυξης του καπιταλισμού κτλ. Ούτε ολοκληρωτικός, ούτε νέο στάδιο, ούτε τίποτα.
Υψηλά νοήματα κι όποιος τα πιάσει.
Ο μαυρουδέας ζορίστηκε αρκετά από την ερώτηση. Πάλι καλά που μεσολάβησαν κι άλλες κι είχε χρόνο να τη σκεφτεί.
Η απάντηση, αν και υψηλού θεωρητικού επιπέδου, ήταν ήξεις-αφήξεις. Μέχρι κι ο τσίλι αναγκάστηκε να παρέμβει και να ρωτήσει ευγενικά αλλλά ξεκάθαρα αν αυτή η περίφημη αρχιτεκτονική δομή (που προσωπικά μου θύμισε το παράδειγμα του μαρξ με τον αρχιτέκτονα και τη μέλισσα από το κεφάλαιο) συνιστά κάποιο καινούριο στάδιο.
Οπότε ο μαυρουδέ ξέφυγε εκ νέου σαν χέλι με αριστοτεχνικές προσεκτικές διατυπώσεις, που θα ζήλευε κι ο καλύτερος κεντριστής, λέγοντας μεταξύ άλλων ότι:
-τον λένιν, όταν μιλούσε για νέο ιμπεριαλιστικό στάδιο, τον έλεγαν αιρετικό. (παρεμπιπτόντως, υπάρχει κανείς που πιστεύει ότι οι -περίφημες οπωσδήποτε- ιδέες του λένιν θα είχαν το ίδιο κύρος, αν δεν είχαν νικήσει οι μπολσεβίκοι και η ρωσική επανάσταση λειτουργώντας σαν πρότυπο για τους υπόλοιπους);
-υπάρχουν οπωσδήποτε δυο-τρία καινούρια ποιοτικά στοιχεία (ναι, αλλά ποια, δε μας είπε) στον σύγχρονο καπιταλισμό.
-είναι μεγάλο ζήτημα αν αυτό αποτελεί καινούριο στάδιο ή όχι. Υπάρχουν διάφορες απόψεις σχετικά.
Εμείς βέβαια, όπως φαντάζεστε, ούτε την κουβέντα αυτή ανοίξαμε, ούτε την άποψη του μαυρουδέα ακούσαμε επ' αυτού.
Αλλά σε κάθε περίπτωση, τη μαντέψαμε...
Εσείς...;
Πάμε τώρα στα ηθικά διδάγματα που μπορεί να κρατήσει ο μέσος γκρούπι του μαυρουδέα από αυτή την εκδήλωση:
-τα έξιτ πολ μετά το τέλος ανέδειξαν νικητή τον τσίλι.
Ήταν πιο βαρετός, γιατί τα διάβαζε από μέσα -από διαφάνειες πάουερπόιντ από το πισί του- κι έλεγε τα απολύτως αυτονόητα με πολλές λεπτομέρειες.
Μπροστά σε κομματικό κοινό όμως είχε πλεονέκτημα. Συν τοις άλλοις γιατί τον μαυρουδέα τον πιάναν λίγοι, ενώ τις δικές του κοινοτυπίες τις πιάναν στουπόγαλο, που λέει κι ο τραμπάκουλας.
-στο τέλος με πλησίασε ένας από τη νΚΑ που με ξέρει ακόμα για κνίτη από τον όμιλο με τον σοβιετικό κυριούλη.
-Ρε συ, τι του κάνεις τέτοιες ερωτήσεις θα σε διαγράψουν, αστειεύτηκε.
-Χα! Νομίζεις... Δε μπορούν.
ήθελα να πω, αλλά κρατήθηκα.
Του αναβάλλω την χαρά, όσο με παίρνει...
-απόρροια του προηγούμενου.
Τον έφερα σε δύσκολη θέση τον θεό;
Άυτό έμεινε άραγε σαν γεύση;
Κι εγώ τι είμαι δηλ; Κανάς εγκάθετος που ζορίζει και ξεμπροστιάζει τις επιρροές μας;
Αλλά για στάσου. Τώρα κι εγώ επιρροή είμαι. Και δεν κουβαλάω παντού την ιδιότητα μαζί μου, όπως πριν. Δεν έχω να φοβάμαι μη τυχόν εκθέσω κανέναν με όσα πω ή όσα κάνω.
Είναι κι αυτό μια ανακούφιση, από μια άποψη...
Υατερόγραφα:
-ο χτεσινός ριζοσπάστης με ολοσέλιδη ανάλυση μαυρουδέα -στην εκδήλωση τα είπε καλύτερα- και ξεκίνημα προσυνεδριακού με ρεσιτάλ γιώργου ρούση είναι απλώς όλα τα ρούβλια. Και σε σκληρό συνάλλαγμα...
-έβγαλα και πιο σοβαρά συμπεράσματα, αλλά δεν χωράν εδώ. Θα μπουν σε επόμενο σημείωμα.
Εδώ μιλούσε ο μαυρουδέας στο φυσικό...
Η εκδήλωση είχε θέμα την καπιταλιστική κρίση. Στα μάτια της φαντασίας μου ο πραγματικός τίτλος ήταν: η κρίση φεύγει, ο μαυρουδέας έρχεται...
Ο ογκόλιθος της μαρξιστικής σκέψης, ο συν-επινοητής συν-ιδρυτής της απόλυτης καλτ θεωρίας περί ολοκληρωτικού καπιταλισμού, ο αποστάτης του αριστερισμού, το σύμβολο μιας ολόκληρης γενιάς, ο ένας και μοναδικός μετά τον οποίο το καλούπι έσπασε και πάει, ο... σταύρος μαυρουδέας, δέχτηκε να πρωταγωνιστήσει στην εκδήλωση της σπουδάζουσας στο φυσικό με σαπόρτινγκ καστ τον ρεντ χοτ τσίλι πέπερ (τσιλιγγιρίδη).
Ο τσίλι είναι κάτι σαν υπεύθυνος στη θεσσαλονίκη για τα πανεπιστήμια και καθηγητής πολυτεχνείου. Ο μαυρουδέας είναι μια ιστορία μόνος του...
Το μπρεσνιεφικό απολίθωμα, πιστό στις διαστροφές του και την καλή αίσθηση καλτ γούστου που το διακρίνει, παραβρέθηκε στην εκδήλωση και μοιράζεται μαζί σας τις εντυπώσεις του μαζί με ό,τι άλλο θυμηθεί στην πορεία.
Λίγοι από σας, θέλω να πιστεύω, δεν γνωρίζετε τον μαυρουδέα.
Ένας άνθρωπος τομή στην πορεία της ελληνικής αριστεράς. Στο πρώτο συνέδριο του ναρ συνεμπνεύστηκε και συνέγραψε τη μεγαλειώδη επεξεργασία περί νεότατου σταδίου του ανώτατου ιμπεριαλιστικού σταδίου του καπιταλισμού.
Έκτοτε κύλησε αρκετό νερό στο αυλάκι και στον μύλο της αντίδρασης. Ο -για μένα- παγκόσμιας εμβέλειας οικονομολόγος του παμάκ (πανεπιστήμιο μακεδονίας για τους μη κάτοικους ιερουσαλήμ και θεσσαλονίκης) έφυγε από το ναρ και ξαναμαναεπαναθεμελίωσε την επαναστατική προοπτική του σήμερα στο πλευρό του κόμματος. Με το οποίο πλέον διατηρεί άριστες σχέσεις, βρίσκεται πολιτικά πολύ κοντά του, αλλά όχι μέσα του. Είτε γιατί διαφωνεί ο ίδιος, είτε εξαιτίας του παρελθόντος του (δήλωση μετανοίας ο μαυρουδέας δεν υπογράφει).
Ακόμα λιγότεροι φαντάζομαι θα αντιλαμβάνεστε γιατί τέτοιο κόλλημα με το τοτέμ μαυρουδέα. Τον ναρίτη που έγινε λατρεία, τον γκεβάρα της διανόησης, τον άνθρωπο που συμπύκνωσε σε μία λέξη όλον τον χαβαλέ εναντίον του ναρ και έγινε σύνθημα στα χείλη μια ολόκληρης παρέας και ενός ΤΕΙ στη σίνδο.
Εσείς με δεα κι εμείς με μαυρουδέα
Μαυρουδέα είσαι ιδεα κτλ...
Το ότι πέφτει δούλεμα δε σημαίνει ότι δεν τον αγαπάμε.
Ίσα-ίσα...
Ο μαυρουδέας βέβαια την θέση του για τον ολοκληρωτικό δεν την έχει αποκηρύξει. Κοτζάμ πανεπιστημιακό βιβλίο έχει βγάλει για αυτό άλλωστε. Το οποίο εν παρόδω καταδεικνύει ότι το πραγματικό αίτημα αιχμής τη σήμερον, δεν είναι πανεπιστημιακά συγγράμματα δωρεάν, αλλά συγγράμματα γραμμένα από τον μαυρουδέα.
Όταν λοιπόν έφτασαν στα αυτιά μου σαν μελοποιημένη ποίηση οι εξής φράσεις: αύξηση του ποσοστού απόλυτης υπεραξίας καθώς επίσης κι ότι κάθε δομική κρίση αλλάζει την δομή, την αρχιτεκτονική του συστήματος, είπα εδώ είμαστε.
Ο πειρασμός ήταν πολύ μεγάλος για να μην υποκύψω να κάνω ερώτηση. Άσε που δε θυμάμαι να απέχω τελικά από κάτι που με έβαλε σε πειρασμό. Δε βρίσκω το λόγο.
Η ερώτηση ήταν διατυπωμένη όσο πιο π...κα κι αθώα γινόταν.
Αν όλα αυτά συνιστούν κάποια ποιοτική τομή, πέρασμα σε κάποια καινούρια φάση ανάπτυξης του καπιταλισμού κτλ. Ούτε ολοκληρωτικός, ούτε νέο στάδιο, ούτε τίποτα.
Υψηλά νοήματα κι όποιος τα πιάσει.
Ο μαυρουδέας ζορίστηκε αρκετά από την ερώτηση. Πάλι καλά που μεσολάβησαν κι άλλες κι είχε χρόνο να τη σκεφτεί.
Η απάντηση, αν και υψηλού θεωρητικού επιπέδου, ήταν ήξεις-αφήξεις. Μέχρι κι ο τσίλι αναγκάστηκε να παρέμβει και να ρωτήσει ευγενικά αλλλά ξεκάθαρα αν αυτή η περίφημη αρχιτεκτονική δομή (που προσωπικά μου θύμισε το παράδειγμα του μαρξ με τον αρχιτέκτονα και τη μέλισσα από το κεφάλαιο) συνιστά κάποιο καινούριο στάδιο.
Οπότε ο μαυρουδέ ξέφυγε εκ νέου σαν χέλι με αριστοτεχνικές προσεκτικές διατυπώσεις, που θα ζήλευε κι ο καλύτερος κεντριστής, λέγοντας μεταξύ άλλων ότι:
-τον λένιν, όταν μιλούσε για νέο ιμπεριαλιστικό στάδιο, τον έλεγαν αιρετικό. (παρεμπιπτόντως, υπάρχει κανείς που πιστεύει ότι οι -περίφημες οπωσδήποτε- ιδέες του λένιν θα είχαν το ίδιο κύρος, αν δεν είχαν νικήσει οι μπολσεβίκοι και η ρωσική επανάσταση λειτουργώντας σαν πρότυπο για τους υπόλοιπους);
-υπάρχουν οπωσδήποτε δυο-τρία καινούρια ποιοτικά στοιχεία (ναι, αλλά ποια, δε μας είπε) στον σύγχρονο καπιταλισμό.
-είναι μεγάλο ζήτημα αν αυτό αποτελεί καινούριο στάδιο ή όχι. Υπάρχουν διάφορες απόψεις σχετικά.
Εμείς βέβαια, όπως φαντάζεστε, ούτε την κουβέντα αυτή ανοίξαμε, ούτε την άποψη του μαυρουδέα ακούσαμε επ' αυτού.
Αλλά σε κάθε περίπτωση, τη μαντέψαμε...
Εσείς...;
Πάμε τώρα στα ηθικά διδάγματα που μπορεί να κρατήσει ο μέσος γκρούπι του μαυρουδέα από αυτή την εκδήλωση:
-τα έξιτ πολ μετά το τέλος ανέδειξαν νικητή τον τσίλι.
Ήταν πιο βαρετός, γιατί τα διάβαζε από μέσα -από διαφάνειες πάουερπόιντ από το πισί του- κι έλεγε τα απολύτως αυτονόητα με πολλές λεπτομέρειες.
Μπροστά σε κομματικό κοινό όμως είχε πλεονέκτημα. Συν τοις άλλοις γιατί τον μαυρουδέα τον πιάναν λίγοι, ενώ τις δικές του κοινοτυπίες τις πιάναν στουπόγαλο, που λέει κι ο τραμπάκουλας.
-στο τέλος με πλησίασε ένας από τη νΚΑ που με ξέρει ακόμα για κνίτη από τον όμιλο με τον σοβιετικό κυριούλη.
-Ρε συ, τι του κάνεις τέτοιες ερωτήσεις θα σε διαγράψουν, αστειεύτηκε.
-Χα! Νομίζεις... Δε μπορούν.
ήθελα να πω, αλλά κρατήθηκα.
Του αναβάλλω την χαρά, όσο με παίρνει...
-απόρροια του προηγούμενου.
Τον έφερα σε δύσκολη θέση τον θεό;
Άυτό έμεινε άραγε σαν γεύση;
Κι εγώ τι είμαι δηλ; Κανάς εγκάθετος που ζορίζει και ξεμπροστιάζει τις επιρροές μας;
Αλλά για στάσου. Τώρα κι εγώ επιρροή είμαι. Και δεν κουβαλάω παντού την ιδιότητα μαζί μου, όπως πριν. Δεν έχω να φοβάμαι μη τυχόν εκθέσω κανέναν με όσα πω ή όσα κάνω.
Είναι κι αυτό μια ανακούφιση, από μια άποψη...
Υατερόγραφα:
-ο χτεσινός ριζοσπάστης με ολοσέλιδη ανάλυση μαυρουδέα -στην εκδήλωση τα είπε καλύτερα- και ξεκίνημα προσυνεδριακού με ρεσιτάλ γιώργου ρούση είναι απλώς όλα τα ρούβλια. Και σε σκληρό συνάλλαγμα...
-έβγαλα και πιο σοβαρά συμπεράσματα, αλλά δεν χωράν εδώ. Θα μπουν σε επόμενο σημείωμα.
Δευτέρα 3 Νοεμβρίου 2008
Ο δωδεκάλογος του γύφτου
Αποσπάσματα από τις εκτιμήσεις της κε του μπλοκ για το αποτέλεσμα του τελευταίου δημοψηφίσματος.
Θέση 1: Η τυχοδιωκτική πολιτική της περεστρόικα και η επαναφορά των ελεύθερων εκλογών παλιού αστικού τύπου, παρά τις μεγαλεπήβολες υποσχέσεις και τις ελπίδες που σκόρπισε, άνοιξε τον ασκό του αιόλου, όπως μας είχε εγκαίρως διαφωτίσει ο σοφός ήλιος της επανάστασης λεονίντ ιλίτς μπρέσνιεφ.
Η χαλάρωση της κομματικής επαγρύπνησης και του εργατικού ελέγχου από τα κάτω, οι ανοιχτά αντισοσιαλιστικές τάσεις που αναπτύχθηκαν εσχάτως στο εκλογικό σώμα, σε συνδυασμό με τις διαλυτικές φυγόκεντρες τάσεις που τεχνηέντως καλλιέργησαν και υπέθαλψαν οι πράκτορες του ιμπεριαλισμού στις βαλτικές δημοκρατίες είναι τα βασικά αίτια αυτής της κατάστασης.
Αυτή η διαλεκτική σχέση αιτίου-αιτιατού αποτυπώνεται ανάγλυφα στο τελικό αποτέλεσμα του πρόσφατου δημοψηφίσματος, όπου έγινε φανερή η κρατούσα τάση του οργανωτικού φιλελευθερισμού, αυτής της εφηβικής νόσου του προτσές οικοδόμησης και του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού της σοβιετικής κοινωνίας.
(...) Η διάλυση του συμφώνου της βαρσοβίας και η αποχή των λαών των βαλτικών δημοκρατιών δεν εξηγούν επαρκώς την εκτεταμένη αδιαφορία και παθητικότητα των μαζών που δεν αντιλήφθηκαν πλέρια το διακύβευμα των νέων μεταρρυθμίσεων (...) υποτίμησαν τις λαϊκές κατακτήσεις και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του σοβιετικού συστήματος.
(...) Είμαστε στο μέσο μιας περιόδου παρδαλών επαναστάσεων, μαύρης αντίδρασης και ανοιχτής αντεπανάστασης. (...)
Θέση 3: ως άκρως ανησυχητική αποτιμάται η ενίσχυση των αυτοαποκαλούμενων ανανεωτικών δυνάμεων εις βάρος των συνεπών μπρεσνιεφικών υπερασπιστών της επανάστασης και της γραφειοκρατίας.
Οι οπορτουνιστικές αυτές δυνάμεις σπέρνουν συνειδητά ρεφορμιστικές αυταπάτες περί δυνατότητας μετεξέλιξης του καπιταλισμού μέσω κοινοβουλευτικών μεταρρυθμίσεων και της συμφιλίωσης με τον ιμπεριαλισμό. Θέση δηλ που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την λενινική λενινιστική φόρμουλα με μπρεσνιεφική κανέλα περί ειρηνικής συνύπαρξης και δυνατότητας ειρηνικού περάσματος στον σοσιαλισμό που επεξεργάστηκε το 23ο συνέδριο του κκσε και ενέκρινε ομόφωνα το αδελφό ελληνικό κόμμα που διέθετε συμβουλευτική ψήφο.
(...) από τα παραπάνω φαίνεται καθαρά η ανάγκη να δοθεί περισσότερη έμφαση από την κε στο θέμα της ιδεολογικής επιμόρφωσης των λαών του μπλοκ μέσω αχτίφ, ιδεολογικών μαθημάτων και του προτσές της εκλαΐκευσης.
Χρειάζεται βαθύτερη μελέτη της πλούσιας ιστορίας μας, να βγαίνουν τα σωστά πολιτικά συμπεράσματα και να γίνονται πλήρως κατανοητές επιλογές στήριξης φιλολαϊκών καθεστώτων όπως αυτό του αμίν νταντά στην ΛΔ της ουγκάντας.
Αντίστοιχα υψηλό επίπεδο ανάπτυξης και σοσιαλιστικής οικοδόμησης [με την ουγκάντα] είχε επιτευχθεί και κατά την χρυσή δεκαετία του 80 στον ελληνικό χώρο επί ανδρέα.
Το εγχείρημα της αλλαγής -που ήταν απλώς παραλλαγή και τελείωσε με απαλλαγή που δεν ήταν παρά τυπική εναλλαγή- απολάμβανε της πλέριας στήριξης του σοβιετικού απεσταλμένου πανομαριόφ και της ηγεσίας του κκσε.
Αυτό εκτιμήθηκε δεόντως από τους αναγνώστες του μπλοκ, ενδεχομένως και λόγω εντοπιότητας, αν και ο παπατζής είχε αμερικανική υπηκοότητα.
Αναλυτική αποτίμηση αυτής της περιόδου γίνεται στην έκδοση με τα συμπεράσματα της ολομέλειας της κε που κυκλοφορεί και σε ξεχωριστή μπροσούρα με τον τίτλο: Μεταπολίτευση, τα χρόνια της αθωότητας και της εκπόρνευσης ιδανικών. (...)
Θέση 6: Ζητήματα προς περαιτέρω μελέτη και εξέταση στο επόμενο χρονικό διάστημα πρέπει να αποτελέσουν τα εξής:
-διερεύνηση αιτίων ενίσχυσης των οπορτουνιστικών τάσεων, δεδομένου ότι αναρχικοί (κοινόβια), σοσιαλδημοκράτες και αναθεωρητές νέας κοπής (αλέξης) συγκεντρώνουν την πλειοψηφία των προτιμήσεων.
-διερεύνηση του ρόλου που μπορούν να παίξουν κοινόβια, καταλήψεις και συναφείς μορφές συλλογικότητας - κοινωνικοποίησης, στα πλαίσια της χειραφέτησης - αφύπνισης συνειδήσεων, ή -κατά μία άλλη άποψη- της εναλλακτικής ενσωμάτωσής τους.
-διερεύνηση των προϋποθέσεων της σοσιαλιστικής οικοδόμησης σε χώρες όπως η ουγκάντα
-διερεύνηση της διαλεκτικής σχέσης των εννοιών λαοκρατία, λαϊκή δημοκρατία, λαϊκή εξουσία, δικτατορία του προλεταριάτου.
Θα συσταθούν αντίστοιχες τριμελείς διερευνητικές επιτροπές με υπεύθυνο γραμματέα, γραμματέα για τα πρακτικά και αναπληρωτή γραμματέα (ήμαρτον).
(...) θέση 11: σε περίπτωση συνέχισης των διαλυτικών τάσεων στις γραμμές της ένωσης και του μπλοκ η κε είναι έτοιμη να συνεννοηθεί με τον σύντροφο της μυστικής υπηρεσίας βλαντιμίρ κριουτσκόφ και να συστήσει έκτακτη επιτροπή σωτηρίας.
Πρώτο μέτρο της επιτροπής θα είναι να επιχειρήσει ανεπιτυχώς να συλλάβει τον μπαρίς γιέλτσιν με σκοπό να αυξήσει τη δημοτικότητα του και να τον ωθήσει στην εξουσία για να γκρεμίσει οτιδήποτε κι αν σώζεται. (...)
Θέση 12: τρέχει ήδη καινούρια ψηφοφορία. Η συμμετοχή των ταβάριτς πολιτών θα κρίνει και τη συνέχεια του θεσμού του δημοψηφίσματος.
Κρίνεται σκόπιμο να υπάρξει ενημέρωση σχετικά με την απόφαση της επιτροπής προτάσεων να κόψει κατά πλειοψηφία τις υποψηφιότητες της βέρα ζάσουλιτς και της μελίνας μερκούρη και να μην μπει καν στον κόπο να εξετάσει σοβαρά υποψηφιότητες όπως αυτή της άννας διαμαντοπούλου και της εύας καϊλή που συζητήθηκαν φευγαλέα σε πηγαδάκια.
Θέση 1: Η τυχοδιωκτική πολιτική της περεστρόικα και η επαναφορά των ελεύθερων εκλογών παλιού αστικού τύπου, παρά τις μεγαλεπήβολες υποσχέσεις και τις ελπίδες που σκόρπισε, άνοιξε τον ασκό του αιόλου, όπως μας είχε εγκαίρως διαφωτίσει ο σοφός ήλιος της επανάστασης λεονίντ ιλίτς μπρέσνιεφ.
Η χαλάρωση της κομματικής επαγρύπνησης και του εργατικού ελέγχου από τα κάτω, οι ανοιχτά αντισοσιαλιστικές τάσεις που αναπτύχθηκαν εσχάτως στο εκλογικό σώμα, σε συνδυασμό με τις διαλυτικές φυγόκεντρες τάσεις που τεχνηέντως καλλιέργησαν και υπέθαλψαν οι πράκτορες του ιμπεριαλισμού στις βαλτικές δημοκρατίες είναι τα βασικά αίτια αυτής της κατάστασης.
Αυτή η διαλεκτική σχέση αιτίου-αιτιατού αποτυπώνεται ανάγλυφα στο τελικό αποτέλεσμα του πρόσφατου δημοψηφίσματος, όπου έγινε φανερή η κρατούσα τάση του οργανωτικού φιλελευθερισμού, αυτής της εφηβικής νόσου του προτσές οικοδόμησης και του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού της σοβιετικής κοινωνίας.
(...) Η διάλυση του συμφώνου της βαρσοβίας και η αποχή των λαών των βαλτικών δημοκρατιών δεν εξηγούν επαρκώς την εκτεταμένη αδιαφορία και παθητικότητα των μαζών που δεν αντιλήφθηκαν πλέρια το διακύβευμα των νέων μεταρρυθμίσεων (...) υποτίμησαν τις λαϊκές κατακτήσεις και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του σοβιετικού συστήματος.
(...) Είμαστε στο μέσο μιας περιόδου παρδαλών επαναστάσεων, μαύρης αντίδρασης και ανοιχτής αντεπανάστασης. (...)
Θέση 3: ως άκρως ανησυχητική αποτιμάται η ενίσχυση των αυτοαποκαλούμενων ανανεωτικών δυνάμεων εις βάρος των συνεπών μπρεσνιεφικών υπερασπιστών της επανάστασης και της γραφειοκρατίας.
Οι οπορτουνιστικές αυτές δυνάμεις σπέρνουν συνειδητά ρεφορμιστικές αυταπάτες περί δυνατότητας μετεξέλιξης του καπιταλισμού μέσω κοινοβουλευτικών μεταρρυθμίσεων και της συμφιλίωσης με τον ιμπεριαλισμό. Θέση δηλ που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την λενινική λενινιστική φόρμουλα με μπρεσνιεφική κανέλα περί ειρηνικής συνύπαρξης και δυνατότητας ειρηνικού περάσματος στον σοσιαλισμό που επεξεργάστηκε το 23ο συνέδριο του κκσε και ενέκρινε ομόφωνα το αδελφό ελληνικό κόμμα που διέθετε συμβουλευτική ψήφο.
(...) από τα παραπάνω φαίνεται καθαρά η ανάγκη να δοθεί περισσότερη έμφαση από την κε στο θέμα της ιδεολογικής επιμόρφωσης των λαών του μπλοκ μέσω αχτίφ, ιδεολογικών μαθημάτων και του προτσές της εκλαΐκευσης.
Χρειάζεται βαθύτερη μελέτη της πλούσιας ιστορίας μας, να βγαίνουν τα σωστά πολιτικά συμπεράσματα και να γίνονται πλήρως κατανοητές επιλογές στήριξης φιλολαϊκών καθεστώτων όπως αυτό του αμίν νταντά στην ΛΔ της ουγκάντας.
Αντίστοιχα υψηλό επίπεδο ανάπτυξης και σοσιαλιστικής οικοδόμησης [με την ουγκάντα] είχε επιτευχθεί και κατά την χρυσή δεκαετία του 80 στον ελληνικό χώρο επί ανδρέα.
Το εγχείρημα της αλλαγής -που ήταν απλώς παραλλαγή και τελείωσε με απαλλαγή που δεν ήταν παρά τυπική εναλλαγή- απολάμβανε της πλέριας στήριξης του σοβιετικού απεσταλμένου πανομαριόφ και της ηγεσίας του κκσε.
Αυτό εκτιμήθηκε δεόντως από τους αναγνώστες του μπλοκ, ενδεχομένως και λόγω εντοπιότητας, αν και ο παπατζής είχε αμερικανική υπηκοότητα.
Αναλυτική αποτίμηση αυτής της περιόδου γίνεται στην έκδοση με τα συμπεράσματα της ολομέλειας της κε που κυκλοφορεί και σε ξεχωριστή μπροσούρα με τον τίτλο: Μεταπολίτευση, τα χρόνια της αθωότητας και της εκπόρνευσης ιδανικών. (...)
Θέση 6: Ζητήματα προς περαιτέρω μελέτη και εξέταση στο επόμενο χρονικό διάστημα πρέπει να αποτελέσουν τα εξής:
-διερεύνηση αιτίων ενίσχυσης των οπορτουνιστικών τάσεων, δεδομένου ότι αναρχικοί (κοινόβια), σοσιαλδημοκράτες και αναθεωρητές νέας κοπής (αλέξης) συγκεντρώνουν την πλειοψηφία των προτιμήσεων.
-διερεύνηση του ρόλου που μπορούν να παίξουν κοινόβια, καταλήψεις και συναφείς μορφές συλλογικότητας - κοινωνικοποίησης, στα πλαίσια της χειραφέτησης - αφύπνισης συνειδήσεων, ή -κατά μία άλλη άποψη- της εναλλακτικής ενσωμάτωσής τους.
-διερεύνηση των προϋποθέσεων της σοσιαλιστικής οικοδόμησης σε χώρες όπως η ουγκάντα
-διερεύνηση της διαλεκτικής σχέσης των εννοιών λαοκρατία, λαϊκή δημοκρατία, λαϊκή εξουσία, δικτατορία του προλεταριάτου.
Θα συσταθούν αντίστοιχες τριμελείς διερευνητικές επιτροπές με υπεύθυνο γραμματέα, γραμματέα για τα πρακτικά και αναπληρωτή γραμματέα (ήμαρτον).
(...) θέση 11: σε περίπτωση συνέχισης των διαλυτικών τάσεων στις γραμμές της ένωσης και του μπλοκ η κε είναι έτοιμη να συνεννοηθεί με τον σύντροφο της μυστικής υπηρεσίας βλαντιμίρ κριουτσκόφ και να συστήσει έκτακτη επιτροπή σωτηρίας.
Πρώτο μέτρο της επιτροπής θα είναι να επιχειρήσει ανεπιτυχώς να συλλάβει τον μπαρίς γιέλτσιν με σκοπό να αυξήσει τη δημοτικότητα του και να τον ωθήσει στην εξουσία για να γκρεμίσει οτιδήποτε κι αν σώζεται. (...)
Θέση 12: τρέχει ήδη καινούρια ψηφοφορία. Η συμμετοχή των ταβάριτς πολιτών θα κρίνει και τη συνέχεια του θεσμού του δημοψηφίσματος.
Κρίνεται σκόπιμο να υπάρξει ενημέρωση σχετικά με την απόφαση της επιτροπής προτάσεων να κόψει κατά πλειοψηφία τις υποψηφιότητες της βέρα ζάσουλιτς και της μελίνας μερκούρη και να μην μπει καν στον κόπο να εξετάσει σοβαρά υποψηφιότητες όπως αυτή της άννας διαμαντοπούλου και της εύας καϊλή που συζητήθηκαν φευγαλέα σε πηγαδάκια.
Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2008
Αστικές φυλλάδες
Με την επικαιρότητα δεν ασχολούμαι συχνά. Θέλω τα σημειώματα που γράφω να μην είναι εφήμερα και να μπορεί να τα διαβάσει και μετά από μέρες κάποιος με ενδιαφέρον (το οποίο βέβαια δεν θεωρώ δεδομένο, ακόμα κι αν τα διαβάσει φρέσκα και ζεστά). Αυτός είναι κι ο λόγος που δε σχολιάζω πολύ συχνά δημοσιεύματα εφημερίδων (οι οποίες λέγονται έτσι ακριβώς γιατί ασχολούνται με τα εφήμερα γεγονότα της επικαιρότητας).
Επιπλέον δε βρίσκω κανένα λόγο να φουντώνω και να αγανακτώ κάθε τρεις και λίγο με την αντικομμουνιστική χολή που χύνει ο αστικός τύπος. Τη δουλειά του κάνει, τα έχει αυτά η ταξική (δια)πάλη, κι από τη στιγμή που το ξέρουμε, τα φουντώματα κι οι εκπλήξεις περισσεύουν.
Εκτός κι αν γίνονται μεταξύ συντρόφων και ρεντ μπλόγκερς.
Σε στιλ: άκουσες ρε συ τι έγραψε η ελευθεροτυπία;
Όχι, απαντάει ο άλλος, και ετοιμάζει το νευρικό του σύστημα για μετάδοση εντολής ανόρθωσης τρίχας.
Το και το, του δίνει το χτύπημα ο πρώτος.
Μαζί με την εντολή φεύγει και λίγη αδρεναλίνη από τα επινεφρίδια του δεύτερου.
Όχι ρε συ, το έχουν ξεφτιλίσει οι π...ες (οι οπορτουνιστές, λακέδες της αστικής τάξης θέλει να πει).
Ο διάλογος συνήθως κλείνει με εσωτερικές αναζητήσεις για το πόσο πιο χαμηλά μπορούν να πέσουν [οι λακέδες], πόσο ακόμα θα κολυμπάν στον αντι-κκε βούρκο κτλ.
Εν παρόδω, το σκηνικό μου θυμίζει ένα από τα γνωστά -καμένα πλην αξιαγάπητα- τραγούδια του κηλαηδόνη για μια παρέα που τα 'πινε:
όλα στη ζωή μας τα βρήκαμε εντάξει
και είπαμε για κάποιους πως είναι χαζοί.
Ναι εντάξει, αυτοί είναι χαζοί, αλλά από εκεί και πέρα τι γίνεται;
Γιατί όπως λέει και στην επόμενη στροφή το τραγούδι του 'παμε έχεις δίκιο μα πού να το βρεις;
Πάντως όχι βρίζοντας τους π... τους λακέδες στους συντρόφους για επιβεβαίωση...
Για κάτσε ρε απολίθωμα. Τον αστικό τύπο δεν πρέπει να τον παρακολουθούμε, να ξέρουμε τι λέει ο ταξικός εχθρός;
Καλή ερώτηση (πάμε στην επόμενη παρακαλώ, που έλεγε κι ο ανδρέας).
Καταρχήν τους άλλους πρέπει να τους παρακολουθούμε γενικώς. Είτε μέσα από τον τύπο τους, είτε μέσα από τις εκδηλώσεις τους.
Κι όταν λέω να τους παρακολουθούμε εννοώ να ακούμε, να προβληματιζόμαστε, και να συμμετέχουμε βάζοντας τη γνώμη μας. Όχι να στέλνουμε συγκεκριμένα άτομα να κρατάνε σημειώσεις ποιος είπε τι και μετά να φεύγουν.
Σε ένα πρώτο επίπεδο, δε μπορώ να καταλάβω γιατί είναι σωστό να παρακολουθούμε ό,τι λένε στον τύπο ή στις εκπομπές, αλλά δεν πρέπει να πηγαίνουμε στις εκδηλώσεις τους για να μην φανεί ότι τους στηρίζουμε.
Ως σκεπτικό με υπερβαίνει.
Σε ένα δεύτερο επίπεδο, αμφιβάλλω αν οι σύντροφοι αγοράζουν αστικό τύπο, αποφασισμένοι να ξεσκεπάσουν τους λακέδες και την αστική προπαγάνδα.
Πολλοί το κάνουν για να διαβάσουν καμιά χαζομάρα, να πάρουν μια τζούρα γκλαμουριά και λάιφστάιλ ξεφυλλίζοντας, να ξεκουράσουν το μυαλό.
Το οποίο στην ουσία κουράζεται περισσότερο έτσι. Όλοι χρειαζόμαστε όμως λίγη βλακεία για να ξεφύγουμε. Όσο ζοριζόμαστε, τόσο περισσότερη.
Το κακό είναι ότι στο τέλος εθίζεσαι...
Αυτό το ανάλαφρο-χαζοχαρούμενο στο ριζοσπάστη δεν υπάρχει.
Καλύτερα δηλ.
Πολλοί σφοι(sic) όμως δεν καλύπτονται και παίρνουν μια αστική για συμπλήρωμα.
Που τις κυριακές ζυγίζει έναν τόνο και είναι αδύνατον να την κρύψεις κάτω από τον ριζοσπάστη, όπως κάνανε παλιά με την αυγή.
Οπότε μπαίνει μπρος το άλλο τροπάρι: πρέπει να είμαστε σε επαγρύπνηση και να ξέρουμε τι λέει ο αστικός εχθρός...
Κι εγώ δεν καλύπτομαι απόλυτα από τον ριζοσπάστη, αλλά σε άλλα πράγματα.
Αφενός εξαιτίας του λόγου του. Που ξύλινος δεν είναι, αλλά θέλει ακόμα βελτίωση.
Κι αφετέρου γιατί θα 'θελα να έχει μόνιμους συνεργάτες σαν τον ρούση και περισσότερα θεωρητικά κομμάτια.
Αλλά αστικό τύπο αγοράζω μόνο τις κυριακές για τις προσφορές.
Και τη δόση βλακείας που χρειάζομαι την παίρνω από τα αθλητικά.
Αν θέλω πραγματικά να διαβάσω κάτι διαφορετικό κι ενδιαφέρον, θα πάρω πχ εξωκοινοβουλευτικό τύπο. Όπου έχει αρκετές ανοησίες, αλλά θα βρω και δυο-τρία κομμάτια που θα μου δώσουν κάτι.
Κατά τα άλλα, κάθε φορά που χάνω τον χρόνο μου με αστικές φυλλάδες και στο τέλος μου μένει η αίσθηση του πολύχρωμου τίποτα, θέτω αναπόφευκτα στον εαυτό μου το ερώτημα:
Τόσες φορές λες ότι έχεις τόσα βιβλία να διαβάσεις, αλλά δε βρίσκεις χρόνο. Και τώρα που έχεις τον σπαταλάς σε (μ-λ)κίες;
Ερώτημα που -με πάσα ειλικρίνεια και καλή προαίρεση- πρέπει ίσως να θέσετε στον εαυτό σας κι εσείς που διαβάζετε τώρα αυτές τις γραμμές στο μπλοκ.
(Συνεχίζεται...)
Επιπλέον δε βρίσκω κανένα λόγο να φουντώνω και να αγανακτώ κάθε τρεις και λίγο με την αντικομμουνιστική χολή που χύνει ο αστικός τύπος. Τη δουλειά του κάνει, τα έχει αυτά η ταξική (δια)πάλη, κι από τη στιγμή που το ξέρουμε, τα φουντώματα κι οι εκπλήξεις περισσεύουν.
Εκτός κι αν γίνονται μεταξύ συντρόφων και ρεντ μπλόγκερς.
Σε στιλ: άκουσες ρε συ τι έγραψε η ελευθεροτυπία;
Όχι, απαντάει ο άλλος, και ετοιμάζει το νευρικό του σύστημα για μετάδοση εντολής ανόρθωσης τρίχας.
Το και το, του δίνει το χτύπημα ο πρώτος.
Μαζί με την εντολή φεύγει και λίγη αδρεναλίνη από τα επινεφρίδια του δεύτερου.
Όχι ρε συ, το έχουν ξεφτιλίσει οι π...ες (οι οπορτουνιστές, λακέδες της αστικής τάξης θέλει να πει).
Ο διάλογος συνήθως κλείνει με εσωτερικές αναζητήσεις για το πόσο πιο χαμηλά μπορούν να πέσουν [οι λακέδες], πόσο ακόμα θα κολυμπάν στον αντι-κκε βούρκο κτλ.
Εν παρόδω, το σκηνικό μου θυμίζει ένα από τα γνωστά -καμένα πλην αξιαγάπητα- τραγούδια του κηλαηδόνη για μια παρέα που τα 'πινε:
όλα στη ζωή μας τα βρήκαμε εντάξει
και είπαμε για κάποιους πως είναι χαζοί.
Ναι εντάξει, αυτοί είναι χαζοί, αλλά από εκεί και πέρα τι γίνεται;
Γιατί όπως λέει και στην επόμενη στροφή το τραγούδι του 'παμε έχεις δίκιο μα πού να το βρεις;
Πάντως όχι βρίζοντας τους π... τους λακέδες στους συντρόφους για επιβεβαίωση...
Για κάτσε ρε απολίθωμα. Τον αστικό τύπο δεν πρέπει να τον παρακολουθούμε, να ξέρουμε τι λέει ο ταξικός εχθρός;
Καλή ερώτηση (πάμε στην επόμενη παρακαλώ, που έλεγε κι ο ανδρέας).
Καταρχήν τους άλλους πρέπει να τους παρακολουθούμε γενικώς. Είτε μέσα από τον τύπο τους, είτε μέσα από τις εκδηλώσεις τους.
Κι όταν λέω να τους παρακολουθούμε εννοώ να ακούμε, να προβληματιζόμαστε, και να συμμετέχουμε βάζοντας τη γνώμη μας. Όχι να στέλνουμε συγκεκριμένα άτομα να κρατάνε σημειώσεις ποιος είπε τι και μετά να φεύγουν.
Σε ένα πρώτο επίπεδο, δε μπορώ να καταλάβω γιατί είναι σωστό να παρακολουθούμε ό,τι λένε στον τύπο ή στις εκπομπές, αλλά δεν πρέπει να πηγαίνουμε στις εκδηλώσεις τους για να μην φανεί ότι τους στηρίζουμε.
Ως σκεπτικό με υπερβαίνει.
Σε ένα δεύτερο επίπεδο, αμφιβάλλω αν οι σύντροφοι αγοράζουν αστικό τύπο, αποφασισμένοι να ξεσκεπάσουν τους λακέδες και την αστική προπαγάνδα.
Πολλοί το κάνουν για να διαβάσουν καμιά χαζομάρα, να πάρουν μια τζούρα γκλαμουριά και λάιφστάιλ ξεφυλλίζοντας, να ξεκουράσουν το μυαλό.
Το οποίο στην ουσία κουράζεται περισσότερο έτσι. Όλοι χρειαζόμαστε όμως λίγη βλακεία για να ξεφύγουμε. Όσο ζοριζόμαστε, τόσο περισσότερη.
Το κακό είναι ότι στο τέλος εθίζεσαι...
Αυτό το ανάλαφρο-χαζοχαρούμενο στο ριζοσπάστη δεν υπάρχει.
Καλύτερα δηλ.
Πολλοί σφοι(sic) όμως δεν καλύπτονται και παίρνουν μια αστική για συμπλήρωμα.
Που τις κυριακές ζυγίζει έναν τόνο και είναι αδύνατον να την κρύψεις κάτω από τον ριζοσπάστη, όπως κάνανε παλιά με την αυγή.
Οπότε μπαίνει μπρος το άλλο τροπάρι: πρέπει να είμαστε σε επαγρύπνηση και να ξέρουμε τι λέει ο αστικός εχθρός...
Κι εγώ δεν καλύπτομαι απόλυτα από τον ριζοσπάστη, αλλά σε άλλα πράγματα.
Αφενός εξαιτίας του λόγου του. Που ξύλινος δεν είναι, αλλά θέλει ακόμα βελτίωση.
Κι αφετέρου γιατί θα 'θελα να έχει μόνιμους συνεργάτες σαν τον ρούση και περισσότερα θεωρητικά κομμάτια.
Αλλά αστικό τύπο αγοράζω μόνο τις κυριακές για τις προσφορές.
Και τη δόση βλακείας που χρειάζομαι την παίρνω από τα αθλητικά.
Αν θέλω πραγματικά να διαβάσω κάτι διαφορετικό κι ενδιαφέρον, θα πάρω πχ εξωκοινοβουλευτικό τύπο. Όπου έχει αρκετές ανοησίες, αλλά θα βρω και δυο-τρία κομμάτια που θα μου δώσουν κάτι.
Κατά τα άλλα, κάθε φορά που χάνω τον χρόνο μου με αστικές φυλλάδες και στο τέλος μου μένει η αίσθηση του πολύχρωμου τίποτα, θέτω αναπόφευκτα στον εαυτό μου το ερώτημα:
Τόσες φορές λες ότι έχεις τόσα βιβλία να διαβάσεις, αλλά δε βρίσκεις χρόνο. Και τώρα που έχεις τον σπαταλάς σε (μ-λ)κίες;
Ερώτημα που -με πάσα ειλικρίνεια και καλή προαίρεση- πρέπει ίσως να θέσετε στον εαυτό σας κι εσείς που διαβάζετε τώρα αυτές τις γραμμές στο μπλοκ.
(Συνεχίζεται...)
Πέμπτη 30 Οκτωβρίου 2008
Αποκατάσταση
Την κυριακή που μας πέρασε συμπληρώθηκαν 17 χρόνια από την πολιτική κηδεία του νίκου ζαχαριάδη στο πρώτο νεκροταφείο αθηνών. Εκεί όπου -σύμφωνα με το ρεπορτάζ συντάκτη γνωστής αστικής φυλλάδας- παρουσία της ηγεσίας του κκε, ακούστηκε το σύνθημα "Στάλιν ζεις εσύ μας οδηγείς".
Αν οι πληροφορίες είναι σωστές, το γεγονός είναι συγκλονιστικό. Γιατί αν αφαιρέσουμε 17 χρόνια φτάνουμε στο έτος 1991. Όπου κανονικά ταιριάζει το αντώνυμο του σωτήριος, κι όποιος έχει κάποια ιδέα σχετικά ας τη συνεισφέρει.
Οκτώβρης 91.
Είμαστε δυο μόλις μήνες πριν τον επιθανάτιο βρόγχο της εσσδ, την τυπική ληξιαρχική πράξη θανάτου της.
Χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα. Όπου μάνα η μαμά πατρίδα σοβιετική ένωση που χάνουμε για πάντα και παιδιά τα ορφανά της που φεύγουν μαζικά από το κόμμα. Άλλοι στον συν κι άλλοι στο σπίτι τους.
Η ιστορία φτάνει σε τέλμα που πολλοί αστοί βιάστηκαν να βαφτίσουν τέλος της. Δεν τελειώνει βέβαια. Αλλά η εξέλιξή της μοιάζει να σταμάτησε στα τέλη του 80. Κι εμείς ακόμα ψάχνουμε τον πάτο στο πισωγύρισμα.
Οι πολιτικοί ηγέτες κοιμούνται κομμουνιστές και ξυπνάνε θιασώτες της αγοράς και της δημοκρατίας της.
Τα ΚΚ χάνουν τον μπούσουλα, απαρνούνται κονίσματα και σύμβολα, μεταλλάσσονται. Το κκε δείχνει χαρακτήρα και κρατάει. Τη στιγμή που οι άλλοι μεταλλάσσονται σε σοσιαλδημοκράτες νέας κοπής, η δική του μετάλλαξη βγάζει και λίγο ναρ.
Μες στον κακό χαμό, το κριτήριο των μαζών για άλλη μια φορά είναι αλάνθαστο. Δυο μήνες πριν πέσει η αυλαία, ξέρουν ήδη τον δολοφόνο. Τέσσερα χρόνια πριν βγάλει το κόμμα τα πρώτα συμπεράσματα, έχουν βγάλει ήδη τα δικά τους. Κι αποκαθιστούν άτυπα τον σύντροφο από ατσάλι πριν από οποιαδήποτε κομματική συνδιάσκεψη.
Και όχι απλά κι αόριστα τον σύντροφο με το μουστάκι, αλλά το σύστημα και την χώρα που αντιπροσώπευε.
Τη στιγμή που όλα τα 'σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά...
Ρίγος...
Επτά χρόνια πριν, κάποιος φίλος μου και βασικός αναγνώστης του μπλοκ, αρνούνταν πεισματικά να ενδώσει στην πίεση να μπει στην κνε κι έπαιζε φουλ άμυνα. Η καλύτερη άμυνα βέβαια ήταν να στείλει τη μπάλα στην εξέδρα κάνοντας χαβαλέ. Έτσι, μεταξύ άλλων μου έλεγε ότι θα έδινε βιογραφικό όταν το κόμμα αποκαθιστούσε τον ζαχαριάδη.
Έκτοτε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι (αν και ο φίλος μου παραμένει ασόβαρος και... ανοργάνωτος). Αυτός έχει ξεχάσει την αστεία δικαιολογία του κι εγώ πλέον δε μπορώ να τον βάλω πουθενά, ακόμα κι αν ήθελα.
Αλλά απάντηση σε αυτό που μου έλεγε ούτε και σήμερα μπορώ να δώσω υπεύθυνα.
Αποκατέστησε το κόμμα τον νίκο ζαχαριάδη;
Έλα ντε. Ιδού η απορία...
Για το τυπικό της υπόθεσης έχω ακούσει γνώμες που διίστανται.
Η κυρίαρχη άποψη είναι ότι η αποκατάσταση αυτή δεν έγινε ποτέ. Και η μειοψηφούσα λέει ότι η παρουσία της ηγεσίας του κόμματος στην κηδεία του ζαχαριάδη λειτούργησε τρόπον τινά εν είδει αποκατάστασής του.
Το πιο εκπληκτικό είναι ότι τυπικά η μία εκδοχή δεν αποκλείει την άλλη...
Ακόμα όμως κι αν ισχύει η δεύτερη εκδοχή... Αρκεί αυτό;
Αρκεί μια τέτοιου είδους αποκατάσταση σε έναν ηγέτη που σφράγισε με την παρουσία του -ακόμα και με την απουσία του- τη σημαντικότερη περίοδο του κόμματος;
Η απάντηση προφανώς είναι όχι.
Συν τοις άλλοις τέτοιες μετά θάνατον αποκαταστάσεις έχουν λιγότερη αξία, κινούμενες ελαφρώς και στη λογική του "ο νεκρός δεδικαίωται".
Υπάρχουν όμως και ελαφρυντικά. Ας δούμε πρόχειρα τρία από αυτά.
-όσο πιο μεγάλος είναι ένας ηγέτης τόσο πιο αθόρυβα γίνεται η αποκατάστασή του. Άγραφος νόμος για σοβιετικούς και σοβιετόφιλους.
-για τους συγγενείς και τους φανατικούς οπαδούς του ζαχαριάδη -και του όποιου ζαχαριάδη- καμιά αποκατάσταση δεν θα ήταν αρκετή. Όχι όσο γίνεται κριτικά, αντί με τον ν.ζ. -νεκραναστηθέντα- καβάλα στ' άλογο.
Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου οι συγγενείς έχουν μάλλον δίκιο να διαμαρτύρονται (πχ περίπτωση πλουμπίδη, που έγινε με απόφαση του ΠΓ του υπό παρανομία κόμματος, χωρίς την απαιτούμενη δημοσιότητα).
-πιο σημαντική από το τυπικό κομμάτι είναι η ουσιαστική αποκατάσταση.
Αυτό εν μέρει είναι ζήτημα πολιτικής ερμηνείας αν έχει γίνει ή όχι. Αντικειμενικά όμως και ο στάλιν και ο ζαχαριάδης χαίρουν σήμερα γενικότερης εκτίμησης στις τάξεις του κόμματος από το σύνολο των μελών του.
Και μόνο τα αναρχικά συνθήματα για σκοτάδι κτλ αρκούν να ατσαλώσουν κνίτικες συνειδήσεις απ' την ανάποδη.
Κλείνω το σημείωμα με τρία ακόμη σημεία πάνω στο ζήτημα.
-η αποκατάσταση του πλουμπίδη έγινε στα πλαίσια της αποζαχαριαδοποίησης, της ελληνικής εκδοχής της αποσταλινοποίησης (σ.σ: ωραία γλώσσα τα ελληνικά).
Δε σημαίνει ότι ήταν λάθος. Ουσιαστικά όμως αναγνωρίζει ευθύνες του ζαχαριάδη για το θέμα αυτό.
Από αυτή την άποψη το να αποκατασταθεί σήμερα ο ζαχαριάδης θα ήταν κάπως αντιφατικό. Κατά τη γνώμη μου όμως αναγκαίο.
-οι αποκαταστάσεις και οι επανατοποθετήσεις για παλιότερα ιστορικά ζητήματα είναι μεγάλο ζήτημα.
Κι εγώ θέλω πχ να αποκατασταθεί ο κώστας κάππος και να επανατοποθετηθεί το κόμμα για τα γεγονότα του 89. Πώς και με ποια αφορμή όμως θα ανακινηθεί ένα τέτοιο ζήτημα;
Θέλω να πιστεύω πάντως πως δεν θα χρειαστεί να περιμένουμε τον τρίτο τόμο του δοκιμίου ιστορίας του κκε για να γίνει αυτό.
-τι ακριβώς σημαίνει τελικά αποκατάσταση;
Ποιος είναι ο ακριβής ορισμός της;
Μια δήλωση της γγ; Μια απόφαση της κε; Του συνεδρίου; Κομματική εκδήλωση τιμής προς το πρόσωπο του αποκατασταθέντα; Συγγραφή κάποιου βιβλίου; Ή τίποτα από όλα αυτά, μιας και η ουσιαστική αποκατάσταση κρίνεται στο παρόν και στην πολιτική που ακολουθείται;
Όποιος γνωρίζει τι ακριβώς σημαίνει αποκατάσταση, ή έχει ζήσει μία κι έχει σχετική εμπειρία ας το κοινοποιήσει και στους υπόλοιπους.
Και άπαξ συμφωνήσουμε περί τίνος ακριβώς πρόκειται, μετά αποκαθιστάμε όποιον θέλετε...
Αν οι πληροφορίες είναι σωστές, το γεγονός είναι συγκλονιστικό. Γιατί αν αφαιρέσουμε 17 χρόνια φτάνουμε στο έτος 1991. Όπου κανονικά ταιριάζει το αντώνυμο του σωτήριος, κι όποιος έχει κάποια ιδέα σχετικά ας τη συνεισφέρει.
Οκτώβρης 91.
Είμαστε δυο μόλις μήνες πριν τον επιθανάτιο βρόγχο της εσσδ, την τυπική ληξιαρχική πράξη θανάτου της.
Χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα. Όπου μάνα η μαμά πατρίδα σοβιετική ένωση που χάνουμε για πάντα και παιδιά τα ορφανά της που φεύγουν μαζικά από το κόμμα. Άλλοι στον συν κι άλλοι στο σπίτι τους.
Η ιστορία φτάνει σε τέλμα που πολλοί αστοί βιάστηκαν να βαφτίσουν τέλος της. Δεν τελειώνει βέβαια. Αλλά η εξέλιξή της μοιάζει να σταμάτησε στα τέλη του 80. Κι εμείς ακόμα ψάχνουμε τον πάτο στο πισωγύρισμα.
Οι πολιτικοί ηγέτες κοιμούνται κομμουνιστές και ξυπνάνε θιασώτες της αγοράς και της δημοκρατίας της.
Τα ΚΚ χάνουν τον μπούσουλα, απαρνούνται κονίσματα και σύμβολα, μεταλλάσσονται. Το κκε δείχνει χαρακτήρα και κρατάει. Τη στιγμή που οι άλλοι μεταλλάσσονται σε σοσιαλδημοκράτες νέας κοπής, η δική του μετάλλαξη βγάζει και λίγο ναρ.
Μες στον κακό χαμό, το κριτήριο των μαζών για άλλη μια φορά είναι αλάνθαστο. Δυο μήνες πριν πέσει η αυλαία, ξέρουν ήδη τον δολοφόνο. Τέσσερα χρόνια πριν βγάλει το κόμμα τα πρώτα συμπεράσματα, έχουν βγάλει ήδη τα δικά τους. Κι αποκαθιστούν άτυπα τον σύντροφο από ατσάλι πριν από οποιαδήποτε κομματική συνδιάσκεψη.
Και όχι απλά κι αόριστα τον σύντροφο με το μουστάκι, αλλά το σύστημα και την χώρα που αντιπροσώπευε.
Τη στιγμή που όλα τα 'σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά...
Ρίγος...
Επτά χρόνια πριν, κάποιος φίλος μου και βασικός αναγνώστης του μπλοκ, αρνούνταν πεισματικά να ενδώσει στην πίεση να μπει στην κνε κι έπαιζε φουλ άμυνα. Η καλύτερη άμυνα βέβαια ήταν να στείλει τη μπάλα στην εξέδρα κάνοντας χαβαλέ. Έτσι, μεταξύ άλλων μου έλεγε ότι θα έδινε βιογραφικό όταν το κόμμα αποκαθιστούσε τον ζαχαριάδη.
Έκτοτε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι (αν και ο φίλος μου παραμένει ασόβαρος και... ανοργάνωτος). Αυτός έχει ξεχάσει την αστεία δικαιολογία του κι εγώ πλέον δε μπορώ να τον βάλω πουθενά, ακόμα κι αν ήθελα.
Αλλά απάντηση σε αυτό που μου έλεγε ούτε και σήμερα μπορώ να δώσω υπεύθυνα.
Αποκατέστησε το κόμμα τον νίκο ζαχαριάδη;
Έλα ντε. Ιδού η απορία...
Για το τυπικό της υπόθεσης έχω ακούσει γνώμες που διίστανται.
Η κυρίαρχη άποψη είναι ότι η αποκατάσταση αυτή δεν έγινε ποτέ. Και η μειοψηφούσα λέει ότι η παρουσία της ηγεσίας του κόμματος στην κηδεία του ζαχαριάδη λειτούργησε τρόπον τινά εν είδει αποκατάστασής του.
Το πιο εκπληκτικό είναι ότι τυπικά η μία εκδοχή δεν αποκλείει την άλλη...
Ακόμα όμως κι αν ισχύει η δεύτερη εκδοχή... Αρκεί αυτό;
Αρκεί μια τέτοιου είδους αποκατάσταση σε έναν ηγέτη που σφράγισε με την παρουσία του -ακόμα και με την απουσία του- τη σημαντικότερη περίοδο του κόμματος;
Η απάντηση προφανώς είναι όχι.
Συν τοις άλλοις τέτοιες μετά θάνατον αποκαταστάσεις έχουν λιγότερη αξία, κινούμενες ελαφρώς και στη λογική του "ο νεκρός δεδικαίωται".
Υπάρχουν όμως και ελαφρυντικά. Ας δούμε πρόχειρα τρία από αυτά.
-όσο πιο μεγάλος είναι ένας ηγέτης τόσο πιο αθόρυβα γίνεται η αποκατάστασή του. Άγραφος νόμος για σοβιετικούς και σοβιετόφιλους.
-για τους συγγενείς και τους φανατικούς οπαδούς του ζαχαριάδη -και του όποιου ζαχαριάδη- καμιά αποκατάσταση δεν θα ήταν αρκετή. Όχι όσο γίνεται κριτικά, αντί με τον ν.ζ. -νεκραναστηθέντα- καβάλα στ' άλογο.
Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου οι συγγενείς έχουν μάλλον δίκιο να διαμαρτύρονται (πχ περίπτωση πλουμπίδη, που έγινε με απόφαση του ΠΓ του υπό παρανομία κόμματος, χωρίς την απαιτούμενη δημοσιότητα).
-πιο σημαντική από το τυπικό κομμάτι είναι η ουσιαστική αποκατάσταση.
Αυτό εν μέρει είναι ζήτημα πολιτικής ερμηνείας αν έχει γίνει ή όχι. Αντικειμενικά όμως και ο στάλιν και ο ζαχαριάδης χαίρουν σήμερα γενικότερης εκτίμησης στις τάξεις του κόμματος από το σύνολο των μελών του.
Και μόνο τα αναρχικά συνθήματα για σκοτάδι κτλ αρκούν να ατσαλώσουν κνίτικες συνειδήσεις απ' την ανάποδη.
Κλείνω το σημείωμα με τρία ακόμη σημεία πάνω στο ζήτημα.
-η αποκατάσταση του πλουμπίδη έγινε στα πλαίσια της αποζαχαριαδοποίησης, της ελληνικής εκδοχής της αποσταλινοποίησης (σ.σ: ωραία γλώσσα τα ελληνικά).
Δε σημαίνει ότι ήταν λάθος. Ουσιαστικά όμως αναγνωρίζει ευθύνες του ζαχαριάδη για το θέμα αυτό.
Από αυτή την άποψη το να αποκατασταθεί σήμερα ο ζαχαριάδης θα ήταν κάπως αντιφατικό. Κατά τη γνώμη μου όμως αναγκαίο.
-οι αποκαταστάσεις και οι επανατοποθετήσεις για παλιότερα ιστορικά ζητήματα είναι μεγάλο ζήτημα.
Κι εγώ θέλω πχ να αποκατασταθεί ο κώστας κάππος και να επανατοποθετηθεί το κόμμα για τα γεγονότα του 89. Πώς και με ποια αφορμή όμως θα ανακινηθεί ένα τέτοιο ζήτημα;
Θέλω να πιστεύω πάντως πως δεν θα χρειαστεί να περιμένουμε τον τρίτο τόμο του δοκιμίου ιστορίας του κκε για να γίνει αυτό.
-τι ακριβώς σημαίνει τελικά αποκατάσταση;
Ποιος είναι ο ακριβής ορισμός της;
Μια δήλωση της γγ; Μια απόφαση της κε; Του συνεδρίου; Κομματική εκδήλωση τιμής προς το πρόσωπο του αποκατασταθέντα; Συγγραφή κάποιου βιβλίου; Ή τίποτα από όλα αυτά, μιας και η ουσιαστική αποκατάσταση κρίνεται στο παρόν και στην πολιτική που ακολουθείται;
Όποιος γνωρίζει τι ακριβώς σημαίνει αποκατάσταση, ή έχει ζήσει μία κι έχει σχετική εμπειρία ας το κοινοποιήσει και στους υπόλοιπους.
Και άπαξ συμφωνήσουμε περί τίνος ακριβώς πρόκειται, μετά αποκαθιστάμε όποιον θέλετε...
Τετάρτη 29 Οκτωβρίου 2008
Προβληματισμοί πάνω στο δημόσιο διάλογο
Είναι άραγε ο δημόσιος ανοιχτός διάλογος συμβατός με την αρχή του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού; Ή μήπως συνιστά κατάφωρη παραβίαση των αρχών του και της λειτουργίας του;
Ιδού η απορία.
Επιχειρώντας να συμβάλω σε μια απόπειρα απάντησης παραθέτω συνοπτικά (λέμε τώρα) τα εξής:
Ένα από τα βασικά θεωρητικά έργα του λένιν για το κόμμα νέου τύπου και τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει είναι το ένα βήμα μπρος, δύο βήματα πίσω.
Το βιβλίο φέρει τον υπότιτλο η κρίση μέσα στο κόμμα μας και αναφέρεται στο 2ο συνέδριο του ΣΔΕΚΡ που είχε προηγηθεί ένα χρόνο πριν (1903) και κατά το οποίο ουσιαστικά άρχισε η περίφημη διάσπαση ανάμεσα στους μπολσεβίκους και τους μενσεβίκους.
Αν το δούμε σχολαστικά το θέμα, ο λένιν αναφέρεται δημόσια σε ένα εσωοργανωτικό ζήτημα βγάζοντας παραέξω θέσεις και στοιχεία που αφορούν την κρίση του κόμματος και εσωκομματικές διαδικασίες.
Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι ο λένιν επιλέγει να πραγματευτεί το θέμα των οργανωτικών αρχών του κόμματος νέου τύπου και του καταστατικού του, όχι σε κάποια κλειστή κομματική διαδικασία, αλλά με μια μπροσούρα που θα φτάσει σε κάθε συνειδητοποιημένο προλετάριο και θα του ξεκαθαρίσει αρκετά ζητήματα.
Το γεγονός ότι αυτά τα στοιχεία θα μπορούσαν -από τη στιγμή που δημοσιοποιούνται- να αξιοποιηθούν από τον ταξικό εχθρό δε φαίνεται να τον απασχόλησε στην παρούσα φάση.
Φυσικά όλα αυτά πρέπει να λαμβάνονται υπ' όψιν τηρουμένων των αναλογιών και βάση των αντικειμενικών συνθηκών της εποχής (πχ καθεστώς παρανομίας για τους μπολσεβίκους). Παρόλα αυτά έχουν αρκετά πράγματα να μας διδάξουν και για το σήμερα.
Δημόσια κριτική πάνω σε αυτό το ζήτημα είχε ασκήσει και η ρόζα λούξεμπουργκ σε άρθρο της για τα οργανωτικά ζητήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας το οποίο μάλιστα δημοσιεύτηκε πρώτα στη ρωσική ίσκρα. Στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις κοροντζή με τίτλο σοσιαλισμός και δημοκρατία και πρόλογο του -αναθεωρητικής απόχρωσης- άλκη ρήγου.
Η κριτική αυτή αφορούσε και τον λένιν και το "λενινιστικό μοντέλο" κόμματος νέου τύπου. Ξεχωρίζει -εν είδει τσιτάτου- η φράση της:
Τα σφάλματα ενός αληθινά επαναστατικού κινήματος είναι ιστορικά απείρως γονιμότερα από το αλάθητο της καλύτερης κεντρικής επιτροπής.
Οι διαφωνίες της λούξεμπουργκ ερμηνεύονται εν μέρει βάση του γενικότερου πνεύματος φιλελευθερισμού (όχι αστικού) που αναμφίβολα την χαρακτήριζε κι εν μέρει βάση των διαφορετικών αντικειμενικών συνθηκών που επικρατούσαν στη γερμανία (του νόμιμου και ισχυρότατου σοσιαλδημοκρατικού κόμματος) και στην αυταρχική τσαρική ρωσία, οι οποίες και υπαγόρευαν διαφορετική τακτική και κομματική δομή.
Εγώ κλίνω σαφώς προς τη δεύτερη εξήγηση. Η πρώτη όμως ίσως να είναι κι ο λόγος για τον οποίο έχω αδυναμία στη ρόζα.
Είναι μάλλον περιττό να επισημάνω ότι οι σημερινές αντικειμενικές συνθήκες έχουν πολύ περισσότερα κοινά χαρακτηριστικά με αυτές της τότε γερμανίας παρά με την τσαρική ρωσία.
Σε κάθε περίπτωση όμως το πράγμα σηκώνει μεγάλη συζήτηση.
Όπως μεγάλη συζήτηση μπορεί να γίνει και για μια άλλη θέση που διατυπώνει ο λένιν στο ίδιο έργο για τη σχέση των προλετάριων και των διανοούμενων με την πειθαρχία:
"η πειθαρχία και η οργάνωση, που τόσο δύσκολα τις δέχεται ο αστός διανοοούμενος, τις αφομοιώνει πολύ εύκολα το προλεταριάτο, ακριβώς χάρη στο σχολείο του εργοστασίου" στο οποίο ο λένιν πέρα από τον εκμεταλλευτικό χαρακτήρα και την πειθαρχία που βασίζεται στο φόβο της πείνας διακρίνει και μια άλλη πλευρά, αυτή της πειθαρχίας που στηρίζεται στην από κοινού εργασία και σε μια ανώτερη μορφή οργάνωσης.
Προσωπικά δεν είμαι σίγουρος ότι τα δύο αυτά είδη μπορούν να νοηθούν διακριτά, ξέχωρα το ένα από το άλλο. Ακόμα κι έτσι όμως, πιστεύω ότι το πρώτο στοιχείο υπερτερεί σαφώς του δεύτερου.
Αντί περαιτέρω σχολίων θα παραθέσω δυο πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις του γ. ρούση σχετικά, από το βιβλίο του σύγχρονη επαναστατική διανόηση:
-"εδώ ο λένιν ανακαλύπτει την κρυφή γοητεία που του ασκούσε η ταϋλοριανή αποτελεσματικότητα, η καπιταλιστική ορθολογικότητα ως προς την οργάνωση της εργασίας, την οποία ως γνωστό θα χρησιμοποιήσει και αργότερα κατά την οικοδόμηση του σοσιαλισμού..."
-"μήπως ο λένιν επιχαίρει για τη μετάθεση της εργοστασιακής πειθαρχίας από τους εργάτες στο κόμμα, όχι βεβαίως επειδή αυτή έχει επαναστατικά χαρακτηριστικά, αλλά διότι μέσω αυτής πέραν των άλλων μπορεί να ενισχυθεί η επαναστατική ιδεολογική ηγεμόνευση μέσα στο κόμμα;"
Κλείνω το παρόν σημείωμα (αλλά όχι το θέμα) με την περίφημη οδηγία του λένιν προς τους σοβιετικούς διπλωμάτες να (ακυρώσουν αλλά και) να φέρουν στη δημοσιότητα όλες τις μυστικές διπλωματικές συμφωνίες του τσαρικού καθεστώτος, για να υπάρχει διαφάνεια και να είναι ενήμεροι οι λαοί της σοβιετικής ρωσίας και της ευρώπης γενικότερα.
Επειδή αυτή η λενινική ντιρεκτίβα (sic) είχε, φαντάζομαι, ευρύτερο χρονικό ορίζοντα, αναρωτιέμαι τι να απέγινε στη συνέχεια και για ποιο λόγο την έφαγε η "μαρμάγκα της γραφειοκρατίας".
Ποιο είναι άραγε το σκεπτικό που την αναίρεσε;
Πώς διανύθηκε η -κατηφορική- διαδρομή από αυτή την οδηγία μέχρι τις συμφωνίες της τριανδρίας στο πότσνταμ και τη γιάλτα;
Πρόθεσή μου βέβαια δεν είναι να αναπαράγω τη γνωστή αστική προπαγάνδα από τα απομνημονεύματα του τσόρτσιλ με τα χαρτάκια για τις σφαίρες επιρροής που άλλαζαν χέρια σαν χαρτάκια της πανίνι.
Πόσο κόσμο όμως θα έπειθε ο τσώρτσιλ αν οι σοβιετικοί είχαν δημοσιοποιήσει τα ντοκουμέντα και τις συμφωνίες της γιάλτας με βάση την αρχή της διαφάνειας;
Αν οι σοβιετικοί ξεσκέπαζαν με μια τέτοια κίνηση την αστική προπαγάνδα, πόσο κόσμο θα μπορούσε να επηρεάσει αυτή;
Η περεστρόικα έκανε τελικά πολύ μεγαλύτερη ζημιά από όσο αρχικά φάνηκε.
Γιατί με την γκλάσνοστ που αφορούσε βασικά τη διαπόμπευση των ιδεολογικών της αντιπάλων και το μηδενισμό της "σταλινικής" περιόδου, αλλά και με την ψευδεπίγραφη "επιστροφή της στον λένιν", δυσφήμησε και ξεφτίλισε την έννοια της διαφάνειας.
Το στοίχημα δεν είναι μόνο να απορρίψουμε τον γκορμπατσόφ, αλλά νη μην πετάξουμε μαζί με τα νερά και το μωρό.
Γιατί το έλλειμμα -σοβιετικής- δημοκρατίας και διαφάνειας ήταν υπαρκτό πρόβλημα. Κι ήταν αυτό ακριβώς που δημιούργησε το έδαφος για την καθολική επικράτηση και αποδοχή του γκόρμπι.
Και του κάθε γκόρμπι...
Ιδού η απορία.
Επιχειρώντας να συμβάλω σε μια απόπειρα απάντησης παραθέτω συνοπτικά (λέμε τώρα) τα εξής:
Ένα από τα βασικά θεωρητικά έργα του λένιν για το κόμμα νέου τύπου και τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει είναι το ένα βήμα μπρος, δύο βήματα πίσω.
Το βιβλίο φέρει τον υπότιτλο η κρίση μέσα στο κόμμα μας και αναφέρεται στο 2ο συνέδριο του ΣΔΕΚΡ που είχε προηγηθεί ένα χρόνο πριν (1903) και κατά το οποίο ουσιαστικά άρχισε η περίφημη διάσπαση ανάμεσα στους μπολσεβίκους και τους μενσεβίκους.
Αν το δούμε σχολαστικά το θέμα, ο λένιν αναφέρεται δημόσια σε ένα εσωοργανωτικό ζήτημα βγάζοντας παραέξω θέσεις και στοιχεία που αφορούν την κρίση του κόμματος και εσωκομματικές διαδικασίες.
Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι ο λένιν επιλέγει να πραγματευτεί το θέμα των οργανωτικών αρχών του κόμματος νέου τύπου και του καταστατικού του, όχι σε κάποια κλειστή κομματική διαδικασία, αλλά με μια μπροσούρα που θα φτάσει σε κάθε συνειδητοποιημένο προλετάριο και θα του ξεκαθαρίσει αρκετά ζητήματα.
Το γεγονός ότι αυτά τα στοιχεία θα μπορούσαν -από τη στιγμή που δημοσιοποιούνται- να αξιοποιηθούν από τον ταξικό εχθρό δε φαίνεται να τον απασχόλησε στην παρούσα φάση.
Φυσικά όλα αυτά πρέπει να λαμβάνονται υπ' όψιν τηρουμένων των αναλογιών και βάση των αντικειμενικών συνθηκών της εποχής (πχ καθεστώς παρανομίας για τους μπολσεβίκους). Παρόλα αυτά έχουν αρκετά πράγματα να μας διδάξουν και για το σήμερα.
Δημόσια κριτική πάνω σε αυτό το ζήτημα είχε ασκήσει και η ρόζα λούξεμπουργκ σε άρθρο της για τα οργανωτικά ζητήματα της ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας το οποίο μάλιστα δημοσιεύτηκε πρώτα στη ρωσική ίσκρα. Στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις κοροντζή με τίτλο σοσιαλισμός και δημοκρατία και πρόλογο του -αναθεωρητικής απόχρωσης- άλκη ρήγου.
Η κριτική αυτή αφορούσε και τον λένιν και το "λενινιστικό μοντέλο" κόμματος νέου τύπου. Ξεχωρίζει -εν είδει τσιτάτου- η φράση της:
Τα σφάλματα ενός αληθινά επαναστατικού κινήματος είναι ιστορικά απείρως γονιμότερα από το αλάθητο της καλύτερης κεντρικής επιτροπής.
Οι διαφωνίες της λούξεμπουργκ ερμηνεύονται εν μέρει βάση του γενικότερου πνεύματος φιλελευθερισμού (όχι αστικού) που αναμφίβολα την χαρακτήριζε κι εν μέρει βάση των διαφορετικών αντικειμενικών συνθηκών που επικρατούσαν στη γερμανία (του νόμιμου και ισχυρότατου σοσιαλδημοκρατικού κόμματος) και στην αυταρχική τσαρική ρωσία, οι οποίες και υπαγόρευαν διαφορετική τακτική και κομματική δομή.
Εγώ κλίνω σαφώς προς τη δεύτερη εξήγηση. Η πρώτη όμως ίσως να είναι κι ο λόγος για τον οποίο έχω αδυναμία στη ρόζα.
Είναι μάλλον περιττό να επισημάνω ότι οι σημερινές αντικειμενικές συνθήκες έχουν πολύ περισσότερα κοινά χαρακτηριστικά με αυτές της τότε γερμανίας παρά με την τσαρική ρωσία.
Σε κάθε περίπτωση όμως το πράγμα σηκώνει μεγάλη συζήτηση.
Όπως μεγάλη συζήτηση μπορεί να γίνει και για μια άλλη θέση που διατυπώνει ο λένιν στο ίδιο έργο για τη σχέση των προλετάριων και των διανοούμενων με την πειθαρχία:
"η πειθαρχία και η οργάνωση, που τόσο δύσκολα τις δέχεται ο αστός διανοοούμενος, τις αφομοιώνει πολύ εύκολα το προλεταριάτο, ακριβώς χάρη στο σχολείο του εργοστασίου" στο οποίο ο λένιν πέρα από τον εκμεταλλευτικό χαρακτήρα και την πειθαρχία που βασίζεται στο φόβο της πείνας διακρίνει και μια άλλη πλευρά, αυτή της πειθαρχίας που στηρίζεται στην από κοινού εργασία και σε μια ανώτερη μορφή οργάνωσης.
Προσωπικά δεν είμαι σίγουρος ότι τα δύο αυτά είδη μπορούν να νοηθούν διακριτά, ξέχωρα το ένα από το άλλο. Ακόμα κι έτσι όμως, πιστεύω ότι το πρώτο στοιχείο υπερτερεί σαφώς του δεύτερου.
Αντί περαιτέρω σχολίων θα παραθέσω δυο πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις του γ. ρούση σχετικά, από το βιβλίο του σύγχρονη επαναστατική διανόηση:
-"εδώ ο λένιν ανακαλύπτει την κρυφή γοητεία που του ασκούσε η ταϋλοριανή αποτελεσματικότητα, η καπιταλιστική ορθολογικότητα ως προς την οργάνωση της εργασίας, την οποία ως γνωστό θα χρησιμοποιήσει και αργότερα κατά την οικοδόμηση του σοσιαλισμού..."
-"μήπως ο λένιν επιχαίρει για τη μετάθεση της εργοστασιακής πειθαρχίας από τους εργάτες στο κόμμα, όχι βεβαίως επειδή αυτή έχει επαναστατικά χαρακτηριστικά, αλλά διότι μέσω αυτής πέραν των άλλων μπορεί να ενισχυθεί η επαναστατική ιδεολογική ηγεμόνευση μέσα στο κόμμα;"
Κλείνω το παρόν σημείωμα (αλλά όχι το θέμα) με την περίφημη οδηγία του λένιν προς τους σοβιετικούς διπλωμάτες να (ακυρώσουν αλλά και) να φέρουν στη δημοσιότητα όλες τις μυστικές διπλωματικές συμφωνίες του τσαρικού καθεστώτος, για να υπάρχει διαφάνεια και να είναι ενήμεροι οι λαοί της σοβιετικής ρωσίας και της ευρώπης γενικότερα.
Επειδή αυτή η λενινική ντιρεκτίβα (sic) είχε, φαντάζομαι, ευρύτερο χρονικό ορίζοντα, αναρωτιέμαι τι να απέγινε στη συνέχεια και για ποιο λόγο την έφαγε η "μαρμάγκα της γραφειοκρατίας".
Ποιο είναι άραγε το σκεπτικό που την αναίρεσε;
Πώς διανύθηκε η -κατηφορική- διαδρομή από αυτή την οδηγία μέχρι τις συμφωνίες της τριανδρίας στο πότσνταμ και τη γιάλτα;
Πρόθεσή μου βέβαια δεν είναι να αναπαράγω τη γνωστή αστική προπαγάνδα από τα απομνημονεύματα του τσόρτσιλ με τα χαρτάκια για τις σφαίρες επιρροής που άλλαζαν χέρια σαν χαρτάκια της πανίνι.
Πόσο κόσμο όμως θα έπειθε ο τσώρτσιλ αν οι σοβιετικοί είχαν δημοσιοποιήσει τα ντοκουμέντα και τις συμφωνίες της γιάλτας με βάση την αρχή της διαφάνειας;
Αν οι σοβιετικοί ξεσκέπαζαν με μια τέτοια κίνηση την αστική προπαγάνδα, πόσο κόσμο θα μπορούσε να επηρεάσει αυτή;
Η περεστρόικα έκανε τελικά πολύ μεγαλύτερη ζημιά από όσο αρχικά φάνηκε.
Γιατί με την γκλάσνοστ που αφορούσε βασικά τη διαπόμπευση των ιδεολογικών της αντιπάλων και το μηδενισμό της "σταλινικής" περιόδου, αλλά και με την ψευδεπίγραφη "επιστροφή της στον λένιν", δυσφήμησε και ξεφτίλισε την έννοια της διαφάνειας.
Το στοίχημα δεν είναι μόνο να απορρίψουμε τον γκορμπατσόφ, αλλά νη μην πετάξουμε μαζί με τα νερά και το μωρό.
Γιατί το έλλειμμα -σοβιετικής- δημοκρατίας και διαφάνειας ήταν υπαρκτό πρόβλημα. Κι ήταν αυτό ακριβώς που δημιούργησε το έδαφος για την καθολική επικράτηση και αποδοχή του γκόρμπι.
Και του κάθε γκόρμπι...
Ενημέρωση
Θεωρώ σκόπιμο και έντιμο, για την οργάνωση πρώτα απ' όλα και κατά δεύτερο λόγο και για τους αναγνώστες, να ενημερώσω ότι δεν αποτελώ πλέον οργανωμένο μέλος.
Διατηρώ παρόλα αυτά την ιδιότητα του οπαδού, και του κριτικού υποστηρικτή του κόμματος. Με αυτή την έννοια -και με καμία άλλη- διατηρώ και το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο, όταν αναφέρομαι σε επιλογές, ή πρακτικές του.
Κατά την προσωπική μου αντίληψη στην ίδια πλευρά εξακολουθούμε να είμαστε, κομμουνιστές παραμένουμε και ο καθένας παλεύει από το δικό του μετερίζι (που είναι το ίδιο κατά βάθος) με όποιον τρόπο μπορεί.
Το μπλοκ θα συνεχίσει κανονικά τη λειτουργία του.
Υγ: το μόνο σχόλιο που θα επιτρέψω σχετικά στον εαυτό μου, είναι μια φράση που είπε κάποιος στα χρόνια της γαλλικής επανάστασης λίγο πριν οδηγηθεί στη γκιλοτίνα:
"κρίμα, θα ήθελα πολύ να δω τη συνέχεια..."
Διατηρώ παρόλα αυτά την ιδιότητα του οπαδού, και του κριτικού υποστηρικτή του κόμματος. Με αυτή την έννοια -και με καμία άλλη- διατηρώ και το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο, όταν αναφέρομαι σε επιλογές, ή πρακτικές του.
Κατά την προσωπική μου αντίληψη στην ίδια πλευρά εξακολουθούμε να είμαστε, κομμουνιστές παραμένουμε και ο καθένας παλεύει από το δικό του μετερίζι (που είναι το ίδιο κατά βάθος) με όποιον τρόπο μπορεί.
Το μπλοκ θα συνεχίσει κανονικά τη λειτουργία του.
Υγ: το μόνο σχόλιο που θα επιτρέψω σχετικά στον εαυτό μου, είναι μια φράση που είπε κάποιος στα χρόνια της γαλλικής επανάστασης λίγο πριν οδηγηθεί στη γκιλοτίνα:
"κρίμα, θα ήθελα πολύ να δω τη συνέχεια..."
Τρίτη 28 Οκτωβρίου 2008
Αντίλογος
Αν λοιπόν το ποδόσφαιρο είναι θρησκεία, κι αν δεχόμαστε (βασικά συνηθίσαμε) τους θρησκόληπτους, γιατί τα βάζουμε με τους οπαδούς και τους χούλιγκαν;
Γιατί απορούμε που ο κόσμος αφιονίζεται με τη μπάλα, ενώ άλλους αφιονισμένους τους αφήνουμε στο απυρόβλητο;
Μην απορείτε που ο κόσμος φανατίζεται με τις ομάδες.
Εχει ανάγκη μια ιδέα για να πιστέψει, τη στιγμή που τα ιδανικά γύρω του καταρρέουν.
Ψάχνει ένα νόημα ζωής. Το νόημα που λείπει απ' τη δική του και δε μπορεί να βρει πουθενά.
Έχει ανάγκη να πιστέψει σε κάτι που δε θα τον προδώσει. Τη στιγμή που νιώθει ότι όλοι γύρω του τον προδίδουν και δε μπορεί να τους εμπιστευτεί. Ούτε καν τον εαυτό του.
Θέλει να νιώσει την χαρά, που του κλέβουν σε όλα τα άλλα.
Να ζήσει κάποιες νίκες -ψεύτικες έστω-, για να πάρει ρεβάνς για τις καθημερινές του ήττες.
Να πατήσει στο συναίσθημα, για να ξεφύγει. Να βιώσει κάποιο θαύμα, μια υπέρβαση της πραγματικότητας. Αυτό που ενίοτε του προσφέρει σαν ψευδαίσθηση η ομάδα του.
Φυγή από την πραγματικότητα.
Αυτή είναι στην ουσία η βάση κάθε θρησκείας. Ένα σπίτι για όσους έχασαν κάθε ελπίδα κι έμειναν άστεγοι από ιδανικά. Μια γυάλα προστασίας από τον έξω κόσμο που σκοτώνει τα όνειρα για το μέλλον. Εξαιρετικά εύθραυστη, όπως κάθε γυάλα άλλωστε. Ο κόσμος όμως εθελοτυφλεί, γιατί έχει ανάγκη τις αυταπάτες του για να μη σαλτάρει (κι αρχίσει να φωνάζει: πού είναι η γυάλα-οέο).
Ποιος δεν το κάνει αυτό σήμερα;
Ο πραγματικά άθρησκος τον πρώτο λίθο βαλέτω...
Ο καθένας βρίσκει το δικό του όπιο: τζόγος, ποτά, φαΐ, τι-βί, ταξίδια, ίντερνετ...
Η ηρωίνη σκοτώνει αυτή είναι η διαφορά.
Ο καθένας ψάχνει -συνειδητά ή μη- το δικό του μέσο να ξεφύγει. Να εκτονωθεί, να διονυσιαστεί σαν οπαδός. Για να ζήσει λίγο έντονα και να ξεγελάσει τον εαυτό του ότι ζει πραγματικά.
Εκτονώνομαι άρα υπάρχω, είναι η κυριάρχη νοοτροπία σήμερα.
Αν η θρησκεία είναι το όπιο του λαού, το όπιο αυτό πατάει σε πραγματικές ανάγκες.
Η θρησκεία δεν γεννήθηκε όταν ο απατεώνας συνάντησε τον αφελή, όπως λέει ο ντιντερό. Η σκέψη αυτή ήταν ίσως πρωτοποριακή για την εποχή της, αλλά στην ουσία της είναι αστική. Είναι διαφωτισμός όχι μαρξισμός.
Στην καλύτερη περίπτωση αναρχία. Άρα ο αστικός χαρακτήρας παραμένει.
Η θρησκεία δεν είναι όπιο για το λαό. Είναι όπιο του λαού, ένα παυσίπονο που ως ένα βαθμό το φτιάχνει ο ίδιος, γιατί το έχει ανάγκη.
Άλλο αν μετά το παίρνουν οι επιτήδειοι, το διαμορφώνουν και το εκμεταλλεύονται.
Στην τελική ο οπαδισμός είναι και μια έκφραση συλλογικότητας, η ανάγκη του ανθρώπου να επιβεβαιώσει ότι είναι κοινωνικό ον.
Θα πει κάποιος ότι τέτοιες μορφές κοινωνικοποίησης είναι έως και λούμπεν, στρεβλώνουν την ανάγκη για ζωή, το πραγματικό της περιεχόμενό.
Σύμφωνοι. Αλλά ποιος ευθύνεται για αυτό;
Ποιος φταίει που η νεολαία σήμερα διοχετεύει τα θέλω της και τις ορμές της σε πλάνες ακίνδυνες για το σύστημα;
Δεν είναι αυτό άραγε η μεγαλύτερη απόδειξη της δικής μας αποτυχίας να πείσουμε τον κόσμο, να του δείξουμε την προοπτική και τη διέξοδο;
Επίλογος:
Ένα οπαδικό σύνθημα πρόσφατης εσοδείας λέει:
(...) δεν έχω σπίτι, δεν έχω δουλειά
δεν έχω γκόμενα, δεν έχω λεφτά
(...) τάδε (ομάδα) και δεν είμαι καλά...
Όποιος πιστεύει ότι πιάνει απλώς τον παλμό του οπαδού το περιορίζει πολύ. Στην ουσία δίνει συμπυκνωμένο αυτό που σκέφτεται όλος ο κόσμος.
Ειδικά η γενιά μας...
Υγ: Κουκουέ και δεν είμαι καλά...
Υγ2: εγώ δε θέλω στη ζωή να κυβερνήσω, θέλω να μείνω οπαδός φανατικός, αυτών που πάντοτε την τρώνε από πίσω και στο μηδέν ξαναγυρνάνε διαρκώς...
Γιατί απορούμε που ο κόσμος αφιονίζεται με τη μπάλα, ενώ άλλους αφιονισμένους τους αφήνουμε στο απυρόβλητο;
Μην απορείτε που ο κόσμος φανατίζεται με τις ομάδες.
Εχει ανάγκη μια ιδέα για να πιστέψει, τη στιγμή που τα ιδανικά γύρω του καταρρέουν.
Ψάχνει ένα νόημα ζωής. Το νόημα που λείπει απ' τη δική του και δε μπορεί να βρει πουθενά.
Έχει ανάγκη να πιστέψει σε κάτι που δε θα τον προδώσει. Τη στιγμή που νιώθει ότι όλοι γύρω του τον προδίδουν και δε μπορεί να τους εμπιστευτεί. Ούτε καν τον εαυτό του.
Θέλει να νιώσει την χαρά, που του κλέβουν σε όλα τα άλλα.
Να ζήσει κάποιες νίκες -ψεύτικες έστω-, για να πάρει ρεβάνς για τις καθημερινές του ήττες.
Να πατήσει στο συναίσθημα, για να ξεφύγει. Να βιώσει κάποιο θαύμα, μια υπέρβαση της πραγματικότητας. Αυτό που ενίοτε του προσφέρει σαν ψευδαίσθηση η ομάδα του.
Φυγή από την πραγματικότητα.
Αυτή είναι στην ουσία η βάση κάθε θρησκείας. Ένα σπίτι για όσους έχασαν κάθε ελπίδα κι έμειναν άστεγοι από ιδανικά. Μια γυάλα προστασίας από τον έξω κόσμο που σκοτώνει τα όνειρα για το μέλλον. Εξαιρετικά εύθραυστη, όπως κάθε γυάλα άλλωστε. Ο κόσμος όμως εθελοτυφλεί, γιατί έχει ανάγκη τις αυταπάτες του για να μη σαλτάρει (κι αρχίσει να φωνάζει: πού είναι η γυάλα-οέο).
Ποιος δεν το κάνει αυτό σήμερα;
Ο πραγματικά άθρησκος τον πρώτο λίθο βαλέτω...
Ο καθένας βρίσκει το δικό του όπιο: τζόγος, ποτά, φαΐ, τι-βί, ταξίδια, ίντερνετ...
Η ηρωίνη σκοτώνει αυτή είναι η διαφορά.
Ο καθένας ψάχνει -συνειδητά ή μη- το δικό του μέσο να ξεφύγει. Να εκτονωθεί, να διονυσιαστεί σαν οπαδός. Για να ζήσει λίγο έντονα και να ξεγελάσει τον εαυτό του ότι ζει πραγματικά.
Εκτονώνομαι άρα υπάρχω, είναι η κυριάρχη νοοτροπία σήμερα.
Αν η θρησκεία είναι το όπιο του λαού, το όπιο αυτό πατάει σε πραγματικές ανάγκες.
Η θρησκεία δεν γεννήθηκε όταν ο απατεώνας συνάντησε τον αφελή, όπως λέει ο ντιντερό. Η σκέψη αυτή ήταν ίσως πρωτοποριακή για την εποχή της, αλλά στην ουσία της είναι αστική. Είναι διαφωτισμός όχι μαρξισμός.
Στην καλύτερη περίπτωση αναρχία. Άρα ο αστικός χαρακτήρας παραμένει.
Η θρησκεία δεν είναι όπιο για το λαό. Είναι όπιο του λαού, ένα παυσίπονο που ως ένα βαθμό το φτιάχνει ο ίδιος, γιατί το έχει ανάγκη.
Άλλο αν μετά το παίρνουν οι επιτήδειοι, το διαμορφώνουν και το εκμεταλλεύονται.
Στην τελική ο οπαδισμός είναι και μια έκφραση συλλογικότητας, η ανάγκη του ανθρώπου να επιβεβαιώσει ότι είναι κοινωνικό ον.
Θα πει κάποιος ότι τέτοιες μορφές κοινωνικοποίησης είναι έως και λούμπεν, στρεβλώνουν την ανάγκη για ζωή, το πραγματικό της περιεχόμενό.
Σύμφωνοι. Αλλά ποιος ευθύνεται για αυτό;
Ποιος φταίει που η νεολαία σήμερα διοχετεύει τα θέλω της και τις ορμές της σε πλάνες ακίνδυνες για το σύστημα;
Δεν είναι αυτό άραγε η μεγαλύτερη απόδειξη της δικής μας αποτυχίας να πείσουμε τον κόσμο, να του δείξουμε την προοπτική και τη διέξοδο;
Επίλογος:
Ένα οπαδικό σύνθημα πρόσφατης εσοδείας λέει:
(...) δεν έχω σπίτι, δεν έχω δουλειά
δεν έχω γκόμενα, δεν έχω λεφτά
(...) τάδε (ομάδα) και δεν είμαι καλά...
Όποιος πιστεύει ότι πιάνει απλώς τον παλμό του οπαδού το περιορίζει πολύ. Στην ουσία δίνει συμπυκνωμένο αυτό που σκέφτεται όλος ο κόσμος.
Ειδικά η γενιά μας...
Υγ: Κουκουέ και δεν είμαι καλά...
Υγ2: εγώ δε θέλω στη ζωή να κυβερνήσω, θέλω να μείνω οπαδός φανατικός, αυτών που πάντοτε την τρώνε από πίσω και στο μηδέν ξαναγυρνάνε διαρκώς...
Δευτέρα 27 Οκτωβρίου 2008
Όπιο του λαού
Το ποδόσφαιρο είναι μια σύγχρονη μορφή θρησκευτικής συνείδησης. Μια θρησκεία χωρίς απίστους όπως ισχυρίζονται -κάπως φονταμενταλιστικά είναι η αλήθεια- μπογιόπουλος και μήλακας στον τίτλο του βιβλίου τους.
Αν έτσι έχουν τα πράγματα όμως, κι αν η θρησκεία είναι το όπιο του λαού κατά το γνωστό μαρξικό (sic) τσιτάτο, τοτε το ποδόσφαιρο δεν είναι παρά μια εκσυγχρονισμένη μορφή αποχαύνωσης.
Οι θεωρητικοί της καινούριας θρησκείας δεν είναι λιγότερο γραφικοί από τους σνομπ επικριτές της.
Οι λάτρεις της στρογγυλής θεάς, ανάγουν τη μπάλα σε τοτέμ και της προσδίδουν υπερφυσικές ιδιότητες.
Παρακάτω εξετάζουμε τους βασικούς άξονες της μυθολογίας τους.
Το ποδόσφαιρο προσφέρει θέαμα κι έντονες συγκινήσεις.
Υπερτονίζοντας την χαρά και την "κατάνυξη" του οπαδού, δεν κάνουμε τίποτα διαφορετικό από τους θρήσκους που επικαλούνται το μεταφυσικό τους βίωμα. Το οποίο δεν προσεγγίζεται με τη λογική, δεν περιγράφεται με λόγια και συνοψίζεται στο ακαταμάχητο επιχείρημα "αν δεν το νιώσεις δεν μπορείς να το καταλάβεις".
Το ποδόσφαιρο είναι δημοκρατικό από τη φύση του.
Μύθος που έχει και υποσύνολα.
Υποσύνολο ένα: μπορεί να παίξει οποιοσδήποτε.
Οι φινετσάτοι και οι εύσωμοι που δεν τρέχουν σα μηχανάκια έχουν εκτοπιστεί στην εξέδρα. Το σύγχρονο ποδόσφαιρο δεν χωράει καμιά ιδιαιτερότητα. Ακόμα κι ο μέσι έπαιρνε αυξητικές ορμόνες να ψηλώσει γιατί αλλιώς δε θα έκανε καριέρα.
Υποσύνολο δύο: ο αδύνατος έχει ελπίδες να νικήσει τον δυνατό.
Όσες κι ένας φτωχός πλην τίμιος να πετύχει στη ζωή του. Εννιά στις δέκα οι πλούσιοι κι οι δυνατοί θριαμβεύουν. Στη ζωή και στο ποδόσφαιρο.
Επιπλέον η άνιση προβολή του επιθετικού σε σχέση με τον τερματοφύλακα πχ, ενισχύει τη χυδαία θεωρία για τα δάχτυλα του χεριού που δεν είναι ίσα. Ουδεμία σχέση με δημοκρατία και ισότητα δηλ.
Μετά από αυτά, όταν ακούω ότι το ποδόσφαιρο είναι ο βασιλιάς των σπορ, το μυαλό μου πηγαίνει κατευθείαν στη βασιλευομένη, τον κοκό και τους γλίξμπουργκ.
Το ποδόσφαιρο είναι το κατεξοχήν λαϊκό άθλημα. Συγκινεί τις μάζες περισσότερο από κάθε άλλο.
Με τα ίδια ακριβώς επιχειρήματα ένας ντίλερ ναρκωτικών θα μπορούσε να αποδείξει πόσο λαϊκό είναι το ορίτζιναλ όπιο που προσφέρει αυτός. Και τα δύο έχουν ευρύτατη λαϊκή αποδοχή εξάλλου.
Κι ό,τι κι αν λέγεται για τις ρίζες τους που χάνονται στα βάθη του χρόνου, αμφότερα είναι προϊόντα του καπιταλισμού. Τότε μόνο έγιναν εμπόρευμα για μαζική κατανάλωση.
Σ.Σ: Ο μπογιόπουλος (τον μήλακα ποτέ κανείς δεν θυμάται να τον αναφέρει) στο βιβλίο του προσπαθεί να δείξει τη σύνδεση του ποδοσφαίρου με το αρχέγονο ένστικτο του πρωτόγονου κυνηγού (!!).
Ίσως έτσι εξηγείται που οι γυναίκες δε συγκινούνται πολύ με τη μπάλα. Αυτές από τότε κάθονταν σπίτι και μαγείρευαν περιμένοντας τους κυνηγούς να γυρίσουν από το γήπεδο.
Το ποδόσφαιρο είναι αθώο, φταίνε τα λαμόγια που το λυμαίνονται.
Την ίδια ακριβώς θέση έχουν οι πιστοί που τα βάζουν με τους παπάδες και την εκκλησία που δυσφημούν το -κατά τα άλλα- αγνό θρησκευτικό ιδεώδες, με τις μπίζνες και το ρίαλ εστέιτ.
Είναι σωστό να τονίζουμε το ρόλο του έμπορα που πλασάρει το αφιόνι στις μάζες. Όμως ακόμα κι αν διώξουμε τον έμπορα θα πάψει το όπιο να είναι τέτοιο και να αφιονίζει;
Το θέμα δεν είναι να χτυπήσουμε τους εμπόρους για να αρχίσουμε να φυτεύουμε μόνοι γλαστράκια με μπάλες στο σπίτι.
Οι πιστοί του ποδοσφαίρου πέφτουν στο ίδιο λάθος που κάνουν οι αντίπαλοί τους από την ανάποδη. Του αποδίδουν μεταφυσικά ιδιότητες που δεν έχει. Οι μεν συγκεντρώνουν τις αρετές και φτιάχνουν τον θεό για να τον αντιπαραθέσουν στον διάβολο που φτιάξαν οι απέναντι.
Στο τέλος με τη στάση τους και τη μονομέρειά τους, δικαιώνουν ο ένας τον άλλο.
Αυτές οι αξιολογικές κρίσεις, άσχετα από το τελικό συμπέρασμα, έχουν σε τελική ανάλυση στο επίκεντρό τους έναν ιδιότυπο χυδαίο εμπειρισμό.
Βασικό κριτήριο κάθε αναλυτή για το ποδόσφαιρο είναι το αν του αρέσει ή όχι.
Κανείς "άμπαλος" δεν θαυμάζει το ποδόσφαιρο κι ελάχιστοι κολλημένοι με τη μπάλα στέκονται κριτικά απέναντί του.
Όλα τα υπόλοιπα είναι δομημένα πάνω σε αυτό το γούστο ή την απαρέσκεια του καθενός.
Βαρυσήμαντες αναλύσεις και θεωρίες για να δικαιολογήσουν αυτό που (δεν) κάνουν και να σκεπάσουν τον υποκειμενισμό τους, να του δώσουν αντικειμενική χροιά και αξιώσεις επιστημονικής προσέγγισης.
Το ίδιο το βιβλίο των δημοσιογράφων του ριζοσπάστη (δηλ του μπογιό και του φανταστικού του φίλου που κανείς δεν επιβεβαιώνει την ύπαρξή του) δεν ξεφεύγει από τον κανόνα.
Στο οπισθόφυλλό του μάλιστα λέει: το βιβλίο αυτό είναι ό,τι έμεινε από το όνειρο που είχαν οι δυο συγγραφείς όταν ήταν μικροί να γίνουν ποδοσφαιριστές.
Πιθανότατα δεν το αποδίδω πιστά, γιατί το γράφω από μνήμης. Την ουσία όμως δεν την αλλοιώνω.
Αυτή ήταν η πρόθεση των συγγραφέων και οφείλουμε να τους ευχαριστήσουμε για την ομολογία τους, είναι πολύτιμη.
Αν πρόκειται λοιπόν μόνο για ένα απωθημένο, ας το αντιμετωπίσουμε με συμπάθεια ως τέτοιο. Ένα ωραίο λογοτεχνικό κείμενο, ένας θρησκευτικός ύμνος για το ποδόσφαιρο που γράψαν δύο ιεροκήρυκές του. Αλλά τίποτα περισσότερο.
(Ο γκαλεάνο πάντως έκανε το ίδιο πράγμα πολύ καλύτερα. Χωρίς να έχει καμιά αξίωση επιστημονικότητας. Ούτε και πρόθεση αγιοποίησης όμως. Για αυτό ο τίτλος του βιβλίου του είναι: τα χίλια πρόσωπα του ποδοσφαίρου).
Από αυτή την άποψη εγώ εκτιμώ πολύ περισσότερο την προσέγγιση του σωτηρακόπουλου (κι ας είναι από απολιτίκ, αστική άποψη. Ο αστικός αθεϊσμός είναι όπως και να 'χει προτιμότερος από τη θρησκοληψία). Μια προσέγγιση που συνοψίζεται στο εξής:
Το ποδόσφαιρο είναι το σημαντικότερο δευτερεύον πράγμα στον κόσμο.
Σημαντικό ίσως. Αλλά δευτερεύον.
Οι θρησκόληπτοι της μπάλας πάλι, ίσως συμφωνήσουν με τον Μπιλ Σάνκλεϊ, παλιό προπονητή της λίβερπουλ.
Το ποδόσφαιρο δεν είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου. Είναι κάτι πολύ περισσότερο...
(Συνεχίζεται...)
Αν έτσι έχουν τα πράγματα όμως, κι αν η θρησκεία είναι το όπιο του λαού κατά το γνωστό μαρξικό (sic) τσιτάτο, τοτε το ποδόσφαιρο δεν είναι παρά μια εκσυγχρονισμένη μορφή αποχαύνωσης.
Οι θεωρητικοί της καινούριας θρησκείας δεν είναι λιγότερο γραφικοί από τους σνομπ επικριτές της.
Οι λάτρεις της στρογγυλής θεάς, ανάγουν τη μπάλα σε τοτέμ και της προσδίδουν υπερφυσικές ιδιότητες.
Παρακάτω εξετάζουμε τους βασικούς άξονες της μυθολογίας τους.
Το ποδόσφαιρο προσφέρει θέαμα κι έντονες συγκινήσεις.
Υπερτονίζοντας την χαρά και την "κατάνυξη" του οπαδού, δεν κάνουμε τίποτα διαφορετικό από τους θρήσκους που επικαλούνται το μεταφυσικό τους βίωμα. Το οποίο δεν προσεγγίζεται με τη λογική, δεν περιγράφεται με λόγια και συνοψίζεται στο ακαταμάχητο επιχείρημα "αν δεν το νιώσεις δεν μπορείς να το καταλάβεις".
Το ποδόσφαιρο είναι δημοκρατικό από τη φύση του.
Μύθος που έχει και υποσύνολα.
Υποσύνολο ένα: μπορεί να παίξει οποιοσδήποτε.
Οι φινετσάτοι και οι εύσωμοι που δεν τρέχουν σα μηχανάκια έχουν εκτοπιστεί στην εξέδρα. Το σύγχρονο ποδόσφαιρο δεν χωράει καμιά ιδιαιτερότητα. Ακόμα κι ο μέσι έπαιρνε αυξητικές ορμόνες να ψηλώσει γιατί αλλιώς δε θα έκανε καριέρα.
Υποσύνολο δύο: ο αδύνατος έχει ελπίδες να νικήσει τον δυνατό.
Όσες κι ένας φτωχός πλην τίμιος να πετύχει στη ζωή του. Εννιά στις δέκα οι πλούσιοι κι οι δυνατοί θριαμβεύουν. Στη ζωή και στο ποδόσφαιρο.
Επιπλέον η άνιση προβολή του επιθετικού σε σχέση με τον τερματοφύλακα πχ, ενισχύει τη χυδαία θεωρία για τα δάχτυλα του χεριού που δεν είναι ίσα. Ουδεμία σχέση με δημοκρατία και ισότητα δηλ.
Μετά από αυτά, όταν ακούω ότι το ποδόσφαιρο είναι ο βασιλιάς των σπορ, το μυαλό μου πηγαίνει κατευθείαν στη βασιλευομένη, τον κοκό και τους γλίξμπουργκ.
Το ποδόσφαιρο είναι το κατεξοχήν λαϊκό άθλημα. Συγκινεί τις μάζες περισσότερο από κάθε άλλο.
Με τα ίδια ακριβώς επιχειρήματα ένας ντίλερ ναρκωτικών θα μπορούσε να αποδείξει πόσο λαϊκό είναι το ορίτζιναλ όπιο που προσφέρει αυτός. Και τα δύο έχουν ευρύτατη λαϊκή αποδοχή εξάλλου.
Κι ό,τι κι αν λέγεται για τις ρίζες τους που χάνονται στα βάθη του χρόνου, αμφότερα είναι προϊόντα του καπιταλισμού. Τότε μόνο έγιναν εμπόρευμα για μαζική κατανάλωση.
Σ.Σ: Ο μπογιόπουλος (τον μήλακα ποτέ κανείς δεν θυμάται να τον αναφέρει) στο βιβλίο του προσπαθεί να δείξει τη σύνδεση του ποδοσφαίρου με το αρχέγονο ένστικτο του πρωτόγονου κυνηγού (!!).
Ίσως έτσι εξηγείται που οι γυναίκες δε συγκινούνται πολύ με τη μπάλα. Αυτές από τότε κάθονταν σπίτι και μαγείρευαν περιμένοντας τους κυνηγούς να γυρίσουν από το γήπεδο.
Το ποδόσφαιρο είναι αθώο, φταίνε τα λαμόγια που το λυμαίνονται.
Την ίδια ακριβώς θέση έχουν οι πιστοί που τα βάζουν με τους παπάδες και την εκκλησία που δυσφημούν το -κατά τα άλλα- αγνό θρησκευτικό ιδεώδες, με τις μπίζνες και το ρίαλ εστέιτ.
Είναι σωστό να τονίζουμε το ρόλο του έμπορα που πλασάρει το αφιόνι στις μάζες. Όμως ακόμα κι αν διώξουμε τον έμπορα θα πάψει το όπιο να είναι τέτοιο και να αφιονίζει;
Το θέμα δεν είναι να χτυπήσουμε τους εμπόρους για να αρχίσουμε να φυτεύουμε μόνοι γλαστράκια με μπάλες στο σπίτι.
Οι πιστοί του ποδοσφαίρου πέφτουν στο ίδιο λάθος που κάνουν οι αντίπαλοί τους από την ανάποδη. Του αποδίδουν μεταφυσικά ιδιότητες που δεν έχει. Οι μεν συγκεντρώνουν τις αρετές και φτιάχνουν τον θεό για να τον αντιπαραθέσουν στον διάβολο που φτιάξαν οι απέναντι.
Στο τέλος με τη στάση τους και τη μονομέρειά τους, δικαιώνουν ο ένας τον άλλο.
Αυτές οι αξιολογικές κρίσεις, άσχετα από το τελικό συμπέρασμα, έχουν σε τελική ανάλυση στο επίκεντρό τους έναν ιδιότυπο χυδαίο εμπειρισμό.
Βασικό κριτήριο κάθε αναλυτή για το ποδόσφαιρο είναι το αν του αρέσει ή όχι.
Κανείς "άμπαλος" δεν θαυμάζει το ποδόσφαιρο κι ελάχιστοι κολλημένοι με τη μπάλα στέκονται κριτικά απέναντί του.
Όλα τα υπόλοιπα είναι δομημένα πάνω σε αυτό το γούστο ή την απαρέσκεια του καθενός.
Βαρυσήμαντες αναλύσεις και θεωρίες για να δικαιολογήσουν αυτό που (δεν) κάνουν και να σκεπάσουν τον υποκειμενισμό τους, να του δώσουν αντικειμενική χροιά και αξιώσεις επιστημονικής προσέγγισης.
Το ίδιο το βιβλίο των δημοσιογράφων του ριζοσπάστη (δηλ του μπογιό και του φανταστικού του φίλου που κανείς δεν επιβεβαιώνει την ύπαρξή του) δεν ξεφεύγει από τον κανόνα.
Στο οπισθόφυλλό του μάλιστα λέει: το βιβλίο αυτό είναι ό,τι έμεινε από το όνειρο που είχαν οι δυο συγγραφείς όταν ήταν μικροί να γίνουν ποδοσφαιριστές.
Πιθανότατα δεν το αποδίδω πιστά, γιατί το γράφω από μνήμης. Την ουσία όμως δεν την αλλοιώνω.
Αυτή ήταν η πρόθεση των συγγραφέων και οφείλουμε να τους ευχαριστήσουμε για την ομολογία τους, είναι πολύτιμη.
Αν πρόκειται λοιπόν μόνο για ένα απωθημένο, ας το αντιμετωπίσουμε με συμπάθεια ως τέτοιο. Ένα ωραίο λογοτεχνικό κείμενο, ένας θρησκευτικός ύμνος για το ποδόσφαιρο που γράψαν δύο ιεροκήρυκές του. Αλλά τίποτα περισσότερο.
(Ο γκαλεάνο πάντως έκανε το ίδιο πράγμα πολύ καλύτερα. Χωρίς να έχει καμιά αξίωση επιστημονικότητας. Ούτε και πρόθεση αγιοποίησης όμως. Για αυτό ο τίτλος του βιβλίου του είναι: τα χίλια πρόσωπα του ποδοσφαίρου).
Από αυτή την άποψη εγώ εκτιμώ πολύ περισσότερο την προσέγγιση του σωτηρακόπουλου (κι ας είναι από απολιτίκ, αστική άποψη. Ο αστικός αθεϊσμός είναι όπως και να 'χει προτιμότερος από τη θρησκοληψία). Μια προσέγγιση που συνοψίζεται στο εξής:
Το ποδόσφαιρο είναι το σημαντικότερο δευτερεύον πράγμα στον κόσμο.
Σημαντικό ίσως. Αλλά δευτερεύον.
Οι θρησκόληπτοι της μπάλας πάλι, ίσως συμφωνήσουν με τον Μπιλ Σάνκλεϊ, παλιό προπονητή της λίβερπουλ.
Το ποδόσφαιρο δεν είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου. Είναι κάτι πολύ περισσότερο...
(Συνεχίζεται...)
Παρασκευή 24 Οκτωβρίου 2008
Γράμματα από μακριά
Αγαπητή ναντέζντα κονσταντίνοβα,
φτάνω με σχετική καθυστέρηση στο προκείμενο, γιατί η σκέψη προχωράει όπως η ιστορία. Με ζιγκ-ζαγκ και παρενθέσεις.
Ξεκινάει πχ για κομμουνισμό, ή ολοκληρωμένο σοσιαλισμό στην χειρότερη, και στην πορεία ξεχνιέται και καταλήγει με παλλαϊκό κράτος και περεστρόικα.
Συμβαίνουν αυτά.
Ζητάς την άποψή μου για τις θέσεις του ναρ περί σοβιετίας. Κάθε σχετικό ενδιαφέρον φλερτάρει αντικειμενικά με τα όρια της διαστροφής. Αλλά εμείς αγαπάμε και στηρίζουμε άτομα με βίτσια και ιδιοτροπίες.
Αντιλαμβάνομαι επίσης τη βαθιά επικαιρότητα του σημειώματος αυτού, τη στιγμή που μπορούμε επιτέλους να αναφερθούμε ανοιχτά στις δικές μας θέσεις. Ισχύει κι εδώ το τελικό σχόλιο της πρώτης παραγράφου.
Τις θέσεις του ναρ τις προμηθεύτηκα μαζί με τις θέσεις για το συνέδριο της νΚΑ μέσω του αρσενικού μου γονιού, ενός από τους μετρημένους στα δάχτυλα ναρίτες οικοδόμους, κάτι που τον κατατάσσει αυτομάτως στα είδη που απειλούνται άμεσα με εξαφάνιση.
Αυτό που μου έκανε τρομερή εντύπωση είναι ότι τις θέσεις αυτές τις πουλούσαν! Κι εκπλήσσομαι κυρίως για αυτές του συνεδρίου, γιατί το άλλο λογικό ήταν να το πουλάνε, όπως κάνουμε κι εμείς με τα υλικά της συνδιάσκεψης του 95.
Αντιλαμβάνομαι ότι δεν έχουν όλοι τα οικονομικά του κκε, ότι οι καιροί είναι χαλεποί και η επαναθεμελίωση κοστίζει, αλλά υποτίθεται ότι τις θέσεις σου θες να τις διαδώσεις πλατιά στον κόσμο.
Όχι να τις πουλήσεις στους συνειδητοποιημένους και απολύτως αποφασισμένους να τις διαβάσουν, επομένως και να τις αγοράσουν.
Παρά τα ελαφρυντικά η κακή εντύπωση δεν μετριάστηκε.
Η δεύτερη απογοήτευση ήρθε με το πρώτο ξεφύλλισμα.
Οι θέσεις αυτές δεν ήταν κάποια καινούρια επεξεργασία. Ήταν απλή ανατύπωση κάποιων σχετικών κεφαλαίων από το πρώτο τους συνέδριο το 98.
Νόμιζα ότι μόνο εμείς κωλυσιεργούμε να μελετήσουμε βαθύτερα τι ακριβώς έγινε στη σοβιετία. Αλλά το ναρ κερδίζει μακράν του δεύτερου αυτό τον τίτλο.
Αυτό έχει μια λογική εξήγηση.
Όλα τα κομματίδια, οργανώσεις, ρεύματα και πάει λέγοντας που βγήκαν από τα σπλάχνα του κκε, διασπάστηκαν ακριβώς λόγω των διεθνών εξελίξεων στο ορθόδοξο καθοδηγητικό κέντρο. Είναι λοπόν λογικό κι επόμενο να έχουν αναλύσεις-κατεβατά καθώς και μια σειρά βιβλία για τη σοβιετία και την ειδική περίοδο που τους ενδιαφέρει.
Το ναρ όμως έφυγε το 89 εξαιτίας του τζανετάκη κι αποτελεί εξαίρεση. Τα περί σοβιετίας ουδέποτε το απασχόλησαν, μετά βίας τα πρόλαβε εξάλλου. Από εσσδ πρόλαβε δυο χρόνια και από σοσιαλισμό κάποια υπολείμματα με περασμένη ημερομηνία λήξης.
Γεννήθηκε (με την τεχνική της μετάλλαξης) στα τελειώματά της και έζησε μετά από αυτή. Κάτι σαν τις γιαγιάδες που πέθαναν όσο ήμασταν μικροί. Πόσα να θυμούνται για τη μπάμπουσκα και τι ακριβώς να αναλύσουν;
Εξάλλου, πού να τρέχουν τώρα να συσκέπτονται για καινούριες θέσεις... Εδώ για συνέδριο το πολεμάν και το δεύτερο το κάναν μια δεκαετία μετά το πρώτο.
Ούτε είναι βέβαιο ότι τα συμπεράσματα θα παραμείνουν ίδια. Αυτά πάνε μαζί με τους συσχετισμούς που είναι ρευστοί.
Αν πχ τώρα χωράει απλώς μια βιβλιοπαρουσίαση στο πριν για τις αναμνήσεις ενός επαναστάτη του αναρχικού βίκτορ σερζ (που πήγε με τους μπολσεβίκους το 17) στο 4ο συνέδριό τους σε καμιά 20αριά χρόνια, οι σερζικοί μπορεί να είναι πλειοψηφία ή να αποτελούν την δεξιά πτέρυγα του ρεύματος.
Τα πάντα ρει μέσα στο ναρ. Που είναι ζωντανό παράδειγμα του πώς εφαρμόζεται στην πολιτική τακτική η διαλεκτική μέθοδος.
Σε κείμενο του περασμένου μήνα (της 23ης περί υπαρκτού και απονέκρωσης) υπάρχει μια ανάλυση που χωρίς να αναφέρεται ειδικά στους ναρίτες οπωσδήποτε τους περιλαμβάνει.
Το νόημά της εν περιλήψει είναι το εξής: η εξιδανικευμένη ειδυλλιακή εικόνα που είχαμε για τη σοβιετία έσκασε σαν φούσκα και το ωστικό κύμα από την έκρηξη παρέσυρε πολλές συνειδήσεις στο διάβα του. Ο κόσμος πικραμένος βίωσε την αντεπανάσταση ως κατάρρευση του έρωτά του, του νοήματος της ζωής του. Κάποιοι από τους απατημένους εραστές γέμισαν το κενό που τους άφησε το γκρεμισμένο τοτέμ με το αντίθετο της λατρείας που του έτρεφαν ως τότε. Με μίσος και μηδενισμό.
Η εξιδανικευμένη εικόνα για το σοσιαλισμό παρέμεινε το ιδανικό, το δέον, το όραμα. Και η σοβιετία ήταν η μιχαλίδα που το πρόδωσε και το δυσφήμησε. Στην πραγματικότητα όμως δεν είχε καμία σχέση το σοσιαλισμό, ήταν απλή συνωνυμία.
Με άλλα λόγια και με όρους γενετικής (απαραίτητοι για συνεννόηση με μεταλλαγμένους συντρόφους), αν το 17 έριξε το σπέρμα της κοινωνίας του μέλλοντος, η σοβιετία ήταν καρπός τερατογένεσης. Με βασικό υπεύθυνο τον μουστακαλή που τα κάρπισε τη μάνα. Η αιμομιξία με τον πατερούλη έβγαλε ελαττωματικό το παιδί και καθόρισε την πορεία του μέχρι τέλους.
Ο σοσιαλισμός όμως παραμένει εκείνο το άσπιλο ιδανικό. Που δεν θα προκύψει με κοιλοπονήματα και σταλινικές καισαρικές. Αλλά με παρθενογένεση μυρίζοντας τον κρίνο.
Για κάποιους κινηματίες μάλιστα δεν είναι καν δοσμένος ο πρωτοπόρος ρόλος των εργατών ως σπερματοδότες της επανάστασης. Το προλεταριάτο ενσωματωμένο πλήρως στο σύστημα και τις αξίες του τη βολεύει αυνανιζόμενο, αν δεν αφήνει να το σοδομίζουν κιόλας.
Οι καιροί άλλαξαν κι οι δογματικοί μένουν πίσω. Η επανάσταση τη σήμερον μπορεί να προκύψει και με εξωσωματική από το φοιτηταριάτο και το στέκι στο βιολογικό με την πλούσια πείρα στα γενετικά πειράματα.
(Συνεχίζεται...)
φτάνω με σχετική καθυστέρηση στο προκείμενο, γιατί η σκέψη προχωράει όπως η ιστορία. Με ζιγκ-ζαγκ και παρενθέσεις.
Ξεκινάει πχ για κομμουνισμό, ή ολοκληρωμένο σοσιαλισμό στην χειρότερη, και στην πορεία ξεχνιέται και καταλήγει με παλλαϊκό κράτος και περεστρόικα.
Συμβαίνουν αυτά.
Ζητάς την άποψή μου για τις θέσεις του ναρ περί σοβιετίας. Κάθε σχετικό ενδιαφέρον φλερτάρει αντικειμενικά με τα όρια της διαστροφής. Αλλά εμείς αγαπάμε και στηρίζουμε άτομα με βίτσια και ιδιοτροπίες.
Αντιλαμβάνομαι επίσης τη βαθιά επικαιρότητα του σημειώματος αυτού, τη στιγμή που μπορούμε επιτέλους να αναφερθούμε ανοιχτά στις δικές μας θέσεις. Ισχύει κι εδώ το τελικό σχόλιο της πρώτης παραγράφου.
Τις θέσεις του ναρ τις προμηθεύτηκα μαζί με τις θέσεις για το συνέδριο της νΚΑ μέσω του αρσενικού μου γονιού, ενός από τους μετρημένους στα δάχτυλα ναρίτες οικοδόμους, κάτι που τον κατατάσσει αυτομάτως στα είδη που απειλούνται άμεσα με εξαφάνιση.
Αυτό που μου έκανε τρομερή εντύπωση είναι ότι τις θέσεις αυτές τις πουλούσαν! Κι εκπλήσσομαι κυρίως για αυτές του συνεδρίου, γιατί το άλλο λογικό ήταν να το πουλάνε, όπως κάνουμε κι εμείς με τα υλικά της συνδιάσκεψης του 95.
Αντιλαμβάνομαι ότι δεν έχουν όλοι τα οικονομικά του κκε, ότι οι καιροί είναι χαλεποί και η επαναθεμελίωση κοστίζει, αλλά υποτίθεται ότι τις θέσεις σου θες να τις διαδώσεις πλατιά στον κόσμο.
Όχι να τις πουλήσεις στους συνειδητοποιημένους και απολύτως αποφασισμένους να τις διαβάσουν, επομένως και να τις αγοράσουν.
Παρά τα ελαφρυντικά η κακή εντύπωση δεν μετριάστηκε.
Η δεύτερη απογοήτευση ήρθε με το πρώτο ξεφύλλισμα.
Οι θέσεις αυτές δεν ήταν κάποια καινούρια επεξεργασία. Ήταν απλή ανατύπωση κάποιων σχετικών κεφαλαίων από το πρώτο τους συνέδριο το 98.
Νόμιζα ότι μόνο εμείς κωλυσιεργούμε να μελετήσουμε βαθύτερα τι ακριβώς έγινε στη σοβιετία. Αλλά το ναρ κερδίζει μακράν του δεύτερου αυτό τον τίτλο.
Αυτό έχει μια λογική εξήγηση.
Όλα τα κομματίδια, οργανώσεις, ρεύματα και πάει λέγοντας που βγήκαν από τα σπλάχνα του κκε, διασπάστηκαν ακριβώς λόγω των διεθνών εξελίξεων στο ορθόδοξο καθοδηγητικό κέντρο. Είναι λοπόν λογικό κι επόμενο να έχουν αναλύσεις-κατεβατά καθώς και μια σειρά βιβλία για τη σοβιετία και την ειδική περίοδο που τους ενδιαφέρει.
Το ναρ όμως έφυγε το 89 εξαιτίας του τζανετάκη κι αποτελεί εξαίρεση. Τα περί σοβιετίας ουδέποτε το απασχόλησαν, μετά βίας τα πρόλαβε εξάλλου. Από εσσδ πρόλαβε δυο χρόνια και από σοσιαλισμό κάποια υπολείμματα με περασμένη ημερομηνία λήξης.
Γεννήθηκε (με την τεχνική της μετάλλαξης) στα τελειώματά της και έζησε μετά από αυτή. Κάτι σαν τις γιαγιάδες που πέθαναν όσο ήμασταν μικροί. Πόσα να θυμούνται για τη μπάμπουσκα και τι ακριβώς να αναλύσουν;
Εξάλλου, πού να τρέχουν τώρα να συσκέπτονται για καινούριες θέσεις... Εδώ για συνέδριο το πολεμάν και το δεύτερο το κάναν μια δεκαετία μετά το πρώτο.
Ούτε είναι βέβαιο ότι τα συμπεράσματα θα παραμείνουν ίδια. Αυτά πάνε μαζί με τους συσχετισμούς που είναι ρευστοί.
Αν πχ τώρα χωράει απλώς μια βιβλιοπαρουσίαση στο πριν για τις αναμνήσεις ενός επαναστάτη του αναρχικού βίκτορ σερζ (που πήγε με τους μπολσεβίκους το 17) στο 4ο συνέδριό τους σε καμιά 20αριά χρόνια, οι σερζικοί μπορεί να είναι πλειοψηφία ή να αποτελούν την δεξιά πτέρυγα του ρεύματος.
Τα πάντα ρει μέσα στο ναρ. Που είναι ζωντανό παράδειγμα του πώς εφαρμόζεται στην πολιτική τακτική η διαλεκτική μέθοδος.
Σε κείμενο του περασμένου μήνα (της 23ης περί υπαρκτού και απονέκρωσης) υπάρχει μια ανάλυση που χωρίς να αναφέρεται ειδικά στους ναρίτες οπωσδήποτε τους περιλαμβάνει.
Το νόημά της εν περιλήψει είναι το εξής: η εξιδανικευμένη ειδυλλιακή εικόνα που είχαμε για τη σοβιετία έσκασε σαν φούσκα και το ωστικό κύμα από την έκρηξη παρέσυρε πολλές συνειδήσεις στο διάβα του. Ο κόσμος πικραμένος βίωσε την αντεπανάσταση ως κατάρρευση του έρωτά του, του νοήματος της ζωής του. Κάποιοι από τους απατημένους εραστές γέμισαν το κενό που τους άφησε το γκρεμισμένο τοτέμ με το αντίθετο της λατρείας που του έτρεφαν ως τότε. Με μίσος και μηδενισμό.
Η εξιδανικευμένη εικόνα για το σοσιαλισμό παρέμεινε το ιδανικό, το δέον, το όραμα. Και η σοβιετία ήταν η μιχαλίδα που το πρόδωσε και το δυσφήμησε. Στην πραγματικότητα όμως δεν είχε καμία σχέση το σοσιαλισμό, ήταν απλή συνωνυμία.
Με άλλα λόγια και με όρους γενετικής (απαραίτητοι για συνεννόηση με μεταλλαγμένους συντρόφους), αν το 17 έριξε το σπέρμα της κοινωνίας του μέλλοντος, η σοβιετία ήταν καρπός τερατογένεσης. Με βασικό υπεύθυνο τον μουστακαλή που τα κάρπισε τη μάνα. Η αιμομιξία με τον πατερούλη έβγαλε ελαττωματικό το παιδί και καθόρισε την πορεία του μέχρι τέλους.
Ο σοσιαλισμός όμως παραμένει εκείνο το άσπιλο ιδανικό. Που δεν θα προκύψει με κοιλοπονήματα και σταλινικές καισαρικές. Αλλά με παρθενογένεση μυρίζοντας τον κρίνο.
Για κάποιους κινηματίες μάλιστα δεν είναι καν δοσμένος ο πρωτοπόρος ρόλος των εργατών ως σπερματοδότες της επανάστασης. Το προλεταριάτο ενσωματωμένο πλήρως στο σύστημα και τις αξίες του τη βολεύει αυνανιζόμενο, αν δεν αφήνει να το σοδομίζουν κιόλας.
Οι καιροί άλλαξαν κι οι δογματικοί μένουν πίσω. Η επανάσταση τη σήμερον μπορεί να προκύψει και με εξωσωματική από το φοιτηταριάτο και το στέκι στο βιολογικό με την πλούσια πείρα στα γενετικά πειράματα.
(Συνεχίζεται...)
1984
Πρώτο μέρος:
Τα τρία βασικά έργα του όργουελ μας δείχνουν την εξελικτική πορεία του ανδρός και των πολιτικών του πιστέυω.
Στο πεθαίνοντας/φόρος τιμής στην καταλονία, ο όργουελ περιγράφει τις εμπειρίες του από τον ισπανικό εμφύλιο, όπου πολέμησε ως εθελοντής στο πλευρό του λαϊκού μετώπου και πιο ειδικά του POUM.
To Poum ήταν η πολιτοφυλακή που είχαν συστήσει οι τροτσκιστές/τροτσκίζοντες. Τέτοιος έγινε κι ο όργουελ μετά από όσα έζησε στο μέτωπο της αραγονίας.
Τα όσα γράφει στο βιβλίο του όμως δεν έχουν καμία σχέση με την επιθετική (ή και χυδαία) πολεμική που ασκούν εναντίον μας οι τροτσκιστές ή κι οι αναρχικοί σε αυτό το θέμα (ως ένα βαθμό δικαιολογημένα κατά τη γνώμη μου). Ούτε καν με την ταινία του κένι λόουτς "γη και ελευθερία" που βασίστηκε εν πολλοίς στο βιβλίο αυτό (μέχρι να τη δω είχα σε μεγάλη εκτίμηση τον λόουτς. Μετά κλονίστηκα).
Ο όργουελ κάνει μια αρκετά αντικειμενική περιγραφή των γεγονότων και θεωρεί τους πάντες καλοπροαίρετους. Δεν ψάχνει για ενόχους να στήσει στον τοίχο, προχωρά απλώς σε κάποιες μετριοπαθείς εκτιμήσεις εκφράζοντας περισσότερο κάποιους προβληματισμούς.
Οι βάσεις για να γίνει τροτσκιστής μπήκαν όντως στην ισπανία. Απέχει πολύ όμως από το να είναι πράκτορας. Τώρα αν για κάποιους αυτές οι ιδιότητες είναι πάνω-κάτω το ίδιο, λυπάμαι, δε μπορώ να βοηθήσω.
Δεύτερο στη σειρά βιβλίο είναι η φάρμα των ζώων.
Ίσως η πιο έξυπνη αλληγορία που έχει γραφτεί ποτέ.
Πραγματικά ιδιοφυής. Κι αυτό άσχετα από τους χυδαίους παραλληλισμούς που κάνει ο όργουελ με τη σοβιετική ένωση: από τον ανεμόμυλο της εκβιομηχάνισης -που σύμφωνα με το βιβλίο ήταν κατά βάθος ιδέα του τρότσκι που την έκλεψε ο στάλιν- μέχρι το όνομα του αγροκτήματος, το οποίο από φάρμα των ζώων ανέκτησε σταδιακά το παλιό του όνομα (ρωσία δηλ). Είναι τόσο πολλά τα σημεία που προσφέρονται για συνειρμούς που κάθε φορά ανακαλύπτεις και κάτι καινούριο που δεν είχες προσέξει πριν.
Η προπαγάνδα είναι φτηνή, αλλά σε πολύ καλό περιτύλιγμα και καταναλώνεται απνευστί (τόσο καλογραμμένη είναι). Προσωπικά συνιστώ ανεπιφύλακτα να διαβάσετε το βιβλίο.
Κάτι που δεν θα έκανα για το 1984, το τρίτο κατά σειρά βιβλίο.
Εκεί η προπαγάνδα είναι πιο ωμή κι οι έξυπνοι συνειρμοί πολύ λιγότεροι. Εκτός κι αν θεωρείται τέτοιος το ότι ο μεγάλος αδερφός έχει μουστάκι κι ότι ο βασικός αντίπαλος του καθεστώτος λέγεται γκόλντστάιν -για να παραπέμπει στο μπρονστάιν που ήταν το πραγματικό επίθετο του τρότσκι. Έχει τέτοια αγωνία ο όργουελ να καταφέρει να καταλάβουν άπαντες περί τίνος πρόκειται που καταφεύγει σε πολύ φτηνά κόλπα που θυμίζουν τη σάτιρα του μητσικώστα για τον καρατζαφέρη: το πιάσατε το υπονοούμενο έτσι;
Αν υπάρχει κάτι που να αξίζει στο βιβλίο είναι η αρκετά επίκαιρη προειδοποίηση του συγγραφέα για τον κίνδυνο να γίνει η κοινωνία μας σαν σπίτι του μπιγκ μπράδερ (που αν γίνει έτσι εγώ προτιμώ χίλιες φορές τον στάλιν από τον μικρούτσικο). Ένα αυταρχικό βασίλειο του φόβου, με κάμερες παρακολούθησης και χαφιεδισμό σε ημερήσια διάταξη. (Αν και αυτό μάλλον παρεμπιπτόντως ενδιέφερε τον όργουελ στο συγκεκριμένο έργο, που είχε άλλα... υψηλά νοήματα να δώσει).
Ακόμα μεγαλύτερη αξία όμως έχει η απαισιοδοξία του όργουελ σχετικά με τις ανθρώπινες σχέσεις οι οποίες επηρεάζονται και αλλοτριώνονται σε αυτό το πλαίσιο. Κεντρικοί του ήρωες είναι ένας άντρας και μια γυναίκα που μισούν το καθεστώς αλλά αγαπιούνται μεταξύ τους. Βρίσκουν τρόπο να ξεφύγουν από τις κάμερες και να χαρούν τον έρωτά τους αναπτύσσοντας μια ιδιαίτερη συντροφικότητα μεταξύ τους. Αλλά αυτό δεν κρατάει για πολύ. Το καθεστώς τους ανακαλύπτει, τους συλλαμβάνει, τους υποβάλλει σε βασανιστήρια και τότε ο βασικός ήρωας υποκύπτει μπροστά στον πιο μεγάλο του φόβο και προδίδει την αγαπημένη του (δεν δίνεται, αλλά υπονοείται ότι κι αυτή έκανε το ίδιο).
Όταν ξανασυναντιούνται συμπεριφέρονται σαν δυο ξένοι. Μέσα τους έχουν χρεωκοπήσει. Ο άνθρωπος φάνηκε ανίσχυρος μπροστά στους φόβους του. Το ίδιο κι η αγάπη μπροστά στην εξουσία.
Αυτό είναι και το βασικό απαισιόδοξο μήνυμα που δίνει ο όργουελ για την ανθρώπινη φύση. Όταν το πρωτοδιάβασα μου είχε φανεί μίζερο, αισχρό και ψεύτικο, καθόλου ρεαλιστικό.
Σε δεύτερη σκέψη πάλι...
Επιμύθιο: ο όργουελ πέθανε σχετικά νωρίς, πριν καν συμπληρώσει τα 50. Όπως αποδείχτηκε μετά τον θάνατό του (αν δεν κάνω λάθος από μια λίστα μισθοδοσίας του BBC όπου δούλευε) δούλευε για λογαριασμό των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών. Δεν γνωρίζω κάποιον αντίλογο από κάποιον υπερασπιστή του που να το αμφισβητεί αυτό.
Επομένως;
Επομένως χάπι εντ.
Ο όργουελ ήταν πληρωμένος πράκτορας. Ό,τι έγραψε ήταν κατασκευάσματα ενός ξεπλυμένου πράκτορα του ιμπεριαλισμού και δεν αξίζει τον κόπο να μας απασχολήσουν περαιτέρω.
Και ζήσαμε εμείς καλά κι οι σοβιετικοί καλύτερα...
Υγ: σχετικό με το 1984 για την κατανόηση του δεύτερου μέρους.
Οι εχθροί του καθεστώτος του μεγάλου αδερφού σβήνονταν από τα αρχεία, τα βιβλία της ιστορίας και γενικώς κάθε γραπτή πηγή που μπορούσε να δώσει πληροφορίες σχετικά (οι προφορικές πηγές δεν είχε καταστεί ακόμη εφικτό να ελεγχθούν πλήρως).
Σε αυτό το σημείο πέφτουν οι μάσκες και ξεσκεπάζεται η φτηνή προπαγάνδα του τροτσκιστή πράκτορα τζορτζ όργουελ ο οποίος ψευδώς αναφέρει το σβήσιμο ονομάτων επικηρυγμένων προσώπων από κρατικά αρχεία και ιστορικά βιβλία. Ως γνωστόν εμείς περιοριστήκαμε απλώς στο να αφαιρέσουμε τη φιγούρα του τρότσκι από μια φωτογραφία με τον λένιν κι ακολούθως τη ζωή του ίδιου του τρότσκι στο μεξικό.
Τα χαλκεία της αντισοβιετικής προπαγάνδας παραδίδονται στην χλεύη της κοινής γνώμης και του κινήματος.
Δεύτερο μέρος:
Τρίτη πρωί στην πορεία. (Εντάξει μεσημέρι).
Αποξένωση, απομόνωση, καραντίνα.
Το 1984 θριαμβεύει. Δεν υπήρξα ποτέ.
Σβησμένο το όνομά μου (και το μπλοκ) από τα αρχεία.
Σβησμένη η ύπαρξή μου από τη μνήμη των άλλων.
Σβησμένη η φιγούρα μου από το βλέμμα τους.
Νομίζεις ότι υπάρχεις; Άντε βρες έναν δεύτερο να στο επιβεβαιώσει αν μπορείς...
Δεν υπάρχω κι είμαι εδώ.
Παίζω τον πρωταγωνιστή στο τρούμαν σόου.
Ο κόσμος γύρω μου συνεννοημένος. Άτομα που δε με ξέρουν, δε με είδαν, δεν τους θυμίζω τίποτα.
Οι λιγοστοί που μου μιλάνε είναι κι αυτοί στο κόλπο. Το κάνουν βάση ρόλου. Όπως στο τρούμαν.
Αν είχα μάνατζερ θα κλείναμε και διαφημίσεις. Μπας και βγάλουμε τίποτα να ζήσουμε από αυτή την ιστορία τουλάχιστον.
Μήπως τα παραλές ρε απολίθωμα; Την έχεις ψωνίσει;
Τι νομίζεις δηλ ότι ο κόσμος περιστρέφεται γύρω από σένα;
Όχι βέβαια. Το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει.
Ο κόσμος με αγνοεί, γυρίζει σα να μην υπάρχω, λειτουργεί πιο απρόσωπα από ποτέ. Κι αυτό είναι πολύ πιο ψυχοφθόρο.
Κι ο άνθρωπός σου;
Ο άνθρωπος που πίστευα δικό μου δεν υπάρχει ούτε αυτός.
Δεν υπήρξε ποτέ.
Τον πρόδωσα και με απαρνήθηκε.
Κικιρίκου γαμώ το χριστό μου. Τρις.
Δε θέλει να με βλέπει, να με χαιρετήσει, να δείξει ότι με ξέρει.
Είναι κάτι άλλο, κάτι ξένο, από αυτό που είχα γνωρίσει κι αγάπησα. Όπως κι εγώ άλλωστε.
Το σύστημα μας νίκησε. Μας τσαλάκωσε ηθικά, μας αχρήστεψε, δε νιώθουμε πια.
Ντρεπόμαστε να θυμόμαστε. Πονάμε να σκεφτόμαστε.
Ό,τι νιώσαμε είναι πλέον βαρύ φορτίο. Το πετάμε στα σκουπίδια γιατί μας εμποδίζει να συνεχίσουμε.
Κι η ζωή (η ποια;) συνεχίζεται...
Τα τρία βασικά έργα του όργουελ μας δείχνουν την εξελικτική πορεία του ανδρός και των πολιτικών του πιστέυω.
Στο πεθαίνοντας/φόρος τιμής στην καταλονία, ο όργουελ περιγράφει τις εμπειρίες του από τον ισπανικό εμφύλιο, όπου πολέμησε ως εθελοντής στο πλευρό του λαϊκού μετώπου και πιο ειδικά του POUM.
To Poum ήταν η πολιτοφυλακή που είχαν συστήσει οι τροτσκιστές/τροτσκίζοντες. Τέτοιος έγινε κι ο όργουελ μετά από όσα έζησε στο μέτωπο της αραγονίας.
Τα όσα γράφει στο βιβλίο του όμως δεν έχουν καμία σχέση με την επιθετική (ή και χυδαία) πολεμική που ασκούν εναντίον μας οι τροτσκιστές ή κι οι αναρχικοί σε αυτό το θέμα (ως ένα βαθμό δικαιολογημένα κατά τη γνώμη μου). Ούτε καν με την ταινία του κένι λόουτς "γη και ελευθερία" που βασίστηκε εν πολλοίς στο βιβλίο αυτό (μέχρι να τη δω είχα σε μεγάλη εκτίμηση τον λόουτς. Μετά κλονίστηκα).
Ο όργουελ κάνει μια αρκετά αντικειμενική περιγραφή των γεγονότων και θεωρεί τους πάντες καλοπροαίρετους. Δεν ψάχνει για ενόχους να στήσει στον τοίχο, προχωρά απλώς σε κάποιες μετριοπαθείς εκτιμήσεις εκφράζοντας περισσότερο κάποιους προβληματισμούς.
Οι βάσεις για να γίνει τροτσκιστής μπήκαν όντως στην ισπανία. Απέχει πολύ όμως από το να είναι πράκτορας. Τώρα αν για κάποιους αυτές οι ιδιότητες είναι πάνω-κάτω το ίδιο, λυπάμαι, δε μπορώ να βοηθήσω.
Δεύτερο στη σειρά βιβλίο είναι η φάρμα των ζώων.
Ίσως η πιο έξυπνη αλληγορία που έχει γραφτεί ποτέ.
Πραγματικά ιδιοφυής. Κι αυτό άσχετα από τους χυδαίους παραλληλισμούς που κάνει ο όργουελ με τη σοβιετική ένωση: από τον ανεμόμυλο της εκβιομηχάνισης -που σύμφωνα με το βιβλίο ήταν κατά βάθος ιδέα του τρότσκι που την έκλεψε ο στάλιν- μέχρι το όνομα του αγροκτήματος, το οποίο από φάρμα των ζώων ανέκτησε σταδιακά το παλιό του όνομα (ρωσία δηλ). Είναι τόσο πολλά τα σημεία που προσφέρονται για συνειρμούς που κάθε φορά ανακαλύπτεις και κάτι καινούριο που δεν είχες προσέξει πριν.
Η προπαγάνδα είναι φτηνή, αλλά σε πολύ καλό περιτύλιγμα και καταναλώνεται απνευστί (τόσο καλογραμμένη είναι). Προσωπικά συνιστώ ανεπιφύλακτα να διαβάσετε το βιβλίο.
Κάτι που δεν θα έκανα για το 1984, το τρίτο κατά σειρά βιβλίο.
Εκεί η προπαγάνδα είναι πιο ωμή κι οι έξυπνοι συνειρμοί πολύ λιγότεροι. Εκτός κι αν θεωρείται τέτοιος το ότι ο μεγάλος αδερφός έχει μουστάκι κι ότι ο βασικός αντίπαλος του καθεστώτος λέγεται γκόλντστάιν -για να παραπέμπει στο μπρονστάιν που ήταν το πραγματικό επίθετο του τρότσκι. Έχει τέτοια αγωνία ο όργουελ να καταφέρει να καταλάβουν άπαντες περί τίνος πρόκειται που καταφεύγει σε πολύ φτηνά κόλπα που θυμίζουν τη σάτιρα του μητσικώστα για τον καρατζαφέρη: το πιάσατε το υπονοούμενο έτσι;
Αν υπάρχει κάτι που να αξίζει στο βιβλίο είναι η αρκετά επίκαιρη προειδοποίηση του συγγραφέα για τον κίνδυνο να γίνει η κοινωνία μας σαν σπίτι του μπιγκ μπράδερ (που αν γίνει έτσι εγώ προτιμώ χίλιες φορές τον στάλιν από τον μικρούτσικο). Ένα αυταρχικό βασίλειο του φόβου, με κάμερες παρακολούθησης και χαφιεδισμό σε ημερήσια διάταξη. (Αν και αυτό μάλλον παρεμπιπτόντως ενδιέφερε τον όργουελ στο συγκεκριμένο έργο, που είχε άλλα... υψηλά νοήματα να δώσει).
Ακόμα μεγαλύτερη αξία όμως έχει η απαισιοδοξία του όργουελ σχετικά με τις ανθρώπινες σχέσεις οι οποίες επηρεάζονται και αλλοτριώνονται σε αυτό το πλαίσιο. Κεντρικοί του ήρωες είναι ένας άντρας και μια γυναίκα που μισούν το καθεστώς αλλά αγαπιούνται μεταξύ τους. Βρίσκουν τρόπο να ξεφύγουν από τις κάμερες και να χαρούν τον έρωτά τους αναπτύσσοντας μια ιδιαίτερη συντροφικότητα μεταξύ τους. Αλλά αυτό δεν κρατάει για πολύ. Το καθεστώς τους ανακαλύπτει, τους συλλαμβάνει, τους υποβάλλει σε βασανιστήρια και τότε ο βασικός ήρωας υποκύπτει μπροστά στον πιο μεγάλο του φόβο και προδίδει την αγαπημένη του (δεν δίνεται, αλλά υπονοείται ότι κι αυτή έκανε το ίδιο).
Όταν ξανασυναντιούνται συμπεριφέρονται σαν δυο ξένοι. Μέσα τους έχουν χρεωκοπήσει. Ο άνθρωπος φάνηκε ανίσχυρος μπροστά στους φόβους του. Το ίδιο κι η αγάπη μπροστά στην εξουσία.
Αυτό είναι και το βασικό απαισιόδοξο μήνυμα που δίνει ο όργουελ για την ανθρώπινη φύση. Όταν το πρωτοδιάβασα μου είχε φανεί μίζερο, αισχρό και ψεύτικο, καθόλου ρεαλιστικό.
Σε δεύτερη σκέψη πάλι...
Επιμύθιο: ο όργουελ πέθανε σχετικά νωρίς, πριν καν συμπληρώσει τα 50. Όπως αποδείχτηκε μετά τον θάνατό του (αν δεν κάνω λάθος από μια λίστα μισθοδοσίας του BBC όπου δούλευε) δούλευε για λογαριασμό των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών. Δεν γνωρίζω κάποιον αντίλογο από κάποιον υπερασπιστή του που να το αμφισβητεί αυτό.
Επομένως;
Επομένως χάπι εντ.
Ο όργουελ ήταν πληρωμένος πράκτορας. Ό,τι έγραψε ήταν κατασκευάσματα ενός ξεπλυμένου πράκτορα του ιμπεριαλισμού και δεν αξίζει τον κόπο να μας απασχολήσουν περαιτέρω.
Και ζήσαμε εμείς καλά κι οι σοβιετικοί καλύτερα...
Υγ: σχετικό με το 1984 για την κατανόηση του δεύτερου μέρους.
Οι εχθροί του καθεστώτος του μεγάλου αδερφού σβήνονταν από τα αρχεία, τα βιβλία της ιστορίας και γενικώς κάθε γραπτή πηγή που μπορούσε να δώσει πληροφορίες σχετικά (οι προφορικές πηγές δεν είχε καταστεί ακόμη εφικτό να ελεγχθούν πλήρως).
Σε αυτό το σημείο πέφτουν οι μάσκες και ξεσκεπάζεται η φτηνή προπαγάνδα του τροτσκιστή πράκτορα τζορτζ όργουελ ο οποίος ψευδώς αναφέρει το σβήσιμο ονομάτων επικηρυγμένων προσώπων από κρατικά αρχεία και ιστορικά βιβλία. Ως γνωστόν εμείς περιοριστήκαμε απλώς στο να αφαιρέσουμε τη φιγούρα του τρότσκι από μια φωτογραφία με τον λένιν κι ακολούθως τη ζωή του ίδιου του τρότσκι στο μεξικό.
Τα χαλκεία της αντισοβιετικής προπαγάνδας παραδίδονται στην χλεύη της κοινής γνώμης και του κινήματος.
Δεύτερο μέρος:
Τρίτη πρωί στην πορεία. (Εντάξει μεσημέρι).
Αποξένωση, απομόνωση, καραντίνα.
Το 1984 θριαμβεύει. Δεν υπήρξα ποτέ.
Σβησμένο το όνομά μου (και το μπλοκ) από τα αρχεία.
Σβησμένη η ύπαρξή μου από τη μνήμη των άλλων.
Σβησμένη η φιγούρα μου από το βλέμμα τους.
Νομίζεις ότι υπάρχεις; Άντε βρες έναν δεύτερο να στο επιβεβαιώσει αν μπορείς...
Δεν υπάρχω κι είμαι εδώ.
Παίζω τον πρωταγωνιστή στο τρούμαν σόου.
Ο κόσμος γύρω μου συνεννοημένος. Άτομα που δε με ξέρουν, δε με είδαν, δεν τους θυμίζω τίποτα.
Οι λιγοστοί που μου μιλάνε είναι κι αυτοί στο κόλπο. Το κάνουν βάση ρόλου. Όπως στο τρούμαν.
Αν είχα μάνατζερ θα κλείναμε και διαφημίσεις. Μπας και βγάλουμε τίποτα να ζήσουμε από αυτή την ιστορία τουλάχιστον.
Μήπως τα παραλές ρε απολίθωμα; Την έχεις ψωνίσει;
Τι νομίζεις δηλ ότι ο κόσμος περιστρέφεται γύρω από σένα;
Όχι βέβαια. Το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει.
Ο κόσμος με αγνοεί, γυρίζει σα να μην υπάρχω, λειτουργεί πιο απρόσωπα από ποτέ. Κι αυτό είναι πολύ πιο ψυχοφθόρο.
Κι ο άνθρωπός σου;
Ο άνθρωπος που πίστευα δικό μου δεν υπάρχει ούτε αυτός.
Δεν υπήρξε ποτέ.
Τον πρόδωσα και με απαρνήθηκε.
Κικιρίκου γαμώ το χριστό μου. Τρις.
Δε θέλει να με βλέπει, να με χαιρετήσει, να δείξει ότι με ξέρει.
Είναι κάτι άλλο, κάτι ξένο, από αυτό που είχα γνωρίσει κι αγάπησα. Όπως κι εγώ άλλωστε.
Το σύστημα μας νίκησε. Μας τσαλάκωσε ηθικά, μας αχρήστεψε, δε νιώθουμε πια.
Ντρεπόμαστε να θυμόμαστε. Πονάμε να σκεφτόμαστε.
Ό,τι νιώσαμε είναι πλέον βαρύ φορτίο. Το πετάμε στα σκουπίδια γιατί μας εμποδίζει να συνεχίσουμε.
Κι η ζωή (η ποια;) συνεχίζεται...
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)