Χαιρετίσματα στην εξουσία

Όχι πως το χτεσινό καρναβάλι μες στον Ιούνιο, ανήμερα της αυτοκτονίας του Άρη Βελουχιώτη για τη σημειολογία του πράγματος, δεν προσέφερε γέλιο. Μια απλή, σύντομη βόλτα στο διαδίκτυο αρκεί να το πιστοποιήσει.

Είχαμε πχ τους αδελφούς Ντιμπόν (σκαστούς από κάποια περιπέτεια του φασίστα Τεν-Τεν) ντυμένους στα λευκά.

Τους διαδηλωτές να ζητάνε ακριβώς τα ίδια πράγματα με την κυβέρνηση, που θέλουν να παραιτηθεί.

Το φιλελεύθερο σκοταδισμό σε όλο του το μεγαλείο

Με τα αστεράκια να συμπληρώνουν κατάλληλα το σταυρό

...και τις απαραίτητες (που δεν παραιτούνται) παραιτηθείτσες (χαρακτηρισμός που δεν πάει με το φύλο ή με την ηλικία, αλλά με τη νοοτροπία) (εδώ από την παλιότερη συγκέντρωση του ΝΑΙ στο δημοψήφισμα)

Σεσημασμένους νεοφιλελέδες να διασαλεύουν την τάξη, να παραλύουν το κέντρο, να νεκρώνουν την αγορά, κοκ

Τις αγανακτισμένες μούντζες που (δεν) αγαπήσαμε, κι ευτυχώς που δεν τις είδε ο Μανδραβέλης, που έλεγε ότι αυτές εξέθρεψαν τη Χρυσή Αυγή.

Τους φασίστες της ελεύθερης ώρας να ασχολείται με κάτι δικά τους

Τους χτεσινούς πατριώτες να αποκτούν φιλοευρωπαϊκή συνείδηση

Της πατρίδας μου η σημαία έχει χρώμα γαλανό...

Και να εμποδίζουν δημοκρατικά κάποιον που ήθελε να κάψει τη σημαία της Ε.Ε...



Ψεκασμένους που περνάνε τους Συριζαίους για κομμουνιστές, κι αποδεικνύουν με την παρουσία τους την αδήριτη αναγκαιότητα μιας χούντας του προλεταριάτου, όπως λέει και το Λαϊκό Στρώμα

Ελάχιστα πετυχημένα τρολαρίσματα, πχ για το περυσινό δημοψήφισμα και τον τρόπο που τέθηκε το ερώτημα

Το περιβόητο go back, που σχεδόν κανείς απ' όσους το χρησιμοποιούν δεν ξέρει/θυμάται σε τι και σε ποια ιστορική περίοδο αναφέρεται

Και το εξίσου περιβόητο ελικόπτερο, μια νύχτα μαγική, σαν την Αργεντινή, να δούμε με κωλόχαρτο ποιος θα σκουπιστεί...

Ή την εμφάνιση μερικών "πρώην Συριζαίων". Επιτέλους ρε φίλε, δεν μπορεί να τρολάρουν μόνο εμάς, με ικεα, νέα σπορά, και τρία πουλάκια κάθονται.

Είδαμε επίσης σχετικά λιγοστό κόσμο, (δεδομένης της διαφήμισης και της πολυήμερης προβολής της πρωτοβουλίας -τόσο από τους 'ακομμάτιστους' διοργανωτές, όσο και από την κυβέρνηση που βρήκε την πιο βολική αντιπολίτευση, για να συσπειρωθεί.). Που όπως έγραψε κι ένας τουιτεράς, το ΠΑΜΕ θα μπορούσε να τον μαζέψει με μια αναπάντητη.

Τα γνωστά σκηνοθετικά κόλπα (αλά Μπιρσίμ), που ελλείψει πλήθους (δεν ήταν καν ο Αλσέστ, που σε ένα θεατρικό στην τάξη του μικρού Νικόλα, ήθελε να κάνει το πλήθος μόνος του), περιορίζονταν βασικά στην "πιασμένη κάμερα", που δεν μπορούσε να γυρίσει δεξιά-αριστερά, ούτε να ζουμάρει...

Τα μεγάφωνα να παίζουν ό,τι να 'ναι, και πλάι σε όλα τα άλλα, Ξυλούρη και Βασίλη Παπακωνσταντίνου, "Χαιρετίσματα λοιπόν στην εξουσία"! Εξάλλου αυτοί είναι ακομμάτιστοι, δε θέλουν στη ζωή να κυβερνήσουν...

Το Σύριζα να ανακαλύπτει (και να ξεσκεπάζει) τους κομματικούς υποκινητές, που αρνούνταν να δει στις αυθόρμητες και ακομμάτιστες πλατείες των αγανακτισμένων. Και κάποιες δηλώσεις στελεχών του να προδίδουν πανικό ανάμικτο με γελοιότητα.

Όλα αυτά όμως ήταν προσωρινά. Και δεν ήταν καν τόσο αστεία κι "αυθεντικά" όσο την πρώτη φορά (αριστερά). Οπότε άφησαν πίσω τους αφορμές για προβληματισμό και μελαγχολία για το επίπεδο της πολιτικής αντιπαράθεσης και τη δυνατότητα των αστικών επιτελείων να σέρνουν από τη μύτη (του Πινόκιο) μεγάλα τμήματα λαϊκών μαζών, σα μαριονέτες.

Προβληματισμό γιατί πάντα θα βρίσκονται μερικοί "χρήσιμοι ηλίθιοι". Και πάντα θα βρίσκονται καθεστωτικά ΜΜΕ να γιγαντώνουν την αμελητέα παρουσία τους. Κι αν αντιδρούν υστερικά τώρα, φαντάσου τι θα γίνει, όταν κληθούν ν αντιμετωπίσουν πραγματικούς κομμουνιστές κι όχι αποστάτες σαν τον Κατρούγκαλο, (του οποίου η συνείδηση ακολουθεί με συνέπεια την κοινωνική του θέση, παρά τα λεγόμενά του).

Φαντάσου τη λοβοτομή όσων καταλαβαίνουν τι σημαίνει ότι οι μεγαλοκαναλάρχες γίνονται χορηγοί επικοινωνίας κάποιων "διαδηλώσεων", αλλά εθελοτυφλούν για την τηλεοπτική αβάντα των πλατειών προ πενταετίας.

Σκέψου πόσος κόσμος θα κατέβαινε στους δρόμους, αν είχαν οι δικές μας συγκεντρώσεις τόση διαφήμιση. Μάλλον, γράψε άκυρο. Γιατί το ζήτημα είναι να σφυρηλατείς δεσμούς κι όχι να βρίσκεις εφήμερο, τηλεοπτικό κοινό, που θα σε ξεχάσει στο πρώτο ζάπινγκ.

Και πόσοι νομίζουν ότι κρατάνε/επιλέγουν αγωνιστική στάση, συμμετέχοντας σε τέτοιου είδους πανηγυράκια, για να ποτιστούν αντικειμενικά με το γνωστό δηλητήριο "τίποτα δε γίνεται": και που κατεβήκαμε, είδαμε τι πετύχαμε...
Κι αυτή, παρεμπιπτόντως, είναι η χειρότερη συνέπεια διάφορων "κινηματικών" πυροτεχνημάτων...

Το μόνο πιο γελοίο από τους "αριστερούς" υπέρμαχους της κυβέρνησης (που βρήκαν σανίδα σωτηρίας κι εκλογικής συσπείρωσης στη χτεσινή συγκέντρωση) είναι οι δεξιοί πολέμιοί της. Και αυτός είναι ο βασικός λόγος που κάποιοι παραμένουν ακόμα εγκλωβισμένοι στο Σύριζα.
Άλλο αν μπορεί να τους την κάνει ακόμα κι ο Λαζόπουλος, που επιχείρησε προχτές να διαφοροποιηθεί και να το παίξει αντιπολίτευση στη ΔΦΑ. Κι ύστερα λες, πως δε βγάζει γέλιο πια και ότι έχει χάσει το χιούμορ του...

Διαβάστε επίσης κι αυτό από το Σπασμένο Παράθυρο

Να υπηρετούμε το λαό

Περιμένοντας το απογευματινό πανηγύρι στο Σύνταγμα (το γέλιο είναι πολύτιμο σε τόσο δύσκολους καιρούς), η κε του μπλοκ χρωστάει μια αποτίμηση από τα δύο πρώτα μέρη για την πολιτιστική επανάσταση στην Κίνα και θα την επιχειρήσει σε δύο δόσεις. Μία για αυτό καθαυτό το θέμα και μία για κάποιες ενδιαφέρουσες προεκτάσεις του και παρεμφερείς πτυχές που συνδέονται άμεσα με αυτό. Ενώ παράλληλα εκκρεμεί μια αναφορά στην αντίληψη του μ-λ χώρου για το σοσιαλισμό κι ορισμένα προβληματικά σημεία που παρουσιάζει κατά τη γνώμη μου.

Αντιλαμβάνομαι πάντως ότι ο μ-λ χώρος (κι οι οργανώσεις που τον συναπαρτίζουν) δεν έχει ακριβώς ενιαία ή μάλλον ταυτόσημη αντίληψη σε όλα τα ζητήματα, κατά συνέπεια ενδέχεται να προβώ σε κάποιες άδικες γενικεύσεις, καθώς δεν έχω εντρυφήσει στις επιμέρους διαφοροποιήσεις που τυχόν υπάρχουν. Επιχειρώ ωστόσο μια όσο το δυνατόν καλόπιστη κι αντικειμενική κριτική προσέγγιση, με βάση μια μαοϊκή πηγή (που αν μη τι άλλο δεν μπορεί να κατηγορηθεί για αντικινέζικη προπαγάνδα): το βιβλιαράκι του Τσιριγώτη (από το ΜΛ-ΚΚΕ) "έφοδος", που κυκλοφόρησε φέτος και αποτελεί μια χρήσιμη, συνοπτική επισκόπηση της ιστορίας της Π.Ε. και των πολιτικών, θεωρητικών αναφορών της.

Προφανώς η μπροσούρα αυτή δεν αποτελεί πανάκεια. Έχω σημειώσει μάλιστα (και δε νομίζω να το μπερδεύω με κάτι άλλο, όσο ανάκατες κι αν είναι οι σημειώσεις μου) πως σε ένα σημείο αναφέρεται σε "σοσιαλιστικό τρόπο παραγωγής", που αν δεν πρόκειται για αβλεψία της στιγμής, νομίζω ότι είναι χοντρό θεωρητικό λάθος, που αποκόπτει το μεταβατικό σοσιαλιστικό στάδιο από τον κομμουνιστικό τρόπο παραγωγής (και δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από το γεγονός ότι η κομμουνιστική κοινωνία στην αρχική της εμφάνιση φέρει έντονα τα σημάδια της καπιταλιστικής, από τα σπλάχνα της οποίας ξεπήδησε).

(*μεταγενέστερη διόρθωση: το λάθος είναι δικό μου κι οφείλεται σε ένα μπέρδεμα στις σημειώσεις μου. Ο όρος αυτός απαντάται στο βιβλίο του Μπιτσάκη για το σοσιαλισμό [ένα φάντασμα πλανιέται] κι όχι στο βιβλιαράκι του Τσιριγώτη)

Σε κάθε περίπτωση, βρίσκω πολύ πιο γόνιμο κι ευχάριστο (ακόμα κι από τη σκοπιά του απλού αναγνώστη) να διαβάζω ελληνικά κείμενα και αναλύσεις για την Π.Ε. παρά δικές της, πρωτότυπες επεξεργασίες και κείμενα, που είναι μάλλον απλοϊκά και διαπνέονται από έντονη προσωπολατρία, σχεδόν θρησκευτικού τύπου.

Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ένα παράρτημα με μια εγκύκλιο και μια απόφαση της ΚΕ του ΚΚΚ, με πολυάριθμες αναφορές στον πρόεδρο της ΚΕ (!) Μάο, ή το σύντροφο Μάο, που "ξεκίνησε και καθοδηγεί προσωπικά την πολιτιστική επανάσταση" (!) και γενικά μας διδάσκει ένα σωρό πράγματα, που μπορεί να φαίνονται κοινότοπα κι αυτονόητα, αλλά αποκτούν μια ξεχωριστή σοφία από τα δικά του χείλη, στα πλαίσια της "σκέψης Μάο Τσε Τουνγκ", που δεν προϋπήρχε και καθιερώθηκε ακριβώς στα χρόνια της Π.Ε.

Επίσης υπάρχουν αρκετές απλοϊκές φράσεις, που μπορεί να είναι χαρακτηριστικό της κινέζικης γλώσσας (και των μεταφράσεων στα ελληνικά) ή συνειδητή επιλογή του κομμουνιστικού κόμματος, για να εκλαϊκεύσει το λόγο του και να απευθυνθεί πλατιά στις αγροτικές μάζες. Αυτό αποτυπώνεται και στον τίτλο διάφορων ντοκουμέντων, επεξεργασιών, συνθημάτων: το σχήμα των "τριών σε ένα" (που δεν είναι σαμπουάν, αλλά επιτροπή), οι δέκα σημαντικές σχέσεις, "να κυβερνά η πολιτική ή να κυβερνά η τεχνική", "να υπηρετούμε το λαό" (που ήταν και το όνομα ενός παλιού μ-λ εκδοτικού κι η αφορμή για τον τίτλο του κειμένου) "και την επανάσταση ή "να υπηρετούμε τους αντιδραστικούς και την αντεπανάσταση", κοκ.

Ακόμα κι όταν εκφράζουν κάποιες σημαντικές ιδέες, πχ το σχήμα της διπλής συμμετοχής (συμμετοχή των διευθυντικών στελεχών στην παραγωγή και των εργατών στη διεύθυνση) είναι τόσο απλοϊκά που θυμίζουν συνειρμικά τις οργουελικές εντολές απ' τη φάρμα των ζώων: τέσσερα πόδια καλό, δύο πόδια κακό. Αναρωτιέται λοιπόν κανείς αν το περιεχόμενο αυτών των συνθημάτων είναι το ίδιο απλοϊκό με τη μορφή τους, κι επομένως αποτυγχάνει να συλλάβει τη σύνθετη πραγματικότητα και τις αντιφάσεις της, για να οδηγήσει στην επίλυσή τους. Αντιθέτως, μοιάζει να οδηγεί σε επιφανειακή αντιμετώπισή τους και να δικαιολογεί τις υπερβολές, όπως το σύνθημα "κάτω οι ειδικοί" και τη μαζική αποστολή ακαδημαϊκών σε ορυζώνες, για να στρώσουν χαρακτήρα και ταξική συνείδηση (μια βουλησιαρχική λογική, που πλησιάζει την αφέλεια κάποιων αναρχικών προσεγγίσεων). Κι αυτά παρουσιάζονται ως θεωρητική ανάπτυξη του μαρξισμού και η τελευταία λέξη του για τη σοσιαλιστική οικοδόμηση...

Υπάρχει ο αντίλογος πως η πολιτιστική επανάσταση δεν ήθελε να υποβιβάσει τους διανοούμενους, αλλά να εξυψώσει τους αγρότες και τους εργάτες στο επίπεδο των πρώτων, με άλλα λόγια δεν ήθελε να στείλει τους πανεπιστημιακούς στους ορυζώνες, αλλά τους ορυζώνες στο πανεπιστήμιο, και αυτή τη λογική εξέφρασαν και τα εργατικά πανεπιστήμια στη Σανγκάη. Από την άλλη όμως, διαβάζουμε στην απόφαση της ΚΕ του ΚΚΚ, στο κεφάλαιο για την εκπαίδευση πως "η διάρκεια της φοίτησης πρέπει να ελαττωθεί. Το πρόγραμμα σπουδών πρέπει να μειωθεί και να βελτιωθεί. Το εκπαιδευτικό υλικό πρέπει να αλλάξει ριζικά, ορισμένο μέρος πριν απ' όλα πρέπει να απλοποιηθεί...". Η υπερβολή ως προς τον ταξικό χαρακτήρα της γνώσης (που είναι κομβικής σημασίας ζήτημα) μπορεί να φτάσει στο σημείο της εγκληματικής απαξίωσης του επιστημονικού κεκτημένου, που θεωρείται ταξικό, άρα κι άχρηστο, σε πλήρη αντίθεση με την υπόδειξη του Λένιν για την αφομοίωση όλου του πνευματικού πλούτου των ταξικών κοινωνιών και την περαιτέρω, δημιουργική του ανάπτυξη.

Αντιλαμβάνομαι πως αυτό το κριτήριο, αν και δίνει το μέτρο για τη σοβαρότητα και το στρατηγικό ορίζοντα του εγχειρήματος, δεν επαρκεί για μια συνολική αποτίμησή του, η οποία πάντως υπερβαίνει τις δικές μου δυνατότητες κι απαιτεί πιο συστηματική μελέτη των γεγονότων και των ντοκουμέντων. Τα οποία, εφόσον ευσταθούν (και δεν αμφισβητούνται) τα αποσπάσματα που παραθέτει ο quinto σε προηγούμενη συζήτηση, μπορούν να οδηγήσουν σε εντυπωσιακά συμπεράσματα για την αξιοπιστία και την "αντιρεβιζιονιστική συνέπεια" της μαοϊκής Κίνας. Όπως από την άλλη, μπορεί να βρει κανείς εξίσου ενδιαφέροντα ντοκουμέντα και για την χοτζική Αλβανία (μερικά από τα οποία παρατίθενται και στο βιβλιαράκι του Τσιριγώτη).

Επίσης θα ήταν άδικο να μην αναγνωρίσουμε ότι η Π.Ε. χαρακτηρίζεται από τον ενθουσιασμό και τη μαζική συμμετοχή των μαζών, ενώ ξεσηκώνει μέχρι τις μέρες μας τις αντιδράσεις του σημερινού ΚΚ και της κινέζικης αστικής τάξης. Αυτό ωστόσο δεν απαντά στην εκδοχή που δίνει πχ ο Άναυδος στο δικό του κείμενο, ότι δηλ η Π.Ε. έγινε ή χρησιμοποιήθηκε για την εκκαθάριση των εσωκομματικών αντιπάλων του Μάο.

Κλείνω αυτό το πρώτο μέρος (που αφήνει βέβαια πολλά πράγματα ανοιχτά και δεν κλείνει απολύτως τίποτα) με ένα ενδιαφέρον απόσπασμα, που βρήκα και στο βιβλίο του Τσιριγώτη:

Από αυτό το κλίμα του λυσσαλέου αντιμαοϊσμού δεν ξεφεύγει ούτε ο Ν. Ζαχαριάδης. Ο τελευταίος, αφού καθαιρέθηκε από γενικός γραμματέας του ΚΚΕ στην 6η Ολομέλεια (;956) και εξορίστηκε αργότερα στο Σοργκού της Σιβηρίας, γράφει ανάμεσα σε άλλα το 1967: 

"Ο Μάο Τσε Τουνγκ με τη θεωρία του δεν έδωσε και δε δίνει μαρξιστική-λενινιστική απάντηση στα προβλήματα της εποχής μας γιατί ξεκινά κι εκφράζεται σε μικροαστική-σωβινιστική μεγαλοκινέζικη βάση. Η εσωτερική γραμμή του Μάο, τα τρία κήτη: το μεγάλο άλμα-λαϊκή κομμούνα-γενική γραμμή, αποτέλεσαν ανεδαφική, εξωπραγματική προσπάθεια να πιάσει πουλιά στον αέρα, να πραγματοποιήσει το "κομμουνιστικό όνειρο" χωρίς στήριγμα στις αντικειμενικές δυνατότητες και έκφρασε μικροαστική αδυναμία μπροστά στις δυσκολίες, ανικανότητα για επιστημονική σκέψη και πράξη. Αυτό έριξε την κινέζικη επανάσταση πίσω και είχε διαλυτική επίδραση στο ΚΚ Κίνας. Μέσα στις γραμμές του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος ο μαουτσετουνγκισμός είχε και έχει αποσυνθετική επιρροή. Ένα παράδειγμα από τα πολλά, η τραγική ήττα μας στην Ινδονησία. Και στο Βιετνάμ αντικειμενικά παίζει το παιχνίδι των αμερικάνων. Υπολογίζοντας την κρίση που η θεωρία και η πράξη του Μάο προκάλεσε στο παγκόσμιο κομμουνιστικό και προοδευτικό κίνημα ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός, όπου βασίζεται σ' όλον τον κόσμο ο μαουτσετουνγκισμός, αποτελεί αντιθεωρία στο μαρξ-λενινισμό, οι κουκουέδες δεν μπορούν να έχουν καμία σχέση μαζί του". 

Η τοποθέτηση του Ζαχαριάδη προκαλεί την οργισμένη αντίδραση των εξόριστων πολιτικών προσφύγων, που έχουν συγκροτήσει πολιτικές οργανώσεις αντιπαράθεσης με το ρεβιζιονισμό στην προσφυγιά, οι οποίοι γράφουν: 

Ο Νίκος Ζαχαριάδης με τις επινοήσεις, συκοφαντίες και βρισιές ενάντια στον Μάο Τσε Τουνγκ και το ΚΚ Κίνας δεν κάνει τίποτα το καινούριο παρά αυτά που κάνει ο κάθε αποστάτης του μαρξισμού-λενινισμού όταν, για να βολέψει τον εαυτό του, δίνει εξετάσεις υποταγής στο χρουτσωφικό ρεβιζιονισμό.

Ώστε αποστάτης λοιπόν...

Παρόλα αυτά, η Π.Ε. ασχολήθηκε (είτε στρεβλά είτε σωστά, είτε και τα δυο μαζί σε ένα βαθμό) με πολύ σοβαρά ζητήματα, που θα συναντήσει μπροστά της η σοσιαλιστική οικοδόμηση του μέλλοντος και με αυτή την έννοια θα ακολουθήσει εν καιρώ ένα ακόμα κείμενο, με σχετικούς προβληματισμούς

This is a pipe

Μια νύχτα μαγική, με ελληνική τιβί (όχι σαν την Αργεντινή, με το ελικόπτερο) να δω ποια κλισεδιά, θα πρωτοφορεθεί.

Ή αλλιώς... this is a pipe. Που και να μην ανέφερε την Ελληνοφρένεια σε αυτό το σημείο ο γγ, που είναι ακροατής της, όπως φαίνεται κι αυτό μετράει (λες να διαβάζει και Σφυροδρέπανο;), αυτή θα το έπαιρνε ούτως ή άλλως να το αξιοποιήσει.

Έχουμε ακούσει πολλές πίπες, που λέει και μια διαφήμιση (μία όμως εμπιστευόμαστε). Άντε όμως να διαλέξεις την καλύτερη από το χτεσινό φεστιβάλ (γελοιότητας) που ήταν νομίζω μακράν η καλύτερη τηλεοπτική εμφάνιση του Κουτσούμπα, αλλά και αυτή που πρόσφερε το περισσότερο γέλιο, εξαιτίας των καίριων παρεμβάσεων-ερωτήσεων κοινού και δημοσιογράφων.

Ξεκινήσαμε με χαλαρά, αναγνωριστικά χτυπήματα, πχ για το αν έχουν χημεία με τον Τσίπρα! Ντάξει μωρέ, στο κοκό τα βρίσκουμε, έχουμε βέβαια κάτι πολιτικές διαφωνίες, αλλά αυτά είναι που βάζουν το αλατοπίπερο και νοστιμίζουν μια σχέση.
Ε μα τι να του πεις; Θα μπορούσε βέβαια να πει αυτό που (μου) έλεγε παλιά μια σφισσα/συναγωνίστρια: εγώ έχω χημεία, εσύ δεν έχεις...

Το κλίμα άρχισε να ζεσταίνεται στις επόμενες ερωτήσεις, όταν τα παπαγαλάκια στο πάνελ του Χατζηνίκου (που είχαν έρθει από αδιάφορα ως αδιάβαστα, λες κι έκαναν αγγαρεία), ανακάλυπταν με φρίκη κι αποτροπιασμό το πρόγραμμα του ΚΚΕ.
Μου το 'χες πει πολλές φορές πως δε θα κυβερνούσες
Συγνώμη δεν κατάλαβα ότι το εννοούσες...

Όχι, δηλ το ήξερες εσύ σφε αναγνώστη πως στο σοσιαλισμό οι εργάτες θα ψηφίζουν εργάτες για αντιπροσώπους τους κι όχι αστούς βουλευτές, όπως σήμερα; Τι φρίκη! Ή το άλλο, ότι δε θα υπάρχει ΝΔ (ούτε στάδιο νέας δημοκρατίας που βάζαμε στο 9ο συνέδριο); Και τότε ποιος δε θα διοργανώνει τα αυθόρμητα κι ακομμάτιστα #παραιτηθείτε, για να γελάμε; Αλλά θα μου πεις τότε θα έχουν πέραση οι (αριστερές) Κρονστάνδες μάλλον.

Ήξερες πως θέλουν να καταργήσουν τους ευεργέτες μας, την αστική τάξη; Ίου! Μον-ντιέ! Κι ότι δεν τους νοιάζει αν η χώρα βουλιάξει στην ακυβερνησία; Ε όχι! Έτσι μου έρχεται να το βγάλουμε και σε σύνθημα, για όποιον δεν το κατάλαβε.
Α-κυ-βερνησία, λαϊκή κυριαρχία, α-κυ-βερνησία, λαϊκή οικονομία!

Να βλέπεις φλογερούς υπέρμαχους της (αστικής) δημοκρατίας να τάσσονται υπέρ της ανάδειξης ΠτΔ από το λαό (που δεν έχει κανένα απολύτως νόημα, αφού έτσι κι αλλιώς είναι θεσμικά υποχρεωμένος να υπογράφει αντιλαϊκούς νόμους και διατάγματα) αλλά να παθαίνουν αναφυλαξία με την πρόταση για απλή (και άδολη) αναλογική. Μεγαλοδημοσιογράφους-μιντιάρχες με κοινωνικές ευαισθησίες για τα δικαιώματα και τα προβλήματα των εργαζομένων, που έχουν στη δούλεψή τους πολλά νέα παιδιά ανασφάλιστα, ή με μπλοκάκια, μισό ένσημο, κτλ.

Να βλέπεις επίσης το απόλυτο κενό στο βλέμμα του Δελατόλλα, όταν μιλούσε για το συνδικαλιστικό νόμο και του εξηγούσε ο γγ ότι το περιβόητο 50% +1 αναφέρεται στους παρόντες. Κι ο Δελατόλλας, εκεί, απτόητος, να ρωτάει το ίδιο από την αρχή, καταφέρνοντας να εξαντλήσει ακόμα και αυτήν την υπομονή του Κουτσούμπα: δεν πειράζει, το κατάλαβαν οι τηλεθεατές μας...
Ο ίδιος που λίγο πιο πριν πέταξε την ατάκα "έχω και φίλους κουκουέδες", θυμίζοντας το γνωστό σχήμα: δεν έχω πρόβλημα με το ΚΚΕ, έχω και φίλους ΚΚΕδες, αρκεί να μην προκαλούν.

Όλα αυτά εν μέσω βροχής αφόρητων κλισέ (Δευτέρα Παρουσία, συνεργασία με το Σύριζα, κοκ) και της γνωστής μασημένης κασέτας του βαθέως τουίτερ, που έχει τα τιτιβίσματα έτοιμα από πριν, χωρίς να περιμένει να ακούσει τι θα ειπωθεί.

Κι ύστερα ήρθε η ώρα του κοινού, που είχε μια γλύκα τόση,
που θα ήθελα να κράταγε, μέχρι να ξημερώσει, και να μην τελείωνε ποτέ.
Γκολ από τα αποδυτήρια με τρεις πανομοιότυπες ερωτήσεις: καλά τα λέτε, αλλά γιατί δεν τα λέτε πιο καλά να πείσετε τον κόσμο; Ρωτούσαν δηλ (το γγ κι όχι τον εαυτό τους) κάποιοι που συμφωνούν (;), αλλά δεν έχουν πειστεί, γιατί δεν πείθονται και δεν πείθει το ΚΚΕ!
Κι εκεί έμπαινε η γνωστή καραμέλα του ξύλινου λόγου, στην οποία αντέδρασε ο Κουτσούμπας: Σας φάνηκαν ξύλινα όσα λέμε εδώ τόσες ώρες; (Δε σου τα λέω καλά; Δε στα εξηγώ ωραία;)
-Όχι δεν εννοώ εσείς, γενικά...
Εγώ ξανά στο έξι παρά, στο γενικά εσύ, στο γενικά-ααααα

Στη συνέχεια ένας Μακ Πάπας στιλ, ελληνοαμερικάνος καθηγητής Πανεπιστημίου, που μπορεί να ψηφίζει και τΤραμπ-α, ρωτούσε γιατί δε φτιάχνει το ΚΚΕ ένα υπουργείο συμφιλίωσης! Τιρινίνι...

Κι ύστερα ανέλαβε το βαρύ πυροβολικό. Πχ ένας που έλεγε ότι το ΠΑΜΕ κατεβαίνει στο δρόμο και κάνει απεργίες μια-δυο μέρες το πολύ κι όχι ένα μήνα σερί, για να πειστεί κι αυτός να κατέβει. Κι ότι το ΚΚΕ θα έπρεπε να έχει κοντά στο 70% με αυτήν την κατάσταση και τότε θα το στήριζε και αυτός.
Κάντε εσείς κάνα μήνα απεργία, εγώ έχω κάτι δουλειές κι έρχομαι.
Κι όταν πάρετε 70% και γκρεμίστε το καθεστώς κι εγώ μαζί σας θα 'μαι, δεν είμαι κάνας χαζός, να μην πάω με τους νικητές.

Μικρός θεούλης για viral... Μου θύμισε πολύ μια γελοιογραφία-μοντάζ με λεζάντες, που κυκλοφορεί στο δίκτυο (αλλά δεν ξέρω ποιος την έφτιαξε, για να του αποδώσω τα εύσημα -γιατί για ένσημα, λίγο χλομούς μας κόβω...)

Πριν από αυτόν είχε χτυπήσει ο Νικηταράς (!) σκέτο, (ο αριστεροδεξιοφάγος), που η οικογένειά του έχει δεινοπαθήσει από αριστερούς (αντάρτες) και δεξιούς, και αυτός ρωτούσε γιατί δε στηρίζει το ΚΚΕ τα παιδιά που κάνουν καταλήψεις (και δε θυμάμαι τι άλλο). Τα πάντα όλα...
Κι ύστερα εγώ τα βάζω με το Λ. Στρώμα που κάνει αβανταδόρικες ερωτήσεις: Ορισμένες δυνάμεις λένε (...) κι αλείφουν βούτυρο στο ψωμί του συστήματος. Τι απαντάμε σε αυτό;

Αλλά η βραδιά δεν είχε τελειώσει εκεί. Μετά τον Ενικό, στο Σταρ έπαιζε μια ρωσόφωνη Β-movie με κινούμενα σχέδια, έτσι για το τρολάρισμα και το συμβολισμό του πράγματος. Αλλά την ίδια στιγμή στο ΣΚΑΙ έδιναν (για πολλοστή φορά) τη μάχη της ελεύθερης ενημέρωσης και δημοσιογραφίας, με το Θωμαΐδη να κρύβεται από τον εισαγγελέα που είχε σπεύσει στα γραφεία του σταθμού, με αστυνομική συνοδεία, για να το συλλάβει. Εν τω μεταξύ ο όρος "εισαγγελική παραγγελία" έπαιρνε νέα διάσταση, με τα Παραπολιτικά του Μαρινάκη να ανεβάζουν στην ιστοσελίδα τους ειδήσεις που ουσιαστικά προανήγγειλαν τα γεγονότα (της σύλληψης και της εισαγγελικής παρέμβασης). Κάπως σαν το επεισόδιο με τους ομήρους στους "δυο ξένους", όπου έβλεπαν τι έλεγε η τηλεόραση για τους δήθεν τραυματίες, για να το αναπαραστήσουν με ακρίβεια...
Κι όσο για τους εχθρούς του Μεγάλου μπορούν να αρχίσουν να λένε:
-Μη, μη με σκοτώσεις, σε παρακαλώ.
Ή εναλλακτικά: Καλημέρα-ααααα



Σε άλλα τουιτερικά νέα, οι συντροφικοί λογαριασμοί έδωσαν ρέστα. Ακολουθεί ένα ενδεικτικό απάνθισμα

Ο Δελατόλας "έχω πολλούς φίλους που είναι ΚΚΕ" ακούστηκε σαν τους ομοφοβικούς που λένε "Έχω πολλούς φίλους που είναι gay"

Το ΚΚΕ δεν προσαρμόζει τον λόγο του στην πραγματικότητα, έρχεται όμως η πουτάνα η πραγματικότητα και προσαρμόζεται στον λόγο του ΚΚΕ.

Άραγε είναι εκτός πραγματικότητας ο Κουτσούμπας ή όσοι το 2016 μιλούν για μικρομεσαία επιχειρηματικότητα κι ανάδειξη των ατομικών ταλέντων;

να σας πω μια απτη προταση του ΚΚΕ; ΓΡΑΦΤΕΙΤΕ ΣΤΟ ΓΑΜΗΜΕΝΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ. ΠΑΛΕΨΤΕ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΣΑΣ

-Ψεύτες όλοι

-Και το ΚΚΕ?

-Οχι το ΚΚΕ αλλά λέει πράματα ανεφικτα

-Ανέφικτα σε σχέση με ποιά?

-Με αυτά που λένε οι άλλοι

-Ποιοι οι ψεύτες ?

Ξέρετε τι είναι πιο βαρετό από τις συνεντεύξεις του Κουτσούμπα; Εσείς που δεν ακούτε λέξη και μας πρήζετε με το πόσο βαρετός είναι.

Δευτέρα παρουσία Παιζόταν με απόδοση 1,05

Ο Κουτσούμπας θα μας πει γιατί η Δέσποινα Κουτσούμπα είναι σε άλλο κόμμα; Αν δεν μπορεί να πείσει ούτε τους δικούς του, που πάμε

Κι απάντηση από κάτω

μήπως να τον ρωτήσει και για τον σύζυγο της Δέσποινας που είναι σε τρίτο κόμμα;

Ο φόβος τους για το πως οι εργαζόμενοι θα εκλέγουν τους αντιπροσώπους τους στο σοσιαλισμό, είναι τρέιλερ από τα όνειρά μας.

Μα δεν θα υπάρχει αστική τάξη στο σοσιαλισμό; Oh my god

Πόσο δίνει η αυτανάφλεξη του αυτοκινήτου του Θωμαΐδη;

Δεν τα βάζω με συνδέσμους, αλλά αν έχετε τουίτερ, μπορείτε (κι αξίζει) να ακολουθήσετε (μεταξύ άλλων, έτσι;):

Το Μώμο

Το Γιάννη Α-γιάννη

Και το Redfly, που ξεδίνει εκεί τελευταία

Οι ενδοαστικές κόντρες στη Βρετανία και τα εργατικά-λαϊκά συμφέροντα

Είχα κατά νου να γράψω ένα κείμενο σχετικά με το επικείμενο δημοψήφισμα στη Βρετανία για την παραμονή ή την έξοδο της χώρας από την ΕΕ. Από τη στιγμή που άνοιξε ήδη όμως αυτή η κουβέντα στο μπλοκ, ομολογώ πως τα περισσότερα από όσα ήθελα να πω, τα είδα γραμμένα σε σχόλια άλλων σφων και δεν κρίνω σκόπιμο να τα επαναλάβω με άλλα λόγια. Ανάμεσά τους ξεχωρίζω και σημειώνω την ατάκα του Ijon Tichy για τους αστούς που (κάποιοι φαντασιώνονται πως) θα μας δώσουν ακόμα και το δημοψήφισμα με το οποίο θα ανατρέψουμε (ή τέλος πάντων θα κλονίσουμε) την εξουσία τους -εκτός από το σκοινί με το οποίο θα τους κρεμάσουμε.

Υπέπεσε παρόλα αυτά στην αντίληψή μου ένα σημερινό σχόλιο του γνωστού κουκουεδολόγου, ιδρυτικού μέλους του ΙΚΕΑ (της ιστοσελίδας κομμουνιστών εργατικού αγώνα) και συντάκτη της ΕφΣυν, Γ. Πετρόπουλου, που πίστεψε ότι έβγαλε λαβράκι για τις αντιφάσεις του ΚΚΕ και την ασυνέπεια λόγων και λόγων, αναλόγως πού και σε ποιον μιλάει.

Σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ, στις 8 Ιουνίου, ο Δημ. Κουτσούμπας είπε για το δημοψήφισμα στη Βρετανία:
«Πολλοί... μπορεί να σκέφτονται ότι το ΚΚΕ μάλλον θα είναι με το Brexit στη Βρετανία. Οχι, τους λέμε, κάνουν λάθος. Δεν είμαστε ούτε με το Brexit ούτε με το Bremain, ούτε με το “ναι”, ούτε με το “όχι”».
Στον χθεσινό «Ριζοσπάστη» διαβάσαμε μια ομιλία που έκανε στο Λονδίνο ο Γιώργος Μαρίνος, μέλος του Π.Γ. της Κ.Ε. του κόμματος.
Εκεί, όπως μας πληροφορεί η εφημερίδα, ο ομιλητής είπε:
«Χαιρετίζουμε τους κομμουνιστές και τις κομμουνίστριες στην Αγγλία και την Ιρλανδία και εκτιμούμε που ένα μεγάλο μέρος της εργατικής τάξης, των λαϊκών στρωμάτων, της νεολαίας υποστηρίζει το “όχι” στην Ε.Ε.».
Τελικά ποια είναι η θέση του ΚΚΕ;
Αυτό που λέει ο Δημ. Κουτσούμπας ή αυτό που λέει ο Γ. Μαρίνος;
Ή και τα δύο είναι σωστά γιατί το ΚΚΕ άλλα λέει εντός Ελλάδος κι άλλα εντός Βρετανίας;

Επειδή είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι ο συντάκτης της ΕφΣυν (καταξιωμένος κκεδολόγος, κτλ) δεν έκανε τον κόπο να διαβάσει όλο το κείμενο στο Ρίζο με τα αποσπάσματα της ομιλίας του Γ. Μαρίνου, το πιο πιθανό είναι ότι ακολουθεί τη γνωστή τακτική "πες-πες κάτι θα μείνει" και βασικά το σκεπτικό του Άδωνη, ο οποίος αναπαράγει διάφορους αστικούς μύθους, ψευδογεγονότα, κτλ, όχι γιατί δεν είναι αρκετά έξυπνος να ξεχωρίσει τι είναι πραγματικό και τι όχι, αλλά γιατί υπολογίζει ότι ελάχιστοι από το κοινό του θα μπουν στον κόπο να ψάξουν πώς και τι, και ότι -ακόμα κι αν βρούνε την αλήθεια- η επικοινωνιακή ζημιά θα έχει ήδη γίνει. Σημασία δεν έχει η αλήθεια, αλλά τι θα μείνει στον κόσμο, κι αυτό το ξέρουν πολύ καλά τα διάφορα (και διαφόρων χρωματισμών) παπαγαλάκια.

Ιδίως αν απευθύνονται σε ένα εναλλακτικό αναγνωστικό κοινό, που είναι έτοιμο να τα χάψει όλα (απ' τη στιγμή που ψηφίζει ακόμα Σύριζα, στη μεγάλη πλειοψηφία του).

Σε κάθε περίπτωση, έχει ενδιαφέρον να δει κανείς τι πραγματικά λέει ο Μαρίνος στην παρέμβασή του και αν όντως έρχονται σε αντίθεση με όσα είπε ο ΓΓ (παραλείπω ένα μέρος από τα αποσπάσματα που παραθέτει ο Ριζοσπάστης, και βάζω δικές μου υπογραμμίσεις αντί για αυτές που έχει το χτεσινό κυριακάτικο φύλλο).

«Παρά τη σχεδιασμένη δράση ενός καλοπληρωμένου προπαγανδιστικού μηχανισμού, παρά την παρέμβαση αστικών δυνάμεων που προσπαθούν να υποτάξουν τη λαϊκή θέληση, παρά την προσπάθεια οπορτουνιστικών κομμάτων, όπως το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, που στηρίζει και εξωραΐζει την ΕΕ, σημαντική μάζα λαϊκών δυνάμεων αντιδρά, ασκεί κριτική, καταδικάζει την ΕΕ με διαβαθμίσεις στο βάθος της συνειδητοποίησης του ιμπεριαλιστικού της χαρακτήρα. 

Αποδεικνύεται ότι η ΕΕ όχι μόνο δεν οδήγησε στην ικανοποίηση των σύγχρονων λαϊκών αναγκών αλλά στα κράτη - μέλη της οι λαοί αντιμετωπίζουν πολύ οξυμένα, χρόνια προβλήματα. 

Συμπερασματικά, η ΕΕ από τη γέννησή της μέχρι σήμερα, (ως μετεξέλιξη της ΕΟΚ), είναι διακρατική ιμπεριαλιστική συμμαχία που εκφράζει και υπηρετεί τα συμφέροντα των μονοπωλιακών ομίλων, κατά της εργατικής τάξης, κατά της φτωχής αγροτιάς και των άλλων λαϊκών στρωμάτων της Ευρώπης. Κι αυτή η πορεία διαψεύδει και εκθέτει τις δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας και του οπορτουνισμού, που προσπαθούν να καρφώσουν στο μυαλό των εργαζομένων ότι η ΕΕ ήταν καλή, φιλολαϊκή και δήθεν χάλασε στην πορεία. 

Αυτή η λεγόμενη "φυγή προς τα εμπρός" επιχειρεί να απαντήσει στα προβλήματα που προκαλούν η ενίσχυση των "φυγόκεντρων" τάσεων, η στάση τμημάτων της αστικής τάξης και πολιτικών δυνάμεων που αντιτίθενται στην ενοποίηση και στοχεύουν στη χαλάρωση των ενιαίων μηχανισμών και δεσμεύσεων της ΕΕ για κάθε κράτος - μέλος.
Ο στόχος της καπιταλιστικής ενοποίησης δεν μπορεί να ακυρώσει την αντικειμενική τάση της ανισόμετρης ανάπτυξης στο εσωτερικό της ΕΕ ούτε μπορεί να διαγράψει το ρόλο των αστικών κρατών (εθνοκρατική βάση), που αποτελούν την έδρα των μονοπωλίων, σημαντικό πεδίο για τη συσσώρευση κεφαλαίου. Τα αστικά κράτη αποτελούν τη βάση για την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών, προγραμμάτων χρηματοδότησης και φοροαπαλλαγών προς όφελος των δικών τους μονοπωλίων.
Οι δυσκολίες στη διαχείριση της καπιταλιστικής κρίσης, οι ανισότιμες σχέσεις μέσα στην ΕΕ και οι ανταγωνισμοί στο εσωτερικό της, στο εσωτερικό των κρατών και μέσα στην ίδια την αστική τάξη κάθε κράτους αποτελούν παράγοντες της εμφάνισης και ανάπτυξης του λεγόμενου "ευρωσκεπτικισμού". 

Επί της ουσίας, εκφράζει τα συμφέροντα και τις στοχεύσεις τμημάτων του κεφαλαίου αλλά η τάση αυτή έχει διαφορετικές παραλλαγές. Φορείς του "ευρωσκεπτικισμού" είναι εθνικιστικά, ρατσιστικά ή και φασιστικών αντιλήψεων κόμματα, όπως π.χ. το Κόμμα για την Ανεξαρτησία της Βρετανίας (UKIP) του Φάρατζ, το Εθνικό Μέτωπο της Λεπέν στη Γαλλία, η "Εναλλακτική για τη Γερμανία" και παρόμοια σχήματα στην Αυστρία, στην Ουγγαρία και στην Ελλάδα, π.χ. η φασιστική Χρυσή Αυγή. 

Αλλά η τάση του "ευρωσκεπτικισμού" εκφράζεται επίσης σε κόμματα που χρησιμοποιούν αριστερή ταμπέλα, ασκούν κριτική ή απορρίπτουν την ΕΕ και το ευρώ, υποστηρίζουν το εθνικό νόμισμα, αναζητούν άλλες ιμπεριαλιστικές συμμαχίες αλλά σε κάθε περίπτωση κινούνται εντός των καπιταλιστικών τειχών. 

Τα ιδιαίτερα συμφέροντα τμημάτων της βρετανικής αστικής τάξης 

Διαχρονικά, ισχυρά τμήματα της αστικής τάξης της Βρετανίας εκφράζουν την αντίθεσή τους σε βασικούς άξονες της "ευρωπαϊκής ενοποίησης". 

Ενώ έχει επικυρώσει τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και τις άλλες Συνθήκες, δεν συμμετέχει στην Ευρωζώνη, δεν έχει υπογράψει τη συμφωνία Σένγκεν και κινείται στο πλαίσιο ενός ειδικού - ας πούμε - καθεστώτος, με εξαιρέσεις, όπως η μη συμμετοχή στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εποπτείας και Εξυγίανσης των Τραπεζών, απορρίπτοντας έτσι τον έλεγχο του τραπεζικού της συστήματος και γενικότερα του χρηματοοικονομικού κέντρου, του γνωστού ως Σίτι του Λονδίνου, το οποίο είναι έδρα μεγάλων ναυτιλιακών εταιρειών Ελλήνων εφοπλιστών. 

Η ειδική συμφωνία ΕΕ - Βρετανίας, που υπογράφτηκε το Φλεβάρη του 2016, δεν αφορά μόνο τον περιορισμό των επιδομάτων προς τους μετανάστες και τα παιδιά τους, αλλά δίνει δυνατότητες στη Βρετανία να εποπτεύει τους δικούς της χρηματοπιστωτικούς θεσμούς, να φρενάρει τη διαδικασία της ενοποίησης. 

Το δημοψήφισμα στις 23 Ιούνη, που αποφάσισε το Συντηρητικό Κόμμα, είναι ένα βήμα μπροστά από τα συνηθισμένα δημοψηφίσματα που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια για την ένταξη μιας χώρας ή για την έγκριση μιας Συνθήκης, όπως έγινε στη Γαλλία ή στη Δανία τη δεκαετία του '90 ή για το "ευρωσύνταγμα", στη Γαλλία και την Ιρλανδία το 2005. 

Για την εξέταση των συνθηκών μέσα στις οποίες ισχυρά τμήματα του βρετανικού κεφαλαίου υποστηρίζουν το Brexit πρέπει να σημειώσουμε ότι τα προηγούμενα χρόνια η επίδραση του νόμου της ανισόμετρης ανάπτυξης οδήγησε σε αλλαγή του συσχετισμού δύναμης στην ΕΕ κι αυτό εκφράστηκε έντονα στη διάρκεια της κρίσης, που έδειξε καθαρά πως η Γερμανία κέρδισε στην κούρσα του ανταγωνισμού σε βάρος της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας. 

Παράλληλα, σε διεθνές επίπεδο σημειώθηκαν αλλαγές στη θέση ισχυρών καπιταλιστικών κρατών, σε βάρος των ΗΠΑ, προς όφελος της Κίνας, που εκπληρώνει ιδιαίτερο ρόλο στην καπιταλιστική συμμαχία των ΒRICS από κοινού με τη Ρωσία, την Ινδία, τη Βραζιλία και τη Νότια Αφρική. Διαμορφώνονται νέες, μεγάλες αγορές, οι συναλλαγές της Κίνας με τη Βρετανία ξεπερνούν τα 70 δισ. λίρες. 

Τμήματα της βρετανικής αστικής τάξης ανησυχούν για την κατεύθυνση και τους όρους της μεγάλης, απελευθερωμένης αγοράς που δημιουργείται με τη Διατλαντική Συμφωνία για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη, με πρωτοβουλία των ΗΠΑ και της ΕΕ.
Η πρόσφατη παρέμβαση του Ομπάμα υπέρ της παραμονής της Βρετανίας στην ΕΕ υπογραμμίζει τη θέληση των ΗΠΑ να έχουν έναν πιστό σύμμαχο μέσα στη λυκοσυμμαχία και από κοινού να χειριστούν τις εξελίξεις για τη Διατλαντική Συμφωνία, δείχνοντας στη φάση αυτή ότι οι ΗΠΑ μετράνε πολύ τις εξελίξεις στην ΕΕ και δεν επιθυμούν διαταραχές που θα επιδράσουν αρνητικά στην εύθραυστη διεθνή οικονομική κατάσταση και στην αμερικανική οικονομία. 

Στις συνθήκες αυτές:
Το ένα τμήμα της βρετανικής αστικής τάξης που υποστηρίζει το ΝΑΙ εκτιμά ότι έχει τη δύναμη και την αντοχή να ανταποκριθεί στον ευρωενωσιακό ανταγωνισμό και ταυτίζει τα συμφέροντά του με την παραμονή στην ΕΕ αξιοποιώντας τις διαχρονικές εξαιρέσεις, επιλέγοντας να διεκδικήσει καλύτερη θέση στον διεξαγόμενο ανταγωνισμό με τη Γερμανία, σε συμμαχία με τις ΗΠΑ. 

Το άλλο τμήμα της αστικής τάξης που επιλέγει το ΟΧΙ εκτιμά ότι μειονεκτεί από την ισχυρή παρουσία της Γερμανίας και εμποδίζεται από το νομοθετικό πλαίσιο των περιορισμών και των ελέγχων της ΕΕ. Προσδοκά στη διαμόρφωση νέων όρων για να διατηρήσει τις αγορές που έχει κατακτήσει και να κερδίσει νέες αγορές στις χώρες των BRICS αλλά και ευρύτερα. Ενώ προσβλέπει ακόμα και στη συγκρότηση κέντρου στο πλαίσιο της Βρετανικής Κοινοπολιτείας, η οποία περιλαμβάνει την Ινδία, την Αυστραλία, τη Νότια Αφρική και άλλα κράτη - πρώην βρετανικές αποικίες. 

Σε κάθε περίπτωση, είτε με ΝΑΙ είτε με ΟΧΙ, η αστική τάξη θα συνεχίσει να διαπραγματεύεται και με την ΕΕ για τα δικά της συμφέροντα.
Αναμενόμενο και χαρακτηριστικό στοιχείο των εξελίξεων είναι η διάθεση πολλών εκατομμυρίων στερλινών για τη χρηματοδότηση της καμπάνιας του ΝΑΙ και του ΟΧΙ από πολλές επιχειρήσεις. 

Τα στρατόπεδα του ΝΑΙ και του ΟΧΙ 

Μεταξύ των ισχυρών οικονομικών ομίλων που υποστηρίζουν την παραμονή στην ΕΕ είναι: 

Ο Σύνδεσμος Βρετανικών Βιομηχανιών (CBI) και μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων και των διευθυντικών στελεχών του "Ινστιτούτου Διευθυντών".
Μεγάλες εταιρείες ακινήτων, το διεθνές πρακτορείο "Bloomberg", οι Goldman Sachs, JP Morgan, Morgan Stanley, Citibank κι άλλες επιχειρήσεις. 

Σε πολιτικό επίπεδο την παραμονή στηρίζουν:
Το Συντηρητικό Κόμμα και άλλα αστικά κόμματα που συγκεντρώνονται στην επίσημη διακομματική καμπάνια "Η Βρετανία Ισχυρότερη στην Ευρώπη" (Britain Stronger in Europe).
Το Εργατικό Κόμμα, και ο ηγέτης του, Τζέρεμι Κόρμπιν, προβλήθηκε πολύ ως φιλολαϊκός μεταρρυθμιστής αλλά αποδείχθηκε ότι είναι ένας υποστηριχτής της ΕΕ που επιχειρεί να αποκρύψει τον αντιλαϊκό χαρακτήρα της λυκοσυμμαχίας και ισχυρίζεται ότι αυτή θα φέρει θέσεις εργασίας, προστασία για τους εργαζόμενους, τους καταναλωτές και το περιβάλλον, διαφημίζοντας τα οφέλη των επενδύσεων και της καπιταλιστικής ανάπτυξης, αναμασώντας τις ουτοπίες της σοσιαλδημοκρατίας, που στην πράξη είναι στήριγμα του εκμεταλλευτικού συστήματος. 

Υπέρ της παραμονής έχει ταχθεί επίσης η Συνομοσπονδία Εργαζομένων Βρετανίας (TUC), που προσπαθεί να κάνει το μαύρο άσπρο εμφανίζοντας την ΕΕ ως προστάτη των εργατικών δικαιωμάτων, δείχνοντας πόσο επικίνδυνες είναι για την εργατική τάξη οι ρεφορμιστικές αντιλήψεις, ο εργοδοτικός - κυβερνητικός συνδικαλισμός σε κάθε χώρα. 

Το Brexit στηρίζουν: Το μπλοκ "Επιχειρήσεις για τη Βρετανία" (Business for Britain), στο οποίο συμμετέχουν επιχειρηματίες και διευθυντικά στελέχη. 

Συμμετέχουν επίσης μεγάλες εταιρείες στην ιδιωτική Ασφάλιση, στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, στις εταιρείες λογισμικού κ.ά. Ο πρώην δήμαρχος του Λονδίνου Μπόρις Τζόνσον, στο μπλοκ του οποίου συμμετέχουν υπουργοί και βουλευτές του Συντηρητικού Κόμματος και ορισμένοι βουλευτές του Εργατικού Κόμματος. 

Υπέρ του ΟΧΙ έχει τοποθετηθεί η "Αριστερή Καμπάνια για Εξοδο από την ΕΕ" (Left Leave), στην οποία συμμετέχουν το ΚΚ Βρετανίας, άλλα κόμματα και συνδικάτα, π.χ. στον κλάδο των μεταφορών, στα τρόφιμα, στα αρτοποιεία κ.ά. 

Χαιρετίζουμε τους κομμουνιστές και τις κομμουνίστριες στην Αγγλία και την Ιρλανδία και εκτιμούμε που ένα μεγάλο μέρος της εργατικής τάξης, των λαϊκών στρωμάτων, της νεολαίας υποστηρίζει το ΟΧΙ στην ΕΕ.
Το κομμουνιστικό κίνημα έχει υποχρέωση να αξιοποιεί τις αντιθέσεις του ιμπεριαλιστικού στρατοπέδου, με την ενίσχυση της αυτοτελούς ιδεολογικής και πολιτικής πάλης, που θα τροφοδοτείται, θα παίρνει δύναμη από την πάλη για την ανατροπή της εξουσίας των μονοπωλίων. 

Αυτό έχει ιδιαίτερη αξία γιατί αν σκεφτούμε την επόμενη μέρα στη Βρετανία μπορούμε από τώρα να σημειώσουμε ότι όποιο μπλοκ αστικών δυνάμεων και να επικρατήσει, η εξουσία θα παραμένει στα χέρια της αστικής τάξης, η εργατική τάξη, τα λαϊκά στρώματα θα παραμείνουν τα θύματα της αντιλαϊκής πολιτικής και της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης. Η Βρετανία θα εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της στο ΝΑΤΟ και στα ιμπεριαλιστικά πολεμικά σχέδια. 

Στην καπιταλιστική Βρετανία θα συνεχιστεί η ανεργία και η υποαπασχόληση, θα αυξάνονται τα zero-hours contracts, που ταλαιπωρούν πάνω από 800.000 εργαζόμενους, θα συνεχιστούν οι περικοπές σε μισθούς και κοινωνικές υπηρεσίες για να καλυφθεί το πρωτογενές πλεόνασμα των 3,5 δισ. λιρών μέχρι το 2020. Θα συνεχιστούν τα προγράμματα της διαθεσιμότητας, της απειλής απολύσεων, όπως στην αυτοκινητοβιομηχανία "Ford" ή τον ενεργειακό κολοσσό "Npower" και οι απολύσεις.
Χιλιάδες εργαζόμενοι θα πληρώνουν ακριβά τις αντιθέσεις του συστήματος, τους ανταγωνισμούς των μονοπωλίων, την κρίση σημαντικών κλάδων, όπως δείχνει το παράδειγμα της χαλυβουργίας, οι εξελίξεις στον ινδικό όμιλο της "Tata Steel" που είναι αντιμέτωπος με τον σκληρό ανταγωνισμό των κινεζικών μονοπωλίων. 

Κι αυτά σε συνθήκες που η Βρετανία είναι σε φάση ανόδου της οικονομίας, ο πλούτος αυξάνεται, η αντίθεση κεφαλαίου - εργασίας οξύνεται και προετοιμάζεται η επόμενη καπιταλιστική κρίση. 

Πολλά κράτη δεν είναι μέλη της ΕΕ, πολλές αστικές κυβερνήσεις κάθε απόχρωσης δοκίμασαν τη μια ή την άλλη διαχειριστική εκδοχή αλλά ο κοινός παρονομαστής σε όλες τις ηπείρους είναι η συσσώρευση του πλούτου από τη μια και της φτώχειας από την άλλη, η διατήρηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. 

Με τέτοια πλούσια πείρα, με την πείρα που δίνει το δημοψήφισμα στη Βρετανία και το μοίρασμα των μονοπωλιακών ομίλων στο ΝΑΙ ή στο ΟΧΙ, για τα δικά τους συμφέροντα, μπορεί να αντιμετωπιστεί αποφασιστικά η αυταπάτη ότι η έξοδος από την ΕΕ ή το ευρώ μπορεί να αποτελέσει βήμα ή σκαλοπάτι ριζικών αλλαγών, ανατροπών, χωρίς να τίθενται οι όροι που συνδέουν την αναγκαία καταδίκη της ΕΕ και την αποδέσμευση με την πάλη για την ανατροπή του καπιταλισμού, για την εργατική εξουσία. 

Γιατί αυτός είναι ο απαραίτητος όρος, για να κοινωνικοποιηθούν, να γίνουν περιουσία του λαού, τα μέσα παραγωγής, τα εργαλεία της οικονομικής ανάπτυξης, ο ορυκτός πλούτος, η Ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες, οι μεταφορές, η γη, το εμπόριο, να αναπτυχθούν με κεντρικό επιστημονικό σχεδιασμό και να υπηρετήσουν την ικανοποίηση των σύγχρονων λαϊκών αναγκών, καταργώντας τη βάση που γεννάει το καπιταλιστικό κέρδος και την εκμετάλλευση. 

Να σκεφτούμε την αξία του σοσιαλισμού σε μια ισχυρή καπιταλιστική χώρα όπως η Βρετανία, που οι υλικές προϋποθέσεις για την οικοδόμηση της νέας κοινωνίας έχουν υπερ-ωριμάσει και δείχνουν το δρόμο. Να σκεφτούμε τι μεγάλη επίδραση θα είχε μια τέτοια μεγαλειώδης εξέλιξη και πόσο βαριές είναι οι υποχρεώσεις της εργατικής τάξης στις χώρες που βρίσκονται στην κορυφή της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας, να αντιπαλέψει την ενσωμάτωση και να σηκώσει ψηλά το κεφάλι της. 

Το ΚΚΕ κατήγγειλε την ΕΟΚ και καταδίκασε την πολιτική της από την ίδρυσή της, το 1957, καταψήφισε την ένταξη της χώρας μας στην ΕΕ και τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και σταθερά, όλα αυτά τα χρόνια, συγκρούεται με την ένωση των μονοπωλίων.
Το κομμουνιστικό κίνημα θα πολλαπλασιάσει τη δύναμή του και τη δυναμική της ταξικής πάλης στο βαθμό που ανασυγκροτείται σε επαναστατική βάση και βάζει τη σφραγίδα του στην ανάπτυξη της αντιμονοπωλιακής - αντικαπιταλιστικής πάλης, σε κάθε χώρα, κατακτώντας την ικανότητα να συγκεντρώνει δυνάμεις για την ανατροπή του παλιού, του καπιταλισμού και την οικοδόμηση του σοσιαλισμού. 

Η αποδέσμευση από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ με εργατική εξουσία στην Ελλάδα και σε κάθε χώρα της Ευρώπης θα είναι προσφορά στη διεθνιστική πάλη των λαών, θα βάζει θεμέλια για την Ευρώπη του σοσιαλισμού και θα ανοίγει ο δρόμος για την κατάργηση της εκμετάλλευσης, για την εξάλειψη της ανεργίας και της φτώχειας, για τη λαϊκή ευημερία».

Η ελληνική κρίση

Περνάμε σήμερα στο τρίτο και τελευταίο μέρος της παρουσίασης ενός (αρκετά διαδεδομένου στο ελληνικό αριστεροχώρι) ερμηνευτικού σχήματος της κρίσης από το βιβλίο του Σακελλαρόπουλου, για να συνεχίσουμε σε ένα άλλο μέρος με κάποιες κριτικές επισημάνσεις. Στο μέρος αυτό, ο συγγραφέας εξετάζει την ελληνική περίπτωση σε συνάρτηση με τα παγκόσμια χαρακτηριστικά της κρίσης που μας εξέθεσε στα προηγούμενα κεφάλαια. Υπόψη ότι εδώ παρουσιάζονται μόνο κάποια αποσπάσματα, με τα θεωρητικά συμπεράσματα, ενώ παραλείπονται για λόγους οικονομίας στοιχεία και στατιστικοί πίνακες, που τα τεκμηριώνουν (δε βρίσκεται εκεί άλλωστε η διαφωνία μας).

-.-.-

Στην παρούσα μελέτη θα προσεγγίσουμε την ελληνική οικονομική κρίση ως την κρίση ενός συγκεκριμένου μοντέλου συσσώρευσης που είχε επιλέξει η ελληνική αστική τάξη. Μία κρίση που ενεργοποιήθηκε τόσο από την ανάδυση εσωτερικών αντιφάσεων του ελληνικού καπιταλισμού όσο και από τις πιέσεις που εσωτερίκευσε ο ελληνικός κοινωνικός σχηματισμός από την παγκόσμια και την ευρωπαϊκή κρίση (παράμετρος που λείπει εντελώς από την αφήγηση των κυριαρχικών στρωμάτων αφού θεωρούν πως η κρίση είναι αποκλειστικό ελληνικό φαινόμενο για το οποίο ευθύνονται οι Έλληνες πολίτες με τις υπέρμετρες απαιτήσεις τους και οι ελληνικές κυβερνήσεις για την υποχωρητικότητα που επέδειξαν).

Αφού λοιπόν ανασκευάζει με επιχειρήματα και στατιστικά στοιχεία την αστική αφήγηση περί υπερδιογκωμένου δημοσίου, υψηλών μισθών, κτλ, περνάει στο επόμενο υποκεφάλαιο.

3. Το πραγματικό πρόβλημα: η ελλιπώς ανταγωνιστικότητα του ελληνικού καπιταλισμού κι η όξυνση του φαινομένου αυτού σε περίοδο κρίσης

Αφού εξετάσαμε διάφορα επιχειρήματα των κυρίαρχων ελίτ, θα επικεντρώσουμε στη δική μας θέση για το βασικό, αλλά όχι μοναδικό, αίτιο της σημερινής κρίσης: Ο ελληνικός καπιταλισμός προσχώρησε το 1981 στην τότε ΕΟΚ έχοντας, με την εξαίρεση του εφοπλισμού και ορισμένων τομέων της ελληνικής οικονομίας (κατασκευές, τσιμεντοβιομηχανία, χαλυβουργία), σημαντικό πρόβλημα ανταγωνιστικότητας σε σχέση με τα ευρωπαϊκά κεφάλαια. Ωστόσο, η επιλογή έγινε από το ελληνικό αστικό κράτος το οποίο, λειτουργώντας με γνώμονα τη μακροπρόθεσμη αναπαραγωγή της κεφαλαιακής σχέσης, θεωρούσε πως ο ανταγωνισμός με τα πιο δυναμικά ευρωπαϊκά κεφάλαια θα συνέβαλε στην εσωτερική αναδιάρθρωση της ελληνικής παραγωγικής δομής με εκκαθάριση των μη ανταγωνιστικών κεφαλαίων. Από την άλλη, η Αριστερά, από την εποχή της δεκαετίας του 1960, ακόμη υποστήριζε πως η είσοδος της χώρας στην ΕΟΚ θα είχε καταστροφικά αποτελέσματα για την ελληνική οικονομία.

Τελικά και το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας παρέμεινε, παρότι υπήρξε μερική εσωτερική αναδιάρθρωση, και η μέχρι το 2009 πορεία της ελληνικής οικονομίας δεν ανέδειξε καταστροφικά προβλήματα. Το παράδοξο αυτό οφείλεται σε μια σειρά παραγόντων που κατόρθωσαν να διατηρήσουν τον ελληνικό καπιταλισμό σε ένα πλαίσιο ευρωπαϊκής τροχιάς, μεταθέτοντας την ανάδυση των δομικών του προβλημάτων για αργότερα.

Συγκεκριμένα:
α) η ύπαρξη εθνικού νομίσματος μέχρι το 2001 επέτρεψε τη διακύμανση των συναλλαγματικών ισοτιμιών ανάλογα με τις προθέσεις της εκάστοτε κυβέρνησης για τόνωση των εξαγωγών.
β) οι σχετικά χαμηλοί μισθοί που δίνονταν στο πλαίσιο της ελληνικής οικονομίας διατήρησαν αυτό το πλεονέκτημα του ελληνικού καπιταλισμού.
γ) στον ανωτέρω παράγοντα (β) ήρθε να προστεθεί και το γεγονός της μαζικής εισόδου μεταναστών μετά την πτώση του ανατολικού συνασπισμού, με αποτέλεσμα την ύπαρξη ενός φτηνού κι ανασφάλιστου, σε μεγάλο βαθμό, εργατικού δυναμικού που περιόρισε το πραγματικό κόστος παραγωγής.
δ) Η συνέχιση της ανάπτυξης του εφοπλισμού, του τουρισμού και των κατασκευών ως βασικών συνιστωσών.
ε) η ανάπτυξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος κι η τόνωση της αγοράς μέσω των νέων χρηματοπιστωτικών παραγώγων
στ) η χρησιμοποίηση των διαφόρων κοινοτικών πλαισίων στήριξης τόσο ως μορφών ενίσχυσης παραγωγικών και εμπορικών δραστηριοτήτων όσο και ως υλικών στοιχείων δημιουργίας δεσμών κοινωνικής συναίνεσης.

Γιατί όμως υποστηρίζουμε πως το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας διατηρήθηκε; Πολύ απλά γιατί δεν υπήρχε σχεδιασμός και στρατηγική για μία ποιοτική μεταλλαγή των χαρακτηριστικών που προαναφέραμε σε αυτά ενός καπιταλισμού υψηλής τεχνολογίας και ανταγωνιστικότητας.

(...)

Όλη αυτή η τεχνολογική υστέρηση που περιγράφηκε θα δείξει μια δυσκαμψία στο να μπορέσει να υπάρξει ένας τεχνολογικός μετασχηματισμός του ελληνικού καπιταλισμού, εντελώς απαραίτητος για τον ανταγωνισμό εντός του πλαισίου της ΟΝΕ. Έτσι, ο δειλός προσανατολισμός προς την τεχνολογία είχε και τα αντίστοιχα αποτελέσματα τόσο στο χαρακτήρα της παραγωγής όσο και σε αυτόν των εξαγωγών, όπου η επιλογή σε επένδυση σε κλάδους μέσης και υψηλής τεχνολογίας πραγματοποιήθηκε με πολύ αργούς ρυθμούς.

(...)

Σε διάστημα μιας δωδεκαετίας (1994-2006) και όντας η χώρα στην ΟΝΕ, οι αλλαγές προς την κατεύθυνση της μέσης/υψηλής και υψηλής τεχνολογίας σε ορισμένους τομείς σημείωσαν οπισθοχώρηση και σε άλλους ελαφρά μόνο ανάπτυξη. Έτσι, στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας και οι βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας και αυτές της μέσης προς υψηλή τεχνολογίας έχουν μείωση της συμμετοχής τους. Το ίδιο συμβαίνει και στον τομέα της διάρθρωσης των επενδύσεων. Περιορισμό της συμμετοχής τους έχουν και οι βιομηχανίες χαμηλής τεχνολογίας. Αντίθετα, ωφελημένες εμφανίζονται οι βιομηχανίες μέσης προς χαμηλή τεχνολογίας. Σε ό,τι αφορά τη διάρθρωση των απασχολούμενων και τη διάρθρωση του αριθμού των καταστημάτων, και εδώ οι βιομηχανίες μέσης προς χαμηλή τεχνολογίας εμφανίζουν άνοδο, ενώ μείωση παρουσιάζουν οι βιομηχανίες χαμηλής τεχνολογίας. Οι βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας και αυτές της μέσης προς υψηλή τεχνολογίας είτε εμφανίζουν στασιμότητα είτε πολύ περιορισμένη ανάπτυξη.

Συνολικά ιδωμένο το όλο πλαίσιο δείχνει μεν μία υποχώρηση των βιομηχανιών χαμηλής τεχνολογίας αλλά αυτό δεν είναι ικανοποιητικό γιατί τον πραγματικό δυναμισμό τον παρουσιάζουν οι βιομηχανίες μέσης προς χαμηλή τεχνολογίας.

Το 1995 η Ελλάδα είχε το χαμηλότερο ποσοστό εξαγωγών υψηλής τεχνολογίας από όλες τις χώρες που θα αποτελέσουν στη συνέχεια την ΟΝΕ και για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, ενώ το 2011 θα ξεπερνά μόνο την Πορτογαλία. Κάτι αντίστοιχο ισχύει για τις εξαγωγές υψηλής/μέσης τεχνολογίας, όπου και το 1995 αλλά και το 2011 η Ελλάδα παρουσίαζε το μικρότερο ποσοστό εξαγωγών σχετικά υψηλής τεχνολογίας απ' όλες τις χώρες της ΟΝΕ.

Αυτή η στάση εξηγεί και γιατί ο λόγος εμπορεύσιμων μη εμπορεύσιμων αγαθών στην καθαρή προστιθέμενη αξία περιοριζόταν συνέχεια στα χρόνια πριν από την κρίση. (...) Το συμπέρασμα που προκύπτει συγκεφαλαιώνεται πολύ εύστοχα στη φράση των Οικονομάκη, Ανδρουλάκη και Μαρκάκη: "για όλη την περίοδο μετά την είσοδο στη ζώνη του ευρώ η ελληνική οικονομία βάσισε, συγκριτικά περισσότερο έναντι του συνόλου της Ε.Ε.27, την ανάπτυξή της στην ανάπτυξη των παραγωγικών κλάδων που δεν εκτίθενται στο διεθνή ανταγωνισμό. Επομένως, ο τύπος ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας δεν προϋπέθετε και δεν οδηγούσε σε βελτίωση της ανταγωνιστικής της θέσης στο διεθνή καταμερισμό εργασίας.

Μέσα ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο ένα προϋπάρχον πρόβλημα που είχε διαμορφωθεί με την είσοδο της Ελλάδας στην ΕΟΚ θα επιταθεί με την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ και θα οδηγήσει στην κρίση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Στα επόμενα υποκεφάλαια ο συγγραφέα εξετάζει τη διακύμανση αυτού του ισοζυγίου, όπου μεταξύ άλλων σημειώνει τα εξής:

Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι πως και πριν από την είσοδο στην ΟΝΕ αλλά και μετά συντελέστηκε μία αναδιάρθρωση στη δομή των ελληνικών εξαγωγών εις βάρος των προϊόντων χαμηλής τεχνολογίας. Ωστόσο, αυτή η αναδιάρθρωση ήταν αργή, περιορισμένη και μερική και δεν μπόρεσε να λειτουργήσει ανασχετικά στα χρόνια προβλήματα ανταγωνιστικότητας του ελληνικού καπιταλισμού. Ως αντίδοτο, και σε συνδυασμό με την εσωτερική αναδιάρθρωση, υιοθετήθηκε ο μερικός γεωγραφικός αναπροσανατολισμός των ελληνικών εξαγωγών. Ωστόσο, και αυτό έγινε σε περιορισμένο βαθμό, μη βελτιώνοντας τους όρους του εμπορικού ισοζυγίου.

(...)

Το τελικό αποτέλεσμα ήταν το διαρκώς ελλειμματικό εμπορικό ισοζύγιο. Αυτό δεν οφείλεται στο γεγονός πως η Ελλάδα πραγματοποιούσε υπέρμετρες εισαγωγές. Οι ελληνικές εισαγωγές ήταν συγκριτικά πιο περιορισμένες. Το πρόβλημα είχε να κάνει με τη μεγάλη διαφορά μεταξύ ελληνικών εισαγωγών και ελληνικών εξαγωγών που επιβάρυνε συνεχώς το εμπορικό ισοζύγιο και κατ' επέκταση το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Για να συνεχίσει με το χρέος, το έλλειμμα και το τραπεζικό σύστημα.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών καλύφτηκε σε σημαντικό βαθμό μέσω της έκδοσης ομολόγων. Δεδομένης της αύξησης του ελλείμματος του ισοζυγίου αυτού ως ποσοστού του ΑΕΠ αναγκαστικά αυτό οδηγούσε τόσο σε αύξηση των τόκων που πληρώνονταν. Σε αυτό διευκόλυνε και το γεγονός πως η ένταξη στην ΟΝΕ έδινε τη δυνατότητα στο ελληνικό κράτος να δανειστεί με χαμηλότερο επιτόκιο και ταυτόχρονα να επεκτείνει την αποπληρωμή των δανείων σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Κατά συνέπεια από τη μια είχαμε μία αυξανόμενη ανάγκη του ελληνικού κράτους για δανεισμό και από την άλλη πολύ ευνοϊκές συνθήκες για την πραγματοποίηση αυτού του δανεισμού.

(...)

Διαπιστώνουμε μια κατακόρυφη άνοδο του χρέους από τη στιγμή της εισόδου στην ΕΟΚ, μία σε γενικές γραμμές σταθεροποίηση μεταξύ 1995 και 2005, όπου οι ρυθμοί αύξησης του ΑΕΠ ήταν αρκετά υψηλοί, μία σημαντική αύξηση μεταξύ 2005 και 2008 και μία ραγδαία αύξηση το 2009.
Συμπερασματικά, το βασικό δεν ήταν η αύξηση σε απόλυτους αριθμούς του χρέους αλλά η δυσανάλογη αύξησή του σε σχέση με την αύξηση του ΑΕΠ, με αποτέλεσμα ένα υψηλό ποσοστό του ΑΕΠ να πηγαίνει στην πληρωμή τόκων.

Κι έτσι φτάνουμε στο τελευταίο υποκεφάλαιο, που παρατίθεται σχεδόν ολόκληρο

8. Η έλευση της κρίσης

Όσα αναφέραμε για το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας που είχε η ελληνική καπιταλιστική οικονομία επιδεινώθηκαν με την ανάδυση της παγκόσμιας και ευρωπαϊκής κρίσης.Συγκεκριμένα, ήδη από το 2005 και μετά, αρκετοί δείκτες άρχισαν να παρουσιάζουν πτωτικές τάσεις (τουρισμός, έσοδα από ναυτιλία, κοινοτικές επιχορηγήσεις), ενώ λίγο αργότερα θα αρχίσει και η πτώση της κερδοφορίας των τραπεζών που με τη σειρά της θα οδηγήσει στον περιορισμό των δανειακών χορηγήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο και στη βάση όσων αναφέραμε για την προσπάθεια ανάκαμψης της χρηματοπιστωτικής κερδοφορίας μέσω της στροφής προς τα ασφάλιστρα κινδύνου (CDS), η Ελλάδα το φθινόπωρο του 2009 εμφανίστηκε ως η χώρα που παρουσίαζε το μεγαλύτερο κίνδυνο χρεοκοπίας. Αυτό συνέβη γιατί αυξήθηκε το δημόσιο έλλειμμα και το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ λόγω της μείωσης του τελευταίου, εξαιτίας του συνδυασμού εγχώριας κι εξωτερικής κρίσης.

Πιο συγκεκριμένα, το Νοέμβριο του 2009 η απόδοση των ελληνικών ομολόγων άρχισε να ανεβαίνει με ραγδαίους ρυθμούς. Αυτό συνέβη γιατί υπήρξε απροθυμία των επενδυτών να έχουν ελληνικά ομόλογα στα χαρτοφυλάκιά τους τα οποία θεωρήθηκε πως παρουσίαζαν υψηλούς κινδύνους αθέτησης. Σε αυτό συνέβαλε και η υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας από τους οίκους αξιολόγησης μετά τον Οκτώβριο του 2009.

Το δικό μας συμπέρασμα είναι πως υπήρξε μια διαλεκτική σχέση μεταξύ ενός ελλιπούς ανταγωνιστικά μοντέλου συσσώρευσης του οποίου εντάθηκαν οι αντιφάσεις λόγω της συμμετοχής της χώρας στην ΟΝΕ και της εκμετάλλευσης της ανάγκης μερίδας του διεθνούς κεφαλαίου για γρήγορη κερδοφορία και ανάκαμψη από την κατάσταση της κρίσης. Κάτω από άλλες συνθήκες είναι πιθανό η ενεργοποίηση των αντιφάσεων να γινόταν με πιο αργούς ρυθμούς χωρίς αυτό να σημαίνει πως θα μπορούσε να ανασταλεί επ' αόριστον - πλην της περίπτωσης να μεσολαβούσε κάποιο άλλο σημαντικό γεγονός (πχ η ανακάλυψη σημαντικών κοιτασμάτων φυσικού αερίου σε κάποιο σημείο της χώρας).

Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα, μια δυτική καπιταλιστική χώρα, βρέθηκε στο χείλους της χρεοκοπίας και αυτό δεν ήταν κάτι που επιθυμούσαν οι ευρωπαϊκές ελίτ για τέσσερις λόγους: α) πολλά ελληνικά χρεόγραφα βρίσκονταν στην κατοχή των ευρωπαϊκών, κυρίως γαλλικών και γερμανικών, τραπεζών, β) οι ελληνικές τράπεζες ήλεγχαν σε μεγάλο βαθμό το τραπεζικό σύστημα δύο άλλων ευρωπαϊκών χωρών: της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, γ) η χρεοκοπία μιας χώρας της ζώνης του ευρώ θα οδηγούσε σε μεγάλη αναστάτωση τις χρηματαγορές ρίχνοντας την αξία του κοινού νομίσματος, δ) προσφερόταν η ευκαιρία για πειραματισμό γύρω από ένα νέο μοντέλο κεφαλαιακής συσσώρευσης, η γενικευμένη εφαρμογή του οποίου θα συντελούσε στην ανόρθωση των συνολικών ποσοστών κερδοφορίας.

Με αυτήν την έννοια και πριν περάσουμε στην παρουσίαση του περιεχομένου των πακέτων των μνημονίων, αξίζει να σταθούμε στο στρατηγικό περιεχόμενο αυτών των επιλογών. Τα υιοθετούμενα "πακέτα" οικονομικών μέτρων θα επιτελέσουν ένα διπλό ρόλο: από τη μία, θα διασώσουν μερίδες του ευρωπαϊκού κεφαλαίου και από την άλλη, θα χρησιμεύσουν ως πυξίδα για τη νέα μορφή που θα "πρέπει" να πάρει ο καπιταλισμός και ως προς αυτό ελληνικός κοινωνικός σχηματισμός θα αποτελέσει ένα πεδίο κοινωνικού πειραματισμού.

Στόχος είναι η μείωση σε συντριπτικό βαθμό του βιοτικού επιπέδου της μεγάλης μάζας του πληθυσμού, η υποχώρηση των μη μονοπωλιακών μερίδων του κεφαλαίου, η μισθωτοποίηση των μέχρι πρότινος νέων μικροαστικών στρωμάτων και μία ακραία εκδοχή οξυμένου κρατικού αυταρχισμού που θα περιορίζει δραστικά τα όποια περιθώρια κοινωνικών αντιστάσεων. Τα κυριαρχούμενα στρώματα θα ζουν σε ατμόσφαιρα "χαμηλότατων προσδοκιών", ενώ το ζητούμενο δε θα είναι να έχει κάποιος μόνιμη δουλειά με αξιοπρεπείς αποδοχές, αλλά να έχει δουλειά άσχετα του πόσες ώρες θα δουλεύει και πόσο θα αμείβεται.

Σε επίπεδο συνασπισμού εξουσίας, η αλλαγή του προτύπου συσσώρευσης σημαίνει την εκδίωξη/υποβάθμιση μη μονοπωλιακών μερίδων ως αποτέλεσμα των εκκαθαριστικών λειτουργιών της κρίσης. Αντίστοιχα επιδιώκεται η ενδυνάμωση των μονοπωλιακών μερίδων που επιβιώνουν. Στο όλο πλαίσιο εμπλέκεται και το εξωγενές κεφάλαιο (αλλοδαπό αλλά και εφοπλιστικό) που θα έρθει να εγκατασταθεί στη χώρα. Δεδομένου πως μεγάλος όγκος ξένων κεφαλαίων αναμένεται να επενδυθούν  λόγω των "ευκαιριών" που θα δημιουργηθούν, είναι αναμενόμενο να ανατραπεί και ο συσχετισμός μεταξύ ενδογενούς και εξωγενούς κεφαλαίου. Ταυτόχρονα, οι μικροαστικές τάξεις θα περιορίσουν την παρουσία τους ως τάξεις-στηρίγματα. Και αυτό γιατί η παραδοσιακή μικροαστική τάξη βρίσκεται σε συρρίκνωση λόγω της ενίσχυσης των μονοπωλίων. Η νέα μικροαστική τάξη πολώνεται προς την εργατική τάξη δεδομένου πως μισθωτοποιείται σε σημαντικό βαθμό, τα εισοδήματά της μειώνονται και ο ρόλος της σε μία μονοπωλιακή επιχείρηση γίνεται όλο και πιο εκτελεστικός. Για την ελληνική κοινωνία όλα αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία αφού παραδοσιακά χαρακτηριζόταν από μεγαλύτερη παρουσία μικροαστικών στρωμάτων σε σχέση με τις υπόλοιπες δυτικές κοινωνίες. Η ελληνική αυτή ιδιομορφία οφείλεται στην ύπαρξη πολυάριθμων αγροτικών στρωμάτων, στον μικροϊδιοκτησιακό/οικογενειακό χαρακτήρα πολλών βιοτεχνιών και εμπορικών επιχειρήσεων (αποτέλεσμα της ανάγκης βιοπορισμού των ηττημένων του εμφυλίου) καθώς και στην προσφυγή στην ιδιοκτησία ακινήτων ως μορφής ασφαλούς επένδυσης σε μια χώρα με ταραχώδη πολιτικό βίο.

Από την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ η κοινή αγροτική πολιτική οδήγησε στη δραστική μείωση των αγροτικών στρωμάτων. Ωστόσο, έπρεπε να περιοριστούν και τα υπόλοιπα τμήματα της "μεσαίας" τάξης που είχαν διογκωθεί στη δεκαετία του 1980. Αυτό μόνο μερικώς επετεύχθη από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές της τελευταίας εικοσαετίας. Χρειάζονταν πιο δραστικές πολιτικές και γι' αυτό υιοθετήθηκε η πολιτική των μνημονίων.

Τα παραπάνω οδήγησαν σε μια αναδιάταξη τόσο στη μορφή των κοινωνικών συμμαχιών όσο και στο περιεχόμενο της αστικής ηγεμονίας και της αποσπώμενης κοινωνικής συναίνεσης. Η νέα κοινωνική συμμαχία περιλαμβάνει κυρίως αστικά στρώματα και για να μπορέσει να ηγεμονεύσει, χρειάζεται ένα νέο πρόταγμα που δε θα έχει κατ' ανάγκη θετικό πρόσημο. Ένα βασικό, δομικό, στοιχείο που συγκρότησε την κοινωνική συναίνεση στον καπιταλισμό ήταν η πίστη στην αλλαγή προς το καλύτερο και η προσδοκία της ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας. Αυτό πλέον αλλάζει και τίθεται στο επίπεδο των ελάχιστων προσδοκιών. Οι κυριαρχούμενες τάξεις δε θα ελπίζουν πλέον σε μια βελτίωση της ζωής του αλλά θα συναινούν σε όποιο σχέδιο υπόσχεται τη μη χειροτέρευση. Τα παραπάνω δεν πρέπει να μας οδηγήσουν σε απόψεις περί "συνωμοσίας" των ελίτ. Αναμφίβολα και σε ελλαδικό και σε διεθνές επίπεδο αρχικά υπήρξε ένας αιφνιδιασμός για τη δριμύτητα της κρίσης. Θα χρειαστεί να περάσει ένα διάστημα για να γίνει αντιληπτό πως η κατάσταση αποτελεί ταυτόχρονα κίνδυνο και ευκαιρία: κίνδυνος να μη μπορέσει να υπάρξει διαχείριση της κρίσης με ανεξέλεγκτες συνέπειες και απροσδιόριστο μέλλον. Ευκαιρία για απόσπαση μεγάλης μάζας πλούτου από τα λαϊκά στρώματα, συντηρητικής αναδιάρθρωσης των εργασιακών σχέσεων και εκκαθάρισης των μη ανταγωνιστικών κεφαλαίων. Από την άλλη, το ξένο κεφάλαιο και τα ιμπεριαλιστικά κέντρα, πέραν του βραχυπρόθεσμου κινδύνου απώλειας κεφαλαίων τους που είχαν επενδυθεί σε ελληνικά ομόλογα, είδαν τη δυνατότητα για πιο στρατηγικούς μετασχηματισμούς, δηλ τη χρησιμοποίηση ενός ανεπτυγμένου καπιταλιστικού σχηματισμού ως "πειραματόζωου" δομικής τροποποίησης του κοινωνικού συσχετισμού δύναμης με σκοπό τη διευρυμένη εφαρμογή ενός νέου μοντέλου.

Αντί επιλόγου, παραθέτω μία σημαντική υποσημείωση του τρίτου υποκεφαλαίου, που δεν είμαι όμως καθόλου σίγουρος ότι τηρείται τελικά στην πράξη.

Η αναφορά στα προβλήματα ανταγωνιστικότητας του ελληνικού καπιταλισμού σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει να εκληφθεί ως κάποιου είδους επιθυμία από μέρους μας για ύπαρξη ενός ιδιαίτερα ανταγωνιστικού ελληνικού καπιταλισμού. Ο σκοπός είναι η περιγραφή κι η ανάλυσης μιας οικονομικοκοινωνικής πραγματικότητας. Από εκεί και πέρα, από τη σκοπιά των συμφερόντων των κυριαρχούμενων τάξεων, το ζήτημα σε τακτικό επίπεδο είναι η μείωση του βαθμού εκμετάλλευσης της ζωντανής εργασίας από το κεφάλαιο, και σε στρατηγικό η κατάργηση του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής.

Αυτοί που φεύγουν κι αυτοί που μένουν

Μισεύεις και τα μάτια μου δακρύζουν λυπημένα

Αυτό το τραγούδι παίζει κάπου στην εμβληματική ταινία "μάθε παιδί μου γράμματα", που είναι γυρισμένη στα πρόθυρα της Αλλαγής. Κι αν είναι κάτι που μπορεί να σου φέρει δάκρυα στα μάτια δεν είναι οι αναμνήσεις κι η συγκίνηση για αυτούς που φεύγουν, ούτε η απελπισία για αυτούς που μένουν, κι ας είναι η μοίρα τους σακατεμένη, κι ό,τι αγαπάνε, ξενιτεύεται. (Που καμιά φορά μοιάζει χειρότερο κι από το συνήθη θάνατο, γιατί αυτός είναι αργός, καθημερινός, αλλά όχι αναπόφευκτος. Θεωρητικά εσύ το "επέλεξες" κι υποχρεώνεσαι να το κάνεις με τη θέλησή σου). Δεν είναι φιλιά και δακρυγόνα, στο τέλος του χειμώνα, τα μάτια σου θα καίνε, από χαρά θα κλαίνε. Και πού την είδες δηλ τη χαρά; Εδώ κανείς δε χαίρεται (κανείς δεν τραγουδά), χαμένε, α χαμένε -που λέει κι ο Τραμπάκουλας. Είναι βασικά ότι δεν έχει αλλάξει σχεδόν τίποτα (άντε το πολύ το δέρμα των καιρών) από όσα περιέγραφε η ταινία.

Κι αν τα μάτια βουρκώνουνε λίγο, τα τσιγάρα πολλά και θα φταίει ο καπνός.

Εντάξει, τώρα γίνεστε εμπαθείς, άκου δεν άλλαξε τίποτα, σε λίγο θα μας πείτε ότι δεν πέτυχε τίποτα κι η Αλλαγή.

Καταρχάς, μισή Αλλαγή μετά, ο Τσάκωνας το είχε γυρίσει και γύριζε το "μάθε παιδί μου μπάσκετ" (γιατί τα γράμματα πού να φτουρήσουν) και μετά την "κλασική περίπτωση βλάβης", που την προέβαλε -λέει- κάποτε μια αναρχική ομάδα, για να ακολουθήσει συζήτηση πάνω στο βρώμικο ρόλο και την καταπίεση των μικρών αφεντικών. (Αελ, τρακτέρ και) love is in the air, όπως και το πολιτικό μήνυμα, αν θες να το βρεις με το ζόρι. Και βόηθα παναγιά, τώρα με τον Άγγελο στον πάγκο.

Ενώ ο Καλογερόπουλος γύριζε το "όνειρο αριστερής νύχτας", που το γιούχαρε το κοινό στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, και η μόνη αξιόλογη σκηνή είναι ίσως αυτή με τον κόκορα και τη μαοϊκή συναγωνίστρια, που ήταν υπέρ της ένοπλης επανάστασης, αλλά δεν άντεχε να αντικρίσει στο χωριό τον αποκεφαλισμό του.

Gallo rojo es valiente, pero el negro es traicionero

Κι επίσης, δε βελτιώθηκε ραγδαία η παιδεία τώρα που κόβουν τις ώρες των αρχαίων από το πρωτότυπο και των θρησκευτικών -άλλο που η εκκλησία εξακολουθεί να είναι παντού, σαν τους παπάδες στην έκθεση του Σωκράτη;

Δεν αποκαταστάθηκε η ιστορική αλήθεια (την αλήθεια ρε...) με την αναγνώριση της αντίστασης; Αλλά ξέρεις, έκανε κι αυτή κάτι ακρότητες κι ανάγκασε κάτι αγνά, αθώα παλικάρια να καταταγούν στα Τάγματα Ασφαλείας για να γλιτώσουν από τον κομμουνισμό. Άλλο αν έπεσε λήθη (το αντίθετο της αλήθειας) σε όλα αυτά, που βολεύει για να λέει ο καθένας ότι θέλει και να πιστεύει πχ ότι παλεύει και σήμερα, για να γλιτώσει από τους κομμουνιστές της ΔΦΑ και τον Κατρούγκαλο, που συν τοις άλλοις, είναι κι αποστάτης της τάξης του. (Αυτοί είναι οι χειρότεροι, ξέρεις, σκυλιά λυσσασμένα. Λένιν, Μαρξ, Ένγκελς... και τώρα ο Κατρούγκαλος!)

Ναι αλλά μήπως έτσι, με τη φυγή, γίνεσαι κι εσύ αποστάτης της τάξης σου που δραπετεύει από τα προβλήματα και την ταξική πάλη στη χώρα σου; (Καλά, με αυτήν την έννοια κι ο Αργεντίνος Τσε δεν ήταν παρά ένας "αποστάτης"...) Μήπως βοηθάς τη ΔΦΑ να τους διώξει όλους και να μείνουμε μόνοι μας σαν το ανέκδοτο με το Λεωνίδα*;

(*Έχει βάλει ο Μπρέζνιεφ που λες στο μάτι μιας μικρούλα, της υπόσχεται πως θα της κάνει όποια χάρη θελήσει κι αυτή του ζητάει να ανοίξει για μια μέρα τα σύνορα.

-Πονηρούλα, θες να μείνουμε μόνοι μας... της απαντά αυτός.

Και τώρα που αυτά γίνονται στον υπαρκτό καπιταλισμό κι όχι στα αντισοβιετικά ανέκδοτα; Τώρα τι έχουμε να πούμε;

Α ξέχασα, αφού στην κυβέρνηση είναι οι κομμουνιστές κι η χώρα μας είναι η τελευταία σοβιετική της Ευρώπης...)

Και τι θα γίνει όταν τελειώσουμε τον πλανήτη και δεν υπάρχουν πια άλλα καταφύγια να αποδράσουμε; Γιατί το κεφάλαιο έχει τελειώσει τον πλανήτη από την ανάποδη κι αφού δεν έχει πια άλλους "παραδείσους" να βρει, θα κάνει κόλαση την ενδοχώρα, για να συνεχίσει απρόσκοπτα να κερδοσκοπεί.

Μήπως θα χρειαζόταν ένα τείχος του Βερολίνου, για να σταματήσει την αφαίμαξη του επιστημονικού δυναμικού; Μήπως τίθεται νέο εθνικό ζήτημα, όπως λένε κάποιες αναλύσεις που επαναθεμελιώνουν το μαρξισμό και καταλήγουν να τον ξεριζώνουν από τα θεμέλια;

Όχι σφε, ταξικό είναι το ζήτημα. Κι όχι, δεν είσαι αποστάτης της τάξης σου. Κι η δική σου ψυχή, συνείδηση, ή όπως το ορίζουμε τέλος πάντων, το ξέρει πόσο (δε) θα σου λείψει το αριστεροχώρι (με την καλή έννοια εδώ), το κίνημα κι η ελληνική ιδιαιτερότητα. Το ζήτημα είναι ότι... πατρίς-οικογένεια... και η θρησκεία μένει ως παυσίπονο στην κοιλάδα των ατέλειωτων δακρύων που λέμε ζωή -με τη συμβατική έννοια του όρου.

Αλλά γιατί η αγάπη για τους δικούς μας να μπαίνει τροχοπέδη στον αγώνα και τις θυσίες που απαιτεί αντί να μας δίνει ένα επιπλέον κίνητρο; Γιατί το δέσιμο με αυτόν τον τόπο, τις ρεματιές και τα πεζούλια του, τις παραλίες και τα καταγώγια του, μας δένει τα χέρια στην πράξη; Γιατί να μην είναι αρκετό να μας κρατήσει εδώ και να το παλέψουμε ως το τέλος; Κι από την άλλη, πού διαφέρουμε όσοι μένουμε πίσω και βολευόμαστε με λιγότερο ουρανό και τη μίζερη ανασφάλειά μας για το άγνωστο;

-Δε φεύγω ρε, να εδώ μέχρι τη γωνία θα πάω και θα ξανάρθω.

Λέει στον μπράβο του ένα από τα θύματα της Άμυνας Ζώνης, σε μια από τις αγαπημένες σειρές κι ατάκες του Φιλολαϊκού. Και δε γυρνάει ποτέ πίσω γιατί πάει να συναντήσει στη γωνία το δολοφόνο του.

Σε εσένα το λέω, φίλε ξενιτεμένη, που βαυκαλίζεσαι πως όλα είναι προσωρινά κι ότι σε λίγο καιρό, στην πρώτη ευκαιρία δηλ, θα γυρίσεις πίσω.

Μα αν δεν μπορείς να κάνεις τη ζωή σου όπως τη θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς: να μην την εξευτελίζεις. Και να μη γίνεις ποτέ σαν τους ελληνοαμερικάνους, που δουλεύει ο Μακ Πάπας, και ψηφίζουν Τραμπ.

Ρούχα-τσεκ. Βαλίτσες-τσεκ. Η χούφτα με το χώμα το ελληνικό, σαν αυτή που κρατούσε ο Ζαχαριάδης-τσεκ. Οι δίσκοι του Καζαντζίδη-τσεκ.

Όχι, δεν είναι αναχρονιστικό να ακούς Καζαντζίδη κι ας φωνάζει σα λαβωμένο λιοντάρι σε κάποια σημεία. Αναχρονισμός είναι που αναγκάζεσαι να φύγεις γκασταρμπάιτερ ή γκαστβίσενσαφτλερ ξέρω γω κι αυτό το σύστημα που μας γυρίζει ολοταχώς στον εργασιακό μεσαίωνα. Αν φύγεις, ο χρόνος δε θα γυρίσει πίσω και πιθανότατα ούτε εσύ, αλλά συνέχισε τουλάχιστον να παλεύεις, για να σταματήσουν να γυρίζουν προς τα πίσω τα ρολόγια κι ο χρόνος της ιστορίας.

Ε ναι Πουλόπουλος. Όχι γιατί παίρνουμε (πουλο)πουλο, ένας-ένας από δω. Αλλά έτσι, επειδή κολλάει...

Gangsta's paradise

Με τους γκάνγκστερ να έχουν την τιμητική τους και τα γεγονότα της εβδομάδας να μας προσπερνούν χωρίς οίκτο, σαν τροχοφόρα -ου μην και πυραυλοκίνητα- χρειάζεται μάλλον να τα βάλουμε κάτω και να τα καταγράψουμε, για να τα χωνέψουμε και να τα αποτιμήσουμε.

Τζάμπολ με μπάσκετ. Τις προάλλες ο Τσίπρας συνάντησε στο Μαξίμου το μεγαλύτερο σεσημασμένο γκάνγκστερ των ευρωπαϊκών γηπέδων, εν όψει της μετονομασίας του κλειστού του ΟΑΚΑ σε στάδιο Νίκος Γκάλης (που δε νομίζω να τη βλέπουν με θετικό μάτι κάποιοι από τους έμμεσα εμπλεκόμενους αλλά αυτό δεν έχει και τόση σημασία). Ο Αλέξης έκανε τη λεζάντα του κι έδωσε τροφή σε αυτές των memes, υψώνοντας μεσαίο δάχτυλο στην μπάλα και τη νοημοσύνη μας με τα επικοινωνιακά κόλπα του, που όμως δεν είναι τόσο φτηνά, όσο τα πολιτικά τεχνάσματα της ΔΦΑ.

Εσύ Αλέξη πάρ' τους τα λεφτά
Κι εσύ Γκάλη, πάρ' τους το κεφάλι

Κι ύστερα, κάνει σε κάποια φάση στον Γκάλη (τον παίκτη του 21ου αιώνα) την ηλίθια ερώτηση του ενός εκατομμυρίου: "πώς το κάνατε αυτό;", "πώς στεκόσασταν στον αέρα;" ή κάτι τέτοιο.
Κάτι του απάντησε ο Γκάνγκστερ για να ξεμπερδεύει, αλλά ξέχασε να του πει για το σπάσιμο της μέσης, την κίνηση σήμα-κατατεθέν του, που τον καθιέρωσε. Θα καταλάβαινε άλλωστε κι ο Αλέξης, γιατί γνωρίζει πολύ καλά από επικύψεις, πάσχοντας από κλασική περίπτωση οσφυοκαμψίας.

Μια άλλη ελπιδοφόρος συνάντηση ήταν αυτή μεταξύ της ΛαΕ και της Χριστιανικής Δημοκρατίας, που κατέληξαν σε συμφωνία για κοινή δράση. Υπό άλλες συνθήκες, αυτή θα ήταν η σταγόνα που θα ξεχείλιζε το ποτήρι της υπομονής για τα Εαακ (και το κομμάτι της Εαακ που φλερτάρει πολιτικά με το Λαφαζάνη). Αλλά αυτοί προφανώς είναι αποφασισμένοι να υποστούν το μαρτύριο της σταγόνας και να πιουν το πικρό φαρμάκι ως τον πάτο, σφυρίζοντας αδιάφορα για την πραγματικότητα.

Περνάμε τώρα σε άλλου είδους γκάνγκστερ, καθώς η ελληνική αστική τάξη κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της, για να δικαιώσει τον ισχυρισμό λούμπεν (αστική τάξη) που χρησιμοποιούσε και η 17Ν στις ανακοινώσεις της. Επειδή όμως δεν υπάρχουν στοιχεία κι αποδείξεις για να συνδέσει κανείς το πλήρωμα του NOOR1 που αποδεκατίζεται μυστηριωδώς σαν τους δέκα μικρούς νέγρους της Αγκάθα Κρίστι, με την τυχαία αυτοανάφλεξη ενός προβληματικού μοντέλου Πόρσε, τον κομιστή το αφεντικό του, και το ξεκαθάρισμα λογαριασμών τύπου Μπογκοτά, κι επειδή όπως έλεγε σε μια παράστασή του ο Ζαραλίκος: "έκανα το νούμερο αυτό, με τσιμεντένια παπούτσια και δε μου πάνε καθόλου, πιστέψτε με", δεν μπορούμε να είμαστε κατηγορηματικοί και να καταλήξουμε σε βιαστικά συμπεράσματα για το τι ακριβώς έγινε. Είναι τέτοια, εξάλλου, η κατασκοπευτική ατμόσφαιρα των ημερών, που κάποιοι υποψιάζονται πως μπορεί ο Μαυρίκος να σκηνοθέτησε το θάνατό του, για να εξαφανιστεί αθόρυβα από το προσκήνιο.

Υπάρχουν όμως μερικά εύλογα ερωτήματα, όπως: ποιος ήταν τέλος πάντων αυτός ο Μαυρίκος και πώς βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα ο εκδότης μιας τόσο ανυπόληπτης εφημερίδας. Καθώς επίσης, το κλασικό ερώτημα "cui bono?", ποιος ωφελείται δηλ από τις εξελίξεις.

Σε άλλα μαφιόζικα νέα, στα ανυπότακτα Εξάρχεια φαίνεται να υπάρχει μια άλλου είδους κόντρα για τον έλεγχο της πλατείας, εξίσου σκοτεινή και μπερδεμένη. Και δεν εννοούμε πχ εργατικό έλεγχο στα μέσα παραγωγής. Κι αν είναι δεδομένη η ύπαρξη μιας πρωτοβουλίας κατοίκων που προσπαθούν να κρατήσουν την περιοχή καθαρή από πρέζα και μαφία (που πάνε μαζί), υπάρχει και μια άλλη πλευρά, με την προ μηνών ένοπλη συγκέντρωση στην πλατεία ή με το προχτεσινό μαφιόζικο χτύπημα, μέρα μεσημέρι, σε πολυσύχναστο δρόμο κατοικημένης περιοχής, που παραπέμπει ευθέως σε ξεκαθάρισμα λογαριασμών. Κι αυτό που βασικά αποδεικνύεται είναι ότι καθίστανται πια εντελώς δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ πολιτικού και ποινικού τομέα, ή μάλλον του δεύτερου που χρησιμοποιεί ως μανδύα τον πρώτο και διάφορες "κινηματικές αναφορές".

Τουλάχιστον έχουμε ελευθερία έκφρασης κι έτσι το κάθε αφεντικό μπορεί να παρεμβαίνει ζωντανά στο κανάλι του, να επαναφέρει με κομψό τρόπο στην τάξη τους υπαλλήλους του, όταν παρεκκλίνουν της γραμμής του μέσου κι όταν καταφέρονται ενάντια στην ιδιωτική πρωτοβουλία ή στο κράτος που αφήνει τρύπες στις κοινωνικές δομές του.

Του Πάνου Ζάχαρη

Και να φανταστείς ότι αυτός λογίζεται ως η καλή και τίμια περίπτωση αστού καναλάρχη (αντίθετα με το διεφθαρμένο και διαπλεκόμενο Μεγκα) που έχει στο τσεπάκι μία τηλεοπτικά άδεια.
Και να φανταστείς ότι αυτά τα κανάλια για μερικούς συνιστούν τεκμήριο δημοκρατικής πολυφωνίας. Όχι σαν τη σοβιετία, όπου τα έλεγχε όλα το κράτος...
Και να σκεφτείς πως αυτό το ερπετό που γίνεται σκυλάκι για να γλείφει τα πόδια του αφεντικού του και να γρυλίζει σε όσους καταφέρονται εναντίον του, ο Δήμος Βερύκιος, πριν από 25 χρόνια έγραφε στο Ριζοσπάστη!

Εκεί όπου αρθρογραφούσε δηλ κατά διαστήματα κι ο Κοτζιάς, ως υπεύθυνος ιδεολογικής επιτροπής, που μαθημένος πια στην αστική πολυφωνία, δυσφορούσε φανερά σε μια ραδιοφωνική συνέντευξη με τις ερωτήσεις που του έκανε ο Μπογιό, και το έδειξε χωρίς πολλές διπλωματικές ευγένειες (όπως θα επέτασσε το αξίωμα και το υπουργείο του). Την επόμενη φορά μπορεί να υπαγορεύσει απευθείας και τις ερωτήσεις που θέλει να του κάνουν, γιατί έχει παραγίνει το κακό. Α, ρε Κοντομηνά που θέλετε...

Το πιο απρόσμενο χαμπέρι της βδομάδας ωστόσο και βασικά η μοναδική είδηση που βγήκε από τη νιοστή εμφάνιση του Λεβέντη στο Χατζηνίκο, είναι αυτή.

Ω ναι, την άλλη Δευτέρα, θα είναι κοντά μας, θα είναι μαζί μας!
Ποιος να το 'λεγε...

Μπάλα-μπάλα τα μυαλά μας

Όποιος έχει δυσανεξία προς τις ποδοσφαιρικές αναλύσεις και πιστεύει πως δεν έχουν χώρο σε ένα πολιτικό ιστολόγιο, μπορεί να σταματήσει εδώ την ανάγνωση.
Προσωπικά πάντως, δεν έχω δει πιο στείρα αντιπαράθεση από αυτή μεταξύ των πιστών της στρογγυλής θεάς (μιας θρησκείας χωρίς απίστους, που λέει κι ένα βιβλίο, κηρύσσοντας ένα είδος άτυπης τζιχάντ στους αλλόθρησκους -που δεν υπάρχουν συν τοις άλλοις) και κάποιων διανοούμενων που πιάνουν την ψηλή τους μύτη με αποστροφή και δυσφορία για τα έθιμα του πόπολου και την πνευματική του αποχαύνωση με την μπάλα. Όπου το χειρότερο δεν είναι η υπερβολή των απόψεων, αλλά ότι η κάθε πλευρά θεωρητικοποιεί τα γούστα ή τις απαρέσκειές της και βλέπει τα πράγματα μέσα από αυτό το πρίσμα και μόνο. Αλλά τα μυαλά των μεν δεν είναι λιγότερο μπάλα-μπάλα από ό,τι των δε.

Αύριο έχουμε σέντρα (τι ωραία κλισέ) στο ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου, που το ξέρουμε πια ως EURO, όπως λένε δηλ κάποιοι βορειοευρωπαίοι το ευρώ. Μόνο που εδώ δε χρειάζεται να ανησυχούν για το ενδεχόμενο GRexit, αφού αυτό έχει επέλθει ήδη από τα προκριματικά. Το ωραίο της υπόθεσης είναι πως η εθνική παραμένει με κάποιον τρόπο, η τελευταία πρωταθλήτρια Ευρώπης πριν από την ισπανική κυριαρχία που ακολούθησε. Αλλά οι αποτυχίες της έχουν πάντα περισσότερη πλάκα. Είτε με το αντίστροφο άγγιγμα του Μίδα και την απογείωση της καριέρας του Ρανιέρι, που βρήκε χρυσάφι μόλις άφησε τον ομοσπονδιακό μας πάγκο (μα τι ωραία κλισέ). Είτε με τα περασμένα μεγαλεία και τις μελαγχολικές συγκρίσεις: πειρατικό επί ΠαΣοΚ, πειρατικό επί Σύριζα (που ούτε τα νησιά Φερόε δεν μπορεί να κουρσέψει). Κι αν επί Καραμανλή είχαμε τη φωνή του Βερνίκου στα αυτιά μας (στον έβδομο ουρανό όλοι αδέλφια) και το "μεγάλο καλοκαίρι της Ελλάδας" (Ολυμπιακοί Αγώνες, Γιούρο, Παπαρίζου και το Ευρωμπάσκετ στο Βελιγράδι), τώρα είναι σα να έχουμε τη χαμένη άνοιξη και τις εσχατολογικές προφητείες του Νοστράδαμου, που επαληθεύονται.
Αφού να φανταστείς, ούτε καν στον τελικό της Γιουροβίζιον δεν περάσαμε.
Αίσχος. #Παραιτηθείτε. Πού πάμε σύντροφε;
-Στο αεροδρόμιο. Καρλ Χάιντς Ρουμενίγκε...

Σ.Σ: Μπορείτε παρεμπιπτόντως να θυμηθείτε και την ταινία Ράδιο Μόσχα, του Νίκου Τριανταφυλλίδη, δηλ του γιου του Χάρρυ Κλυνν, που πέθανε τις προάλλες.



Οπότε λοιπόν με ποιον είμαστε;
Καλή ερώτηση. Και δεν το λέω επειδή δεν παίζει η δική μας Εθνική και δεν ξέρουμε τάχα ποιον να υποστηρίξουμε (ίσα-ίσα, που έτσι βλέπεις τα ματς με την ανέμελη χαρά του ουδέτερου).

Γενικά μιλώντας είμαστε με το ΚΚΕ. Κι αν έπαιζε το Κόμμα στη διοργάνωση, με 3-5-2, τα Μινγκ του Λομπανόφσκι, λαϊκές αντεπιθέσεις και τον Μπογιό στον πάγκο (όχι για άλλο λόγο, αλλά γιατί δε δίνει πάσα ούτε από το δεξί στο αριστερό), θα είχαμε στο τσεπάκι το τρόπαιο κι έπαθλο για τον αγωνιζόμενο λαό μια καινούρια Ευρώπη, της δουλειάς, της λευτεριάς...

Επίσης, αν έπαιζε μπάλα ένα ισχυρό κομμουνιστικό κόμμα στη Γαλλία (σαν το ΚΚΕ αλλά καλύτερο) θα 'χε άλλο βάρος ο απεργιακός αγώνας των Γάλλων εργατών, που ξεσηκώνει την οργισμένη υστερία των αστικών ΜΜΕ για την εικόνα της χώρας στο εξωτερικό, το κράτος που παραλύει κι άλλα τέτοια παρόμοια που τα έχουμε φάει από το κουτάλι χάρη στα εγχώρια παπαγαλάκια. Μόνο που εδώ η φόλα είναι πασπαλισμένη με το σύγχρονο αφιόνι των λαών, και επιχειρούν να αξιοποιήσουν το πάθος και την τρέλα του μέσου φιλάθλου, για να τον στρέψουν ενάντια στις απεργίες, που απειλούν την ομαλή διεξαγωγή της διοργάνωσης.

Έστω όμως ότι κάνουμε αφαίρεση από την ιδιότητα του πολιτικού ζώου κι είμαστε απλώς φίλαθλα (κι οριακά έλλογα) όντα. Με ποιον είμαστε; Εντάξει, ίσως είναι σπαστικό (το χούι του Κνίτη, κτλ), αλλά κι αυτό σηκώνει ανάλυση (αντί ευθείας απάντησης).

Σε ένα πρώτο (και τελευταίο) γκεστάλτ, είμαστε με τον εαυτό μας, δηλ με τη φίλαθλη ιδιότητα, δηλ με το να βλέπουμε πολλά γκολ κι ωραία παιχνίδια, που δε θα είναι σούπες μες στο κατακαλόκαιρο, δηλ με το θέαμα. Το οποίο, όσο βαθύτερα προχωρά η υπαγωγή του ποδοσφαίρου σε αστικά κριτήρια και το καπιταλιστικό κέρδος, τόσο περισσότερο υποχωρεί και υποτάσσεται στην αγία σκοπιμότητα του αποτελέσματος (που αγιάζει τα μέσα). Αν και στο σύγχρονο αθλητισμό, υπάρχουν και διαφορετικές τάσεις, όπου ακόμα και το αποτέλεσμα υποτάσσεται ενίοτε σε άλλα κριτήρια, πχ ένα στημένο σόου (ΝΒΑ) ή ένα ισχυρό brandname, όπως η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, που είναι μάλλον όμιλος παραγωγής κερδών παρά τίτλων (όπου το δεύτερο βοηθάει σαφώς το πρώτο).

Υπάρχει κι η παράμετρος ότι το EURO είναι σαν ένα μικρό Μουντιάλ -χωρίς Βραζιλία κι Αργεντινή (το διατυπώνω σκόπιμα έτσι, για να δω πόσοι "ουρουγουανοί" διαβάζουν και θα εκδηλωθούν). Κάποιοι θα πουν ότι αυτό είναι φαγητό χωρίς αλάτι (που είναι δύσκολο να το φας, ακόμα κι αν δεν είναι σούπα μες στο κατακαλόκαιρο) και έχουν βασικά δίκιο. Αλλά το βασικό πρόβλημα της ποδοσφαιρικής παγκοσμιοποίησης [ακόμα κι εδώ ωστόσο είναι μάλλον πιο σωστό να μιλήσουμε για (ευρωπαϊκό) ιμπεριαλισμό] είναι πως οι εθνικές ομάδες χάνουν σταδιακά τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους, πουλώντας την ψυχή τους στο διάολο του αποτελέσματος κι αφομοιώνονται από την ανάλατη Ευρώπη και τον οδοστρωτήρα που ισοπεδώνει οτιδήποτε διαφέρει κι έχει χρώμα.

Θα χωρούσε επίσης (όχι όμως στα πλαίσια του κειμένου) να γίνει μια συζήτηση πάνω στον ορισμό του ωραίου ποδοσφαίρου, αν είναι το επιθετικό, το αμυντικό ή το ολοκληρωτικό που τα αίρει διαλεκτικά, αν στέκει η διάκριση δεξιόστροφο-αριστερόστροφο ποδόσφαιρο και ποια επιτεύγματα είχε στον τομέα αυτό το σοσιαλιστικό μπλοκ. Ποια είναι η σχέση του ατόμου με το σύνολο και με το σύστημα, αν το τελευταίο υποτάσσει τον παίκτη και τον κάνει ένα απλό γρανάζι της μηχανής, εκτελεστικό όργανο χωρίς βούληση ή αναδεικνύει τις αρετές του μέσα από την ομάδα. Πότε και σε ποιες συνθήκες συμβαίνει το πρώτο και πού πετυχαίνει το δεύτερο.

Και τελικά με ποιον είμαστε;
Πάντως σίγουρα όχι με το άθλιο σύστημα διεξαγωγής και την απληστία της UEFA που χάλασε μια πολύ βολική δύναμη του δύο, το 16, κι αύξησε τις ομάδες σε 24, για να αυξήσει τους αγώνες και τα κέρδη της, δημιουργώντας μια γελοιότητα άνευ ορίου (όπου προκρίνονται και οι τέσσερις καλύτεροι τρίτοι των έξι ομίλων), με τέλεια ανισορροπία στα μετέπειτα σταυρώματα προς τον τελικό.

Συμφωνούμε ίσως ότι τα μεγάλα φαβορί είναι:
-η οικοδέσποινα Γαλλία, που μοιάζει με ανερχόμενη δύναμη, αλλά κουβαλάει μαζί της τα σκάνδαλα με τον Μπενζεμά (που αποκλείστηκε από την ομάδα) και τον Πλατινί, που πιάστηκε στα πράσα και δεν είναι πια στα πράγματα (προς το παρόν τουλάχιστον.
-η πρωταθλήτρια κόσμου Γερμανία, που τη μισούν σχεδόν όλοι (ή τέλος πάντων οι περισσότεροι), αλλά συνήθως τρέφεται και γιγαντώνεται από το δίπολο: όλοι σας και μόνη μου.
-κι η πρωταθλήτρια Ευρώπης, Ισπανία, γιατί ποτέ μην υποτιμάς την καρδιά του πρωταθλητή, ιδίως όταν έχει τόσο πλούσιο ταλέντο στις τάξεις του.

Στα δυνατά αουτσάιντερ συγκαταλέγονται:
Το Βέλγιο -που ως γνωστόν, για όσους άκουγαν παλιά Fight Club*, δεν είναι χώρα, γιατί δεν υπάρχει
Για κάποιους ψαγμένους (;) η Αυστρία.
Και κατά τη γνώμη μου, η Πορτογαλία, που μοιάζει πιο αποτελεσματική από ποτέ με το τσούκου-τσούκου μπολ του αγαπημένου Σάντος.

Ενώ υπάρχουν παραδοσιακές δυνάμεις όπως η Αγγλία, η Ιταλία κι η Ρωσία, που θα έχει κι εξωγηπεδικό ενδιαφέρον να δούμε πώς θα την υποδέχεται το κοινό.
Θα έλεγα ότι η πρώτη εξ αυτών έχει παράδοση απλώς στο να προσφέρει γέλιο, αλλά με βάση το στέρεο διαλεκτικο-υλιστικό νόμο του Μέρφι, μετά από αυτό μπορεί να φτάσει στον τελικό και να γελάμε κάνα μήνα.

Οπότε δώστης κλώτσο να κυλήσει, παραμύθι να αρχινίσει...
Αρκεί να μη νανουρίσει την ταξική μας συνείδηση και ξεχάσουμε το πραγματικό παιχνίδι της ταξικής πάλης, που ποτέ δε σταματά και συνεχίζεται, χωρίς να κοιτά τα δικά μας ταξικά κατάλοιπα και πάθη...

*οι άνθρωποι κατάφεραν, σε μια ημέρα που ο Σπορ ΦΜ έκλεινε είκοσι χρόνια λειτουργίας, να τα επισκιάσουν όλα και να ασχολείται όλος ο κόσμος με τη δική τους επιστροφή.

Στο έδαφος του σοσιαλισμού

Πιάνουμε το νήμα της πολιτιστικής επανάστασης από εκεί που το αφήσαμε χτες και συνεχίζουμε με το δεύτερο και πιο θεωρητικό μέρος. Υπόψη πως παρουσιάζω κάποια σημεία, όπως ακούστηκαν, σε (κατά κάποιον τρόπο, εννοούμενο) πλάγιο λόγο, χωρίς απαραίτητα να τα ασπάζομαι ή να εκφράζω τη δική μου άποψη (εκτός από τα σημεία που το αναφέρω ρητά). Τα σημεία αυτά εκτίθενται συνοπτικά με παυλίτσες (μετά από τελείες) και τυχόν αβαρία κατά τη μεταφορά, πιστώνεται στην κε του μπλοκ.

Για τους μαοϊκούς η Π.Ε. είναι το τρίτο βασικό αγκωνάρι από την ιστορία του επαναστατικού κινήματος, μετά από την Παρισινή Κομμούνα και τον Οκτώβρη του 17'. Κι αν μοιάζει καμιά φορά η αλήθεια τους πελώριο ψέμα, παγωμένη στο χρόνο κι εκτός εποχής, έχουν ωστόσο τη βεβαιότητα πως (όπως λέει κι ο Τσιριγώτης στους μαθητές του): πέντε και πέντε μας κάνουν δέκα και δε θα πάρουμε τη γνώμη του κοινού για αυτό.

Η Π.Ε. (ή ΜΠΠΕ για το μαοϊκό χώρο) απαντά στο ζητούμενο της επαναστατικής πολιτικής-στάσης σε συνθήκες σοσιαλισμού. Κάτι που θυμίζει πολύ τη δική μας φράση [πχ κυβέρνηση] στο έδαφος του καπιταλισμού και το αντίστοιχο πρόβλημα της επαναστατικής πολιτικής-στάσης σε μη επαναστατικές συνθήκες.

Το καινούριο που φέρνει (για αυτούς) ο Μάο δεν ήταν η ιδέα του ενδεχόμενου παλινόρθωσης (κάτι που είχε επισημάνει πχ κι ο Μαρξ στη 18η Μπρυμαίρ, σε ένα απόσπασμα για τις αντιφάσεις και τα πισωγυρίσματα της επανάστασης). Αλλά ο τρόπος που αποκρούεται αυτό κι η θεωρητική ανάλυση των αντιθέσεων, που μπορεί να οξυνθούν και να εξελιχθούν σε ανταγωνιστικές, ενώ δεν είχαν αρχικά τέτοιο χαρακτήρα.

-Η (κατ' αυτούς) νέα Αστική Τάξη (ΝΑΤ) γεννιέται σε τρία πεδία:
στην οικονομία και τη μικρή εμπορευματική παραγωγή, όπου εφαρμόζεται ο νόμος της αξίας κι αναγεννιέται αδιάκοπα ο καπιταλισμός.
Στο επίπεδο του εποικοδομήματος, των ιδεών, των θεσμών, ηθών κι εθίμων.
Στο κόμμα, που αντανακλά κάποιες κοινωνικές τάσεις και δε μένει "αδιάβροχο" απ' αυτές -κάτι που ισχύει ακόμα και στις δικές τους μικρές οργανώσεις, πόσο μάλλον σε ένα κόμμα που πρωτοπορεί στη διεύθυνση μιας κοινωνίας.

-Στη σχέση βάσης-εποικοδομήματος υπάρχουν δύο ειδών αποκλίσεις: ο οικονομισμός που δίνει μονόπλευρα βάρος στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, παραμελεί τις παραγωγικές σχέσεις και την αντίστροφη επενέργεια-αλληλεπίδραση των δύο πόλων, θεωρώντας επαρκείς συνθήκες για την εδραίωση κι ανάπτυξη του σοσιαλισμού τη σοσιαλιστική εξουσία και τη σοσιαλιστική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής.
Κι ο βολουνταρισμός που εκφράζεται πχ από τους αλτουσεριανούς και την κλασική αποθέωση του εποικοδομήματος (με τις "μαοϊκές" αναφορές), που θυμίζουν κάπως τον Κοέλιο: αν θέλεις κάτι πάρα πολύ, όλο το σύμπαν θα συνωμοτήσει για να το πετύχεις.
Το εποικοδόμημα μόνο σε ορισμένες συνθήκες μπορεί να γίνει υλική δύναμη, για να μετασχηματίσει τις παραγωγικές δυνάμεις και σχέσεις.

-Ένα παράδειγμα διαφορετικής έμπρακτης αντιμετώπισης, πχ στο ζήτημα της θρησκείας, ήταν η απόσταση μεταξύ της Αλβανίας που (αυτο)ανακηρύχθηκε σε αθεϊστικό κράτος και της κινέζικης πολιτιστικής επανάστασης, η οποία πάλεψε οργανωμένα ενάντια στις ριζωμένες για χιλιάδες χρόνια κομφουκιανές αντιλήψεις.

-Η περίοδος ως το 56' ήταν η ολοκλήρωση του αστικοδημοκρατικού μετασχηματισμού της Κίνας (που είχε όμως πεντάχρονα πλάνα από το 52'), για να ακολουθήσει το μεγάλο άλμα ως το 60' -χωρίς θεαματικά αποτελέσματα- και μια πενταετής περίοδος μεταβατικής ισορροπίας, μέχρι το ξέσπασμα της Π.Ε. το 66' -που κράτησε ως το 76' και δεν ολοκληρώθηκε το 69' όπως συχνά αναφέρεται.

Τελικά πέτυχε η Π.Ε;
Όχι! Ούτε το μεγάλο άλμα εξάλλου. Αλλά μέτρο της επιτυχίας τους είναι η παρακαταθήκη που άφησαν κι όχι μια κυνική, εμπειρική εκτίμηση εκ του αποτελέσματος, που είναι και το μόνο που ενδιαφέρει τους αστούς. Γιατί ποιος μπορεί να πει πχ ότι ο Μπελογιάννης όντως έχασε;
Υπήρξαν βεβαίως στα πλαίσιά της και κάποιες ακρότητες. Κι είναι γεγονός πως η ανθρώπινη, ταξική φύση δεν αλλάζει, στέλνοντας πχ ένα διανοούμενο να δουλέψει υποχρεωτικά στους ορυζώνες. Αλλά το βασικό ζητούμενο της διαδικασίας αυτής ήταν να έρθουν οι ορυζώνες στο έδρανο.
Η πολιτιστική επανάσταση δεν είναι μόνο ιδέα, οι μάζες χρειάζονται να φαν κιόλας. Σημαίνει όμως πως η πολιτική έχει προτεραιότητα και βρίσκεται στο τιμόνι. Γι' αυτό οι κομμουνιστές δεν κάνουν ποτέ λόγο για σκέτη... οικονομία, αλλά για πολιτική οικονομία.

-Μερικές σκόρπιες, ενδιαφέρουσες επισημάνσεις.
Παρά τις κατηγορίες περί οικονομισμού προς το Στάλιν, αυτός έριχνε το βάρος στον οικονομικό λογισμό κι όχι στη χρηματιστική ανταλλαγή για την ανταλλαγή προϊόντων.
Οι σοσιαλιστικές επαναστάσεις ήταν οι πρώτες που επιχείρησαν να ταυτίσουν-συνταιριάσουν τους δύο πόλους της αντίθεσης λογικού-ιστορικού, στην εξέλιξη της ανθρωπότητας.

-Οι Κινέζοι δεν αρκούνται στην κατάργηση-κοινωνικοποίηση της αστικής, μονοπωλιακής ιδιοκτησίας, αλλά δίνουν βάρος στον καταμερισμό εργασίας, τον τρόπο διοίκησης, κτλ. Όπως προκύπτει άλλωστε κι από το έργο των κλασικών (χειρόγραφο Μαρξ, πρώτη σημείωση για την αλλοτρίωση, αν το σημείωσα καλά), κατά την πρώτη εμφάνιση της ταξικής κοινωνίας, δεν είναι η ιδιοκτησία που προηγήθηκε του καταμερισμού εργασίας, αλλά η ύπαρξη του καταμερισμού είναι που επιβάλλει την ιδιοκτησία ως μορφή.

-Κάνουν λόγο για αντίθεση εκτελεστικής-διευθυντικής εργασίας, που έχει έναν ευρύτερο ορίζοντα από το δίπολο χειρωνακτική-πνευματική εργασία. Μια εργασία μπορεί να είναι κοπιώδης, μηχανική, επαναλαμβανόμενη, χωρίς να είναι απαραίτητα χειρωνακτική.

-Ο σοσιαλισμός δεν είναι απλά μια κομμουνιστική κοινωνία, όπως βγήκε από τα σπλάχνα της καπιταλιστικής, και με τα σημάδια του ταξικού παρελθόντος της ανθρωπότητας, που κουβαλάει για να το μετασχηματίσει, αλλά μια κοινωνία που είναι μάλλον πιο κοντά στον καπιταλισμό, παρά τον κομμουνισμό κι αυτό είναι που αιτιολογεί τη θέση του Στάλιν για όξυνση της ταξικής πάλης.

Αυτό σηκώνει προφανώς αρκετή συζήτηση, καθώς δείχνει αφενός να αντιλαμβάνεται πολύ καλά τις αντιθέσεις και τα προβλήματα που έχει να επιλύσει ο σοσιαλισμός, αφετέρου όμως τον αποσπά κατά κάποιον τρόπο από τον κομμουνισμό, ως κοινωνικό σύστημα (στο βιβλίο του Τσιριγώτη για την Π.Ε. μάλιστα ο σοσιαλισμός αναφέρεται λανθασμένα κι ως ξεχωριστός τρόπος παραγωγής!). Προκύπτει επίσης εύλογα το ερώτημα πώς συνδυάζεται η όξυνση της ταξικής πάλης με την απονέκρωση του κράτους για να φτάσουμε στην ώριμη κομμουνιστική κοινωνία.

-Οι Κινέζοι προσπάθησαν να πατήσουν στην πρακτική πείρα των σοβιετικών και να βελτιώσουν την εφαρμογή της με διάφορα μέσα, που ήταν όλα σχετικά με την παραγωγή και την οικονομία, απαντώντας έτσι στην κατηγορία του ρομαντικού ιδεαλισμού που αγνοούσε τον τεχνικό εκσυγχρονισμό.
Αντί της (κατά βάση αστικής) αμοιβής με το κομμάτι, εφάρμοσαν πειραματικά την αμοιβή με την ώρα και με βάση κριτήρια εξοικονόμησης πόρων, κοινωνικής κατανάλωσης, αλληλεγγύης (μακριά απ' τη λογική του κέρδους). Αντικατέστησαν την προσκοπική λογική (;) ένας για όλους κι όλοι για έναν, με το όλοι για όλους. Προβληματίστηκαν πάνω στη διοικητική απλοποίηση, που θα έφερνε στο επίκεντρο της πολιτικής το μουζίκο και τη μαγείρισσα, κατά τις φράσεις των κλασικών, καθώς και στο αντίστοιχο της κοινωνίας των πολιτών στο σοσιαλισμό, που θα στήριζε τη σοσιαλιστική εξουσία (και αυτή ήταν μια βασική πτυχή της συζήτησης για τα συνδικάτα στη σοβιετική Ρωσία, και της λενινιστικής θέσης, σε διάκριση με την αυτοδιαχειριστική λογική της Κολοντάι και τη στρατιωτικοποίηση που πρότεινε ο Τρότσκι.

Προώθησαν τέλος τα ηθικά αντί για τα υλικά κίνητρα και τα εργοστασιακά πανεπιστήμια στην εκπαίδευση -που για πρώτη φορά επιχειρείται να συνδεθεί πραγματικά με την παραγωγή, αντίθετα με όλες τις αστικές προσεγγίσεις.
Η εκπαίδευση συνιστά ένα ξεχωριστό (και προβληματικό κατά τη γνώμη μου) κεφάλαιο, με την επικράτηση λογικών ενάντια στα τρία συνήθη κέντρα αναφοράς (σχολείο, βιβλίο, καθηγητής) και την υπερβολή στην ταξικότητα της γνώσης, που προκαλούσε στα ελληνικά αμφιθέατρα την ειρωνεία των Κνιτών σφων για το αστικό και το προλεταριακό ηλεκτρόνιο.
Καταγράφω παρεμπιπτόντως και μια ξώφαλτση σπόντα ενός εισηγητή για την πρόταση του ΚΚΕ για το 12χρονο σχολείο και το ερώτημα: σε ποια κοινωνία θα εφαρμοστεί;

Σημειώνω τέλος την παραδοχή ενός εισηγητή ότι δεν είναι ξεκάθαρο ποια από τα κείμενα του Μάο είναι όντως δικά του και ποια ανήκουν στους ερυθροφρουρούς. Κι επιφυλάσσομαι για ένα δικό μου κείμενο που θα κάνει τη σούμα και θα κλείνει τη "μαοϊκή τριλογία".