Σουλτάνος ή τανκς

Είναι κάποιες φορές που το ποτήρι της ιστορίας ξεχειλίζει από τραγική ειρωνεία.

Ο τουρκικός στρατός κάνει πραξικόπημα στην επέτειο των Ιουλιανών και του πραξικοπήματος της χούντας των συνταγματαρχών στην Κύπρο, εναντίον του Μακάριου. Ο Ερντογάν, που είχε κλείσει κατά διαστήματα και προσπαθήσει να ελέγξει τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ), απευθύνει μήνυμα στον τουρκικό λαό μέσω διαδικτυακής εφαρμογής-προγράμματος. Καλεί τον τουρκικό λαό να κατέβει στους δρόμους και τις πλατείες, εκεί δηλ όπου τους αντιμετώπισε άπειρες φορές με ωμή καταστολή, απαγορεύσεις και παρακρατικά χτυπήματα -καθώς το παρακράτος είναι απαραίτητο συμπλήρωμα του αστικού κράτους. Και φέρεται να ζήτησε άσυλο στη Γερμανία (που προφανώς απέρριψε το αίτημα), ενώ το πραξικόπημα φαίνεται να έχει καθαρά τη σφραγίδα του ευρωνατοϊκού ιμπεριαλισμού.

Κάποιοι θυμήθηκαν το πραξικόπημα του 60' στη γείτονα, που είχε γίνει εκτός στρατιωτικής ιεραρχίας (κάτι σαν το δικό μας απριλιανό πραξικόπημα) και σύμφωνα με τη Wikipedia (σπουδαία πηγή, θα μου πεις) συνέβαλε στον εκδημοκρατισμό της χώρας, καθώς στις ενδοαστικές (ου μην και... ενδοχουντικές) αντιθέσεις, ο στρατός εκπροσωπεί και συσπειρώνει τους Κεμαλιστές, που θεωρητικά επιδίωκαν σχετικά ήπιες μεταρρυθμίσεις για τον εκσυγχρονισμό του πολιτικού συστήματος. Αρκετές επιφανειακές ομοιότητες υπάρχουν και με το πραξικόπημα του Αυγούστου του 91', στην ΕΣΣΔ, με τον Γκόρμπι να είναι σε διακοπές στην Κριμαία, και με τα πυρά στο κτίριο των Σοβιέτ (κοινοβούλιο) δύο χρόνια αργότερα. Μόνο που αυτό το πραξικόπημα έγινε Ιούλιο και δε φαίνεται να 'ναι γιαλαντζί κι ανοργάνωτο. Ή μήπως είναι τελικά;

Ο Ερντογάν εκθρονίστηκε (ή μάλλον αποπειράθηκαν να τον εκθρονίσουν) τη στιγμή που φαινόταν πολύ ισχυρός, να ελέγχει απόλυτα το εσωτερικό μέτωπο. Και μπορεί η Τουρκία να προβάλλει ως ο χωροφύλακας της περιοχής, που όλοι θέλουν να έχουν στην πλευρά τους, αλλά πήρε το μήνυμα ότι δεν πρέπει να απλώνει τα πλοκάμια της πέρα από τα όριά της και να μπαίνει στο μάτι των (πιο) ισχυρών. Που ξεκίνησαν χαρακτηρίζοντας ως εξέγερση τα γεγονότα (δίνοντας ξεκάθαρο στίγμα για τις προτιμήσεις τους), για να καταλήξουν να συμπαρίστανται στη νόμιμα εκλεγμένη κυβέρνηση.
Μέχρι κι ο Γκιουλέν, που τον φωτογράφιζαν στις ανακοινώσεις τους ως επικεφαλής των δυνάμεων του πραξικοπήματος, κατέληξε να το καταδικάζει και να αρνείται κάθε σχέση-ανάμειξη. Ενώ άλλες πληροφορίες έλεγαν ότι οι υπερασπιστές της Συρίας φαίνονταν (προσωρινά) ικανοποιημένοι από μια εξέλιξη που έφερε τους Γκρίζους Λύκους να πανηγυρίζουν δίπλα στο στρατό.

Στην Ελλάδα, οι δημοσιογράφοι που κατακρίνουν συνεχώς τους ανεύθυνους πληροφοριοδότες του διαδικτύου, ξεσηκώνουν και μεταδίδουν οποιαδήποτε ανεπιβεβαίωτη πληροφορία πέφτει στα χέρια τους. Κάποιοι Ελληνάρες που δάκρυζαν και προσεύχονταν στα ΜΚΔ, με την ετικέτα NiceAttack (που διαβάζεται και ως "καλή επίθεση-καλό χτύπημα", με το ζόρι κρατούν τα προσχήματα και τη χαρά τους για την πυρκαγιά που έφτασε στη γειτονιά μας. Ο Τσίπρας ανέλυσε στο συνονόματο, αμερικανό υπήκοο, Παπαχελά την ασφάλεια που μας δίνει η στρατηγική συμμαχία με το ΝΑΤΟ, λίγες ώρες πριν την εκδήλωση του δημοψηφίσματος. Πάλι καλά που δεν κυκλοφόρησε κι η Αυτή με πρωτοσέλιδο: γιατί το ΝΑΤΟ αποτελεί παράγοντα σταθερότητας στην περιοχή. Η κυβέρνηση, κατά τα φαινόμενα, ήταν ενήμερη για τις κινήσεις του τουρκικού στρατού και δεν πιάστηκε στον ύπνο με τις πιτζάμες, αλλά με τα στρατιωτικά τζάκετ του Καμμένου, που είναι έτοιμος να πάρει την Πόλη. Ενώ η κοινή γνώμη παρακολουθεί συγκλονισμένη τις ραγδαίες εξελίξεις στον πλανήτη, τρώγοντας ποπ-κορν και πατατάκια.

Κι ο λαός της Τουρκίας; Βγήκε μαζικά στους δρόμους για να αποτρέψει το πραξικόπημα, αλλά είναι αυτός που θα πληρώσει, σε κάθε περίπτωση, τη νύφη. Και τα διλήμματα στα οποία καλείται να πάρει θέση γίνονται ολοένα και πιο πλαστά. Στρατός ή αστυνομία; Ερντογάν ή τανκς; Ποιος από τους δύο προτιμάτε να διευθύνει τη δικτατορία που θα σας δυναστεύει;

Έτσι κι αλλιώς έχει μπροστά του μεγάλο ανήφορο να τραβήξει. Αλλά και την αμέριστη αλληλεγγύη του λαϊκού κινήματος στην Ελλάδα.
Πώς να είναι άραγε στα τούρκικα το "πρέπει ο λαός να πάρει τις τύχες στα χέρια του...";

Οι συνειρμοί του τρένου

Το τρένο φεύγει στις οκτώ, ταξίδι για την Κατερίνη

Κι ούτε μια ΔΕΚΟ δε θα μείνει...

Κι εμείς είμαστε το νούμερο οκτώ, μας ξέρουν όλοι με αυτό.

Μα πώς τον λεν το διπλανό και τον τρελό τον Ιταλό (Μάριο Μπόνι, πιθανότατα)

Και να πώς κόλλησαν συνειρμικά ο ΟΣΕ με τους Ιταλούς που τον εξαγόρασαν, αν και μπορεί να υπάρχουν συλλέκτες, που να έχουν δώσει οριακά περισσότερα, για να εξασφαλίσουν κάποια σπάνια κομμάτια για τις συλλογές τους με τα ηλεκτρικά τρενάκια.

Από τη στιγμή βέβαια που ο Σύριζα έχει προσχωρήσει στο νεοφιλελεύθερο στρατόπεδο του θατσερικού ΤΙΝΑ (Δεν Υπάρχει Εναλλακτική), με οδηγό τη Μάργκαρετ (το' πε και χτες εξάλλου ο Τσίπρας πως δεν πάσχει από ιδεοληψίες -αλλά για αυτά περισσότερα αύριο), δεν είναι πολύ λογικό να ιδιωτικοποιήσει τους σιδηρόδρομους, που είναι από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα των... ευεγερτικών αποτελεσμάτων της ιδιωτικής πρωτοβουλίας στη Βρετανία.

Ο σοσιαλιστικός μετασχηματισμός της ΔΦΑ πάει τρένο, όπως και τα μνημόνια, που μας έρχονται σαν τρενάκι (και τους ψηφοφόρους της Δαπ στη συνέλευση), το ένα πίσω από το άλλο (ρε παιδιά να οργανωθούμε), χωρίς σάλιο και σοσιαλδημοκρατική περιποίηση. Σαν το κόκκινο βαγόνι-στρατηγείο του Λέοντα, που έγινε ξακουστό στο ρωσικό εμφύλιο. Και ίσως γι' αυτό το ΣΕΚ -που παλιά λεγόταν ΟΣΕ, ενώ ο ΟΣΕ λεγόταν ΣΕΚ- να διάλεξε αυτό το όνομα. Κι είναι ζήτημα τι όνομα θα διαλέξει την επόμενη φορά. Ίσως να λέγονται "το κόκκινο τρένο", όνομα-ωδή στο προλεκάλτ.

Με τόσο σοσιαλισμό (από τα κάτω) όμως, γίνεται όλο και πιο δύσκολη η διαφοροποίηση των κατεξοχήν, δηλωμένων νεοφιλελεύθερων. Τι διαφορετικό να πει δηλαδή και ο Μητσοτάκης; Ότι οι ιδιωτικοποιήσεις του Σύριζα είναι δειλές και τις κάνει χωρίς να τις πιστεύει; Ή ότι οι Συριζαίοι είναι τόσο πορωμένοι κρατιστές -sic- που ακόμα και τις ιδιωτικοποιήσεις τις κλείνει με τις αντίστοιχες ΔΕΚΟ άλλων χωρών;

(Σ.Σ.: τελικά οι νεοφιλελεύθεροι διαμαρτύρονται για το ευτελές αντίτιμο του ξεπουλήματος -που για αυτό ακριβώς λέγεται ξεπούλημα βέβαια, επειδή δίνεις κάτι όσο-όσο, πέντε κάτω-δέκα κάτω, δε θα τα χαλάσουμε εκεί τώρα, κάντο δεκαπέντε κάτω στο τετράγωνο και κλείσαμε συμφωνία. Το ζήτημα δηλ δεν είναι να μη χάσεις την τιμή σου, αλλά να πιάσει καλά λεφτά στην αγορά. Κι αν σου κλέβουν το πρόγραμμα, ψάχνεις να βρεις αφορμές να διαφωνήσεις στο περιτύλιγμα. Αλλά τι διαμαρτύρονται; Έτσι δε λειτουργεί η διαβόητη... "ελεύθερη αγορά";)

Αυτή τη φορά αγοραστής ήταν ο αντίστοιχος ιταλικός ΟΣΕ, που πρόσφατα είχε στο παθητικό του ένα πολύνεκρο δυστύχημα (το δώσαμε κοψοχρονιά, αλλά πήγε τουλάχιστον σε καλά χέρια που λέει κι ο Μώμος). Κι αν αναρωτιέται κανείς γιατί μια επιχείρηση που έχει τόσα προβλήματα, κάνει τέτοια ανοίγματα, μπορεί να σκεφτεί και την περίπτωση του Μαρινόπουλου, μες στα χρόνια της κρίσης. Δεν είναι θέμα διαλεκτικής, αλλά η... ομοιοπαθητική του καπιταλισμού, κι η φυγή προς τα μπρος και προς τον γκρεμό (όπου δεν πέφτουν ποτέ τα αφεντικά).

Το τρενάκι γυρνούσε φωτισμένο και αχνό στον αέρα

Τι άλλο μένει να σημειώσουμε;

Το συνειρμό με μια παλιά γελοιογραφία του Ιωάννου, από την περίοδο Σημίτη, με το πασοκικό σύνθημα "το μέλλον ξεκίνησε", που το συμβόλιζε στο σκίτσο ένα τρένο, να ξεκινάει από το σταθμό, και πίσω του ο κόσμος στην αποβάθρα, να το χαιρετά και να το βλέπει να φεύγει χωρίς αυτόν, σαν να ήταν το τρένο της ΕΤΕ, που ποτέ δεν πιάσαμε.

Γενικά το τρένο είναι ένα σχετικά φτηνό μέσο (ακόμα τουλάχιστον), που ο RedFly λέει πως του ανήκει το μέλλον, άσχετα αν εμείς δεν έχουμε πιάσει ακόμα το παρόν και ασθμαίνουμε πίσω του να το πιάσουμε, σαν να κυνηγάμε πεζή τους συρμούς που πιάνουν μέχρι 500 χιλιόμετρα την ώρα. Ένα πολύ ωραίο (το ωραιότερο ίσως) και σχετικά ασφαλές μέσο, όπου δεν πιάνουν τα κινητά κι ο καπνός των θεριακλήδων, και προσφέρεται για διάφορους συνειρμούς και αναζητήσεις (ειδικά παλιότερα, που ο καβουρνιάρης περνούσε από ακόμα πιο ωραία μέρη, όπως τον Πλαταμώνα της Πιερίας). Πχ για τη γαλλική προέλευση του σιδηρόδρομου (ετυμολογικά μιλώντας) και την παλιά ορθογραφία του τρένου με "αι", για να μοιάζει περισσότερο με το "train", που την επανέφερε η Τραινοσε και κάποιοι την κράτησαν. Γιατί η προσωπική αίσθηση του καθενός και το κριτήριό του για την ορθογραφία, είναι πρωτίστως αισθητικό, πώς μας χτυπάει στο μάτι μια λέξη, κι είναι πολύτιμο, γιατί σπανίως μας ξεγελά, αν το έχουμε αναπτύξει σωστά.

Μια φορά μου 'χες πει, δεν μπορεί, θα το νιώσανε κι άλλοι
Πριν το Σπίρτζη πως μοιάζει ο ΟΣΕ με ευκαιρία μεγάλη

Κι είναι τέλος εκεί, νύχτα, σε ένα σταθμό στη μέση του πουθενά, που περιμένουν δυο τρένα σε αντίθετες ράγες, ακινητοποιημένα, κι όταν ξεκινήσει το ένα από τα δύο, εσύ από το κάθισμά σου βλέπεις απλά μια κίνηση, και δεν μπορείς στην αρχή να καταλάβεις τι και ποιος κινείται. Αν είσαι εσύ που πας μπροστά ή μένεις πίσω στάσιμος και νομίζεις πως προχωράς μπροστά, σαν μερικούς Συριζαίους, που τρώνε σανό και χαίρονται...

Εν τούτω Νίκα(ια)

Αναδημοσίευση από το Ατέχνως

Δεν ξέρουμε ακόμα πολλά στοιχεία για την ταυτότητα του δολοφόνου της Νίκαιας, που έπεσε με ένα φορτηγό πάνω στο συγκεντρωμένο πλήθος κι άρχισε να το πυροβολεί. Ούτε αν είχε κάποια σχέση με το ISIS, κι έβλεπε πχ οράματα (Αλλάχ Ακμπάρ ή “Εν τούτω Νίκα” στα σύννεφα κι ένα φορτηγό στον ουρανό) που τον οδήγησαν στις αποτρόπαιες, εγκληματικές πράξεις του. Ξέρουμε αρκετά για τη σχέση του ISIS με την ιμπεριαλιστική Δύση, η οποία τον εξοπλίζει. Αλλά αυτό δε χωράει στην απερίφραστη καταδίκη της βίας και των εγκλημάτων. Ούτε ο δυτικός (ιμπεριαλιστικός) κόσμος στο περίφημο “απ’ όπου κι αν προέρχεται”.

Η αντι-ισλαμική, ξενοφοβική υστερία θα ξαναρχίσει από εκεί ακριβώς που την άφησαν οι ασώματες κεφαλές στα τηλεπαράθυρα. Μονότονη σαν μασημένη κασέτα, βρώμικη σαν την πλύση εγκεφάλου, κι αβάσταχτα απλοϊκή, σαν τη θεωρία του Χάντιγκτον για τη “Σύγκρουση των Πολιτισμών”. Η κυρίαρχη προπαγάνδα που όλα τα σφάζει και τα μαχαιρώνει, αφού τα βάλει στο ίδιο τσουβάλι, σαν αυτό που φοράνε στο κεφάλι τους για κουκούλα τα μέλη της ΚΚΚ (Κου Κλουξ Κλαν).

Ο αστικός πολιτικός κόσμος “ξορκίζει” την απειλή της Λεπέν, υιοθετώντας πλήρως την ακροδεξιά πολιτική ατζέντα της. Ο δράστης βέβαια είχε τυνησιακή καταγωγή, αλλά γαλλική υπηκοότητα. Τόσο το χειρότερο -θα πουν οι οπαδοί της φυλετικής καθαρότητας- για τους πολιτογραφημένους Γάλλους, που έχουν ρίζες αφρικανικές (ή από άλλη παλιά γαλλική αποικία) και “καταστρέφουν τη γαλλική εθνική ταυτότητα”. Αν είναι έτσι βέβαια, θα έπρεπε να διώξουν και τη μισή εθνική Γαλλίας (στο ποδόσφαιρο και όχι μόνο) που έφτασε ως τον τελικό του EURO. Εκτός κι αν θεωρείται πως αυτοί προωθούν τα εθνικά ιδεώδη (αλόνζ αφάν ντε λα πατρί) και τη γλιτώσουν. Από την άλλη πάλι, μπορούν να τιμωρηθούν τα έγχρωμα μέλη της ομάδας, για παραδειγματισμό, επειδή δεν κατάφερε να πάρει το Κύπελλο.

Ό,τι δεν κατάφερε, εν τω μεταξύ, το ποδόσφαιρο και το EURO, που αξιοποιήθηκε για να σκεπάσει το απεργιακό κύμα και τις κινητοποιήσει, θα έρθει να το αποσώσει τώρα το μακελειό στη Νίκαια -που θα γίνει το νέο “εν τούτω νίκα” της κυβέρνησης Ολάντ ενάντια στην εργατική τάξη της Γαλλίας και τα δικαιώματά της. Μια κυβέρνηση που τώρα πενθεί με κροκοδείλια δάκρυα, και θα της πάρει κάνα δυο βομβαρδισμούς και μερικούς ανεργατικούς νόμους ακόμη, για να συνέλθει και να το ξεπεράσει.

Παράλληλα, θα αρχίσουν στα social media και τα μηνύματα “προσευχηθείτε” (κατά το “παραιτηθείτε”): Pray for Nice, προσευχηθείτε για τη Νίκαια, για τη Γαλλία, για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Το θέμα είναι ποιος ακριβώς θα προσευχηθεί για την εργατική τάξη (pray for the working class) και τους λαούς όλου του κόσμου. Και το μόνο όπλο των λαών δεν είναι αυτό που στρέφουν ο ένας απέναντι στον άλλο, ούτε οι διαδικτυακές προσευχές για να αλλάξουν τα πράγματα άνωθεν (από τις ηγεσίες ή τον επουράνιο ηγέτη τους), αλλά ο αγώνας τους. Κι αυτό είναι το μοναδικό “εν τούτω νίκα” για αυτούς, το μοναδικό όραμα που έχει αξία κι είναι οδηγός για δράση.

Ο τσελεμεντές του κομμουνιστή

Το ωραίο με το Βλαδίμηρο (ένας είναι ο Βλαδίμηρος και δεν εννοώ προφανώς τον Πούτιν) είναι πως σε 50τόσους τόμους άπαντα και 30 χρόνια πυκνών ιστορικών γεγονότων, στα οποία αναφέρεται, μπορεί κανείς να βρει τα πάντα και τα αντίθετά τους, τις πιο διαφορετικές συγκυρίες, τακτικές επιλογές (που τις υπαγορεύουν οι συγκυρίες), αναλύσεις, για να διαλέξει αυτή που του ταιριάζει, από τον μπουφέ της ιστορίας, όπως έγραφε η Ρόζα (μία είναι η Ρόζα και δεν εννοώ τη συνιστώσα του Σύριζα) σε κάποια αντίστοιχη περίπτωση -αν δεν κάνω λάθος για το δίπολο "μεταρρύθμιση ή επανάσταση".

Έτσι λοιπόν, μπορεί κανείς να αμπελοφιλοσοφεί με τις ώρες, τις μέρες και τους μήνες, γιατί "δεν υπάρχει επαναστατικό κίνημα, χωρίς επαναστατική θεωρία" ή να μην ανοίξει ποτέ του βιβλίο, μια θεωρητική επεξεργασία ή ένα πρόγραμμα κόμματος, γιατί ένα πραγματικό βήμα για το κίνημα είναι δέκα φορές πιο σημαντικό κι ουσιαστικό από κάθε κείμενο, πρόγραμμα, απόφαση, κτλ (δεν το μεταφέρω αυτολεξεί, αλλά στο γενικό του νόημα). Κι εξάλλου ο Λένιν είχε γράψει κάπου πως είναι προτιμότερο να ξεκινήσεις το επαναστατικό άλμα και να πορευτείς βλέποντας και κάνοντας, παρά να καταδικαστείς στην αιώνια ακινησία.

Κι έτσι φτάνουμε στο βασικό θέμα του σημερινού σημειώματος: τους προβληματισμούς πάνω στο ζήτημα της μετάβασης και τις πιο αντιφατικές σχετικές απόψεις, που μπορούν να συμπυκνωθούν στο εξής δίπολο.

ΠΟΛΟΣ Α'

Χρειάζεται ένας συγκεκριμένος οδικός χάρτης της μετάβασης (συνήθως λέγεται μεταβατικό πρόγραμμα) και μια ολοκληρωμένη εναλλακτική πρόταση που να πείθει, να κερδίζει τον κόσμο και είτε να θέτει συγκεκριμένους στόχους, που θα τον πάνε ακόμα πιο μακριά από την ίδια τη δυναμική τους (παίζοντας ταυτόχρονα με την άγνοια κινδύνου του κόσμου) είτε να του εξηγούν αναλυτικά τις δυσκολίες κι αυτούς τους κινδύνους, αλλά και τους τρόπους με τους οποίους θα αντιμετωπιστούν. Διαφορετικά, δεν υπάρχει περίπτωση να μας πάρει κανείς στα σοβαρά, όσο μιλάμε αφηρημένα.

Συνήθως βέβαια, το πρόβλημα με αυτούς τους χάρτες είναι πως αποτελούν σχέδια επί χάρτου, σε συνθήκες εργαστηρίου, που φτιάχνουν μια ευθεία γραμμή (σαν το παιδικό παιχνίδι με τις αριθμημένες κουκκίδες), χωρίς να παίρνουν υπόψη τους τα διαλεκτικά άλματα της επανάστασης και τα ζιγκ-ζαγκ, δηλ τις αντιφάσεις, της πραγματικής ζωής. Κι όσο περισσότερες λεπτομέρειες έχουν, τόσο λιγότερο πειστικά γίνονται, φανερώνοντας τις εγγενείς αδυναμίες τους. Όσο πιο αναλυτικά κι επεξηγηματικά είναι, τόσο μπλέκουν σε αξεδιάλυτες αντιφάσεις, σε έναν γόρδιο δεσμό, που επιχειρούν να τον λύσουν με συμβατικά μέσα, αντί να τον κόψουν δυναμικά, με ένα σπαθί.

ΠΟΛΟΣ Β'

Δεν έχει νόημα να δίνουμε έτοιμες συνταγές για την κοινωνία του μέλλοντος, λεπτομερή σχέδια πέρα από τις γενικές αρχές - νομοτέλειες και αναλυτικές, σχολαστικές περιγραφές για το πώς θα φτάσουμε εκεί. Η επανάσταση και οι διακυμάνσεις της είναι εξαιρετικά πρωτότυπες καταστάσεις για να τις κλείσουμε σε έτοιμα σχήματα κι ένα προκατασκευασμένο καλούπι.

Αυτό είναι σωστό, αλλά μας λέει μόνο τη μισή αλήθεια. Γιατί η μετάβαση -ακριβώς επειδή είναι πρωτότυπη- δεν μπορεί να είναι αφηρημένη. Χρειάζεται συγκεκριμένη ανάλυση της κατάστασης και -κοντά στα άλλα- μιας σειράς άλλων θεμάτων για τα πρώτα άμεσα καθήκοντα της επανάστασης, από την αμυντική της ικανότητα ενάντια σε μια (πιθανή αλλά σχεδόν βέβαιη) ιμπεριαλιστική επέμβαση, μέχρι διάφορα εξειδικευμένα ζητήματα της παραγωγής. Κι αν αυτό σήμερα μοιάζει πολύ μακρινό, είναι ωστόσο βέβαιο πως όσο ισχυροποιείται το κίνημα, τόσο πιο άμεσα θα τις χρειάζεται και τόσο πιο ικανό θα είναι, για να κάνει τέτοιες επεξεργασίες με αξιώσεις.

Στο πρόγραμμα του ΚΚΕ υπάρχει μια αρκετά αναλυτική περιγραφή της σοσιαλιστικής κοινωνίας, του πολιτικού της συστήματος, της παραγωγικής της δομής, των γενικών της νομοτελειών. Δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι μια επαναστατική εξουσία θα μπορέσει να πετύχει μονομιάς όσα περιγράφει το πρόγραμμα, καθώς αυτό θα καθοριστεί από διάφορους αστάθμητους παράγοντες (πχ ιμπεριαλιστική περικύκλωση, δυσμενείς διεθνείς συσχετισμοί). Κι από την άλλη, αν καταφέρει να εδραιωθεί και να φτάσει σε αυτό το σημείο, θα προχωρήσει λίγο-πολύ σύντομα και στις επόμενες φάσεις, καθώς ο σοσιαλισμός είναι μια μεταβατική κοινωνία κι όχι κάτι δοσμένο ή τελειωμένο.
Έχει όμως μια αξία η επεξεργασία αυτή, γιατί δείχνει την κατεύθυνση, ένα όραμα, γιατί αξίζει να οργανωθεί και να παλέψει κανείς.

Από την άλλη, παραμένει ανοιχτό (και μόνο στην πράξη μπορεί να λυθεί) το ζήτημα "πώς θα φτάσουμε εκεί", όχι ως προς το δρόμο που θα επιλέξουμε (αν θα είναι δηλαδή κοινοβουλευτικός, "ειρηνικός" ή επαναστατικός), αλλά για όσα μπορεί να προκύψουν στη διαδρομή, τα ρήγματα που θα την επισπεύσουν, κτλ (χωρίς να υπάρχει όμως καμία αυταπάτη ότι μπορεί να κόψει κανείς δρόμο για να γλιτώσει την ανηφόρα). Και για αυτό μπορεί να υπάρχει μια γενική ιδέα (όπως πχ η σύνδεση της επαναστατικής κατάστασης με τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο) ή διάφορες ιδέες, αλλά σίγουρα όχι καμία έτοιμη συνταγή από τον τσελεμεντέ του κομμουνιστή, που παραδίδεται από γγ σε γγ (κι ο τωρινός γγ είναι σίγουρα καλοφαγάς) ή από δρουίδη σε δρυίδη (όποιο από τα δύο και αν είναι τελικά το σωστό -το δεύτερο μάλλον). Οπότε η συζήτηση για τα μανιτάρια παραμένει ανοιχτή στο γαλατικό χωριό:
-Να τα κάνουμε σούπα! -Όχι, να τα σοτάρουμε...

Αν τώρα κάποιοι τα βλέπουν όλα αυτά βυζαντινολογίες για το φύλο του αγγέλου και συνταγές από αρχάριους σεφ, που θέλουν να γίνουν μάστερ(σεφ) -αφέντες στη θέση των τωρινών και να πάρουν την εξουσία, είναι δικαίωμά τους. Το πιο πιθανό είναι πως η δικτατορία του προλεταριάτου πέφτει πολύ βαριά στα δικά τους ευαίσθητα στομάχια, που είναι συνηθισμένα στις αστικές γκουρμεδιές και το παντεσπάνι.

Όσο για τους υπόλοιπους, που δεν ανήκουν στην ίδια συνομοταξία αλλά επηρεάζονται από τέτοιες απόψεις, το χειρότερο είναι όταν καταφέρνουν να σου προσάπτουν και τα δύο μαζί ταυτόχρονα: ότι δηλ δεν έχεις μια επεξεργασμένη κι ολοκληρωμένη πρόταση εξουσίας, για να πειστεί ο κόσμος (που κατά βάθος καταλαβαίνει πολύ καλά, αλλά ψάχνει να κόψει δρόμο στην ανηφόρα) και από την άλλη πως έχεις έτοιμες συνταγές για την κουζίνα/κοινωνία του μέλλοντος (που εδώ παραδόξως τις θεωρεί παλιές, κι όχι αγνές και παραδοσιακές).

Ε, ας αποφασίσουν λοιπόν, για να ξέρουμε κι εμείς τι πρέπει να κάνουμε.
Τη σούπα με μανιτάρια... (που θα 'λεγε κι ο σύντροφος Οβελίξ)

Κυκλοφορώ κι οπλοφορώ

Ένας από τους βασικούς λόγους (ή τις δικαιολογίες που προβάλλω στον εαυτό μου) που δεν έμαθα ποτέ να οδηγώ, ή τέλος πάντων η στιγμή που συνειδητοποίησα πως δεν ήθελα να μάθω, ήταν νομίζω μετά από μερικές εθιστικές ώρες Nintendo (αν και γενικά δεν πολυέπαιζα, ούτε μου έμεινε ευτυχώς συνήθεια), με μια δισκέτα Φόρμουλα 1, όπου μπορούσες όμως να πάρεις μόνο το Νάιτζελ Μάνσελ (εντάξει, πήρε έναν τίτλο, αλλά δεν ήταν τόσο σπουδαίος, για να έχει παιχνίδι με το όνομά του). Και αφού είχα στουκάρει σε διάφορους τοίχους, νιώθοντας την επιθετικότητα, που σου αφήνει σχεδόν πάντα ο υπολογιστής και τα μηχανήματα του διαβόλου (ΕΤΕ και μ-λ κίες) -που αν είσαι πχ blogger και σου λέει ο άλλος "καλημέρα" ή μια γνώμη, έχεις τόσα νεύρα συσσωρευμένα που το στέλνεις στο διάολο, μαζί με τα μηχανήματά του και την ΕΤΕ- σκέφτηκα πως όλα αυτά είναι πολύ διασκεδαστικά (με την κυριολεκτική έννοια του διασκορπίζομαι), αλλά στην πραγματική ζωή δεν έχεις πολλές ζωές και δεύτερες ευκαιρίες, αν οδηγείς, για να τις σπαταλήσεις. Και είναι αλήθεια πως ο καθένας μπορεί να μάθει να οδηγεί, όπως ίσως ο καθένας μπορεί να μάθει τις κινήσεις στο σκάκι, αλλά αυτό δεν τον καθιστά απαραίτητα κατάλληλο για οδηγό (ούτε για σκακιστή, αντιστοίχως), να βγαίνει παγανιά στο δρόμο, με το δρεπάνι παραμάσχαλα (χωρίς σφυρί και όπλα στους δρόμους).

Κι άντε πες πως αυτές είναι οι ανώριμες σκέψεις ενός εφήβου, που δεν έφτασε καν στη Βουλή των Εφήβων, για να τις εκθέσει με σοβαροφάνεια (τότε δεν είχαμε selfie, μόνο το Σαμαράκη). Και που δεν ωρίμασε αρκετά, όχι σε αυτό τον τομέα τουλάχιστον (γιατί η προσωπικότητά μας αναπτύσσεται ανισόμετρα, περίπου σαν τον καπιταλισμό) για να ξεπεράσει τις εφηβικές-παιδικές του φοβίες και να αναλάβει την ευθύνη να οδηγήσει (πχ όταν θέλουν να πιουν οι άλλοι οδηγοί της παρέας). Αλλά είμαι σίγουρος πως είναι αρκετοί ακόμα αυτοί που δεν ξεπέρασαν ποτέ το στάδιο της εφηβικής τους ανωριμότητας (ως οδηγοί και γενικώς) και γίνονται δημόσιος κίνδυνος με τη συμπεριφορά τους (την οδηγική και προπαντός τη γενικότερη), πιστεύοντας υποσυνείδητα πως συνεχίζουν να παίζουν σε ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι, Βοηθάνε εξάλλου οι ελληνικοί δρόμοι και τα ήθη τους σ' αυτό το συμπέρασμα: γιαγιά με μπαστούνι 100 πόντοι, χωρίς μπαστούνι 150 πόντοι, μαζί με παππού διπλασιασμός πόντων, κοκ.

Μπορεί-μπορεί-να μας καταστρέφουν τη ζωή, μπορεί
τα ηλεκτρονικά παιχνίδια του σατανά, 6-6-6, μπορεί να είναι απλώς και δικές μου υπερβολές. Έχω όμως την εντύπωση ότι στην Αμερική (ή αυτό που λανθασμένα μάθαμε να λέμε έτσι) τα όρια μεταξύ πραγματικής ζωής και εικονικής πραγματικότητας, ηλεκτρονικών παιχνιδιών, τηλεοπτικών σειρών, κτλ, είναι κάπως δυσδιάκριτα. Πολλοί είναι αυτοί που εθίζονται από μικροί στην ψυχολογία του επαγγελματία κατά συρροή δολοφόνου, μέσα από video games. Κι άλλοι τόσοι αποχαυνώνονται από το χαζοκούτι και (όταν δε μιλάνε, λες και τους καταγράφει μια κάμερα, για να πέσει το ψεύτικο γέλιο μετά από την ατάκα τους) πιστεύουν ότι μπορούν να γίνουν μικροί, καθημερινοί υπερήρωες και να καταπολεμήσουν το κακό, που παραμονεύει σε κάθε γωνία, στον παραμικρό θόρυβο στο σπίτι, έναν παράξενο γείτονα, ή σε ένα φαινομενικά φιλήσυχο νέγρο, που βάζει το χέρι στην τσέπη του (για να βγάλει πιθανότατα ένα πιστόλι).
Ενώ παράλληλα υπάρχει μια τεράστια παραγωγή ταινιών, που εκθειάζουν το δόγμα "νόμος και τάξη" και την αστυνομοκρατία, καλλιεργόωντας τη λογική του καλού μπάτσου, του αγέρωχου καουμπόη, του αυτόκλητου σερίφη, που απονέμει δικαιοσύνη, κοκ.

Σε μια τέτοια κοινωνία που δεν είναι απαραίτητα πολύ διαφορετική από τη δική μας, απλώς πιο... προχωρημένη σε κάποια θέματα, είναι (εντελώς σύμφυτη με τη λογική της, αλλά συνάμα) παράλογη μια τόσο εκτεταμένη και σχετικά ελεύθερη (σε πλήρη αντίθεση με κάθε άλλη ελευθερία όπου πέφτει ψαλίδι) οπλοκατοχή.
Κι ας συνηθίζουμε πολλές φορές να τη θεωρούμε προοδευτική, γιατί έτσι εξοπλίζονται οι μάζες, λες και βρισκόμαστε σε (προ)επαναστατική κατάσταση και το βασικό ζητούμενο είναι πως θα πάρουν τα όπλα οι εξεγερμένοι.

Το αν και κατά πόσο λειτουργεί έτσι αυτή η σχέση, δημιουργώντας επαναστατικές παραδόσεις και αγωνιστική συνείδηση, μπορεί να το δει κανείς στην (καταπράσινη σαν βαθύ ΠαΣοΚ) Κρήτη. Όπου και πάλι όμως, τα πράγματα απέχουν πολύ από το να θυμίζουν σπαγγέτι γουέστερν και πολύ άγριες καταστάσεις. Οι Κρητίκαροι μπορεί να έχουν για ψωμοτύρι τις κουμπουριές, να προκαλούν διάφορα μικροατυχήματα σε γάμους που καταλήγουν σε κηδείες ή να γεμίζουν με σφαίρες την ταμπέλα του χωριού τους (για να προειδοποιούν τους ξένους, όπως στις ιστορίες του Λούκι-Λουκ), αλλά αν δεν μπλέξουν σε κάποια σοβαρή βεντέτα, δεν αρχίζουν να σκοτώνουν για πλάκα τον κόσμο γύρω τους. Μπορούν όμως να κάνουν θερινό ένα υπουργείο στο κέντρο της Αθήνας, θυμίζοντας συνειρμικά τους Κορσικανούς από τον Αστερίξ (Οκατεριαμπελατσιτσίξ).

Όλα αυτά βέβαια δεν έχουν καμία σχέση με όσα συμβαίνουν στην αμερικανική ενδοχώρα (και όχι μόνο), τις συνεχιζόμενες δολοφονίες και το άτυπο πογκρόμ της αστυνομίας εναντίον των μαύρων στα γκέτο (και όχι μόνο). Ή μάλλον μπορεί να σχετίζονται, αλλά αντιστρέφουν τη λογική συνέχεια, τη σχέση αιτίου-αιτιατού, θεωρώντας υπαίτιο το μαχαίρι (ή μάλλον πιστόλι στην περίπτωσή μας) κι όχι αυτόν που το κρατάει, το όργανο του εγκλήματος κι όχι τον εγκληματία ή αυτόν που τον όπλισε.

Μόνο που αυτό έχει διπλή ανάγνωση. Γιατί δεν μπορεί να μπαίνουν στο στόχαστρο μόνο ή κυρίως τα όργανα της τάξης και όχι η τάξη που υπηρετούν, η κυρίαρχη τάξη που τα οπλίζει, τα εκπαιδεύει, και τους παρέχει ασυλία (ή τους θυσιάζει σαν αποδιοπομπαίους τράγους κατά περίπτωση). Κι είναι αυτή η στόχευση που λείπει, η απουσία μιας σφαιρικής αντίληψης για τη γενική εικόνα και τις αιτίες που τη γεννάνε, που προκαλεί κατά τη γνώμη μου μια γνήσια κι αυθόρμητη αμηχανία σε ορισμένες από τις αντιδράσεις.

Κάτι που αναδεικνύει πολύ εύστοχα το μήνυμα ενός γνωστού ΝΒΑer (για να μείνουμε λίγο ακόμα στο αθλητικό κλίμα των προηγούμενων ημερών). Υπενθυμίζω πως οι παίκτες του ΝΒΑ είχαν πάρει μια πρωτοβουλία, στο προηγούμενο κύμα δολοφονιών έγχρωμων Αμερικανών από αστυνομικούς, με το εύγλωττο σύνθημα "I can't breathe". Δεν μπορώ να αναπνεύσω. Η οποία είχε προβληθεί ακόμα κι από καθεστωτικά ΜΜΕ, για να ξεπλύνει τις αμαρτίες του συστήματος (που είναι το ίδιο, είτε αφορά την καταστολή είτε την πιο αστραφτερή εκδοχή του θεάματος). Αλλά όπως λέει ο Καρμέλο Άντονι (παρά τις όποιες αντιφάσεις μπορεί να βρει κανείς στις διατυπώσεις του) "ο θυμός μας πρέπει να 'ναι απέναντι στο σύστημα. Αν το σύστημα δεν αλλάξει, θα συνεχίσουμε να ανοίγουμε την τηλεόραση και να παρακολουθούμε το ίδιο πράγμα".

Το σύστημα έχει καταρρεύσει. Τελεία και παύλα. Έτσι ήταν πάντα. Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ διαδήλωσε. Ο Μάλκολμ Χ επαναστάτησε. Ο Μοχάμεντ Άλι πάλεψε πραγματικά για τις ΗΠΑ.

Ο θυμός μας θα πρέπει να είναι απέναντι στο σύστημα. Αν το σύστημα δεν αλλάξει, θα συνεχίσουμε ν' ανοίγουμε την τηλεόραση και να παρακολουθούμε το ίδιο πράγμα. Οφείλουμε να πιέσουμε τους υπεύθυνους προκειμένου αυτό το πράγμα που λέγεται ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ να λειτουργήσει σωστά.

Μια πορεία δεν έχει αποτέλεσμα. Το δοκιμάσαμε. Το δοκίμασα. Μερικές αναρτήσεις στα social media δεν έχουν αποτέλεσμα. Τα έχουμε δοκιμάσει όλα. Το να πυροβολείς 11 αστυνομικούς και να σκοτώνεις 5 ΔΕΝ θα έχει αποτέλεσμα.

Μολονότι δεν έχω κάποια λύση, και είμαι σίγουρος πως πολλοί επίσης δεν έχετε, πρέπει να ενωθούμε περισσότερο από κάθε άλλη φορά τώρα. Χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον. Οι πολιτικοί πρέπει να σηκωθούν και να παλέψουν για αλλαγή. Καλώ τους συναθλητές μου να βγουν μπροστά και ν' αναλάβουν την ευθύνη. Πηγαίνετε στους επικεφαλής των κοινωνιών, στους ηγέτες, στα μέλη του κογκρέσου, στους νομοθέτες και απαιτήστε αλλαγή.

Δεν υπάρχει πλέον το καθόμαστε πίσω και φοβόμαστε να καταπιαστούμε και ν' αντιμετωπίσουμε τα πολιτικά ζητήματα. Εκείνες οι ημέρες πέρασαν. Πρέπει να βγούμε μπροστά και ν' αναλάβουμε την ευθύνη. Δεν μπορούμε ν' ανησυχούμε μήπως χάσουμε την αποδοχή ή για το ποιος θα μας κοιτάει σαν τρελούς. Χρειάζομαι τις φωνές σας ν' ακουστούν. Οφείλουμε ν' απαιτήσουμε αλλαγή. Πρέπει να το θέλουμε. Η ΩΡΑ ΕΦΤΑΣΕ. Είμαι σε όλα μέσα. Αναλάβατε την ευθύνη. Δράστε. ΑΠΑΙΤΗΣΤΕ ΑΛΛΑΓΕΣ".

Ο δικός μας άνθρωπος

Η αλήθεια είναι πως πριν να παίξουν στην οθόνη οι σκηνές από τα επινίκια της Πορτογαλίας, με τον τραυματία Ρονάλντο να βγάζει την μπλούζα απλά για να δούμε τους κοιλιακούς του, να πανηγυρίζει και να σηκώνει το Κύπελλο, οι εκφωνητές θα έπρεπε να προειδοποιούν το κοινό κάπως: προσοχή, ακολουθούν σκληρές εικόνες. Κι ας μην είναι πολύ κατανοητό γιατί έπρεπε να πάνε πάνω σε αυτόν οι κάμερες, στο τέλος ενός αγώνα, όπου η βασική του συμβολή ήταν να αποχωρήσει τραυματίας και να αφήσει την ομάδα του να αποδείξει ότι δεν είναι δική του, αλλά του Σάντος, κι ότι μάλλον μπορεί να παίξει καλύτερα χωρίς αυτόν.

Αλλά αν εξαιρέσεις τον Μπακόπουλο, που έχει μάθει να γλείφει όπου βλέπει σαξές στόρι κι όσους είναι στην κορυφή και παραλίγο να βγάλει τον Κριστιάνο καλύτερο παίκτη όλων των εποχών (πάλι καλά δηλ που δεν τον έβγαλε και MVP του τελικού), και κάτι Βαρουφίτσους που τη βρίσκουν με το Ρονάλντο (με ένα νι), για όλους τους άλλους που λατρεύουν να τον μισούνε, η εξέλιξη ήταν σχεδόν ιδανική. Έξω από την αρχή σχεδόν το ποδοσφαιρικό σίχαμα, που τον είπαν Ρονάλντο οι γονείς του, γιατί ήταν πολιτικοί θαυμαστές του Ρίγκαν (από εκεί να καταλάβεις τι προοπτικές είχε), και ύστερα είμαστε όλοι Πορτογάλοι, άφοβα, ολόψυχα και χωρίς τύψεις. Γιατί εντάξει, Ελλάς - Γαλλία -(λαϊκή) συμμαχία, και -αν ρωτήσεις τον Αλέξη- ο Ολάντ είναι φίλος μας, όπως κατά καιρούς και το ΔΝΤ, ο Γιούνκερ, ο Ομπάμα, ακόμα και οι Γερμανοί, πλην του Σόιμπλε, που δεν τον πάει ούτε ο Μπαράκ. Αλλά βασικά με τους Πορτογάλους ένας λαός είμαστε.

Τα μπουφάν που αγαπήσαμε

Η Πορτογαλία έπαιξε λοιπόν καλύτερα χωρίς τον καλύτερό της παίκτη. Κι αν αυτό φαίνεται βαριά διαλεκτική για κάποιους, μπορεί να δοκιμάσουν ως εξήγηση το φαινόμενο της πεταλούδας. Γιατί ως γνωστόν, αν μια πεταλούδα καθίσει στο πρόσωπο του γελοίου στο Παρίσι, και χαλάσει το δακρυσμένο δραματικό πλάνο του προς την κάμερα, ενώ καταλαβαίνει πως δεν μπορεί να συνεχίσει, αφενός επιβαρύνει το κάρμα της και θα επιστρέψει στη ζωή ως κάτι χειρότερο (πχ Κριστιάνο Ρονάλντο), αφετέρου οι Πορτογάλοι θα σηκώσουν το Κύπελλο.
Γιατί όχι; Εδώ κάποιοι (ζουν ανάμεσά μας) πίστεψαν πως ρίχνοντας στην κάλπη ένα ψηφοδέλτιο, θα σκιστεί το μνημόνιο, σε αυτό θα κολλήσουμε τώρα;

Εναλλακτικά μπορούν να το ρίξουν στις θεωρίες συνωμοσίας. Γιατί ο Γκριζμάν ξέρω γω έχει πορτογαλικές ρίζες από τη μητέρα του και δε φαινόταν πολύ στενοχωρημένος στο τέλος, και έτσι εξηγείται που αναλάμβανε να εκτελέσει όλα τα κόρνερ και τις στημένες φάσεις. Το πιάσατε έτσι...; Στημένες φάσεις...

Άσε που κάτι παθαίνουν όλοι οι Ρονάλντο (πραγματικοί και μη) σε αυτό το γήπεδο στους τελικούς, κόντρα στη Γαλλία.
Άσε που όποιος πέρασε από την Εθνική και φεύγει, κάνει τους άθλους της ζωής του. Πρέμιερ Λιγκ σήκωσε ο Ρανιέρι, το EURO ο Σάντος, ο Ιορντανέσκου ξαναπήγε τους Ρουμάνους στα τελικά μετά από 16 χρόνια... Το ερώτημα είναι ποιος θα προλάβει να πάρει το Βασίλη Δανιήλ (ή αν προλαβαίνει να φύγει κι ο Σκίμπε) για να πάρει το Μουντιάλ στη Ρωσία, το 18'. στην κορύφωση για τα 100χρονα του ΚΚΕ -εκτός κι αν έχει προλάβει να γίνει κάποια επετειακή επανάσταση στο ενδιάμεσο, το 17'...
Άσε που είναι η τρίτη φορά φέτος, που το σηκώνει η ομάδα που έφτασε (σκανδαλωδώς) πιο εύκολα στον τελικό, μετά από τους Cavaliers του Λεμπρόν στο ΝΒΑ και τη Ρεάλ στο Τσου-Λου (και αν εξαιρέσεις την τελευταία, οι άλλοι το άξιζαν απόλυτα).

Και μην ξεχάσουμε να ρωτήσουμε έναν ταξιτζή να μας αναλύσει την παράδοση των PIGS στα EURO του 21ου αιώνα, και τη θέση τους ως αδύναμοι κρίκοι στην ιμπεριαλιστική αλυσίδα της ΕΕ.
Το πήρε η Ελλάδα το 04', οι Ισπανοί το 08' και το 12', οι Πορτογάλοι τώρα, και οι Ιταλοί το είχαν στα χέρια τους, αλλά γλίστρησε η μπάλα από αυτά του Τόλντο στο σουτ του Βιλτόρ και έμειναν με τον ξαφνικό θάνατο και την εκδίκηση στο Μουντιάλ του 06'.

Η ζωή του όλη είναι ένα τσιγάρο...

Αλλά το βασικό πρόσωπο, που επισκιάζει κάθε γελοίο και τα καταφέρνει καλύτερα χωρίς αυτόν, είναι ο Φερνάντο Σάντος, τον οποίο κάποια σημερινά πρωτοσέλιδα τον παρουσίασαν ως το "δικό μας άνθρωπο", σαν να είναι ο διάδοχος του Βέγγου. Μόνο που αυτός, αντί για "καλοί μου άνθρωποι", θα (το εννοεί, αλλά θα) πει κάτι σαν: ουέου-ουέου. Δηλ σαν τους πορτογαλικούς φθόγγους που πετούσε κάποτε ο Πανούτσος, για να δηλώσει τη συμπάθειά του στον καρπουζά από το Εστορίλ, όπως έμεινε να τον αποκαλούν οι φωτεινοί παντογνώστες (μετά τον ταβερνιάρη Ντελ Μπόσκε. Ενώ άμα έχεις το Λεβ να μυρίζει τα αχαμνά του, σα μυρωδιάς, είναι γερμανική φινέτσα κι απόλαυση).

Βασικά πρέπει να υπάρχουν ελάχιστοι Έλληνες που να μη γουστάρουν το Σάντος. Όσοι δεν μπορούν το στιλ ποδοσφαίρου που υπηρετεί (αλλά πανηγύριζαν έξαλλα με την ίδια συνταγή του Ρεχάγκελ), ο Θερσίτης που είναι ΠΑΟΚτζής αλλά περνάει γενιές 14 όσους πέρασαν από τον ΠΑΟΚ και δεν πήραν πρωτάθλημα (ή κι αυτούς που πήραν, δε μασάει), κάποιοι ολυμπιακοί ίσως... Αυτά. Για τους άλλους είναι εξαιρετικά οικεία και αγαπητή φυσιογνωμία. Και γίνεται ακόμα περισσότερο με κάτι δηλώσεις (πριν τον τελικό), όπου απαντούσε στους επικριτές του θεάματος που πρόσφεραν οι Πορτογάλοι και ευχόταν να λένε το ίδιο κι αφού σηκώσουν το Κύπελλο στη Γαλλία. Το οποίο μου θύμισε συνειρμικά (τηρουμένων των αναλογιών πάντα) αυτό που έλεγε ο Άρης Βελουχιώτης για την ιστορία: "πως αν δηλ νικήσουμε, θα μας συγχωρέσει κάποιες ακρότητες, αλλά αν τυχόν χάσουμε, δε θα μας ξεπλένει τίποτα". Κι όχι, πες πως δεν είχε δίκιο.

Και δεν το λέω εκ του αποτελέσματος. Κάποιοι αμπελοφιλόσοφοι διαπιστώνουν την αντικατάσταση της μαρξιστικής διαλεκτικής σκοπού-μέσου με το μακιαβελικό: "ο σκοπός αγιάζει τα μέσα". Έχουν δηλ την εντύπωση πως η πορεία προς την κορυφή είναι ένας εύκολος, ρομαντικός κατήφορος, όπως εξάλλου και ο δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με ροδοπέταλα (σκεφτείτε διαλεκτικά). Κι έτσι, οτιδήποτε άλλο βαφτίζεται αντιποδόσφαιρο.

Ναι, αλλά δεν μπορούν να παίξουν όλοι σαν Μπαρτσελόνα, ούτε καν η ίδια η Μπάρτσα, σε σχέση με αυτό που φαντάζεται εξιδανικευμένα στο μυαλό του ο μέσος φίλαθλος. Πόσο μάλλον μια ομάδα που δεν έχει τους συσχετισμούς με το μέρος της, δεν μπορεί να κάνει παιχνίδι πρωτοβουλίας, βασίζεται σε αντεπιθέσεις για να βρει ρήγματα στην άμυνα του αντιπάλου και μένει ταμπουρωμένη στις θέσεις της, για να τις κρατήσει και να τις ενισχύσει με κλεφτοπόλεμο -που είναι πολύ διαφορετικός από τα ανοργάνωτα γιουρούσια.

Βασικά η Πορτογαλία του Σάντος δείχνει την ποδοσφαιρική τακτική που μπορεί να εμπνεύσει και το σχέδιο της εργατικής τάξης. Το οποίο δε χρειάζεται πριμαντόνες, κινηματικούς σταρ κι αυτόκλητους ηγέτες (Κριστιάνους, Μεσσίες, κτλ), αλλά ομαδική προσπάθεια, πειθαρχία, συνοχή και αλληλεγγύη των γραμμών της, ευελιξία μέσων και θέσεων, από την άμυνα στην επίθεση, κτλ. Αλλά κάπου εκεί εξαντλείται η αξία του παραλληλισμού κι αρχίζει η πραγματικότητα.

Αγώνας, γνώση, τόλμη κι αντοχή

Όπως είπε κι ο Σάντος, σε μία από τις κορυφαίες ατάκες του EURO, πριν από έναν αγώνα, όπου τον ρωτούσαν για την ενδεκάδα που σχεδίαζε.
Μερικές αλλαγές θα κάνουμε, μην περιμένετε καμιά επανάσταση. Αυτή έγινε το 74' (εννοώντας την επανάσταση των γαριφάλων στη χώρα του).
Κι είναι στα δικά μας χέρια να την ξανακάνουμε. Ή έστω στα πόδια μας. Αρκεί να μην κλοτσήσουμε την ευκαιρία, όταν μας δοθεί...

Τελικός

Τελικός... τελικός...

Για εμάς, ο τρίτος γύρος θα είναι ο τελικός. (Οι άλλοι μπορούν να προχωρήσουν στις επόμενες φάσεις της διοργάνωσης, δε μας ενδιαφέρει, εξάλλου τότε η βασική κινητήρια αντίθεση θα πάρει μορφές που ούτε μπορούμε να τις φανταστούμε σήμερα).

Η πάλη των τάξεων παραμένει ιστορικά αδικαίωτη, αλλά έχει ο καιρός γυρίσματα, άλλο αν κάποιοι περιμένουν να καθαρίσουμε μια κι έξω, με έναν τελικό γύρο, σε ένα νόμο και ένα άρθρο.

Ο κόσμος δε θέλει να κουραστεί, το πολύ μια προσπάθεια, να το βάλει από την άλλη άκρη του γηπέδου, χωρίς να έχει προπονηθεί καν στα λέι-απ, κάτω από το καλάθι. Σαν αυτούς τους τυχερούς στο ΝΒΑ, που κληρώνονται και κερδίζουν χρηματικά ποσά αν ευστοχήσουν από το κέντρο. Βέβαια το βάζει μόνο ένας στους δέκα χιλιάδες, αλλά και μόνο που υπάρχει σαν πιθανότητα, εγκλωβίζει τον κόσμο στην προσμονή.

Εμείς από την άλλη, βλέπουμε κάθε ματς σαν τελικό, κάθε παιχνίδι ξεχωριστά, σε κάθε γήπεδο, αλλά μακριά από τη θεωρία των σταδίων. Έτσι όμως θα κουραστεί ο κόσμος, που πάει γήπεδο μόνο άμα είναι σίγουρος για τη νίκη, ή προς το τέλος, όπως στο EURO της Πορτογαλίας. Και η σκέψη των περισσότερων έχει μείνει κολλημένη εκεί, στην εποχή μάλλον παρά στα γεγονότα (που ήδη μοιάζουν πολύ μακρινά), σαν το Σάββα από το διαφημιστικό. Μέχρι να το πάρουμε απόφαση και να φύγουμε από την ΕΕ.

Griego portiu (ή όπως αλλιώς γράφεται, δεν έχω δυστυχώς χρόνο να το ψάξω).

Σε κάθε περίπτωση, χαμένος αγώνας είναι μόνο αυτός που δε γίνεται. Και τα νέα παιδιά που δε βρίσκουν άλλη διέξοδο και παγιδεύονται από όσους θαυμάζουν το συγγραφέα του "ο αγών μου".

Ναι αλλά πώς θα φτάσουμε στον τελικό, αν δεν αγωνιζόμαστε καν, χάνουμε άνευ αγώνα και αποκλειόμαστε συνεχώς από τα προκριματικά;

Κι έχουμε ένα μικρό πρόβλημα στο παιχνίδι μας, γιατί φτιάχνουμε φάσεις, καταστάσεις (ου μην και επαναστατικές, που κατά τη γνώμη μου δεν έρχονται αντικειμενικά από μόνες τους, αν δεν παίξεις κι εσύ μπάλα), αλλά είμαστε λίγο φλύαροι (επαναστάτες) στην τελική προσπάθεια.

Ο τελικός λοιπόν είναι ένας αγώνας δίχως αύριο. Για εμάς βέβαια η ζωή πάντα συνεχίζεται (χωρίς να κοιτάζει τη δική μας μελαγχολία), αλλά δε θα υπάρχει αύριο, με σοβαρή προοπτική, όσο συνεχίζει να μας απασχολεί το αποτέλεσμα ενός τελικού περισσότερο από το δικό μας αγώνα. Κι όσο μας τρώει η αγωνία για κάτι που δεν κρίνει τη ζωή μας, για να ξεγελάσουμε την αγωνία μας για αυτά που όντως την κρίνουν για την επιβίωση, τα προς το ζην κι ό,τι είναι πράγματι ζήτημα ζωής και θανάτου.

Τα ορφανά του ΣΥΡΙΖΑ

Η επέτειος του δημοψηφίσματος ήταν μια καλή ευκαιρία για "αριστερή μελαγχολία" (αν δεν πετάξεις ένα τσιτάτο του Μπένζαμιν, μην περιμένεις να κερδίσεις το ευρύτερο αριστεροχώρι), αναμνήσεις για την... προδομένη επαναστατική κατάσταση, προτεινόμενη βιβλιογραφία, αρθρογραφία, θυμωμένες ανακοινώσεις, κτλ. Κι αν δεν ήταν τόσο σοβαρά τα πράγματα και δεν επηρέαζαν άμεσα τη ζωή μας, θα συνέθεταν ένα διασκεδαστικό και διδακτικό ποτ-πουρί (κάτι σαν το μάθε παίζοντας. Άλλο τώρα αν κάποιοι δε μαθαίνουν ποτέ από τα λάθη τους και συνεχίζουν να παιδιαρίζουν, χωρίς όμως αριστερισμούς και τις παιδικές αρρώστιες του παρελθόντος, απλά και ξεδιάντροπα δεξιά).

Ξεκινάμε από την Κόκκινη Ορχήστρα, που προσωπικά τη "γνώρισα" το 09', από ένα κείμενό της με τον πομπώδη τίτλο "το ΚΚΕ βρήκε τα λεφτά", που αναφερόταν στο χρέος και κατέληγε στην ανάγκη να προβληθεί το αίτημα της παύσης πληρωμών. Όταν βέβαια στη συνέχεια, διαμορφώθηκε και διατυπώθηκε ο στόχος της διαγραφής του χρέους, ο αρθρογράφος επέμενε πως η παύση πληρωμών είναι τακτικά προτιμότερη, με ένα σκεπτικό που ομολογώ πως δε θυμάμαι, γιατί δε μου φάνηκε πολύ λογικό, για να το απομνημονεύσω.

Η συγκεκριμένη ομάδα (και βασικά ο αρθρογράφος της) λοιπόν έβγαλε ένα επετειακό κείμενο, που αποδομούσε πολύ εύστοχα τόσο το Σύριζα, όσο και την επιλογή του όψιμου διαχωρισμού της ΛΑΕ. Κι είχε τόσο εύστοχα επιχειρήματα, που σχεδόν σε παρέσερνε, κι αν δεν ήξερε κανείς την πολιτική της διαδρομή, θα αδυνατούσε να πιστέψει ότι η παρέα αυτή στήριξε (χωρίς αυταπάτες που θα έλεγε και το τρομερό ΣΕΚ) το Σύριζα στις εκλογές του Γενάρη του 15'. Όλοι βέβαια έχουν δικαίωμα στην αυτοκριτική. Αρκεί να την κάνει εμπράκτως και να μη λέει ό,τι ακριβώς με πριν, όπως η συριζόφιλη ορχήστρα.

Η οποία έχει μερικές ενδιαφέρουσες και διασκεδαστικές αναλύσεις, με ακριβείς υπολογισμούς πλήθους, πολύ πιο μετριοπαθείς από εκείνα τα φουσκωμένα ποτάμια που φαντασιώνονται κάποιοι, θεωρώντας παρόλα αυτά πως αποτελούν την κρίσιμη μάζα, για να γίνει το επαναστατικό άλμα (πόσοι παραπάνω περιμένουμε να κατέβουν πια στο δρόμο;), αρκεί να υπάρχει το κατάλληλο σχέδιο της πρωτοπορίας. Κι ενώ υποψιάζεται την άμεση σχέση αυτού του σχεδίου με τον μπλανκισμό, ξεπετώντας στα βιαστικά την κατηγορία αυτή, θα περίμενε κανείς πως στη συνέχεια θα μας ανέλυε αυτό το μεγαλοφυές επιτελικό σχέδιο, που θα μας έδινε την εξουσία. Αλλά αυτό δε γίνεται τελικά ποτέ κι έτσι ο αναγνώστης μένει με την απορία για την εναλλακτική στην ανεπάρκεια όλων των άλλων.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ενορχηστρώνεται κι η λεγόμενη κομμουνιστική τάση (στο αριστεροχώρι ό,τι δηλώσεις είσαι, όπως ο Σύριζα βαφτίστηκε ελπίδα), που της πήρε μόλις ένα Σύριζα, μια ΠΦΑ και μια συνδιάσκεψη της ΛαΕ -ή έστω το μοίρασμα των θέσεων- για να καταλάβει πως η δεύτερη (η ΛΑΕ) είναι μια παραλλαγή του πρώτου (του Σύριζα) και να αποχωρήσει, καταγγέλλοντας το αυτονόητο. Το ωραίο της υπόθεσης είναι πως το έκανε με μια ανακοίνωση, όπου εκθείαζε τη θετική, προγραμματική στροφή του ΚΚΕ, που απάλειψε τη λογική των σταδίων από τις επεξεργασίες του. Και να σου το λέει αυτό μια.. τάση, που είχε γαντζωθεί από την αυταπάτη του κυβερνητικού κρίκου, βασικά όμως για να βγάλει φλας προς την ("πιο συνεπή και μαχόμενη από τη ΛαΕ") Ανταρσυα, με την οποία πιθανότατα θα συνεργαστεί.

Τελευταίος σταθμός (του καπιταλισμού, όπως έλεγε μια... αρχαία μετάφραση της μπροσούρας του Λένιν) το ρεύμα που γνωρίσαμε (νέο, αριστερό) και η ανακοίνωσή του για τον ταξικό πόλεμο των δέκα ημερών, που παραπέμπει ταπεινά στις δέκα ημέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο (ας ηρεμήσουμε), τον εμφύλιο πόλεμο και τη Βάρκιζα που υπογράφτηκε στο τέλος (ποιος το περίμενε). Και την 11η μέρα τι έγινε και στράβωσε τελικά το πράγμα; Ε μα αυτό πια ήταν γνωστό ήδη από την πρώτη μέρα. Φταίει το ΚΚΕ...

Πέρα από το συνήθη χαρτοπόλεμο, είναι της μόδας αυτόν τον καιρό και τα βιβλία (μέχρι πρότινος) στελεχών του Σύριζα, που εξηγούν όχι μόνο τι πήγε στραβά, αλλά και από πόσο νωρίς είχαν καταλάβει πού πάει το πράγμα. Τι είχαν καταλάβει; Είχαν διαβλέψει να λες καλύτερα; Δηλ τι διαβλέψει, που είχαν προβλέψει προφητικά, ήδη πριν από τις εκλογές του 15' και το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης. Μόνο που όλα αυτά θα είχαν μεγαλύτερη αξία αν τα έλεγαν εκγαίρως, τότε δηλ που υποτίθεται πως τα είχαν καταλάβει και τους ήταν ήδη γνωστά, αλλά έβγαιναν προεκλογικά στα τηλεοπτικά πάνελ και υπερασπίζονταν με πάθος το Σύριζα, χυδαιολογώντας κατά κανόνα εναντίον των εκπροσώπων του ΚΚΕ.

Το βασικό πρόβλημα πάντως σε όλα αυτά δεν είναι η υποκρισία και η μνήμη χρυσόψαρου στην οποία ποντάρουν οι διάφοροι εναλλακτικοί Συριζαίοι (Πασόκοι με πολιτικά, όπως έλεγε μια ψυχή), αλλά η παντελής έλλειψη ουσιαστικής αυτοκριτικής. Η οποία εγγυάται (αντί για αυτούς) πως την επόμενη φορά που θα έρθει το νέο ΠαΣοΚ, ο επόμενος Σύριζα, ο διάδοχος της ΛαΕ, αυτοί θα είναι εκεί να μιλάνε για τη χρυσή ευκαιρία που προβάλλει στο προσκήνιο, το ιστορικό λάθος του ΚΚΕ που την αγνοεί σεχταριστικά, και θα είναι έτοιμοι να ξανακυλήσουν το βράχο του Σίσυφου.

Και φτου κι από την αρχή...

Γαλλογερμανικός άξονας

Όπως θα έλεγε κι ο Γκάρι Λίνεκερ, η ΕΕ είναι μια "ένωση"/ένα παιχνίδι, όπου συμμετέχουν διάφορες χώρες (28 ή έστω 27 ή μάλλον περισσότερες κατ' ουσίαν) και στο τέλος κερδίζουν πάντα οι Γερμανοί. Στα πέναλτι (η πρωτότυπη φράση του Λίνεκερ έλεγε "...στα πέναλτι", αλλά οι θυμόσοφοι ευρωπαίοι λαοί τη συντόμευσαν και την προσάρμοσαν). Σαν τα πέναλτι, δηλ τις ποινές που επέβαλε η Κομισιόν σε Ισπανία και Πορτογαλία για την αθέτηση των υποχρεώσεών τους, αλλά εκεί δεν υπάρχει κανείς (αστικό μπλοκ ή ΚΚ) να σηκώσει το ζήτημα της εξόδου.

Κάπου εδώ αρχίζουν τα κλασικά αντιμερκελικά αστειάκια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, για τα μνημόνια που θα επιβάλει η Μέρκελ στη Γαλλία. Λες και χρειαζόταν καμιά εξωτερική βοήθεια ο Ολάντ, για να φέρει το νόμο για τα εργασιακά. Πόσο μάλλον τώρα, με τον αέρα του ποδοσφαιρικού σαξές στόρι να σκεπάζει τη δυσαρέσκεια και τον απόηχο των απεργιακών κινητοποιήσεων, παρά κι ενάντια στο οξυμένο πολιτικό κριτήριο που λέει ότι μια κακή πορεία των τρικολόρ θα τροφοδοτούσε τα ρατσιστικά ένστικτα και θα στοχοποιούσε τους έγχρωμους διεθνείς για την αποτυχία.

Στην πραγματικότητα, οι εθνικές ομάδες και ο αθλητισμός προσφέρουν πολλές αντιφατικές αφορμές, όπου τον τόνο τον δίνει ένα φεστιβάλ εθνικισμών σε έξαρση. Και δεν εννοώ μόνο τις (κάθε άλλο παρά ακίνδυνες) γραφικότητες με τους Ιταλούς λεγεωνάριους (κατ' αντιστοιχία με τους δικούς μας... Σπαρτιάτες, που προσπαθούν να αποδείξουν ότι είναι βλάκες με περικεφαλαία) ή τον αλυτρωτισμό της Μεγάλης Αλβανίας που μπορεί να πυροδοτήσει ένα νέο γύρο Βαλκανικών πολέμων. Αλλά και τον εθνικισμό των μεγάλων ιμπεριαλιστικών κρατών, που πολλές φορές περνάει απαρατήρητος, ως "φυσιολογικός" κι αυτονόητος.

Η ενδεκάδα των Γάλλων έχει ελάχιστους γηγενείς κι αρκετούς παίκτες από τις αποικίες, αλλά αυτό δε μειώνει την περηφάνια ενός Γάλλου σοβινιστή και το αποικιοκρατικό πνεύμα του. Η "νάσιοναλ μάνσαφτ" εντάσσει αρμονικά στις γραμμές της μετανάστες δεύτερης γενιάς (και όχι μόνο), κάτι που ελάχιστα προβληματίζει το Γερμανό νεοναζί, θαυμαστή των κατορθωμάτων της Αρίας φυλής. Αυτό εξάλλου μας είναι γνωστό από πρώτο χέρι. Η παρουσία των Αντετοκούμπο (ή του Σόφο παλιότερα) στην εθνική μπάσκετ (που κατάφερε να αποκλειστεί από ένα ακόμα Προολυμπιακό) δεν είναι άλλοθι για τα κρούσματα ρατσισμού στη χώρα μας.

Αυτά τα παραδείγματα πάντως είναι μια καλή αφορμή να ξεχωρίσουν οι τελειωμένοι φασίστες, όπως ο Μιχαλολιάκος που ξεσπάθωνε εναντίον της έγχρωμης εισβολής στην εθνική ομάδα, που λερώνει τα εθνικά σύμβολα (άλλο αν οι Αντετοκούμποι μιλάνε φαρσί τα ελληνικά, σε αντίθεση με τον Κουφό και τον Καλάθη πχ που είναι τυπικά Αμερικανάκια, αλλά πληρούν το κριτήριο του χρώματος). Ή σαν τους Γερμανούς ακροδεξιούς που αντέδρασαν στις νέες συσκευασίες της Κίντερ, με τις σοκολατένιες φάτσες, αντί για το κλασικό ξανθό παιδάκι της διαφήμισης (που είναι πια "κοτζάμ μαντράχαλος") και τις χλεύασαν, γιατί εντάξει να σου κλέβουν τη ζωή και το περιεχόμενο, όχι όμως και τη συσκευασία της Κίντερ. Τελικά αποδείχτηκε πως τα πρόσωπα αυτά ήταν διεθνείς ποδοσφαιριστές της Γερμανίας, στην παιδική τους ηλικία, και έτσι το κλίμα γύρισε μπούμερανγκ, εις βάρος των ακροδεξιών. Ωστόσο αναδείχτηκε από σπόντα και η ταξική σκοπιά του θέματος. Ένας φτασμένος ποδοσφαιριστής είναι (σχεδόν) καθολικά αναγνωρίσιμος και (κατά κανόνα) στο απυρόβλητο. Χωρίς αυτήν την ιδιότητα όμως, θα ήταν ένας ακόμα σκουρόχρωμος, από αυτούς που έρχονται να μας πάρουν τις δουλειές, να μας εξισλαμίσουν, να φέρουν φτώχεια, εγκληματικότητα και τα επτά κακά της μοίρας μας.

Οι Γάλλοι, από την άλλη (κάνει και ρίμα) ταλανίστηκαν από το ερωτικό σκάνδαλο Μπενζεμά-Βαλμπουενά που (λειτούργησε τελικά συσπειρωτικά, όπως είχε γίνει και για τους Ιταλούς παλιότερα, σε αντίστοιχες περιπτώσεις και) δεν είχε μάλλον ρατσιστικές προεκτάσεις εις βάρος του Αλγερινού Καρίμ (που προσπάθησε πιθανότατα να βρει ιδεολογική κάλυψη, για να καλύψει τη λερωμένη φωλιά του).

Η Γαλλία και η Γερμανία είναι τυπικά παραδείγματα πολυπολιτισμικών ομάδων, που λειτουργούν ακριβώς όπως οι πολυεθνικές: αξιοποιούν τα καλύτερα ταλέντα και ξεζουμίζουν τους ξένους παίκτες-εργάτες που τους έρχονται πιο φτηνά (αυτό το κάνουν κυρίως οι σύλλογοι-επιχειρήσεις). Ο κατώτερος ρόλος τους είναι που καθορίζει και τη θέση τους στην κοινωνία, παρά τις εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Οι πολυεθνικές, ο ιμπεριαλισμός, ο κοσμοπολιτισμός του κεφαλαίου, δεν αποτελούν κάποια άρνηση του εθνικισμού, αλλά τον χρειάζονται και τον αξιοποιούν ως απαραίτητο συμπλήρωμα, για να διαιωνίζουν την κυριαρχία τους.

Το παράδοξο ωστόσο για το γαλλογερμανικό άξονα (σε αντίθεση με το... ισπανο-βρετανικό δίδυμο, που είδαμε σε προηγούμενο κείμενο), είναι πως έχει πρωταθλήματα πρωτοδεύτερης ταχύτητας, που δυσκολεύονται να ανταγωνιστούν την Πρέμιερ Λιγκ και την Πριμέρα Ντιβισιόν και να κρατήσουν τα αστέρια τους (εκτός από αυτά που κρατάνε η Μπάγερν και η Παρί). Έτσι τα εξάγουν σαν... πρώτες ύλες -που είναι πολύ διαφορετικό ως κριτήριο από την εξαγωγή κεφαλαίων στην πολιτική οικονομία.

Σε καθαρά αθλητικό επίπεδο τώρα, η Γαλλία και ο (Βάσκος) Αντουάν Γκριεζμάν (ή όπως αλλιώς λέγεται) είναι η βασική ελπίδα του φίλαθλου μετώπου της λογικής, για να μην πάρει μία ακόμα χρυσή μπάλα το... ποδοσφαιρικό σίχαμα (που θα 'λεγε κι ο Συρίγος), Κριστιάνο Ρονάλντο. Εδώ τον βράβευαν κι όταν δεν είχε καμία ομαδική διάκριση (πχ το 13'), πόσο μάλλον τώρα, εφόσον κερδίσει και το EURO εκτός από το Τσάμπιονς Λιγκ.

Οι Πορτογάλοι είναι ένας συμπαθέστατος λαός, που μοιάζει πολύ με το δικό μας (δεν είναι τυχαίο πώς κούμπωσε ο Σάντος με την ιδιοσυγκρασία μας), αλά έχει την ιδιαιτερότητα να έχει αναδείξει τις πιο αντιπαθητικές φυσιογνωμίες του σύγχρονου ποδοσφαίρου, το κατακάθι που βρίσκεται κάτω και από τον πάτο του βαρελιού: Από τον Ιούδα Φίγκο, στο μεταφραστή Μουρίνιο, κι από τον νάρκισσο Κριστιάνο, στο βρώμικο Πέπε.

Στον αντίποδα, οι Γάλλοι έχουν πολλούς συμπαθείς παίκτες, αλλά βγάζουν μια περίεργη ποδοσφαιρική αύρα (θέλω να πω φλωριά, αλλά φοβάμαι πως θα πυροδοτήσω μια άγονη συζήτηση, που έχει εξαντληθεί σε άλλα νήματα) και φωνάζουν το "αλέ λε μπλε", που πρέπει να είναι από τα πιο εκνευριστικά συνθήματα των ευρωπαϊκών γηπέδων. Συν τοις άλλοις, είναι φαβορί και διοργανωτές, που σημαίνει πως παίρνουν και κάποια σφυρίγματα έδρας (στο δεύτερο γκολ του Γκριεζμάν χτες πχ νομίζω πως υπάρχει επιθετικό φάουλ στο Νόιερ).

Οπότε, αν εξαιρέσουμε αυτούς που υποστήριζαν εξ αρχής κάποιον από τους φιναλίστ, για τους υπόλοιπους είναι μάλλον ζήτημα διαχείρισης των αντιπαθειών τους, στο ζύγι.

Και ο λιγότερο αντιπαθής, ας νικήσει...

Υγ: δείτε επίσης το αφιέρωμα μιας life-style ιστοσελίδας στους εθνικούς ύμνους του EURO, όπου ο συντάκτης καταλαβαίνει πόσο πορωτικός είναι ο ρωσικός (δηλ ο σοβιετικός) ύμνος και τον βγάζει δεύτερο, με διαφορά στήθους από τον ιταλικό, χωρίς βέβαια να υποψιάζεται γιατί είναι τόσο ωραίος

Επιχειρησιακά vs κλαδικά σωματεία

Αυτές τις μέρες, διαβάζω ένα βιβλίο του Περικλή Κυριακόπουλου για το εργατικό πρόβλημα και το εργατικό κίνημα των αρχών της Μεταπολίτευσης, γραμμένο από αναρχική σκοπιά, που είναι τελείως απλοϊκή και αστεία από θεωρητική άποψη, αλλά έχει κάποια ενδιαφέροντα ιστορικά και στατιστικά στοιχεία.

Ένα βασικό ζήτημα που απασχολούσε το εργατικό κίνημα εκείνων των χρόνων, ήταν το δίλημμα που αναφέρεται και στον τίτλο της ανάρτησης: επιχειρησιακά ή κλαδικά σωματεία (πού έπρεπε να δοθεί δηλ βάρος και προτεραιότητα); Υπέρ των πρώτων τασσόταν ο αριστερισμός της εποχής κι η αναρχία, ενώ επικοινωνούσαν με τάσεις και θέσεις του ΠαΣοΚ περί ακηδεμόνευτου και ακομμάτιστου συνδικαλισμού, για να απορροφηθούν εν τέλει εύκολα από το κύμα της Αλλαγής. Στον αντίποδα, η δική μας πάγια θέση ήταν (και είναι και σήμερα) υπέρ των κλαδικών σωματείων, θεωρώντας πως τα επιχειρησιακά είναι εύκολος στόχος για την εργοδοσία και μπορεί να αλωθούν από μέσα.

Ο βασικός αντίλογος (ή ένα από τα βασικά του επιχειρήματα) είναι πως σε ένα εργοστάσιο, όπου συνυπάρχουν πολλές ειδικότητες (δηλ πολλοί κλάδοι) λειτουργεί καλύτερα ένα εργοστασιακό, επιχειρησιακό σωματείο, που να καλύπτει όλους τους εργαζόμενους και να κηρύσσει πιο ευέλικτα απεργία, παρά κι ενάντια στους περιορισμούς του Καραμανλικού, αντιαπεργιακού νόμου 3330 (εφόσον μιλάμε για την εποχή εκείνη). Ο οποίος προέβλεπε μεταξύ άλλων και το λοκ-άουτ (την ανταπεργία της εργοδοσίας, με το εκβιαστικό κλείσιμο της επιχείρησης). Κάθε σύγκριση με τη... "σοσιαλμανία" της σημερινής αριστερής κυβέρνησης, που έχει στα σκαριά την επαναφορά αυτής της δυνατότητας, και ετοιμάζεται να φέρει νέο συνδικαλιστικό νόμο, διαλύοντας παράλληλα όσα εργασιακά δικαιώματα έχουν μείνει όρθια, είναι θεμιτή και επιβαλλόμενη.

Η κε του μπλοκ δεν είναι σε θέση (και δεν έχει την πρόθεση) να παρουσιάσει λεπτομερώς τη διακύμανση-εξέλιξη της αντιπαράθεσης και την έκφρασή της στην πράξη. Για παράδειγμα, δεν έχω υπόψη μου κάποια αυτοκριτική προσέγγιση από την άλλη πλευρά, που να ερμηνεύει την καθίζηση των "αυτόνομων, εργοστασιακών σωματείων" και τους παράγοντες που καθόρισαν την πορεία τους. Από την άλλη, σε καθαρά θεωρητικό (και όχι σε πρακτικό) επίπεδο, θα μπορούσε να διαπιστώσει κανείς μερικές συγκλίσεις, ως προς την αναγκαιότητα να συνδυάζεται η δουλειά στη βάση με τον πανεργατικό συντονισμό σε ανώτερο (δευτεροβάθμιο, κτλ) επίπεδο. Θεωρητικά λοιπόν (ή και στην πράξη) κάποια από τα εργοστασιακά σωματεία επιχείρησαν να συντονιστούν και να συγκροτήσουν μια ομοσπονδία (ο συγγραφέας αποδίδει, χωρίς να πρωτοτυπεί, την αποτυχία της προσπάθειας, στη στάση της ΕΣΑΚ).
Είναι αυτονόητο επίσης, πως ένα κλαδικό σωματείο πρέπει να έχει γερές βάσεις σε κάθε εργοστάσιο και χώρο δουλειάς, για να είναι δραστήριο, ενεργό και όχι μια απλή, τυπική σφραγίδα. Οπότε, γιατί υπάρχει αυτή η αντιπαράθεση, εφόσον υπάρχει ως βάση αυτή η κοινή παραδοχή;

Αντί να ανατρέξουμε σε ιστορικά παραδείγματα, θεωρώ πιο χρήσιμο να δούμε μια σύγχρονη περίπτωση, που είναι και λιγότερο ιδεολογικά φορτισμένη, με την έννοια πως δεν υπάρχει ευθεία αντιπαράθεση διαφορετικών πολιτικών λογικών, απλώς τα γεγονότα κι η ερμηνεία τους.
Το επιχειρησιακό σωματείο στο Μαρινόπουλο είχε ταξική, αγωνιστική κατεύθυνση και γενικά θετικό απολογισμό μέχρι (χοντρικά) το ξέσπασμα της κρίσης. Σταδιακά τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν και μαζί τους κι ο ρόλος που έπαιζε η διοίκηση του σωματείου. Η οποία δε συνέβαλε στην αγωνιστική εγρήγορση των εργαζομένων, στην απόκρουση του σχεδίου για την προώθηση ατομικών συμβάσεων, ενώ το κερασάκι στην τούρτα ήταν η πρόσφατη συμφωνία με την εργοδοσία, που υποτίθεται πως εξασφαλίζει τους εργαζόμενους του Μαρινόπουλου και τους μισθούς τους, στη βάση μιας αόριστης καλής θέλησης και μιας ακόμα πιο αόριστης προφορικής δέσμευσης, χωρίς καμία αξία. Ακόμα και αυτή την ύστατη ώρα δηλ, παίζει το παιχνίδι του Μαρινόπουλου, που θέλει να απαλλαγεί από τα 'περιττά βαρίδια' και να κρατήσει κάποια μεγάλα καταστήματα-φιλέτα, κι εφησυχάζει τους εργαζόμενους του ομίλου με υποσχέσεις και νανουρίσματα, αντί να τους ενημερώνει και να τους προετοιμάζει για αυτό που έρχεται.

Την ίδια στιγμή, εμπόδισε την απρόσκοπτη διεξαγωγή των αρχαιρεσιών (που έγιναν επιλεκτικά, όπου τον βόλευαν) και κατήγγειλε το παράρτημα της Θεσσαλονίκης, που κράτησε συνεπή ταξική στάση και προχώρησε πρόσφατα (την πιο κρίσιμη ώρα) στη δημιουργία ξεχωριστού σωματείου στη Βόρεια Ελλάδα. Το εργοδοτικό σωματείο έχει μάλιστα προνομιακή μεταχείριση από όλες τις διευθύνσεις των υποκαταστημάτων, που βάση εντολής (και ως παγκόσμια ίσως πρωτοτυπία για εργοδότη) φροντίζουν να αναρτούν τις ανακοινώσεις του στο σχετικό πίνακα, κατεβάζοντας αυτές του ταξικού σωματείου.

Ο πρόεδρος του επιχειρησιακού σωματείου (Χόρτης) ήταν επιρροή του κόμματος για αρκετά χρόνια, που οργανώθηκε στις γραμμές του και φυσικά διαγράφτηκε μετά από τη μετάλλαξή του και τις μάταιες προσπάθειες των συντρόφων να συζητήσουν μαζί του και να τον μεταπείσουν. Η μόνιμη παρουσία του στα γραφεία της διοίκησης, ο συγχρωτισμός του με τα στελέχη της, η καλλιέργεια μιας τάσης"προσωποκεντρικής αντίληψης" για το σωματείο, έπαιξαν προφανώς καθοριστικό ρόλο σ' αυτή την εξέλιξη. Και όπως μαθεύτηκε πρόσφατα, ο Χόρτης προσέγγισε τη ΛαΕ και το ΜΕΤΑ!

Αυτό μου θύμισε, παρεμπιπτόντως, ένα ανέκδοτο περιστατικό που μου μεταφέρθηκε για τη συνέλευση του ταξικού σωματείου στη Θεσσαλονικη, που θέλησε να την παρακολουθήσει και ένα μέλος της διοίκησης της ΕΔΟΘ (ΑΔΕΔΥ). Όταν ρωτήθηκε, καλοπροαίρετα και πληροφοριακά, από μέλος του ΔΣ του σωματείου, σε ποια παράταξη ανήκει, αρχικά τα μάσησε κι αναμάσησε τα γνωστά κλισέ περί ανεξάρτητων δυνάμεων, κτλ, για να παραδεχτεί τελικά πως πρόσκειται στο ΜΕΤΑ... Αλλά όχι στο συμβιβασμένο και κυβερνητικό ΜΕΤΑ, αλλά την καλή εκδοχή-μερίδα του. Σα να λέμε στον καλό Σύριζα. Δηλ στη ΛαΕ. Που συνεργάζεται με το Χόρτη και τους εργοδοτικούς. Τόσο καλά...

Αύριο το ταξικό σωματείο της Β. Ελλάδας προχωρά σε απεργιακή κινητοποίηση. Στο σωματείο με έδρα την Αθήνα, υπάρχουν μειοψηφικές δυνάμεις που δίνουν, παρά τα σοβαρά προσκόμματα, τον αγώνα, καθώς και η πολύτιμη αρωγή του κλαδικού σωματείου των εμποροϋπαλλήλων. Όσο για το ζήτημα που μας απασχόλησε στην αρχή του κειμένου, η εμπειρία του Μαρινόπουλου προσφέρει χρήσιμα συμπεράσματα και διδάγματα.

Τι είχες Γιάννη τι είχα πάντα

Διεεξοδος - άλλη μια ρεφορμιστική αυταπάτη
Άναυδος – Ιούλιος 2016

Η κε του μπλοκ φιλοξενεί σήμερα ένα κείμενο του Άναυδου για το νεοπαγές εξωκοινοβουλευτικό μέτωπο-πρωτοβουλία για το GRexit, που κάνει μια αναδρομή στο (κακό) προηγούμενο αντίστοιχων κινήσεων και μια ανάλυση του χαρακτήρα της τωρινής κίνησης. Καλή ανάγνωση.
Στις 3/7 έγινε η ιδρυτική συνδιάσκεψη άλλης μια μετωπικής πρωτοβουλίας της Ανταρσυας με το ευφάνταστο είναι αλήθεια όνομα που μοιάζει με νυχτερινού κέντρου ΔιΕΕξοδος. Στους υπογράφοντες η συντριπτική πλειοψηφία είναι στελέχη της Ανταρσυα που τα τελευταία χρόνια έχουν υπογράψει εκατοντάδες εκκλήσεις, παραινέσεις καλέσματα κλπ. σε μια εμφανή προσπάθεια να εξοντώσουν τους αστούς με το χαρτομάνι. Ανάμεσα στους υπογράφοντες αυτή τη φορά υπάρχουν ονόματα πρώην συριζέων και νυν της ΛΑΕ αλλά και πρώην δημοσιογράφων του Ριζοσπάστη που συσπειρώνονται πίσω από την αποκλειστικά αντικομουνιστική ιστοσελίδα Εργατικός Αγώνας.

Είναι άλλο ένα βήμα στη σειρά των μετωπικών πρωτοβουλιών της Ανταρσυα που ξεκίνησαν με το ξέσπασμα της καπιταλιστικής κρίσης. Προηγήθηκε η πρωτοβουλία αριστερών οικονομολόγων, η επιτροπή λογιστικού έλεγχου η πρωτοβουλία των πρωτοβάθμιων και άλλες που χάθηκαν στη λήθη. Οι πρώτες μετωπικές πρωτοβουλίες έγιναν με την αγαστή συνεργασία του Σύριζα και ο βασικός τους σκοπός ήταν να ξεπλύνουν τον Συν-Σύριζα στα μάτια ενός κατά το μάλλον ή το ήττον ριζοσπαστικού ακροατηρίου. Έτσι διαγράφηκε μονομιάς η στρατηγική συμμαχία του Συν-Σύριζα με το ΠΑΣΟΚ τα τελευταία 20 χρόνια όπως αυτή εκφράστηκε στις κοινές καθόδους στο συνδικαλιστικό κίνημα και στην αυτοδιοίκηση. Ξεπλύθηκαν επίσης οι στρατηγικές επιλογές του Συν-Σύριζα να ψηφίσει τη συνθήκη του Μ Μάαστριχ, τις αρχικές ιδιωτικοποιήσεις ΟΤΕ και ΔΕΗ όπως και να ταχθεί υπέρ του σχεδίου Ανάν. Με την συνδρομή αυτών των πρωτοβουλιών ένα ανάχωμα της σοσιαλδημοκρατίας και του αστισμού βαφτίστηκε ριζοσπαστική αριστερά αλλά και σύμμαχος καταρχήν στο κίνημα αλλά και γιατί όχι και στο πολιτικό επίπεδο. Μάλιστα στους πρώτους μήνες της πρώτης φοράς αριστεράς η Ανταρσυα και οι μετωπικές της πρωτοβουλίες βρέθηκαν στους δρόμους να στηρίξουν τη διαπραγματευτική προσπάθεια της κυβέρνησης ενώ στην κορυφαία απάτη της δεκαετίας στο δημοψήφισμα του Ιουλίου 2015 έδωσαν τα ρέστα τους υπέρ του ΟΧΙ των Συριζα-Ανελ και ενάντια στη θέση του ΚΚΕ για ΟΧΙ στα μνημόνια και στην ΕΕ.

Σήμερα πιστοί στη ρεφορμιστική τους στρατηγική επανέρχονται φτιάχνοντας άλλο ένα μέτωπο ενάντια στην ΕΕ με τα εναπομείναντα ρετάλια του Συριζα. Το κείμενο ξεκινά με πολλές ορθές διαπιστώσεις για το τι είναι η ΕΕ και τι σημαίνει για το λαό η συμμετοχή της Ελλάδας στην ΕΕ αλλά και με θεμελιακά σφάλματα όπως το ότι (…) τα Μνημόνια είναι συνώνυμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (…) λες και ο καπιταλισμός εκτός ΕΕ έχει άλλο τρόπο να βγει από την κρίση του πλην της λιτότητας. Έξυπνα αποφεύγει τη λέξη καπιταλισμός (χρησιμοποιείται μόνο μια φορά σαν επίθετο) που από ό,τι φαίνεται χωρίζει αντί να ενώνει το κοινό στο οποίο απευθύνεται η πρωτοβουλία.

Η κύρια θέση είναι ότι:
(…) Δεν μπορεί να υπάρξει απαλλαγή του εργαζόμενου λαού από τα Μνημόνια και τη φτωχοποίηση, παρά μόνο μέσα από τη ρήξη και την αποδέσμευση από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε αντίθεση με την κυρίαρχη προπαγάνδα, η έξοδος από την ευρωζώνη και την ΕΕ είναι προς το συμφέρον της μεγάλης πλειοψηφίας του λαού. Μέσα από ένα κίνημα που θα θέτει το θέμα της ρήξης και αποδέσμευσης από την Ευρωπαϊκή Ένωση από τη σκοπιά της εργατικής τάξης και της εξυπηρέτησης των λαϊκών αναγκών, ενάντια στην οικονομική ολιγαρχία και την πολιτική της. Από τη σκοπιά του διεθνισμού, της ανεξαρτησίας της χώρας από τους ιμπεριαλιστικούς μηχανισμούς, της λαϊκής κυριαρχίας, κι όχι από τη σκοπιά της “εθνικής” ανάπτυξης (….)

Ωστόσο το κείμενο διανθίζεται και από το πολιτικό πρόγραμμα της Ανταρσυα που ζητά: (…) τη μονομερή διαγραφή του χρέους, για εθνικοποιήσεις των τραπεζών και των στρατηγικών τομέων της οικονομίας κάτω από εργατικό και λαϊκό έλεγχο, για την άμεση βελτίωση της ζωής των εργαζομένων και την ικανοποίηση των στόχων του εργατικού και λαϊκού κινήματος (…)

Έξω από την ΕΕ με καπιταλισμό;
Η ΕΕ είναι μια ιμπεριαλιστική ένωση που ιδρύθηκε για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα του μεγάλου κεφαλαίου. Η συμμετοχή της Ελλάδας σε αυτή ήταν στρατηγική επιλογή της ελληνικής αστικής τάξης. Η επιλογή αυτή της ελληνικής αστικής τάξης παραμένει σε ισχύ και σήμερα αν και σαν απόρροια της καπιταλιστικής κρίσης μερίδες του κεφαλαίου έχουν πλέον διαφορετική άποψη όπως αυτό αντανακλάται τόσο στην ισχυροποίηση της Χρυσής Αυγής όσο και στη δημιουργία του ευρωσκεπτικιστικού κόμματος των Μπαλτάκου-Καρατζαφέρη.

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αυταπάτη της πρωτοβουλίας. Πιστεύουν ότι είναι δυνατόν να αμφισβητηθεί μια στρατηγική επιλογή της αστικής τάξης χωρίς η εξουσία της να έχει ανατραπεί και το κράτος της συντριβεί. Με ποιον τρόπο θα πειστεί η αστική τάξη να αποδεχτεί την έξοδο από την ΕΕ το κείμενο δεν το ξεκαθαρίζει αλλά έμμεσα το θεωρεί πιθανό. Μάλιστα δεσμεύεται να αναλάβει να πείσει τον λαό ότι (…) υπάρχει ζωή έξω από την ΕΕ (…) με τους αστούς ιδιοκτήτες στα μέσα παραγωγής προσθέτω εγώ. Αρνητική έκπληξη προκαλεί και η απουσία από το κείμενο οποιασδήποτε αναφοράς για το ΝΑΤΟ και την παρουσία των αμερικάνικων βάσεων στη χώρα μας. Μπορούμε να υποθέσουμε βάσιμα ότι η πρωτοβουλία πιστεύει ότι η αποδέσμευση από την ΕΕ είναι συμβατή με την παραμονή στο ΝΑΤΟ!

Στην πραγματικότητα βέβαια τα πράγματα δεν είναι τόσο αθώα. Η μετακίνηση του Σύριζα στην άμεση υπηρεσία της αστικής τάξης άφησε ορφανό το ρόλο του αναχώματος που θα απορροφά και θα εκτρέπει τη ριζοσπαστικοποίηση των λαϊκών μαζών. Τον χώρο αυτό φιλοδοξεί να καλύψει η Ανταρσυα αν και στη προσπάθεια της αυτή έχει να αντιμετωπίσει τον ισχυρό ανταγωνισμό της ΛΑΕ. Με τέτοιου είδους πρωτοβουλίες πασπαλισμένες με ριζοσπαστικές κορώνες η Ανταρσυα και ο περίγυρος της πάνε πάλι να παγιδέψουν και να εκτονώσουν τις διαθέσεις του κόσμου που τους ακολουθεί σε μία ακόμη ρεφορμιστική αυταπάτη. Ακόμη χειρότερα και αφού όπως φαίνεται η έξοδος από την ΕΕ αρχίζει και αποτελεί επιλογή ευρύτερων μερίδων του κεφαλαίου (όπως δείχνει η άνοδος των ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων σε όλη την ΕΕ) η πρωτοβουλία αυτή, πέρα από προθέσεις κινδυνεύει να αποτελέσει το φτωχό συγγενή ενός αλλόκοτου μετώπου.

Άφησα το πιο σημαντικό για το τέλος. Η νέα αυτή πρωτοβουλία έρχεται σε ευθεία αντιπαράθεση με το ΚΚΕ και τη θέση του για αποδέσμευση από την ΕΕ με εργατική εξουσία. Πάνω από 30 χρόνια το ΚΚΕ θέτει θέμα αποδέσμευσης από την ΕΕ αλλά και πάλης ενάντια στις συνέπειες από της πολιτικές της. Τα τελευταία 6 περίπου χρόνια το ευρωενωσιακό οικοδόμημα αποκαλύπτει τον αντιλαϊκό του χαρακτήρα σε ευρύτερες λαϊκές μάζες που μέχρι τότε άκουγαν τη θέση του ΚΚΕ ενάντια στην ΕΕ αλλά δεν πείθονταν (είτε σαν αποτέλεσμα εξαγοράς και εκμαυλισμού είτε προπαγάνδας). Είναι ακριβώς εκείνη η στιγμή που ένα επαναστατικό κόμμα οφείλει να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα και αφού η πρόβλεψη του γίνεται πλέον βίωμα σε ευρύτερες μάζες να τους δείξει το μοναδικό δρόμο για την απαλλαγή από τα δεσμά της ΕΕ. Και αυτός ο δρόμος δεν είναι άλλος από το δρόμο της λαϊκής συμμαχίας για τη λαϊκή/εργατική εξουσία. Ο αγώνας για την ανατροπή της εξουσίας των αστών είναι ενιαίος με τον αγώνα για αποδέσμευση από την ΕΕ. Και είναι απορίας άξιο πως υποθέτει κάποιος ότι το λαϊκό κίνημα θα επιβάλλει στους αστούς την αποδέσμευση και όχι την εξουσία του. Είναι φανερό ότι οποιαδήποτε άλλη πρόταση για έξοδο από την ΕΕ χωρίς λαϊκή εξουσία είναι πέρα από προθέσεις αντεπαναστατική. Θα λειτουργήσει σαν ανάχωμα στη παραπέρα ριζοσπαστικοποίηση και θα έρθει σε αντιπαράθεση στο μαζικό κίνημα με την πρόταση του ΚΚΕ.

Μια τρύπα στο νερό

Σκεφτόμουν τι παραπάνω, τι καινούριο και πρωτότυπο θα μπορούσε να γραφεί για τη σημερινή επέτειο του περσινού δημοψηφίσματος. Και κατέληξα σε ένα συνειρμό και ένα μικρό ποτ-πουρί. Ο συνειρμός συνδυάζει τη σημερινή με τη χτεσινή επέτειο, από την κατάκτηση του Γιούρο, τη γλυκιά φωνή του Βερνίκου να τρυπάει τα αυτιά μας και τη νοσταλγία για το (μεγάλο) χαμένο καλοκαίρι της (μεγάλης) Ελλάδας, που νικούσε και θριάμβευε, σε όλα τα μήκη και πλάτη.

Είναι αλήθεια, είναι αλήθεια! Στο τρίτο μνημόνιο όλοι αδέλφια!

Ακολουθεί η αναδημοσίευση του κειμένου που ανέβηκε χτες στο Ατέχνως, λόγω της ημέρας, κάτι σαν ετήσιο μνημόσυνο για την προδομένη ελπίδα και τα στάδια του πένθους που την ακολούθησαν.

Ένα χρόνο μετά από το δημοψήφισμα, κάποια πράγματα μοιάζουν ήδη πολύ μακρινά. Όχι τόσο γιατί μεσολάβησε συμπυκνωμένος πολιτικός χρόνος, αλλά γιατί τα πράγματα (βασικά η επιφάνειά τους) έχει αλλάξει δραματικά και δε θυμίζει σχεδόν σε τίποτα το κλίμα που δημιουργούνταν εκείνη την περίοδο και όσα έλεγαν οι πρωταγωνιστές της (οι περισσότεροι τουλάχιστον).

Η (τότε) ΠΦΑ έστησε μια θεαματική, επικοινωνιακή παράσταση, με σκοπό να εγκλωβίσει το λαό και τους πολιτικούς της αντιπάλους, κι εξεπλάγη ίσως κι η ίδια από το αποτέλεσμα, ξεκαθαρίζοντας βέβαια από την πρώτη αρχή (για όσους διάβαζαν προσεκτικά τις δηλώσεις στελεχών ή πίσω από τις γραμμές) ότι ήθελε την απόφαση ως ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, το οποίο πετάχτηκε πολύ γρήγορα (ή έστω μετά από 17 ολόκληρες ώρες) στο καλάθι των αχρήστων. Κι έτσι, παρά τον έρπη και τη στενοχώρια του, ο Τσίπρας αποδείχτηκε “πρωθυπουργός παντός καιρού”, που μπορεί να ψηφίσει και να εφαρμόσει ένα μνημονιακό πρόγραμμα, κι ας μην το πιστεύει (στα λόγια).

Η κυρίαρχη τάξη χρησιμοποίησε κάθε δυνατό μέσο, για να τρομοκρατήσει την κοινή γνώμη από τα κανάλια και τις δημοσκοπήσεις μέχρι τον έλεγχο κεφαλαίων (capital control) στις τράπεζες και τον καλλιεργούμενο πανικό. Ωστόσο, απέδειξε ότι διαθέτει χρυσές πολιτικές εφεδρείες και μπορεί να διαχειριστεί υπέρ της κάθε πιθανό αποτέλεσμα. Ένα μήνα αργότερα ψηφιζόταν (με συντριπτική πλειοψηφία ρεκόρ) το τρίτο μνημόνιο, που δρομολόγησε το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας, τη διάλυση της κοινωνικής ασφάλισης και όσων λιγοστών εργατικών δικαιωμάτων έχουν απομείνει όρθια.

Η “συμμαχία των προθύμων” της κυβέρνησης (που όμως πρόδωσε τον κοινό αγώνα) παρουσίασε τραγική εικόνα. Έκανε τον κομπάρσο στην καμπάνια του ΟΧΙ, χειροκροτώντας Τσίπρα και Καμμένο, σε αυτό που αποδείχτηκε πως ήταν απλώς μια άτυπη προεκλογική συγκέντρωση του Σύριζα. Έδιωχνε τους κομμουνιστές από τα εκλογικά κέντρα, καλώντας σε κάποιες περιπτώσεις και τα όργανα της τάξης, για να συνδράμουν. Έσπειρε αυταπάτες, για να θερίσει θύελλες (αυτή που μέχρι τότε δεν έβλεπε να ερχόταν). Και αυτές τις μέρες ετοιμάζεται να γιορτάσει τον ένα χρόνο κινηματικής κατάθλιψης κι εκκωφαντικής απουσίας από μια σειρά αγωνιστικά μέτωπα, στα οποία δεν καταφέρνει να κινητοποιήσει ούτε καν την οργανωτική της, δηλ τα μέλη της.

Ο λαός είδε πώς αποκοιμήθηκε το ΟΧΙ του στην αγκαλιά του ΝΑΙ, αλλά εμπιστεύτηκε τις ίδιες πολιτικές δυνάμεις που τον πρόδωσαν, εγκλωβισμένος στις αυταπάτες του (περί εύκολης λύσης) και στην απογοήτευσή του: “αφού δε βγήκε κάτι ούτε με αριστερή κυβέρνηση, ούτε καν με δημοψήφισμα (ή παλιότερα με τους αγανακτισμένους), ε τότε δε γίνεται τίποτα” φαίνεται να είναι το βασικό σκεπτικό ενός κόσμου. Αλλά μετά από το πρώτο μούδιασμα, και την απάθεια ως στάδιο του πένθους, ξαναρχίζει δειλά-δειλά να κινείται κάτι, να υπάρχουν αντιδράσεις και οργή, που εκφράζεται μαζικά στο δρόμο.

Το ΚΚΕ τέλος, κατήγγειλε από την πρώτη στιγμή τη συμπαιγνία, ήταν το μόνο κόμμα που υπερασπίστηκε το ΟΧΙ του ελληνικού λαού στο συμβούλιο των πολιτικών αρχηγών και δικαιώθηκε από την επόμενη κιόλας μέρα για όσα τον προειδοποιούσε. Πλήρωσε όμως εν μέρει αυτή τη στάση του στις επόμενες εκλογές, γιατί ελάχιστοι συμπαθούν αυτόν που τους δείχνει μια δυσάρεστη αλήθεια και (αφού διαλυθεί το σύννεφο) φαίνεται πως είχε δίκιο.

Ξεκαθάρισε πάντως πως ανεξάρτητα από το τι ψήφισε ο καθένας και σε ποιον εκβιασμό υπέκυψε, κριτήριο είναι τι θα κάνει στην πράξη, την επόμενη μέρα, οργανώνοντας τον αγώνα και την αντίσταση του λαϊκού κινήματος, ενάντια στην αντιλαϊκή θύελλα που ερχόταν. Από αυτήν την άποψη, δεν είναι θέμα του γνωστού “σας-τα-λεγα-κισμού”, με το δάχτυλο υψωμένο δασκαλίστικα, αλλά ο καθένας μπορεί να αναρωτηθεί καλόπιστα και να απαντήσει στον εαυτό του.

Τελικά, είχε δίκιο το ΚΚΕ στην εκτίμησή του και στις προειδοποιήσεις του; ΟΧΙ ή ΝΑΙ; (για να θυμηθούμε και το φαιδρό του πράγματος, με τη διατύπωση του δημοψηφισματικού ερωτήματος).

-.-.-

Ακολουθεί ένα εύστοχο και καίριο σχόλιο ενός σφου από τους θρυλικούς επτά (οσονούπω αφιέρωμα) από το προσωπικό του προφίλ στο ΦουΒου.

Το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας έχει κάνει πολλά και κρίσιμα λάθη στην 100χρονη ιστορία του. Παρόλα αυτά, αργά ή γρήγορα, είχε πάντα την λενινιστική αρετή να κάνει την αυτοκριτική του, να τα αναγνωρίζει, και να διδάσκεται από αυτά, και μάλιστα σε βαθμό παρεξηγήσεως που έκανε πολλούς να μιλούν για “λαθολογία”. Σε πλήρη αντίθεση, άλλοι χώροι στην αριστερά, με το φανατισμό του νεοπροσηλυτισμένου και το ναρκισισμό της νεανικής αρρώστιας, δεν παραδέχτηκαν ποτέ ούτε ένα λάθος τους. Έφταιγαν πάντα οι συνθήκες, ο λαός που είναι ηλίθιος, οι εχθροί που τους την έφεραν κλπ κλπ, αλλά ποτέ η πολιτική, η στρατηγική και η τακτική τους.

Ένα χρόνο μετά το Δημοψήφισμα, του καλύτερου ελιγμού της ελληνικής αστικής τάξης εδώ και δεκαετίες, που στόχευσε και κατέληξε σε μια δραματική ενίσχυση των δυνάμεων του κεφαλαίου σε βάρος αυτών της εργασίας, κάποιοι εξακολουθούν με ξεροκεφαλιά δεκάχρονου να υπερασπίζονται το ότι καλώς έφαγαν την μπανανόφλουδα και έδωσαν άλοθι στους αστούς να παίξουν την μπάλα τους αναίμακτα... Όπως έλεγε και ο Αλβέρτος “δύο πράγματα είναι άπειρα, το Σύμπαν και η ανθρώπινη ηλιθιότητα.. και για το πρώτο δεν είμαι σίγουρος”...

-.-.-

Και για φινάλε το προφητικό "πολιτικό σχόλιο" της Πωλίνας

Εδώ είναι παράδεισος
και χώρα της Ευρώπης,
καλά δεν πάει τίποτα
και γίνεται της Πόπης.
Και με το «έχει ο Θεός!»
θα πάμε παραπέρα.
Εμένα να με φτύσετε
αν δούμε άσπρη μέρα.

Φοβερό!
Ψηφίζουμε και κάνουμε
μια τρύπα στο νερό.
Μωρό μου, τι μας κάνουνε;

(Ντάξει, μετά λέει ότι γεμίσαμε απεργίες και αργίες, αλλά δεν μπορεί να συμφωνεί κανείς σε όλα. Τα έχει αυτά το πολιτικό τραγούδι...)

Ημέρα ανεξαρτησίας

Προσπαθώντας να συνδέσω το είναι με το ιδεατό εγώ, όπως διάβασα κάπου, και να πάω δύο γκεστάλτ παρακάτω από τον Τζούμα στους Απαράδεκτους, θα επαναφέρω/επαναδιατυπώσω κάποιες ιδέες, που τις θέτω προς συζήτηση και στη βάση του μπλοκ. Ελπίζω πως η κουβέντα δε θα ξεκινήσει/πυροδοτηθεί από μηδενική βάση για το ίδιο θέμα, χωρίς να παίρνει υπόψη τα προηγούμενα, όχι γιατί δεν είναι θεμιτό να πει κανείς ό,τι θέλει, ανεξάρτητα από τις "εισηγήσεις" της κε του μπλοκ ή γιατί είναι υποχρεωμένος να παρακολουθεί τη συνέχεια των αναρτήσεων, αλλά για να μην ανακυκλώνεται γύρω από τα ίδια ζητήματα, κάνοντας απλώς σβούρες, σαν ένα σκυλί δεμένο σε ένα δέντρο.

Έχω ξαναγράψει αρκετές φορές πως η συγκυρία της κρίσης απαιτεί συνολικές λύσεις απέναντι στο πρόβλημα, δηλ την υπέρβασή της. Τη λύση από το αδιέξοδο (που δεν είναι χωρίς ταξικό πρόσημο), δε θα τη δώσει μια μεμονωμένη κίνηση, όσο ριζοσπαστική ή μη ενσωματώσιμη κι αν φαίνεται (πχ διαγραφή χρέους, κοινωνικοποίηση τραπεζών, αποδέσμευση από την ΕΕ) εάν δε συνοδευτεί από μια συνολική εναλλακτική πρόταση που να δίνει μια διαφορετική προοπτική. Αυτό βασικά συνεπάγεται σύγκλιση του τακτικού με το στρατηγικό μας στόχο, που είναι ευλογία και κατάρα μαζί, καθώς και μια σειρά συγχύσεις για όσους πιστεύουν πως έτσι όλα υπάγονται-παραπέμπονται στο σοσιαλισμό και τη Δευτέρα Παρουσία, αντί σε ένα άμεσο μεταβατικό μέλλον, για όσους μένουν προσκολλημένοι σε παλιά σχήματα-συνθήματα, τα κουτάκια της θεωρίας και τα βολικά καλούπια όπου στριμώχνεται η πραγματικότητα, μακριά από αντιφάσεις, την πρωτότυπη ζωντανή της κίνηση και τη συγκεκριμένη ανάλυσή της.

Μπαίνει λοιπόν ένα ερώτημα κι ο εξής προβληματισμός: μπορούμε να μιλάμε γενικά για αιτήματα-κρίκους και επιμέρους στόχους πάλης στη σημερινή συγκυρία ή αυτό είναι άτοπο και μη ρεαλιστικό, εφόσον όλα πρέπει να συνδέονται με το στρατηγικό στόχο; Κι αν τελικά νοούνται κρίκοι τι ακριβώς σημαίνουν και τι περιεχόμενο παίρνουν; Διαφωνούμε με συγκεκριμένα βήματα που προβάλλονται ως τέτοιοι ή συνολικά με τη λογική των κρίκων; Δεν πρέπει όμως να βρίσκουμε κάθε φορά τον αδύναμο κρίκο της αστικής εξουσίας, που μπορεί να της επιφέρει ρήγματα και να την αποδυναμώσει;

Από τα παραπάνω ερωτήματα προκύπτουν δύο βασικά ζητήματα. Το πρώτο είναι ότι ένα αίτημα-κρίκος δεν επιλέγεται επειδή αποτελεί πάγια διεκδίκηση-θέση χρόνων ή δεκαετιών, που δεν πρέπει να απεμπολήσουμε και προκρίνεται ως ένα διαχρονικό αίτημα προς πάσα χρήση, σε κάθε περίπτωση, αλλά μετά από συγκεκριμένη ανάλυση της σημερινής κατάστασης, για να καταλήξουμε τελικά στο πιο κατάλληλο: ποιο είναι αυτό που προσφέρεται, για να αποδυναμώσει τον αντίπαλο, να προωθήσει την ταξική πάλη και να συσπειρώσει δυνάμεις; Αλλιώς, οποιοσδήποτε επιμέρους στόχος, από τον εργατικό έλεγχο στις τράπεζες ή την κρατικοποίησή τους και την αριστερή κυβέρνηση, μέχρι την έξοδο από την ευρωζώνη και την επιστροφή στη δραχμή, μπορεί να βαφτιστεί κρίκος, σκαλοπατάκι ή κάτι παρόμοιο.

Με αυτήν την έννοια, διατηρώ τις επιφυλάξεις και τις διαφωνίες μου πχ με την ανάλυση του Μαυρουδέα, αλλά εκτιμώ το σκεπτικό του και τη μεθοδολογία που χρησιμοποιεί, για να απορρίψει πχ τη διαγραφή του χρέους και την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα ως μη επαρκείς ή μη κατάλληλους στόχους-συνθήματα και να εντοπίσει το ενδεδειγμένο αίτημα-κρίκο στο στόχο της αποδέσμευσης απ' την ΕΕ. Όχι γιατί είναι πάγια θέση του κομμουνιστικού κινήματος από την εποχή της ΕΚΑΧ και της ΕΔΑ, οπότε δεν πρέπει να την "προδώσει", αλλά γιατί εκτιμά πως στη δεδομένη χρονική συγκυρία, ο ευρωμονόδρομος είναι απαραίτητος όρος ύπαρξης για την ελληνική άρχουσα τάξη, που δεν είναι σε θέση να απορροφήσει και να ενσωματώσει την παραμικρή απόκλιση από αυτόν.

Δεύτερο βασικό ζήτημα. Αιτήματα κρίκοι, κατά τη δική αντίληψη, είναι αυτά που μας επιτρέπουν να ανεβάσουμε το επίπεδο πάλης, τη μέση συνειδητοποίηση των μαζών, τη συγκέντρωση δυνάμεων για το στρατηγικό μας στόχο. Μπαίνει όμως ένα γενικό ερώτημα, που ισχύει για κάθε τέτοια περίπτωση. Πρόκειται για στόχους που μπαίνουν προς άμεση υλοποίηση ή για συνθήματα ζύμωσης, τα οποία θα συσπειρώσουν και θα προετοιμάσουν τις λαϊκές μάζες για αποφασιστική πάλη, την κρίσιμη στιγμή; Η αποδέσμευση από την ΕΕ πχ είναι ζήτημα άμεσης διεκδίκησης, εδώ και τώρα, ή ως μέτωπο πάλης, που ζυμώνεται για να το υλοποιήσει μια διαφορετική εξουσία; Για μένα ισχύει το δεύτερο, όχι (μόνο) γιατί το πρώτο είναι μια ρεφορμιστική αντίληψη, ενταγμένη σε ένα μεταβατικό πρόγραμμα, ή γιατί μπλέκεται με υπαρκτές ενδοαστικές αντιθέσεις και κινδυνεύει να ενσωματωθεί, αλλά (κυρίως) γιατί είναι απραγματοποίητο και μη ρεαλιστικό σενάριο.

Αυτό το ζήτημα (νομίζω πως) ήταν λυμένο ήδη από το 15ο Συνέδριο, όταν σημειωνόταν δηλαδή στο Πρόγραμμα του ΚΚΕ πως η πάλη για απαλλαγή από κάθε ιμπεριαλιστική εξάρτηση θα δικαιωθεί πλήρως μόνο σε μια ελεύθερη σοσιαλιστική Ελλάδα (δεν έχω πρόχειρη την ακριβή διατύπωση, αλλά πιστεύω πως δεν αλλοιώνω το γενικό νόημα). Ακόμα δηλ και αν κάποιος θεωρεί πως η Ελλάδα είναι εξαρτημένη χώρα και προβάλλει αντιιμπεριαλιστικούς στόχους πάλης, η πάλη αυτή δεν έχει ως στόχο την ανάκτηση της χαμένης εθνικής ανεξαρτησίας της καπιταλιστικής Ελλάδας και την επιστροφή σε μια (βασικά ανύπαρκτη ή εξιδανικευμένη) προηγούμενη κατάσταση, γιατί ο χρόνος δε γυρνάει πίσω κι αυτό είναι απραγματοποίητο στα πλαίσια του καπιταλισμού.

Αυτό απαντά, κατά τη γνώμη μου, στο απλοϊκό-σχηματικό ερώτημα του "πριν" και του "μετά", εάν δηλ η αποδέσμευση είναι προϋπόθεση του επαναστατικού άλματος ή έπεται αυτού, ως συνέπειά του, σε μια σοσιαλιστική Ελλάδα εντός της ΕΕ! Ούτε πριν, ούτε μετά, αλλά μαζί κι εκτός συγκλονιστικού απροόπτου, παράλληλα και σχεδόν ταυτόχρονα, το ένα με το άλλο.

Μήπως αυτό σημαίνει σφοι πως δεν πρέπει να προβάλλουμε πια σχετικά αυτόνομα το ζήτημα της αποδέσμευσης και να μην το τονίζουμε, τη στιγμή που γίνεται φανερός σε ευρύτερα λαϊκά στρώματα ο ρόλος της ΕΕ και το κίβδηλο όραμα της "Ενωμένης Ευρώπης" που ξεσκίζεται από ανταγωνισμούς; Όχι σφοι, δε σημαίνει κάτι τέτοιο. Δε σημαίνει ότι δεν πρέπει να σηκώνουμε ως μέτωπο αιχμής το αίτημα της αποδέσμευσης. Ζητάμε αποδέσμευση τώρα, χτες, γιατί είναι ένα κεντρικό σύνθημα που ζυμώνει συνειδήσεις και η δική μας πρόταση δεν είναι για το σήμερα, και όχι για το μακρινό αύριο, που δε θα προλάβουμε να ζήσουμε. Ενώ παράλληλα, εξηγούμε και τι άλλο σημαίνει η αποδέσμευση, γιατί η δική μας πρόταση δε σταματά στα μισά του δρόμου και της πλαγιάς, για να κατρακυλήσει πάλι στον κατήφορο, σαν το βράχο του Σίσυφου.

Στα χνάρια του ΔΣΕ

Οι εικόνες που έρχονται στις οθόνες μας από τους φωτογράφους του 902 στο Βίτσι είναι εντυπωσιακές.

Το σκουριασμένο οπλοστάσιο, που μπορεί ακόμα να βρει κανείς στα γύρω υψώματα, αλλά δε βλέπω κανένα κονσερβοκούτι (που κάνει δουλειά και σκουριασμένο) και δεν πάμε πουθενά έτσι.
Ο περίπατος του ΓΓ και του επιτελείου του στο φαράγγι (που κάνει ρίμα με το φαλάγγι που θα τους πάρουμε όλους κάποτε) και τις σπηλιές, για να βρούμε την καλύτερη όπου θα (ξανα)στηθεί το Γενικό Αρχηγείο (λέμε τώρα).

Η γιουγκοσλαβική σημαία στην πλάτη ενός σφου που φέρνει συνειρμούς με τους Σλαβομακεδόνες της ΣΝΟΦ και το πισώπλατο χτύπημα του Τίτο με το στιλέτο. Που είτε ισχύει σαν εκδοχή είτε όχι, έχει μια αντικειμενική πλευρά: ότι κόπηκε δηλ ο κύριος διάδρομος κι η κύρια πηγή τροφοδότησης του ΔΣΕ με πολεμοφόδια, γέρνοντας αποφασιστικά την πλάστιγγα εις βάρος του.

Και το έμβλημα του ΔΣΕ (ένα Δέλτα σε κύκλο) που σχημάτισαν οι σύντροφοι με τα κορμιά τους στο έδαφος, και προς στιγμήν εντυπωσιάστηκα γιατί είδα την εικόνα από μακριά και νόμιζα πως ήταν μια ανθρώπινη πυραμίδα στον αέρα (να συμβολίζει την επουράνια έφοδο). Και μετά σκεφτόμουν πως είναι ούτως ή άλλως εντυπωσιακό, αλλά σε έναν ΛΔ-Κορεάτη σφο θα φαινόταν πολύ ερασιτεχνικός ο συγχρονισμός κι η σημασία στις λεπτομέρειες.

Τα υπόλοιπα μπορούν να τα διηγηθούν καλύτερα οι σφοι που πήγαν στο διήμερο στο Βίτσι, όχι από κάποιο βίτσιο να πάρουν τα βουνά, αλλά ακολουθώντας τα χνάρια του ΔΣΕ, νιώθοντας ακόμα νωπό το πέρασμά του, την ανάσα του, τον ψίθυρο των μαχητών του στο θρόισμα των φύλλων.
Κι αν τυχόν κουραστεί κανείς (γιατί ένα αντι-ιμπεριαλιστικό διήμερο της οργάνωσης δεν είναι ποτέ απλή και ξεκούραστη υπόθεση) από την ταλαιπωρία και από τον ποδαρόδρομο, με τι ψυχή (βαθιά) να γκρινιάξει, όταν συλλογίζεται τις κακουχίες και τις αντίξοες συνθήκες που αντιμετώπιζαν οι πολεμιστές του ΔΣΕ, σε ένα διαρκές κυνήγι επιβίωσης και κρυφτού με το χάρο, που παραμόνευε σε κάποια γωνία; Αν κάποιοι σφοι φάνε παραπάνω ήλιο κατακέφαλα -γιατί κάθε διήμερο είναι ένα είδος μάχης για μια θέση στον ίσκιο, κι όχι στον ήλιο, όπου βρίσκονται τελικά όλες οι σκηνές- πώς να γκρινιάξουν σοβαρά, όταν αναλογίζονται πως οι δικοί μας πολιτικοί πρόγονοι ήταν εκτεθειμένοι όλο το χρόνο, χωρίς καμιά ουσιαστική προστασία, στις πιο άγριες και ακραίες καιρικές συνθήκες, συνθέτοντας έναν αλύγιστο στρατό παντός καιρού;

Το ΚΚΕ είναι η μόνη πολιτική δύναμη που συνεχίζει να τιμάει έμπρακτα, μαζικά, συστηματικά, την ιστορία του ΔΣΕ και το δεύτερου αντάρτικου, μιας ηρωικής, κορυφαίας στιγμής της ταξικής πάλης, που διεκδίκησε ένοπλα την εξουσία. Μιας στιγμής που κάποιοι επιμένουν να βλέπουν ως λάθος, ως μπανανόφλουδα που πατήσαμε, ενώ αν την αποφεύγαμε, θα γυρίζαμε πίσω την ιστορία και τον άνθρωπο, να τρώει μπανάνες στα δέντρα, συμφιλιωμένος με τα αφεντικά του, και να περπατάει ξανά στα τέσσερα αντί στα δύο (δες και την απολογία του Λουντέμη), σκυμμένος και υποταγμένος και όχι όρθιος. Αυτοί που κρίνουν τον αγώνα από το τελικό αποτέλεσμα, για να ξαναγράψουν την ιστορία μαζί με τους νικητές, και να σου πουν "ευτυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι", αυτοί που δε θέλουνε τη νίκη, και βασικά δε θέλουν να υπάρχει πάλη, αγώνας, ώστε να ξέρουμε στα σίγουρα, μια για πάντα το νικητή και να υποκύψουμε σε ό,τι λέει (μετά από μερικές ώρες διαπραγμάτευσης). Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν το πραγματικό αποτέλεσμα και την πλούσια παρακαταθήκη που άφησε ο ηρωικός αγώνας του ΔΣΕ, η επιλογή της σύγκρουσης αντί της υποταγής.

Κι αυτή η ήττα είναι που γύρισε το μυαλό πολλών ατσαλωμένων συντρόφων, τους "έριξε τα καφάσια από τα μάτια", για να τους φορέσει τις παρωπίδες του συστήματος, να χάσουν τη "θρησκευτική τους πίστη στο κόμμα", ανακαλύπτοντας σατανικές ηγεσίες κι έκπτωτους αγγέλους, επιβεβαιώνοντας από την ανάποδη το αντιδιαλεκτικό της σκέψης τους, κρίνοντας από τη δική τους κατάντια την ηρωική, συνειδητή πειθαρχία των άλλων.

Σήμερα βέβαια το δίλημμα εξακολουθεί να έχει το ίδιο περιεχόμενο, με άλλες μορφές: σύγκρουση ή υποταγή. Αλλά ανάμεσά τους (κι ως συμπλήρωμα του δεύτερου σκέλους) καραδοκεί το λούφαγμα, το μίζερο βόλεμα, η ιδιώτευση, σε διάφορες εκδοχές και παραλλαγές. Και η αλήθεια είναι πως -συνδυαστικά και με το ψυχικό φορτίο της ήττας- πολλοί αγωνιστές, ακόμα κι από τους μπαρουτοκαπνισμένους του ΔΣΕ (που ήταν δημοκρατικός στην πράξη, γιατί κανείς δεν περίσσευε κι όλοι -γυναίκες κι άνδρες- έκαναν τα πάντα) ηττήθηκαν σε αυτή τη φάση (κι όχι στο πεδίο της μάχης) θυμίζοντας εκείνη τη γνωστή φράση που λέει κάτι σαν: νικήσαμε τα λιοντάρια και ηττηθήκαμε από τους κοριούς (ή τέλος πάντων κάτι παρόμοιο).

Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι μόνο να βρούμε τα ψυχικά αποθέματα και τις δυνάμεις να κάνουμε τόσο ηρωικές πράξεις αυτοθυσίας όπως οι πολεμιστές του ΔΣΕ (και ενώ γνώριζαν πως οι ίδιοι δε θα δουν ποτέ τη νίκη και τους καρπούς της), αυτό που σήμερα δηλ μοιάζει απίθανο, πολύ μακρινό από την εποχή μας και την επίπλαστη ζαχαρένια μας, αλλά μπορεί να γεννηθεί ξανά, ξαφνικά από το μηδέν, στο κατάλληλο περιβάλλον, όταν το απαιτήσουν οι συνθήκες. Γιατί ο πραγματικός ηρωισμός ήταν χαρακτηριστικό πολλών καθημερινών ανθρώπων και των μικρών ή μεγάλων ιστοριών τους.

Το ζήτημα είναι να μη λουφάξουμε, να μην ηττηθούμε στα "εύκολα", να αναπτύξουμε αυτό το πνεύμα αυτοθυσίας ακόμα και σε αυτές τις "λιγότερο ηρωικές κι επαναστατικές εποχές", ή αλλιώς να μάθουμε να δρούμε και να λειτουργούμε επαναστατικά, ακόμα και σε μη επαναστατικές συνθήκες. και στις πιο δύσκολες καμπές της ταξικής πάλης.
Κι αυτή είναι η βασική παρακαταθήκη που αφήνει το παράδειγμα του ΔΣΕ.



Όσοι έχετε τουίτερ, μπείτε και στο προφίλ ενός σφου που ανέβασε διάφορα βίντεο και φωτό από το διήμερο. Ειδικά αυτές με την ομίχλη, προκαλούν σχεδόν δέος..

Λυσσάξτε τσαούσες

Μπορεί ο τίτλος να ταίριαζε σε κάτι σχετικό με το Γ. Μαρίνο (από το πολιτ-μπιρό) να δηλώνει στην αρχή μιας εκδήλωσης, όπου θα ήταν ομιλητής: τρεις ώρες θα 'μαστε μαζί, αυτή είναι μόνο η αρχή.

Αλλά η αφορμή ήταν η συνέντευξη του Κουτσούμπα στο Δανίκα για το Πρώτο Θέμα κι οι αντιδράσεις που ξεσήκωσε. Και δεν εννοώ βέβαια κάποιες φυσιολογικές αντιδράσεις, γιατί η συνέντευξη προφανώς ξέφυγε από τα καθιερωμένα-τετριμμένα, και είναι λογικό να (μας) εκπλήσσει (λέω "μας", χωρίς να εξαιρώ τον εαυτό μου). Περίμενες εσύ δηλ, σφε αναγνώστη, να αφήσει στην άκρη τους τύπου ο γγ και να πει "παπαριές" τα κλισέ επιχειρήματα ότι το σύστημα αλλάζει από μέσα, σιγά-σιγά, κτλ; Αυτό που όλοι σκεφτόμαστε δηλ, πάνω-κάτω, αλλά ποτέ δε θα λέγαμε σε μία συνέντευξη, παρά μόνο στην παρέα, σε ένα φίλο μας. Κι εδώ λειτουργεί προφανώς η οικειότητα από την παλιά γνωριμία του Κούτσι με το Δανίκα, από τον καιρό που ο δεύτερος ήταν στο Ριζοσπάστη (τον πρότεινε, λέει, για αντικαταστάτη του ο Ραφαηλίδης) πολύ πριν αναλάβει ο πρώτος ως διευθυντής.

Δε μιλάμε λοιπόν για αυτές τις αντιδράσεις, αλλά για άλλη ποιότητα. Γι' αυτούς που ανακαλύπτουν κρυφά νοήματα πίσω απ' τις γραμμές, πετάνε πονηρά υπονοούμενα -μόλις συγκαλυμμένα από το φύλλο συκής της ξετσιπωσιάς- κι αφήνουν "χαριτωμένα" ρητορικά ερωτήματα να πλανώνται στον αέρα: τι δουλειά είχε ο Κουτσούμπας να δώσει συνέντευξη στη βρωμερή φυλλάδα του κομιστή; Γιατί την έδωσε στο Δανίκα και χαριεντιζόταν μαζί του; Γιατί βγήκε τόσο life-style αντί να είναι καθαρά πολιτική; Και γιατί δεν αναδημοσιεύτηκε ποτέ στο πόρταλ ή στο όργανο, που μας ενημερώνουν και για την παραμικρή κίνηση του ΓΓ;

Ας τα πιάσουμε ένα-ένα να δούμε τι βαθμολογία και τι ψάρια θα πιάσουμε.

Συνεντεύξεις δίνει κανείς γενικά, όπου του το ζητήσουν (με πολύ συγκεκριμένες εξαιρέσεις) και σε όλα τα αστικά μέσα. Αν ήταν να αρχίσουμε να αποκλείουμε κάποια με βάση το πόσο βρώμικα είναι, δεν καταλαβαίνω γιατί θα έπρεπε να αποκλείσουμε πχ την ΕφΣυν (με τα αντικομμουνιστικά σχόλια του Πετρόπουλου και όχι μόνο) και το Βήμα (με τα βρώμικα "ρεπορτάζ" του Σταυρόπουλου), κτλ, ή διάφορα κανάλια -πχ το Μέγκα και το Σκάι.

Κι αν επεκτείνουμε τον ίδιο συλλογισμό στους δημοσιογράφους, γιατί να εξαιρέσουμε τον (πάθος για το χρήμα) Παύλο Τσίμα και τη ραδιοφωνική συνέντευξη στο Σκάι, που ακολούθησε; Στο κάτω-κάτω, η γνωριμία με το Δανίκα συνέβαλε στο να αποφευχθούν και να ξεκαθαριστούν (έστω και σ' ένα μόνο αναγνώστη του ΠΘ να έμεινε κάτι, κέρδος θα είναι) ζητήματα, όπως οι περιβόητες σπουδές της κόρης της Παπαρήγα, Βασιλείας, στο Deree κι όχι σε κάποιο κολέγιο της Αμερικής. Ο Δανίκας το ήξερε από πρώτο χέρι και το λέει μόνος του. Θα μου πεις, κι η Τρέμη το γνώριζε από πρώτο χέρι (κι αυτή δούλευε στο Ρίζο), αλλά αυτό δεν την εμπόδισε να κάνει μια άθλια ερώτηση στην Αλέκα, σε ένα παλιότερο debate.

{Παρεμπιπτόντως και παρενθετικά για το Φανίκα. Εκτός από τη θητεία του στο Ρίζο -από όπου ξεπήδησαν διάφορα λουλούδια, για να ανθίσουν και να γίνουν αγκάθια στην πορεία- κι εκτός από τις κινηματογραφικές κριτικές του, που κάποιοι τις έβρισκαν αξιόλογες, αξίζει να σημειωθεί και το εξής: πριν από καμιά δεκαριά-δεκαπενταριά χρόνια έγραφε καυστικά και πετυχημένα σχόλια, που τα αναδημοσίευε, συχνά-πυκνά, κι ο Ριζοσπάστης, στη δεύτερη σελίδα, δια του τύπου. Θυμάμαι επίσης χαρακτηριστικά μια συζήτηση στον Πρετεντέρη για το ασφαλιστικό, όπου οι δολοφόνοι της κοινωνικής ασφάλισης εμφανίζονταν έκπληκτοι κι ανήσυχοι για την κατάστασή της. Κι ο Δανίκας το είχε αναπαραστήσει πολύ έξυπνα, με μια θεατρική κίνηση -που χάνει λίγο κατά τη μεταφορά- κοιτάζοντας κάτω από το κάθισμά του και λέγοντας: Α! Ένα πτώμα! Ένα πτώμα!

Από τότε βέβαια κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι, ο Δανίκας έπαθε οβιδιακή, μνημονιακή μετάλλαξη και η μεταπήδησή του στο ΠΘ, τη ρυπαρή φυλλάδα του κομιστή, μόνο τυχαία δεν ήταν. Κλείνει η παρένθεση.}

Το ανάλαφρο στιλ της συνέντευξης είναι ασφαλώς επιλογή του Δανίκας, κι όχι καρπός συναλλαγής, όπως γίνεται στα αστικά κόμματα, συνεντεύξεις-αγιογραφίες, με δεδομένα ανταλλάγματα. Ακόμα κι έτσι πάντως, δίνονται εύστοχες απαντήσεις, επί της ουσίας και αυτοκριτικές όπου χρειάζεται, και δεν πιστεύω πως βγαίνει χαμένος ο ΓΓ ή το κόμμα από αυτήν την ιστορία (ίσα-ίσα που είναι σαν άνοιγμα -έμμεσο κι από σπόντα- σε ένα κόσμο που δε βρίσκουμε αλλού: το αναγνωστικό κοινό του ΠΘ).

Όλα αυτά πάντως απαντούν και στο ερώτημα της μη αναδημοσίευσης (όπως αντίστοιχα δεν είχε αναδημοσιευτεί, αν θυμάμαι καλά, και μια πρόσφατη συνέντευξη του Παφίλη στο POPaganda), για παρόμοιους ίσως λόγους. Δεν είναι μόνο το ύφος, αλλά και τα μαργαριτάρια που πετάει ενδιάμεσα ο Δανίκας, που εκτός από τις αβάσταχτα ελαφρές πολιτικές κρίσεις του (το κόμμα παραμένει μόνο εναντίον όλων, αλλά εκσυγχρονίστηκε), ασχολείται πχ σε όλη την εισαγωγή του με τα κιλά και τη λαιμαργία του Κούτσι (άσε που μπερδεύει τους εύσωμους με τους βουλιμικούς). Και θάβει μάλιστα πριν την ώρα του και το Μωραΐτη, που τον αναφέρει ως "αξέχαστο", ενώ ο άνθρωπος ζει και τα έχει τετρακόσια, απ' όσο ξέρω.

Δεν ξέρω τι βαθμό πιάσαμε, αλλά μπορούμε να βγάλουμε κι εμείς κάποια συμπεράσματα για όσους ρωτάνε αθώα (και δεν εννοώ το Δανίκα).

Στο τέλος του κατήφορου, υπάρχει μόνο βούρκος. Έχουν κάθε δικαίωμα να τραβήξουν προς τα εκεί, αλλά όχι να έχουν την απαίτηση να μας τραβήξουν μαζί τους.
Κι αν αυτό δεν αγγίζει κανέναν τους, ας μείνουν με τον τίτλο της ανάρτησης. Στη λύσσα εξάλλου έχουμε αντισώματα. Άσε που καταλαβαίνει πολύ καλά κι ένας κόσμος παραέξω, πού το πάνε...

Δώσε λουλούδια στους επαναστάτες που απέτυχαν

Τώρα τελευταία, κάποιες θεματικές μου βγαίνουν σε τριλογίες. Κι αυτή του Μαϊούνη δε θα μπορούσε να κλείσει διαφορετικά (έστω και με μια μέρα καθυστέρηση) παρά με ένα μικρό αφιέρωμα στο λογοτεχνικό μυστικό του, που κυκλοφορεί από στόμα σε στόμα κι από μέιλ σε μέιλ, αποτυπώνοντας το είναι, τη συνείδηση και τη διαλεκτική τους σύνδεση, τον τρόπο ζωής του φοιτηταριάτου και της γενιάς που έκανε το Μαϊούνη ή έζησε στην αμέσως προηγούμενη περίοδο, που τον εκκόλαψε.

Έτσι κι αλλιώς, ο χρόνος αναφοράς είναι κάπως συγκεχυμένος, λόγω των πολλών στρωμάτων γραφής, καλύπτοντας χρονικά από το πρώτο ριάλιτι που βγήκε στον αέρα το 2000, μέχρι και τη μεταγενέστερη εμφάνιση του FaceBook. Καταφέρνει συνεπώς περίπου ό,τι κι ο Γκοσινικός Μικρός Νικόλας, που είναι απροσδιορίστου ηλικίας και τάξης (όχι της εργατικής πάντως), κάπου μεταξύ 7 και 10 ετών κι αγγίζει διαχρονικά ένα ευρύτερο κοινό.

Όπως ευρύτερο (μες στη σχετική στενότητα της κοινότητας των μυημένων) είναι και το κοινό που πιάνει το έργο με τον τίτλο της ανάρτησης, από Κνίτες μέχρι Εαακίτες (τους σατιρίζει και τους δύο, αλλά κατά βάθος μπορεί και να τους αγαπάει), κι από το φοιτηταριάτο που βλέπει τα κεφάλαια να ξετυλίγουν το νήμα της ζωής του, μέχρι πούρους εργατιστές που επιβεβαιώνουν διαβάζοντάς το γιατί μισούν τη σπουδάζουσα κι ό,τι έχει να κάνει με αυτήν.

Το έργο του "Π" (Πέτρου-παραγωγού) έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός μεγάλου κλασικού έργου. Καταρχάς είναι ημιτελές, όπως κάθε τι μεγάλο σε αυτή τη ζωή, από το σοσιαλισμό που γνωρίσαμε (κι αγαπήσαμε) τον περασμένο αιώνα, έως το Μαϊούνη (λέμε τώρα). Και το χειρότερο είναι πως κάθε νέα προσπάθεια ολοκλήρωσής του, βρίσκει το δημιουργό του πιο απομακρυσμένο από το χαρακτήρα του, και από αυτή την παρακμιακή ανεμελιά, την επαναστατική (;) δράση με τα λεφτά των γονιών. Τον βρίσκει να χλευάζει τον Πέτρο (τον κεντρικό ήρωα), ίσως και το δικό του παρελθόν, να μην τον παρακολουθεί με ειρωνική αγάπη (πάντα πειράζουμε και κοροϊδεύουμε όσους αγαπάμε περισσότερο) συμπάσχοντας με τις ιδεοληψίες και τα αδιέξοδά του. Κι από αυτήν την άποψη, ίσως καλά κάνει και δεν το ολοκληρώνει, γιατί μπορεί να απογοητεύσει το κοινό του, πιο πολύ και από τους θεατές του Lost. Κι ας του ζητάνε επίμονα κάθε τόσο οι θαυμαστές του, να γράψει το τέλος της ιστορίας, (με πιο πολύ ζήλο και από όσους περιμένουν το τρίτο μέρος του Λαϊκού Στρώματος για τον Αριστερισμό και τη Δευτέρα Παρουσία).

Έχει επίσης μεγάλες συλλήψεις, όπως την επινόηση και την εισαγωγή του όρου "τηλεοπτικό προλεταριάτο", τη διαπίστωση βασικών νομοτελειών των έμφυλων σχέσεων και της πολύ συχνά ακατανόητης συμπεριφοράς των δύο πλευρών. Ενώ βασανίζεται να καταλάβει πώς στη Σοβιετία το κράτος γέννησε το κεφάλαιο κι όχι ανάποδα (με βάση τον ιστορικό υλισμό), αναζητώντας λανθασμένα να βρει την απάντηση στην Προδομένη Επανάσταση του Τρότσκι -που ευτυχώς όμως δεν τη βρίσκει, γιατί του την έφαγε κάποιος φίλος που τη δανείστηκε.

Το πιο σημαντικό όμως είναι πόσα άτομα γοητεύονται και φτάνουν στο σημείο να ταυτιστούν, πιστεύοντας πως το βιβλίο μιλάει για τη ζωή τους. Αιώνιοι φοιτητές που δεν πήραν ποτέ πτυχίο, αλλά κρύβουν επιμελώς από τους δικούς τους κι από τον ίδιο τους τον εαυτό πόσα μαθήματα χρωστάνε. Ρομαντικοί ιδεολόγοι που εξιδανικεύουν την εκπαιδευτική διαδικασία και πιστεύουν ακράδαντα πως η πειθώ πετυχαίνει πάντα. Κολλημένοι σφοι-συναγωνιστές που βλέπουν τα πάντα από το δικό μας πρίσμα (γιατί; υπάρχει κι άλλο;), που έχουν διαρκώς συνειρμούς με κινηματικές αναφορές, που έχασαν το μεγάλο τους έρωτα, γιατί δεν μπορούσαν να του εξασφαλίσουν υλική, οικονομική σιγουριά (άτιμε υλισμέ) κι είναι πιο διστακτικοί (φλώροι) κι από το Ρος ή τον Τσάντλερ στα Φιλαράκια, πιθανότατα γιατί δεν ξεκόλλησαν ποτέ από τη Ρέιτσελ/ αυτό που έχασαν. Που έχουν υψηλή θεωρητική κατάρτιση, αντιστρόφως ανάλογη με την κοινωνική νοημοσύνη τους. Που βλέπουν παντού συμβιβασμένους μικροαστούς κι αρνούνται να γίνουν ένας από αυτούς, αλλά δυσκολεύονται να συμβιβάσουν τον τρόπο σκέψης τους με τον τρόπο ζωής τους και την ανάγκη να δουλέψουν, να γίνουν μισθωτοί σκλάβοι και να πουλήσουν την εργατική τους δύναμη, για να βιοποριστούν. Που δεν καταλαβαίνουν το φλερτ και τα κρυφά ερωτικά νοήματα, γιατί είναι αφοσιωμένοι στα πολιτικά. Που μπορεί να κάψουν καρδιές με τη συγκρότησή τους ή ένα λογύδριό τους, και να τις ξενερώσουν οι ίδιοι, πετώντας μια ατάκα την πιο ακατάλληλη στιγμή, μακριά από κάθε ικανότητα ανάλυσης της συγκεκριμένης κατάστασης.

Θα υπήρχαν πολλά ακόμα, που θα μπορούσε κανείς να συμπληρώσει, αλλά αφενός μια δοκιμή θα σας πείσει -δε χρειάζονται περσότερα. Αφετέρου νομίζω ότι ο καλύτερος φόρος τιμής σε ένα μεγάλο ημιτελές έργο, είναι ένα κείμενο που θα κλείνει απότομα, αφήνοντας την αίσθηση του ανεκπλήρωτου

Κι οι τελευταίες του λέξεις είναι οι εξής: αν ποτέ ο Μαϊούνης ήθελε να αποδείξει πως ήταν σοβαρό κίνημα και πως ενέπνευσε κόσμο, αφήνοντας κάτι λογοτεχνικό πίσω του, το "δώσε λουλούδια στους επαναστάτες που απέτυχαν" θα ήταν το πιο σοβαρό επιχείρημά του προς την ιστορία.

Επισκεφτείτε:
το ιστολόγιο Λουλούδια
το λογαριασμό του στο ΦΒ
κι ένα άλλο σύνδεσμο, με ένα βιβλίο του 90', που αναρωτιέμαι αν έχει κάποια άμεση σχέση, ή απλώς ενέπνευσε τον τίτλο, ή αν πάλι είναι απλή συνωνυμία..