Σάββατο 19 Νοεμβρίου 2022

Φόροι, θάνατος, Πολυτεχνείο... - Σχεδόν πενήντα χρόνια

 Κάποια πράγματα δεν αλλάζουν ποτέ και εμφανίζονται σχεδόν νομοτελειακά στη ζωή, σαν ατσάλινες νομοτέλειες και ατσάλινο τείχος, που αλύγιστο ορμάει.

Φόροι, θάνατος... και ό,τι θέλει κανείς, συμπληρώνει.

Οι φόροι, και βασικά η αύξηση των έμμεσων φόρων, που είναι δίκαιοι γιατί οι πλούσιοι αγοράζουν πολλά πακέτα μακαρόνια, για να γεμίζει το φιλόπτωχο ταμείο του Κυρανάκη.


Ο θάνατος, που είναι όμως διαλεκτικά δεμένος με τη ζωή, και έτσι και αλλιώς η γη θα γίνει κόκκινη, είτε από ζωή είτε από θάνατο.

Και τα "έθιμα" του Πολυτεχνείου. Τα δικά μας, με τον τριήμερο εορτασμό, τα τραπεζάκια έξω, και την κορύφωση με την πορεία. Και βασικά αυτών που το μισούν ακόμα και είναι απείρως πιο γραφικά. Ναι αλλά υπήρχαν νεκρές μαρμότες μέσα στο Πολυτεχνείο;

Έχουμε και λέμε.

Φόροι, θάνατος και...

-Το φεστιβάλ σκατοψυχιάς για το αν υπήρχαν νεκροί μέσα στο ΕΜΠ και το προαύλιο. Λες και έξω από την περιοχή είναι απλό φάουλ. Λες και είναι τόσο δύσκολο στις μέρες μας να παραδεχτούν ανοιχτά πως είναι φασίστες.

-Οι φασίστες με πολιτικά (δημοκρατικό μανδύα), που θέλουν τα Πανεπιστήμια στον γύψο -για να μην τους προκύψει άλλο Πολυτεχνείο, εκεί που δεν το περιμένουν.

Αλλά αρρωσταίνουν όταν βλέπουν τέτοιους φαντάρους στο Πολυτεχνείο...



-Η Σώτη και οι φίλοι της που λένε πως δεν είναι ζωντανό το Πολυτεχνείο και κάνουν σαν υστερικοί για να καταργηθεί.

-Η Πανσπουδαστική νο8 ξανά στο επίκεντρο των ΜΚΔ. Και ο Μίμης να ζητιανεύει απεγνωσμένα την προσοχή μας, από τα αζήτητα της πολιτικής ιστορίας.

Φόροι, θάνατος και...

-Η ΕΛΑΣ Ελλήνων Πραιτωριανών που κατεβάζει τη μισή οργανωτική της στον δρόμο -σταθερή αξία κάθε χρόνο, από τα... πιο μαζικά μπλοκ. Και οι αστείες ανακοινώσεις της για τα μπλοκ των φοιτητών και των διαδηλωτών.

-Τα άκαιρα χριστουγεννιάτικα στολίδια, λες και είμαστε Αυστραλία, με τον καιρό να θυμίζει ακόμα καλοκαίρι.

-Το ελικόπτερο της ΕΛΑΣ πάνω από τα κεφάλια μας, να μην ακούμε τι λέμε, σαν άστρο λαμπρό που τους οδηγεί και περιμένει να μπει στο έλατο του δήμου.

Φόροι, θάνατος και...

-Η Νεολαία ΠΑΣΟΚ σαν σιδερόφρακτος λαγός, να τρέχει μες στο καταμεσήμερο να τερματίσει πρώτη, περπατώντας προσεκτικά μα τον Ιανό, σαν ρωμαϊκή περίπολος στο δάσος πριν το γαλατικό χωριό...

-Τα μπλοκ του ΣΥΡΙΖΑ, στο τέλος και σε απόσταση ασφαλείας από όλους τους άλλους, να έχουν την ψευδαίσθηση της λαοθάλασσας, επειδή τριψήφιο αριθμό πλήθους μετά από καιρό, και να μην έχουν ούτε έναν Μπιρσίμ να τους μάθει σωστά τη δουλειά. 

-Απλή διαφορά φάσης από το κανονικό ΠΑΣΟΚ, όπως δείχνουν και οι αφίσες της νεολαίας τους, που κάθε χρόνο βρίσκει νέο τρόπο για να κρύβει τα ιστορικά συνθήματα της πύλης του Πολυτεχνείου.

Και κάπου εκεί, στο βάθος αριστερά, μπορεί να υπάρχει ένα σύνθημα "έξω το ΝΑΤΟ".
Κάμερα σε αυτόν.

Φόροι, θάνατος και...

-Τα γενέθλια του κόμματος, την ίδια μέρα. Και το ΑΠΕ να μην το αναφέρει καν στο "ρεπορτάζ" για την πορεία. Αλλά να κάνει διορθωτική αναφορά, με μια φράση για το ξεκάρφωμα:

"Παράλληλα μαζική πορεία πραγματοποίησε το ΚΚΕ..."

Παράλληλα, περπατάμε παράλληλα...
Αλλά αυτός που το τραγουδά, έχει τουλάχιστον το θάρρος της φασιστικής του γνώμης και δεν κρύβεται παρά μόνο στην τρύπα του...

-Στο ίδιο ρεπορτάζ, σημειωνόταν για την ΠΑΣΠ

Φοιτητές – μέλη της ΠΑΣΠ που τη συνόδευσαν πέρασαν έξω από τη Βουλή και κατευθύνθηκαν μέσω της Βασιλίσσης Σοφίας προς την αμερικανική πρεσβεία, όπου και έφθασαν -sic...

Αφενός θεωρείται επίτευγμα ότι έφτασαν. Αφετέρου, μετά τη στροφή του Τσίπρα στο Χίλτον, πριν από μερικά χρόνια, δεν μπορείς να 'σαι σίγουρος για τίποτα. Τουλάχιστον δεν έστριψε στα λουλουδάδικα...

Φόροι, θάνατος και...

-Όλες οι γενιές παρούσες, από τους μικρούς πιονέρους του Κόκκινου Αερόστατου -που πλέον όμως δε λέγονται "Νέοι Πρωτοπόροι", αλλά "Σκίουροι", αν δεν κάνω λάθος, θυμίζοντας ίσως Τσιπ και Ντέιλ. Μέχρι τη γενιά του Πολυτεχνείου και τους ακόμα παλιότερους.

Γιατί ο αγώνας χρόνια δεν κοιτά και βασικά δεν έχει γενιές, αλλά αγωνιστές που εκπροσωπούν πάντα τη νιότη του κόσμου και δε συμβιβάστηκαν, σε αντίθεση με όσα λέγονται για τη "γενιά" τους.

-Η Αλέκα στην πορεία, με τη βοήθεια του πι. Όχι για να γίνει viral, αλλά γιατί θεωρεί αυτονόητη την παρουσία της.

Και αυτό που δεν μπόρεσαν να καταλάβουν όσοι ξεσπαθώνουν ενάντια στα επαγγελματικά στελέχη ως θεσμό (χωρίς να διαφέρουν ιδιαίτερα, κάποιοι από αυτούς, από τις φασίζουσες άναρθρες κραυγές για τους "ανεπάγγελτους, επαγγελματίες πολιτικούς" που δεν έχουν κολλήσει ποτέ τους ένα ένσημο) είναι πως για τους κομμουνιστές τουλάχιστον, η επανάσταση δεν είναι επάγγελμα και για αυτό δε βγαίνουν ποτέ στη σύνταξη, αλλά συνεχίζουν όσο βαστάνε τα πόδια τους. Και ενίοτε και ακόμα παραπάνω...

Φόροι, θάνατος και...

Και έχει σαν στάμπα τις ψυχές μας σημαδέψει. Κάθε χρόνο, τέτοιο καιρό, οι μέρες του Νοέμβρη, του Μάη, η αυθόρμητη συγκίνηση, το συναίσθημα που ξεχειλίζει, που μας έχει σημαδέψει.

Και δεν το βλέπεις μόνο σε εμάς, στους δικούς μας ή σε αυτούς που είναι κοντά. Το βλέπεις ακόμα και σε αυτούς που πέρασαν κάποτε και κράτησαν κάτι, ακόμα και αν αποδείχτηκαν "περαστικοί"...

Το βλέπεις ακόμα και στον Ανδρέα Μικρούτσικο, που κάποτε λένε πως αρνούνταν να κάνει εκπομπή στην τηλεόραση στις 17 Νοέμβρη, και τώρα σαν πανελίστας σε κάτι δεύτερο, μεσημβρινό, θυμήθηκε τα νιάτα του και άρχισε να διηγείται τα γεγονότα και όσα έζησε, μαζί με τον αδερφό του Θάνο.

Γιατί το αίμα νερό δε γίνεται. Κι ας νερώσεις στην πορεία τα ιδανικά της νιότης σου, για να βγάλεις εύκολο χρήμα.

Τετάρτη 16 Νοεμβρίου 2022

Τα παιδιά του Νοέμβρη

Η χτεσινή εκδήλωση της ΚΝΕ στο Πολυτεχνείο ήταν κατά μία έννοια ιστορική: η πρώτη που έγινε μες στο ΕΜΠ, μετά από 13 χρόνια. Τότε που ήταν ομιλητής ο Τραβασάρος για τη ΓΛΔ και τα 20χρονα από την πτώση του τείχους, και παρενέβη η Σαριγκούλη που είχε πέσει στη χύτρα με τη νιότη του κόσμου όταν ήταν μικρή, για να ξεσπαθώσει ενάντια στον ρεβιζιονιστή Νικήτα και την αποσταλινοποίηση.

Τώρα μιλούσε ο Αμπατιέλος, με θέμα αντι-ιμπεριαλιστικό, στο εντυπωσιακό αίθριο του ΕΜΠ, με εξίσου εντυπωσιακά πλάνα, σαν και αυτό...

Αλλά δεν ήταν αυτά τα καλύτερα - πιο συγκινητικά πλάνα της χτεσινής εκδήλωσης...

Η εκδήλωση ξεκίνησε με τον χαιρετισμό του Κουβανού από το ΠΓ της Κούβας και αντιπροέδρου της ΠΣΟ, που ήταν ζωντανός και χαρούμενος σαν τον λαό του, χόρευε σχεδόν στα συνθήματα παρά το εμπόδιο της γλώσσας (αν και δεν είναι δύσκολο να καταλάβεις τι λέει το σύνθημα "το μέλλον μας δεν είναι ο καπιταλισμός...) και θύμιζε τα πρώτα χρόνια του Κουτσούμπα ως ΓΓ, που ήθελε να φωνάζει και αυτός τα συνθήματα από το μικρόφωνο, σαν οργανωτής κερκίδας -και πέρασαν λίγοι μήνες μέχρι να το κόψει...

Αλλά το βασικό είναι άλλο. Το ΚΚΕ μπορεί να μη συμφωνεί πλήρως σε όλα με το ΚΚ Κούβας, μπορεί να του ασκεί κριτική σε επιμέρους ζητήματα (και αντίστροφα) κτλ, όπως έχει διαφωνίες αντίστοιχα και με το ΚΕΚΡ για τον πόλεμο, την έννοια του ιμπεριαλισμού, του φασισμού κτλ. Και παρεμπιπτόντως, η οπτική σκοπιά των Κουβανών, που τα φιλτράρουν όλα μέσα από το πρίσμα του made in USA εμπάργκο, μπορεί να μη διαφέρει πολύ από αυτή των Ρώσων.

Πού είναι όμως η διαφορά σε αυτές τις διαφορές -που καθιστά τη μια απλή διαφωνία, με συντροφικό διάλογο, και την άλλη αντίθεση με οξυμένη πολεμική; Η διαφορά αφορά ακριβώς το μείζον ζήτημα της στάσης απέναντι στον ιμπεριαλισμό. Γιατί η Κούβα ενώ παραμένει στο στόμα του λύκου, εξακολουθεί να τον περιγελά και να αγωνίζεται. Ενώ κάποιοι Ρώσοι κομμουνιστές συντάσσονται ανοιχτά, οικειοθελώς και χωρίς προσχήματα με τον πόλεμο του Πούτιν στην Ουκρανία, μολονότι αναγνωρίζουν στις θεωρητικές επεξεργασίες τους πως η Ρωσία είναι ιμπεριαλιστική δύναμη...

Ο Αμπατιέλος σημείωσε πως σε αυτόν τον πόλεμο διαψεύστηκε με τραγικό τρόπο η θεωρία ότι σήμερα οι πολεμικές συγκρούσεις γίνονται-κρίνονται ακαριαία, με το πάτημα ενός κουμπιού (Κιμ, το γνωστό!). Μια εκτίμηση που πνίγηκε στο ποτάμι αίματος που χύνεται εδώ και εννιά μήνες στην Ουκρανία.

Μια ενδιαφέρουσα προέκταση αυτού του συλλογισμού θα ήταν ενάντια στο παρεμφερές αφήγημα πως η επανάσταση είναι περίπου αδύνατη στις σύγχρονες συνθήκες, γιατί το εχθρικό στρατόπεδο έχει υπερσύγχρονο εξοπλισμό (καταστολής, παρακολούθησης κοκ), οπότε δε μας αφήνει πολλά περιθώρια αντίδρασης. Αλλά ας το κρατήσουμε για κάποια άλλη φορά.

Ένα άλλο ενδιαφέρον σημείο της ομιλίας αφορούσε τη φασιστική μπόχα που αποπνέει το σάπιο πτώμα της αστικής δημοκρατίας (προς αποφυγή παρανόησης, οι διατυπώσεις αυτές είναι δικές μου). Χωρίς να υποτιμά κανείς τα θύματα της χούντας που υπέφεραν και βασανίστηκαν, και τα δημοκρατικά δικαιώματα που έχουν κατακτηθεί με αίμα, μπορεί σήμερα να μην έχουμε χούντα αλλά έχουμε δικτατορία του κεφαλαίου, με τη μία ή την άλλη μορφή. Και προϊόντος του χρόνου, δεν ταυτίζονται μόνο στην ταξική τους ουσία, αλλά αρχίζουν να μοιάζουν και σε διάφορα άλλα -όχι ακριβώς εξωτερικά- χαρακτηριστικά.

Είναι η ελληνική αστική δημοκρατία που βάζει στο στόχαστρο έναν φαντάρο, γιατί εξέφρασε φιλειρηνικές απόψεις. Είναι στην αστική δημοκρατία που γίνονται τόσο εκτεταμένες παρακολουθήσεις πολιτικών -άλλο αν κάποιοι έκαναν την πάπια όταν το ΚΚΕ κατήγγειλε τις συνακροάσεις. Είναι η σημερινή ΕΕ, το "λίκνο της αστικής δημοκρατίας", που έχει ως περίπου επίσημη ιδεολογία του τον αντικομμουνισμό, όπως ακριβώς έκανε -με πιο πρωτόγονο και χοντροκομμένο τρόπο- η χούντα, μισό αιώνα πριν.

Εκτός και αν κάποιοι πιστεύουν πως αυτά γίνονταν-αι μόνο επί χούντας και επί Μητσοτάκη... -οπότε να το γυρίσουμε στο stand up comedy. Έχουν όμως "αριστερή" εφεδρεία και τον Μαραντζίδη, να τους αναλύει "τις Ζωές των άλλων" στη ΓΛΔ, και να αγνοεί τις δικές μας και τι γίνεται στην καπιταλιστική Ελλάδα του 2022. Μπορεί και αυτός όμως να είχε καλύτερη τύχη ως stand-up κωμικός ή λογογράφος του Τσίπρα...

Δεν ξέρω αν ο Αμπατιέλος γράφει μόνος ή με βοήθεια λογογράφου τα κείμενα των ομιλιών του, αλλά ο δημόσιος λόγος του είναι αξιοπρόσεκτος. Δεν είναι μόνο η μεστή, συγκροτημένη σκέψη ή ότι είναι πάντα ετοιμόλογος υπό πίεση (χρόνου ή ενός εχθρικού τηλεοπτικού πάνελ). Είναι κυρίως ο φρέσκος λόγος -μακριά από τα αβάσταχτα ξύλινα στερεότυπα για την ξύλινη γλώσσα- το στοχευμένο χιούμορ, η λεπτή ειρωνεία, οι φαρμακερές ατάκες, πχ για τον ΣΥΡΙΖΑ και τη σοσιαλδημοκρατική μούσα που του ενέπνευσε μεταξύ άλλων τα παρακάτω...

-Για αυτούς που νομίζουν ότι όλα αυτά (σ.σ.: οι παρακολουθήσεις) γίνονταν μόνο επί χούντας και Μητσοτάκη, παραγνωρίζοντας ότι έχουμε μνήμη και google search...
-Για τον Ζελένσκι και τους ναζί του Αζόφ, που οι της ΝΔ τον χειροκροτούσαν όρθιοι και οι του ΣΥΡΙΖΑ μέσα από τα πόδια τους...
-Για τη θετική τους ψήφο στον εξοπλισμό της Ουκρανίας, ξεχνώντας τους τσακωμούς τους αν θα στείλουμε στον Ζελένσκι πυραύλους ή σταφίδες...
-Για τον μύθο του "φιλειρηνικού ΝΑΤΟ" και αυτούς που θα πορευτούν στο Πολυτεχνείο με τέτοια συνθήματα, εκτός και αν στρίψουν πάλι στο Χίλτον, για να μην τους πάρει κάνα μάτι...

Με λίγες, μικρές αλλαγές θα μπορούσαν να γίνουν σκετσάκι στη stand up σκηνή του Φεστιβάλ. Και μάλλον θα έβγαζαν πιο πολύ γέλιο από μερικούς άλλους που ανέβηκαν εκεί τον Σεπτέμβρη...

Και όχι, δεν είναι θέμα ατάκας -για να βγάζει βιντεάκια το luben- αλλά εξόχως πολιτικό. Αλλά η καλή ατάκα βοηθάει να αναδειχθεί και η πολιτική ουσία.
Και όχι, δεν είναι προσωπικό χάρισμα, δεινότητα κτλ. Αλλά το προσωπικό βοηθάει σαφώς με τη σειρά του να αναδειχθεί καλύτερα το πολιτικό.

Ο Αμπατιέλος φύλαξε μια μπηχτή και για τον γυρολόγο Μίμη, που πασχίζει να γαντζωθεί στο άρμα της επικαιρότητας, ανασύροντας τους μύθους για την Πανσπουδαστική Νο8, και αναρωτήθηκε φωναχτά: από πότε είναι αυτή η εφημερίδα; (σ.σ.: από τον Γενάρη - Φλεβάρη του '74, για να μαθαίνουν οι πιο νέοι).

Τον γνωστό και μη εξαιρετέο Μίμη, που γράφει στο πολυδιαφημισμένο βιβλίο του πως στη μεταπολίτευση είχε ετοιμάσει ένα πόρισμα που έπαιρνε αποστάσεις από το φύλλο 8, αλλά του το άλλαξε αριστοτεχνικά ο Φαράκος. Τον γνωστό Μίμη, που είχε την ατυχία να 'ναι... πολύ μπροστά από την εποχή του, γιατί ήθελε να κάνει τον ενιαίο Συνασπισμό -και το ΚΚΕ- αυτό που είναι σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ. Και κατέληξε νωρίς στην αγκαλιά του ΠΑΣΟΚ (γιατί ό,τι δεν μπορείς να πολεμήσεις-αντικαταστήσεις αγάπησέ το) και του Κόκκαλη (με διαφορά φάσης και μιας γενιάς από τον ΣΥΡΙΖΑ που έκανε ευρωβουλευτή τον Πετράν) και τώρα είναι στα αζήτητα της πολιτικής ιστορίας, σε λίγο χειρότερη φάση από τις προοπτικές της σοσιαλδημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ. Που ακόμα και αυτό έβγαλε για αρχηγό έναν Ανδρουλάκη, αλλά με καμιά 15αριά χρόνια τουλάχιστον καθυστέρηση, από όταν ήταν δηλαδή ακόμα στα πράγματα ο Μίμης...

Λίγη ώρα μετά, στον ίδιο χώρο, είχε εκδήλωση για το Πολυτεχνείο το ΝΑΡ, μεταξύ άλλων με τον Χάγιο -που και αυτός αναφέρεται στο επίμαχο κεφάλαιο του βιβλίου του Ανδρουλάκη. Αλλά οι πιο πολλοί Ναρίτες εξοργίστηκαν με άλλο απόσπασμα που κατονόμαζε τον Κώστα Τζιαντζή (μετέπειτα στέλεχος και ιδεολογικό σημείο αναφοράς του ΝΑΡ) ως συγγραφέα του περιβόητου φύλλου.

Το ΝΑΡ έβγαλε μια σωστή και τίμια ανακοίνωση που δεν εστίασε στο προσωπικό για τον Τζιαντζή, αλλά απάντησε συνολικά για όλους τους αγωνιστές της τότε ΚΝΕ. Πολύ καλά αυτά, αλλά εμένα η απορία μου είναι άλλη: Αν εξαιρέσουμε την αναφορά του Ανδρουλάκη στον Τζιαντζή, και διαβάσουμε το επίμαχο κεφάλαιο του βιβλίου για το νο8, πού ακριβώς διαφωνούν μαζί του οι Ναρίτες που επαναφέρουν κάθε χρόνο σχεδόν τέτοια εποχή το γνωστό αφήγημα;

Αλλά η χτεσινή βραδιά ανήκε δικαιωματικά σε άλλους.
Στα παιδιά του Νοέμβρη -ή μήπως του Φλεβάρη;
Τα παιδιά που ήταν κάποτε στο Πολυτεχνείο, ήταν μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής της κατάληψης, μπήκαν μπροστά στον αγώνα και την οργάνωσή του, υπέφεραν στα κελιά της χούντας και βασανίστηκαν. Τα παιδιά της ΚΝΕ και του παράνομου κλιμακίου του ΚΚΕ, που συνελήφθησαν από τη χούντα του Ιωαννίδη τον Φλεβάρη του '74 -και κάποιοι μίλησαν αργότερα στον Λάμπρο Τόκα, που επιμελήθηκε το βιβλίο με τις μαρτυρίες τους ("Τα παιδιά του Φλεβάρη", εκδόσεις Καστανιώτη).

Και αν τότε που έδιναν τις μαρτυρίες, είχε πάρει ο καθένας άλλο δρόμο (άλλος για ΣΥΡΙΖΑ τράβηξε πήγε και άλλος για Εργ. Αγώνα) και μόνο ο Ορφανός απ' την Κρήτη είχε μείνει στο Κόμμα, σήμερα είναι και άλλοι που φαίνεται να το επαναπροσεγγίζουν (δεν εννοώ μόνο από τη λίστα με τα ονόματα του βιβλίου αλλά ευρύτερα). Από την Αλαβάνου -που θα είναι και στο πάνελ της βιβλιοπαρουσίασης του Ρούση σε λίγες μέρες- μέχρι τη χτεσινή μεγάλη παρέα. Ποιοι είναι αυτοί; Αντιγράφω από το ρεπορτάζ του 902.

Στέργιος Βασιλείου, Χρήστος Καραπάνος, Γιώργος Καραγιάννης, Ντίνα Κούκου, Σπύρος Κουρσάρης, Σταμάτης Νικολάου, Αλκης Παπαδήμας, Θεολόγος Πατερέλης, Θανάσης Παναγιωτόπουλος, Στέφανος Πάντος, Κώστας Σεφέρης, Σταύρος Σκουρτόπουλος, Γιώργος Σορολοπίδης, Δημήτρης Τόκας, Λάμπρος Τόκας, Βαγγέλης Τούντας, Νίκος Τριανταφύλλου, Διονύσης Τσακνής και Νίκος Τσιώκος. (Και κάπου κοντά σε αυτούς και ο γιος του Κάππου, που μας άφησε νωρίς...)

Και ήταν όλοι τους εκεί -κάπου κοντά τους και ο γιος του Κάππου, αν είδα καλά. Ήταν εκεί ακόμα και αυτός που ερωτεύτηκε μια χρονολογία και λίγα χρόνια αργότερα μια θέση στην εξουσία με αριστερό προσωπείο. Αλλά τελευταία δείχνει μετανοημένος και μας ξαναπροσεγγίζει κι αυτός... Ελπίζω μόνο να μην παίρνει ιδέες ο Μίμης για τα δικά του γεράματα...

Και η συγκίνηση ήταν κάτι παραπάνω από εμφανής, σαν συνάντηση παλιών συμμαθητών. Τα παιδιά του Νοέμβρη έκαναν σαν μικρά παιδιά, έβγαζαν φωτογραφίες, δάκρυζαν, χαμογελούσαν με βουρκωμένα μάτια, θέλαν να γυρίσουν στα παλιά, έκαναν πηγαδάκι με τον Κουτσούμπα όσο έπαιζε το συγκρότημα της ΚΝΕ. Και δεν ξέρω πόσο στενοί είναι οι πολιτικοί δεσμοί που (ξανα)χτίζονται, αλλά στον ύμνο της ΚΝΕ στο τέλος, σήκωσαν συγκινημένοι τη γροθιά τους και τραγούδησαν (γιατί το αίμα νερό δε γίνεται). 

Και αν ο Θανάσης δε μιλάει στον Στέφανο (ξέρει λέει αυτός γιατί) που ήταν συγκρατούμενος του Κώστα με τα δύο πι στο Μπογιάτι, δεν έχει και τόση σημασία, ξέρεις. Γιατί τα παιδιά του Νοέμβρη και γενικώς όλοι όσοι έπεσαν μικροί στη χύτρα με τη νιότη του κόσμου, παλεύοντας να τον αλλάξουν, έχουν δικαίωμα να μείνουν για πάντα παιδιά, όσο βαστάν τα πόδια τους και το μυαλό τους. Ακόμα και να κρατάνε μερικά παιδικά -ή όχι και τόσο- πείσματα.

Και αν η σκεπή στην κεφαλή ασπρίζει ή έχει αραιώσει λίγο, αυτοί θα αισθάνονται κάπως έτσι, όπως τα παιδιά στη φωτογραφία: η σπορά των παιδιών του Νοέμβρη...

Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2020

Πάντα Δελαστίκ και δακρυσμένοι

Αναδημοσίευση από Κατιούσα 

Βασικά, έπρεπε να ξεκινάμε με προειδοποιητική σήμανση, αποποίηση ευθυνών (disclaimer), ακατάλληλο για πολιτικά ανηλίκους -αν και επιρρεπές σε παιδικές αρρώστιες- κοκ. 

Ο τίτλος του κειμένου είναι παράφραση ενός πολύ καλού τουιτερικού λογοπαίγνιου -τόσο καλού που θες να το στείλεις και σε άλλους για να το μοιραστείς: Πάντα Δελαστίκ και γελασμένοι. Αλλά τα ωραία ψευδώνυμα άδοξα καίγονται, με έναν πρόωρο και αδόκητο θάνατο. 

Θα 'πρεπε ίσως να είναι πάντα Δελαστίκ και γελαστοί, για να ταιριάζει με τη χαμογελαστή φιγούρα του. Ενώ έτσι το "γελασμένοι" παραπέμπει συνειρμικά στις αυταπάτες, ως βασικό χαρακτηριστικό του χώρου ή ενός τίμιου οπορτουνιστή. 

Αλλά δεν έχουν θέση τέτοιες μπηχτές τώρα. Όχι γιατί ο νεκρός δεδικαίωται και του αρμόζουν μόνο εκ των υστέρων αγιογραφίες. Αλλά γιατί ο ίδιος δε σου αφήνει τέτοια περιθώρια. Ήταν πολύ γλυκιά, ευγενική φυσιογνωμία για να του κρατήσεις πολιτική κακία. 

(Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί τον συνδέουν με τον Θανάση Παπαρήγα, μια άλλη μεγάλη, αξιολάτρευτη μορφή από τα διεθνή του Ριζοσπάστη. Και αν, παρεμπιπτόντως, έχει κανείς στο αρχείο του το κείμενο που έγραψε ο Δελαστίκ -στο Πριν νομίζω- όταν πέθανε ο Παπαρήγας και το ανασύρει, θα ήταν ό,τι καλύτερο). 

Ο Χικμέτ λέει πως ο κομμουνιστής είναι αγάπη από την κορυφή ως τα νύχια, και ο Δελαστίκ πιθανότατα έπιανε αυτό το κριτήριο. Και ας μην ήταν πάντα πολύ κομμουνιστικές οι αναλύσεις του. 

Αν ήθελες να αποφύγεις πχ τον νεολαίο Ναρίτη που ερχόταν πορωμένος να πει το ποίημα "ναι αλλά η Κανέλλη..." και βαριόσουν να μπεις ξανά στην ίδια συζήτηση, πετούσες "ναι αλλά ο Δελαστίκ..." και έβρισκες τον κρυπτονίτη που τον εξουδετερώνει. 

Μετά τον θάνατο, οι περισσότεροι θυμούνται αυθόρμητα κάποια δική τους στιγμή που έχουν συνδέσει με τον μακαρίτη και είναι λογικό. Αλλά κάποια διαδικτυακά ψώνια έχουν να γράψουν κάτι για όλους και βρίσκουν απλώς ευκαιρία να μιλήσουν πάλι για τον εαυτό τους και για μερικά like στα ΜΚΔ. Υπόσχομαι πως η δική μου αναφορά θα είναι μεταβατικός κρίκος -sic- για να περάσουμε στο ψητό. Προσωπικό στιλ και κείμενο δε σημαίνει απαραίτητα προσωπικά βιώματα. 

Σε μια εκδήλωση στο Floral που τον πέτυχα τυχαία στο κοινό και όχι στο πάνελ, επιστράτευσα όλο το θράσος-θάρρος να τον ρωτήσω για το Ιερό Δισκοπότηρο και αυτός όλη την αμηχανία του, σαν να απολογούνταν, γιατί δεν το είχε πια σε άλλα αντίτυπα. 

Όπου Γκράαλ ίσον το βιβλίο του για το Αφγανιστάν: η προσωπική μαρτυρία, οι δημοσιογραφικές εντυπώσεις και οι συνεντεύξεις-συζητήσεις που είχε κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού στο λαϊκό Αφγανιστάν της δεκαετίας του '80. (Με την ευκαιρία, ευχαριστώ δημόσια και αναδρομικά τον αναγνώστη ΤΤ που μου το εξασφάλισε έστω φωτοτυπημένο και απολογούμαι -στον εαυτό μου- που δεν έχω κάνει ακόμα ειδική αναφορά σε αυτό). 

Αν θέλει κανείς ένα μέτρο για την αξία του βιβλίου και τα πολύτιμα στοιχεία που μας δίνει, θα έλεγα πως παραμένει σήμερα, 35 χρόνια αφού γράφτηκε, πιθανότατα ό,τι καλύτερο μπορεί να διαβάσει κανείς στη γλώσσα μας για το παρελθόν της χώρας και τον... μη καπιταλιστικό δρόμο ανάπτυξης που γνωρίσαμε. 

Ο Δελαστίκ ξεπερνά στο βιβλίο τον σκόπελο για την ακριβή κοινωνική φύση του λαϊκού Αφγανιστάν, μιλώντας ακρβοδίκαια για αντι-ιμπεριαλιστική, αντιφεουδαρχική επανάσταση, αν δεν απατώμαι. Και αναδρομικά αναρωτιέσαι γιατί δεν το διάβαζαν οι σύντροφοί του στο ΝΑΡ που ανακάλυψαν όψιμα "σοβιετική εισβολή" στο Αφγανιστάν.

Ένα άλλο γραπτό Δισκοπότηρο είναι τα πρώτα τεύχη του ΠΡΙΝ, ως μηνιαίο περιοδικό μιας φράξιας του ΚΚΕ και του Ενιαίου Συνασπισμού -πριν γίνει εβδομαδιαία εφημερίδα του εξωκοινοβουλίου- και ως γραπτό μνημείο για τους προβληματισμούς της εποχής σε μια εξόχως προβληματική συγκυρία, και για τον οργανωτικό φιλελευθερισμό που υπογράμμιζε την τελευταία, αφού ο καθένας μπορούσε να εκδώσει όποιο έντυπο-βιβλίο ήθελε. Δυστυχώς πωλούνται με τιμή ενίσχυσης για το ΝΑΡ (100 ευρώ ο τόμος!), σχεδόν απαγορευτική για ερασιτέχνες συλλέκτες. 

Συγγραφικά μιλώντας, ο Δελαστίκ συνέχισε μια σοβιετική νομίζω -πχ στα χνάρια της "Καυτής Στάχτης" για το μυστικό της ατομικής βόμβας- παράδοση και στιλ γραφής, με ρεπορτάζ σε μέγεθος-συσκευασία βιβλίου, που ξετυλίγονταν συναρπαστικά σαν μυθιστόρημα και φώτιζαν κάθε πτυχή πολύπλοκων διεργασιών, αντιθέσεων και γεωπολιτικών πλεγμάτων (κουβάρια τα λέμε σήμερα) στη διεθνή σκηνή. Θεωρώ αδύνατο να διαβάσεις δικό του βιβλίο χωρίς να μάθεις κάτι καινούριο, και ακόμα θυμάμαι πόσο με είχε εκπλήξει στη Θύελλα του Κόλπου η πληροφορία ότι Ιράκ και Συρία είχαν κάτι σαν ενιαία κρατική υπόσταση για ένα φεγγάρι στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα, στο πλαίσιο του ριζοσπαστικού μπααθισμού τους. 

Πολιτικά μιλώντας, θα έλεγα πως ο Δελαστίκ είχε αφομοιώσει και είχε παραμείνει στην αντι-ιμπεριαλιστική λογική μας της εποχής του Ψυχρού Πολέμου -και ας μην υπήρχε πια σοσιαλιστική κοινότητα και ας μην την θεωρούσε ούτε ο ίδιος πια σοσιαλιστική, ακολουθώντας τις επεξεργασίες του χώρο του.  

Αυτό είχε ως συνέπεια τα εξής αντιφατικά: Αφενός ο Δελαστίκ είχε πολύ καλύτερο αντι-ιμπεριαλιστικό γνώμονα και κριτήριο από πολλούς συντρόφους - συναδέλφους του στο Πριν, πχ απ' τον -απολαυστικό γραφιά μεν, αλλά...- Πέτρο Παπακωνσταντίνου που πρόλαβε να υμνήσει τον φιλολαϊκό χαρακτήρα και προσανατολισμό της Αραβικής Άνοιξης πχ στη Λιβύη, πριν καταλήξει στη ΛαΕ του Λαφαζάνη. Αφετέρου όμως ανακάλυπτε (ο Δελαστίκ) θετικές και ελπιδοφόρες διεργασίες στην παραμικρή διαφοροποίηση αστικών κυβερνήσεων από τον ευρωνατοϊκό άξονα, ακόμα και αν ήταν στο πλαίσιο των εσωτερικών τους αντιθέσεων, ακόμα και αν πρόκειται για την Ουγγαρία του φασίστα Όρμπαν... Και όλα αυτά, τη στιγμή που θεωρούσε ή έπρεπε να θεωρεί τη Σοβιετική Ένωση "ιδιότυπο, ανέκδοτο εκμεταλλευτικό καθεστώς"... Ανέκδοτο. 

Σε κάθε περίπτωση, ο Δελαστίκ ήταν ένας άνθρωπος της εποχής του του 20ού αιώνα, σχεδόν σοβιετικής κοπής θα τολμούσα να πω, με αγνό, βαθύ μίσος για τους ιμπεριαλιστές και τους εκμεταλλευτές αλλά όχι την καλύτερη δυνατή στρατηγική απέναντί τους, που δεν πρόλαβε ποτέ το τρένο της ΕΤΕ, δεν είχε κινητό, δεν είχε καλή σχέση με τους υπολογιστές, αλλά είχε τρομακτικές γνώσεις και μιλούσε φαρσί 12 γλώσσες -ενδεχομένως και τα φαρσί, δεν είμαι σίγουρος! 

Και μετά; Μετά ήρθε η ανατροπή, η διάσπαση και έπεσε στον γκρεμό σακάτ και καλά κρασιά. Όρκο παίρνω πως καλός άνθρωπος ήτανε και -για να ισοφαρίσω το λογοπαίγνιο της αρχής- ας είναι (&*&&&^%^%$%$##$,,,) το έφαγε η εσωτερική αυτολογοκρισία.
Εσωτερικό υστερόγραφο
Μου λείπει η εποχή που έψαχνα το Δισκοπότηρο και μπορούσα να γράφω "ελεύθερα", χωρίς να είναι τίποτα παρεξηγήσιμο. Κι αν είναι να πιαστεί κανείς από το δέντρο κάποιο κλαράκι και να χάσει το δάσος και την ουσία του κείμενου, τουλάχιστον ας το ρίξει σε μένα προσωπικά και όχι στην Κατιούσα που φιλοξενεί ένα κείμενο της "κε του μπλοκ" που θα προοριζόταν βασικά για το "Σφυροδρέπανο".
Εκεί όπου για κάποιον λόγο στις ετικέτες μου είχε βγει από σεβασμό (;) να γράψω ενάντια στον γενικό κανόνα το όνομά του με κεφαλαίο (σε αυτόν, τον Μαρξ και τον Χέγκελ), λες και αλλιώς θα θιγόταν. Δεν πειράζει όμως, γιατί ήταν καλός άνθρωπος, με άλφα κεφαλαίο -και χωρίς κυκλάκι γύρω του...

Δευτέρα 30 Δεκεμβρίου 2019

“Εγώ υπόσχομαι πως θα είμαι εδώ ως το τέλος…” – Ο Θάνος το ‘πε και το ‘κανε…

Δημοσιεύτηκε στην Κατιούσα

Έλεγε πως ο θάνατος τα έβαλε με λάθος άτομο και πως ο ίδιος θα έβγαζε τον αδόξαστο στην αρρώστια του. Και αυτό ακριβώς έκανε για 18 μήνες, χωρίς να σταματήσει να είναι στιγμή ενεργός, δραστήριος, να ρουφάει τη ζωή, να δίνει συνεντεύξεις, συναυλίες, να δίνει τα δικά του μηνύματα από το νοσοκομείο. Εκεί που εισέπραττε μαζικά την αγάπη του κόσμου και αυτός μας παρότρυνε να την κάνουμε πράξη, δίνοντας αίμα για τον συνάνθρωπό μας.

Μας υποσχέθηκε πως θα είναι μαζί μας ως το τέλος και κράτησε τον λόγο του με το παραπάνω. Ήταν παρών και προπαντός όρθιος σε τόσες συναυλίες, αφιερώματα με τη δική του σφραγίδα, που γίνονταν αφορμές για λαϊκό προσκύνημα και μια έκρηξη συναισθήματος, που μονάχα όσοι την έζησαν από κοντά ένιωσαν τη μαγεία τους, αλλά δύσκολα μπορούν να την αποδώσουν με λόγια.

Το μόνο που δεν πρόλαβε ήταν η συναυλία προς τιμήν του στο Μέγαρο, στις 20 Γενάρη. Μας την έσκασε και έφυγε νωρίτερα. Αλλά ο Θάνος δε θα λείπει από εκεί. Θα μας λείπει, αλλά δε θα λείπει γενικώς. Γιατί μιλούσε με τη μουσική του που παραμένει ζωντανή και αθάνατη. Γιατί ήταν παρών σε όλα όσα έπρεπε. Σε κάθε αγώνα, σε κάθε κινητοποίηση, που παίζει τα τραγούδια του από τα μεγάφωνα.

Ο κόσμος ανεβάζει συγκινημένος φωτογραφίες του Θάνου, στίχους και τραγούδια του. Αποχαιρετά αυτόν που ήταν ο μεγαλύτερος εν ζωή και τώρα πια ο μεγαλύτερος από όσους έχουν φύγει. Ελάχιστοι μπορούν να σταθούν δίπλα του, να συγκριθούν με το έργο του, με την έντονη και μαζική του επίδραση. Ο Θάνος Μικρούτσικος ήταν και είναι η επιτομή του πολιτικού τραγουδιού, της στρατευμένης τέχνης. Αυτής που δεν ξεχνάει να είναι τέχνη, επειδή στρατεύεται σε έναν σκοπό. Αυτής που μορφώνει ολόπλευρα όποιον έρχεται σε επαφή μαζί της, που μας διαπλάθει ως προσωπικότητες και χαρακτήρες.

Ο κόσμος συγκινημένος αποχαιρετά τις αναμνήσεις του, τα βιώματά του, όσα έζησε με τον Μικρούτσικο, ακούγοντας τους δίσκους του, κοινωνώντας τα μηνύματά του στις συναυλίες του. Δεν αποχαιρετά όμως τον ίδιο τον Θάνο. Αυτός θα συνεχίσει να είναι εδώ, γιατί η μουσική του μιλούσε για το μέλλον, ερχόταν από το μέλλον και το έδειχνε συνεχώς σαν πυξίδα.

Ναι, είναι και αυτοί που στέκονται στη γωνία για να μας “θυμίσουν” κάποια πράγματα, πολιτικές του πράξεις να μας πουν “ναι μεν, αλλά…”. Λες και οι κηλίδες του ήλιου μπορούν να μειώσουν ποτέ το φως του. Λες και δεν αρκούσε όσα έγιναν τα τελευταία χρόνια, πως ο Θάνος ήταν δίπλα στο Κόμμα, συνδέθηκε με τις γιορτές για τα 100 του χρόνια, επέλεξε να αφιερώσει σε αυτό μερικές από τις τελευταίες συναυλίες του κι έλεγε πως η δική του θέση είναι αμετάκλητα εδώ μαζί μας -που το απέδειξε ξανά με την τελευταία τιμητική θέση στο Επικρατείας. Σε τελική ανάλυση, ο πολιτικά αναμάρτητος ας ρίξει την πρώτη πέτρα…

Δε δίνουν όμως αυτοί τον τόνο -και δε θα μπορούσαν άλλωστε. Η μαζική κι αυθόρμητη συγκίνηση δεν αφήνει χώρο για τίποτε άλλο. Όλοι υποκλίνονται στο Θάνο και νιώσουν την ανάγκη να τον ευχαριστήσουν για όλα. Κι είναι το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε κι εμείς από την πλευρά μας, για όλα αυτά και για έναν επιπλέον λόγο: την πολύτιμη μαρτυρία που μας είχε εμπιστευτεί για όσα είχε ζήσει στην εξέγερση του Πολυτεχνείου.

Μα πάνω από όλα, τον ευχαριστούμε γιατί το “ευχαριστώ” έχει αξία όσο κάποιος είναι εν ζωή. Και ο Θάνος μας έδωσε πολλές ευκαιρίες να τον ευχαριστήσουμε ζωντανά, μαζικά, και να μας υποκλιθεί και αυτός για την αγάπη μας, στις συναυλίες που έδινε τους τελευταίους μήνες. Ποιος μπορεί να πει άραγε πως έχει ζήσει πολλές στιγμές πιο δυνατές από αυτές τις συναυλίες, με το μοναδικό συναίσθημα, την αποθέωση, όχι μόνο για τον Θάνο, αλλά και για το κοινό που ανέβαινε μαζί του σε άλλα ύψη.

Το 2019 φεύγει με τον χειρότερο τρόπο και μας αφήνει πιο φτωχούς, σχεδόν ορφανούς. Αλλά η μουσική του μένει εδώ, όχι ως συντροφιά, αλλά ως ιστορικό φορτίο και πολύτιμο εφόδιο για τις περιπέτειες του μέλλοντος. Εκεί από όπου ερχόταν και η ίδια…

Τρίτη 12 Νοεμβρίου 2019

Και να που ερωτεύτηκα μια χρονολογία

Νοέμβρης του 1973.

Αυτός που έγραψε τους στίχους, έμεινε κοντά μας, έφυγε μακριά μας και τώρα ενδεχομένως να μας ξαναπλησιάζει, χωρίς να νιώθει καμία ανάγκη να σταθεί αυτοκριτικά πρωτίστως στον εαυτό του.

Αυτοί που δεν ερωτεύτηκαν τη χρονολογία, αλλά τον αγώνα, κάνουν τα πάντα για να τον συνεχίσουν στις σημερινές συνθήκες, μακριά από μουσειακές προσεγγίσεις, που εξυμνούν πάντα το παρελθόν, για να θάψουν το παρόν και το μέλλον.

Και από την άλλη, τα σταγονίδια που νοσταλγούν εκείνη τη χρονολογία από την ανάποδη και κάνουν τα πάντα για να αποδείξουν πως η χούντα μπορεί να τελείωσε το 74', αλλά η δημοκρατία τους βρωμά ολοένα και περισσότερο γύψο.

Παρασκευή 11 Οκτωβρίου 2019

Τελικά, τι έγινε το 89 ρε παιδιά;


Τον περασμένο μήνα έγιναν διάφορες αναφορές κι αφιερώματα για τη συμπλήρωση 30 χρόνων από την κορύφωση της κρίσης στην ΚΝΕ και τη διάσπασή της, το Σεπτέμβρη του 89′, με την αποχώρηση της πλειοψηφία των μελών του ΚΣ της οργάνωσης και πολλών απλών μελών της.



Ανάμεσά τους, ξεχωρίζει ένα κείμενο του Τ. Κωστόπουλου (από την ομάδα του “Ιού”) στην ΕφΣυν, γραμμένο με αρκετή εμπάθεια από τη σκοπιά ενός κακιασμένου παλιού Ρηγά, που αναπαράγει πρόθυμα τα πιο χυδαία στερεότυπα για το κόμμα. Είναι έτοιμος να αναγνωρίσει σε όλους αντιφάσεις, θετικά και αρνητικά στοιχεία, (η ΚΝΕ πχ φώναζε το σύνθημα “διάλογο δεν κάνει ο κόκκινος στρατός”, αλλά προχώρησε στο ενιαίο μέτωπο της νεολαίας. Ο Φαράκος έγραφε συντηρητικές μπροσούρες για τη νεολαία, αλλά μετά είδε το φως της ανανέωσης κοκ), όλα σε ευθεία αντιστοιχία με τη θέση τους απέναντι στο ΚΚΕ και αν έρχονται σε ρήξη με αυτό ή όχι. Το κόμμα ενσαρκώνει βασικά για τον αρθρογράφο μια μαύρη πολιτική τρύπα, αναχρονιστική και συντηρητική, που καταπίνει κάθε φως. Και αφού έχει βρει το βασικό πυρήνα για το αφήγημά του, επιλέγει βολικά μαρτυρίες, στοιχεία και τα κομμάτια της -υπαρκτής ή διαστρεβλωμένης- πραγματικότητας που υποτίθεται πως το τεκμηριώνουν.

Ένα άλλο ενδιαφέρον ντοκουμέντο είναι η ανα-δημοσίευση στη σελίδα του ΝΑΡ της πολιτικής ομιλίας του Γράψα στο 15ο Φεστιβάλ ΚΝΕ- Οδηγητή, στις 16 Σεπτέμβρη 1989, λίγες μέρες πριν την κορύφωση της κρίσης, με την απόφαση της ΚΕ του ΚΚΕ να καθαιρέσει τα μέλη του ΚΣ της ΚΝΕ. Το ΝΑΡ ονομάζει τα γεγονότα αυτά “ανταρσία της ΚΝΕ” -για να παραπέμπει συνειρμικά και στο σημερινό μετωπικό σχήμα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ- και εντάσσει τη δημοσίευση σε ένα αφιέρωμα για τα 30 χρόνια από την ίδρυση του ΝΑΡ, τον Φλεβάρη του 90′, στο πλαίσιο του οποίου θα υπάρξουν και άλλες αντίστοιχες δημοσιεύσεις.

Το ενδιαφέρον στοιχείο της αναδημοσίευσης στην ιστοσελίδα του ΝΑΡ είναι οι υπογραμμίσεις με έντονη γραφή (bold), που δεν υπήρχαν ασφαλώς στο πρωτότυπο, ούτε δίνουν έμφαση στα πιο σημαντικά αποσπάσματα αλλά κατευθύνουν ουσιαστικά στον αναγνώστη να δώσει προσοχή σε εκείνα τα σημεία, που συμφωνούν περισσότερο με την μετέπειτα πορεία όσων δημιούργησαν το ΝΑΡ, ιδωμένα με τη “στερνή τους γνώση” από μια μεταγενέστερη οπτική. Πιστεύω πως θα ήταν πολύ πιο έντιμο να σημειωθεί εξ αρχής πχ πως η ομιλία επιχειρούσε να κρατήσει κάποιες ισορροπίες, έπρεπε να εγκριθεί από το Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ (αν και έχει γραφτεί πως κάποια σημεία προστέθηκαν εν αγνοία του ΠΓ), ή τέλος πάντων ότι είχε συγκεκριμένους περιορισμούς κτλ.

Το κείμενο που διαβάζετε εδώ δεν αποτελεί απάντηση στα προηγούμενα ή συνολική τοποθέτηση και δεν είναι ολοκληρωμένο χρονικό των γεγονότων, ούτε σκοπεύει να χτίσει ένα διαφορετικό “αφήγημα” για την ερμηνεία τους. Βάζει όμως κάποια σημεία και μερικές διαπιστώσεις, που εκφράζουν προφανώς -το σημειώνω προκαταβολικά για διάφορους καλοθελητές- προσωπικές και υποκειμενικές εκτιμήσεις και τίποτα παραπάνω.

-Ο σχηματισμός της κυβέρνησης Τζαννετάκη βρήκε τον γραμματέα της ΚΝΕ στη ΛΔ Κορέας για το Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας, όπου “συνυπήρξε ειρηνικά” με τον γραμματέα του Ρήγα Φεραίου, που δεν ήταν άλλος από τον Κοντονή, μετέπειτα υπουργό του ΣΥΡΙΖΑ. Η ΚΝΕ μπορεί να είχε αντιρρήσεις για αυτή την κυβερνητική συνεργασία, δεν έφυγε όμως εξαιτίας της ή αμέσως μετά από αυτήν, όπως μπορεί να καταλάβει κανείς διαβάζοντας κάποια χρονικά. Οι πρώτες εκλογές του 89′ έγιναν τον Ιούνιο, η κυβέρνηση Τζαννετάκη σχηματίστηκε αρχές Ιούλη και η κρίση-διάσπαση της ΚΝΕ έλαβε χώρα τον Σεπτέμβρη, όταν η ΚΕ του ΚΚΕ αποφάσισε την καθαίρεση των μελών του ΚΣ. Σε αυτό αναφερόταν η περίφημη φράση του Γράψα “φυσικά δε θα υπακούσω” και όχι στην πολιτική επιλογή της “συγκυβέρνησης” -που λανθασμένα αποδίδεται ως όρος σε ένα κυβερνητικό σχήμα περιορισμένης διάρκειας και ειδικού σκοπού. Τα πρωτοκλασάτα στελέχη του μετέπειτα ΝΑΡ αποχώρησαν σταδιακά, κάποια μετά τον σχηματισμό της οικουμενικής κυβέρνησης Ζολώτα, όπου η συμμετοχή του ΚΚΕ δεν εξυπηρετούσε κάποιον ειδικό σκοπό -πχ τη μη παραγραφή των σκανδάλων- όπως πριν. Θεωρώ πως το αφήγημα των ασυμβίβαστων στελεχών της ΚΝΕ που ήρθαν άμεσα σε ρήξη με τον “Τζαννετακισμό” και το 89′, σχηματίστηκε εκ των υστέρων, με διάφορες επιρροές, αναπλάθοντας δημιουργικά κάποια γεγονότα.

-Ο ίδιος ο λόγος του Γράψα στο Φεστιβάλ έχει μάλλον συμβιβαστικό χαρακτήρα, ενώ σε κάποια σημεία θυμίζει απλή καταγραφή γεγονότων. Πέρα από τους πιθανούς περιορισμούς, είναι αδύνατο να μη διακρίνει κανείς αρκετές αντιφάσεις. Η ΚΝΕ εξάλλου ήταν παιδί της εποχής της και θα ήταν αδύνατο να είναι απαλλαγμένη από γενικότερες αδυναμίες του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος και της στρατηγικής του.

Για παράδειγμα, ένα ενδεικτικό απόσπασμα -χωρίς τις υπογραμμίσεις που προσέθεσε η ιστοσελίδα:

Τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών του Ιούνη δεν έδωσαν αυτοδυναμία σε κανένα από τα δυο μεγάλα κόμματα του δικομματισμού. Ενώ συγχρόνως έφεραν τον Συνασπισμό της Αριστεράς και της Προόδου στο κέντρο των πολιτικών εξελίξεων, με τέτοιο τρόπο που οι πρωτοβουλίες και επιλογές του να έχουν πράγματι μεγάλη σημασία για τη μακροπρόθεσμη πορεία της πολιτικής ζωής. Κι αυτό παρά το μεταβατικό και χρονικά περιορισμένο διάστημα που ο Συνασπισμός βρέθηκε σε θέση κυβερνητικών ευθυνών. Αυτές τις κυβερνητικές ευθύνες της ανέλαβε μέσα στα πλαίσια ενός κυβερνητικού σχήματος που ήρθε ν’ απαντήσει στο αδιέξοδο που είχε δημιουργηθεί κύρια μ’ ευθύνη του ΠΑΣΟΚ. Αυτές τις ευθύνες τις ανέλαβε μ’ έναν τρόπο που δημιούργησε αντικειμενικά ένα σοκ όχι μόνο για τον κόσμο της Αριστεράς, αλλά σχεδόν για το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας, καθώς οδήγησε με νέο τρόπο την Αριστερά στο κέντρο της πολιτικής σκηνής.
Στο διάστημα που μεσολάβησε επιβεβαιώθηκε ότι στο βαθμό που θα βγαίνει από τη μέση το τεράστιο θέμα των σκανδάλων, της κάθαρσης και της τιμωρίας των ενόχων, με διαδικασίες όσο γίνεται κοινής αποδοχής, τόσο θα έρχονται στην επιφάνεια οι ουσιαστικές αντιπαραθέσεις και τα πραγματικά ζητήματα του λαού και της πολιτικής πάλης. Έτσι, πλάι στα ζητήματα της προώθησης της κάθαρσης, της υλοποίησης θετικών θεσμικών αλλαγών εκδημοκρατισμού και διαφάνειας, πλάι στον ευνοϊκό αντίκτυπο από την καταπολέμηση του κλίματος των τεχνητών διαχωρισμών ανάμεσα στους συντηρητικούς και αριστερούς εργαζόμενους, θα προβάλλουν όλο και πιο καθαρά και αποφασιστικά και οι διαφορετικές θέσεις που στέκονται οι δύο πραγματικά ανειρήνευτα αντίπαλες «πολιτείες», οι δύο διαφορετικοί κόσμοι. Ο κόσμος της συντηρητικής, της δεξιάς πολιτικής και ο κόσμος των αναγκών και των προσδοκιών του εργατικού και λαϊκού κινήματος, ο κόσμος της αριστερής προοδευτικής προοπτικής. Φαίνονται στο ίδιο διάστημα πιο καθαρά μερικά από τα βαθύτερα χαρακτηριστικά και τις προοπτικές της πολιτικής μας ζωής.
(…)
Η διαδικασία της περεστρόικα με όλα τα αντιφατικά φαινόμενα που φέρνει στην επιφάνεια, η τεράστια κινητικότητα των λαών στις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού γεννούν δίπλα στους κινδύνους και μεγάλες ελπίδες.

Η κυβέρνηση Τζαννετάκη ήταν ένα σοκ για τον κόσμο της Αριστεράς. Ο παραμερισμός των σκανδάλων από το πολιτικό προσκήνιο, μπορεί να συμβάλει στην ανάδειξη των πραγματικών, ταξικών αντιθέσεων. Ο Συνασπισμός αναδεικνύεται πρωταγωνιστής στις πολιτικές εξελίξεις. Και η Περεστρόικα είναι μια αντιφατική διαδικασία, που φέρνει στην επιφάνεια ενδιαφέρουσες διεργασίες και την κίνηση των μαζών. Δεν είναι περιττό να υπογραμμιστεί άλλωστε πως αυτή η τελευταία εξυμνούνταν πχ από τον Κοτζιά και τον Μπατίκα, που είχαν συμμετοχή στα πρώτα βήματα συγκρότησης του ΝΑΡ, στα σημειώματά τους με τα οποία γνωστοποιούσαν την κάθετη διαφωνία τους με την πολιτική του ΚΚΕ, που κυκλοφόρησαν στη συνέχεια στη -συλλεκτική, αν όχι και προλεκάλτ- μπροσούρα “Μια συζήτηση που δεν έγινε”. Ένα απαραίτητο ανάγνωσμα για όποιον θέλει να έχει μια σφαιρική εικόνα για τον δημόσιο λόγο των πρωταγωνιστών της εποχής.

-Αν και απέχουμε ακόμα κάποιους μήνες από την πτώση του Βερολίνου, είναι εμφανή τα σημάδια της παρακμής, και ο Γράψας φροντίζει να πάρει αποστάσεις από αυτά. Δεν υπερασπίζεται τον υπαρκτό σοσιαλισμό με τα αρνητικά στοιχεία και τις αντιφάσεις του, αλλά θεωρεί πως αυτά είναι δυσφήμηση του σοσιαλιστικού συστήματος, δεν έχουν σχέση με το ιδεώδες για την κοινωνία του μέλλοντος και δεν εκφράζουν την ΚΝΕ.

Σε αντίθεση με τη ρετσινιά του “νεο-σταλινικού” που φρόντιζε να τους φορέσει ο αστικός τύπος, οι διαφωνούντες της ΚΝΕ έδειχναν από τότε σημάδια δυσπιστίας απέναντι στο σοσιαλισμό που γνωρίσαμε, ενώ στη συνέχεια ο αντισοβιετισμός θα γινόταν ένα βασικό ταυτοτικό στοιχείο του χώρου, και κομβικό σημείο της στρατηγικής του αντίληψης.

Αξίζει να αντιπαραθέσουμε αυτές τις αιχμές με τη στάση του Κάππου, λίγους μήνες πριν, όσο βρίσκονταν σε εξέλιξη τα γεγονότα στην πλατεία της Τιεν Αν Μεν, όπου μιλούσε για συγκεχυμένες πληροφορίες, έπαιρνε αποστάσεις από τους διαδηλωτές που κρατούσαν μικρά αγαλματάκια της Ελευθερίας -το σύμβολο των ΗΠΑ και του δυτικού ιμπεριαλισμού- ενώ του ανήκει και η ιστορική ατάκα πως “δεν έχουμε Κομματικές Οργανώσεις Βάσης στο Πεκίνο, για να σχηματίσουμε γνώμη”, η οποία αναδεικνύει την αυτονόητη έλλειψη εμπιστοσύνης στις ειδήσεις που μετέδιδαν τα αστικά ΜΜΕ και τη βολική ερμηνεία που επέλεγαν.

-Οι παραπάνω επισημάνσεις δεν επιχειρούν να κάνουν συμψηφισμό για τα λάθη που έκανε το ΚΚΕ εκείνη την περίοδο, ούτε προφανώς να δικαιώσουν τη στρατηγική που ακολουθούσε εκείνη την περίοδο. Όποιος θέλει να εμβαθύνει σε αυτά, μπορεί να διαβάσει από το πρωτότυπο -και αυτό είναι πάντα προτιμότερο- την ανάλυση της ΚΕ του ΚΚΕ που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 90′ στην ΚΟΜΕΠ για την κρίση στην ΚΝΕ και τις πολιτικές της εκτιμήσεις.

Με έναν αστερίσκο όμως. Η πολιτική του ΚΚΕ είχε γενικότερες αντιφάσεις και προβληματικά στοιχεία, όχι ως στιγμή το 89′, αλλά συνολικά με βάση τη στρατηγική που είχε διαμορφώσει και περνούσε μέσα από τη συγκρότηση του Συνασπισμού της Αριστεράς και την επεξεργασία για την επιδίωξη “αριστερής, προοδευτικής κυβέρνησης” στο 12ο Συνέδριο, την άνοιξη του 1987. Και η αλήθεια είναι πως τότε, πέρα από τις όποιες τυχόν επιφυλάξεις και αντιρρήσεις, δε διαμορφώθηκε μια εναλλακτική, στρατηγική πρόταση, ούτε υπήρξε σοβαρή αντιπαράθεση ως προς τη γενική γραμμή. Οι διαφωνίες εκδηλώθηκαν αργότερα κυρίως στην πράξη, πχ για το περιεχόμενο του Κοινού Πορίσματος -και τις προγραμματικές υποχωρήσεις για χατίρι της ΕΑΡ- και για τη συμμετοχή στην κυβέρνηση Τζαννετάκη, δηλαδή στη συγκεκριμένη εφαρμογή του προγράμματος και όχι εξ αρχής, σε προγραμματική βάση, επί αυτών των επεξεργασιών.

Με άλλα λόγια. το πρόβλημα δεν ήταν απλώς η συμμετοχή του ΚΚΕ στα συγκεκριμένα κυβερνητικά σχήματα. Και σίγουρα δεν ήταν η “συνεργασία με την επάρατο Δεξιά”, όπως έλεγε πχ η προπαγάνδα του ΠΑΣΟΚ, που την αναπαρήγαγαν εν μέρει στελέχη όπως ο Κοτζιάς -πριν καταλήξει ο ίδιος στο ΠΑΣΟΚ. Το βασικό ζήτημα δεν ήταν το “βρώμικο ’89”, αλλά ότι το ΚΚΕ ξεβρώμισε το 89′, όπως είχε πει και ο Χαρίλαος, γινόμενο όμως κολυμβήθρα του Σιλωάμ για το αστικό σύστημα και τα σκάνδαλά του.

Αλλά το πιο βασικό είναι τα γενικά, διαχρονικά διδάγματα που βγήκαν από τη μελέτη της συγκεκριμένης πείρας, καθώς αργότερα μπήκαν στην ίδια τη ζωή μπροστά μας παρόμοια ζητήματα. Το ΚΚΕ στάθηκε αυτοκριτικά στη δική του πολιτική γραμμή και την αρνητική πείρα του από τη συμμετοχή σε αστικά κυβερνητικά σχήματα γενικότερα -και όχι ειδικά από τον Τζαννετάκη ή την κυβερνητική συνεργασία με δεξιές πολιτικές δυνάμεις.

Αντιθέτως, η ομάδα που ήρθε σε ρήξη με το ΚΚΕ το 89′, συγκροτώντας το ΝΑΡ και σε μια πορεία χρόνου την ΑΝΤΑΡΣΥΑ έχει το δικό της -μικρό αλλά όχι αμελητέο- μερίδιο ευθύνης για τον αριστερό κυβερνητισμό της περιόδου 2012-15 και τις απατηλές προσδοκίες που είχε ένα σημαντικό κομμάτι του χώρου από τη διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ. Σημαντικοί σταθμοί σε αυτή την τάση, η συνάντηση μετά τις εκλογές του Μαΐου του 12, στο πλαίσιο της διερευνητικής εντολής του ΣΥΡΙΖΑ -αν και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ παρέμενε εκτός κοινοβουλίου-, οι πορείες κριτικής στήριξης της κυβέρνησης με τις “ανάσες αξιοπρέπειας” στις αρχές του 15′, και φυσικά το δημοψήφισμα.

Με άλλα λόγια, αυτοί που έκαναν παντιέρα τους το 89′ και τα “ντολμαδάκια της Μαρίκας” -που έκανε περίφημα η “Αυριανή”- φάνηκε να πέφτουν στην ίδια παγίδα. Για κάποιους, προφανώς, ήταν πιο σημαντικό να τους δικαιώσει αναδρομικά το ΚΚΕ, επειδή αναγκάστηκαν να φύγουν, και να παραδεχτεί επίσημα το λάθος του, παρά να δικαιωθεί η στάση τους από τη ζωή, κρατώντας την ίδια συνεπή θέση, 23 χρόνια μετά την καταπολέμηση του αριστερού κυβερνητισμού.

Είναι πολύ χαρακτηριστική μια φράση-κλειδί σε ένα βιβλίο του Πέτρου Παπακωνσταντίνου -μέλους του ΚΣ της ΚΝΕ το 89′ και στέλεχος του ΝΑΡ- στις αρχές της κρίσης, όπου εκτιμούσε πως το (κατ’ αυτόν) ζητούμενο του Λαϊκού Μετώπου δεν μπορούσε να γίνει χωρίς το ΣΥΡΙΖΑ, αλλά δεν μπορούσε να πετύχει χωρίς το ΚΚΕ και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Και δεν είναι τυχαίο πως ο ίδιος εμφανίστηκε στο πλευρό του Λαφαζάνη και της ΛΑΕ, στο ντιμπέιτ του Σεπτεμβρίου του 15′.

Με το πέρασμα του χρόνου, καθώς συσσωρευόταν επιπρόσθετη πολιτική πείρα και αμβλύνονταν οι ουλές από κάποια προσωπικά βιώματα -πάντα υπαρκτά σε διασπάσεις και πολιτικές κρίσεις-, κάποια άτομα από αυτόν τον χώρο γεφύρωσαν το χάσμα με το ΚΚΕ και επέστρεψαν σε αυτό που πάντα ένιωθαν ως πολιτικό τους σπίτι, όχι με συναισθηματικούς όρους, αλλά με αμιγώς πολιτικό κριτήριο.

Αυτοί ήταν όμως μια μειοψηφία. Η μεγάλη ζημιά, στο πλαίσιο της γενικής υποχώρησης και της επέλασης της αντεπανάστασης, ήταν πως το μεγάλο κομμάτι εκείνης της ΚΝΕ, το μαζικό και ανήσυχο δυναμικό της, στα τέλη της δεκαετίας του 80′, δεν έφυγε από την οργάνωση, για να την επανιδρύσει και να ξαναβρεί τις χαμένες αξίες της. Δυστυχώς πήγε σπίτι του, ιδιώτευσε, ξέκοψε από το κίνημα, δεν παρέμεινε στο δρόμο -έστω και από ένα άλλο μετερίζι. Αυτή ήταν η χειρότερη πληγή της κρίσης της ΚΝΕ, που σημάδεψε μια γενιά ολόκληρη, αφήνοντας άλλο ένα ηλικιακό κενό στη στελέχωσή της.

Και αυτό είναι ίσως και το μέτρο της αποτυχίας της νέας πολιτικής κίνησης, που ονομάστηκε Νέο Αριστερό Ρεύμα, για να προστεθεί μερικά χρόνια αργότερα -αλλά μάλλον ετεροχρονισμένα και αρκετά αργά- η φράση “για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση”. Την ίδια στιγμή που η ΚΝΕ τραβούσε την ανηφόρα και ανασυγκροτούνταν από τις στάχτες της, όχι γιατί κράτησε τη “σφραγίδα” και το όνομα -που δε θα είχε καμία αξία χωρίς τη χάρη. Αλλά γιατί κατάφερε να πατήσει στην ίδια τη ζωή, τις ανάγκες της νεολαίας, τους αγώνες που ξεδιπλώνονταν. Αυτά που μπορεί να ακούγονται “ξύλινα”, αλλά κανείς δε βρήκε κάτι πιο “σύγχρονο” και “αποτελεσματικό” για να τα αντικαταστήσει.

Και η ζωή τραβάει την ανηφόρα…

Κυριακή 1 Σεπτεμβρίου 2019

Δελτίο Κομινφόρμ Σεπτεμβρίου - Οκτωβρίου

Ο μήνας της ΔΕΘ, όπου κορυφώνεται το ταξίδι του Φεστιβάλ και εξορίζονται όσοι εύχονται καλό χειμώνα. Και αρχίζει ο αγώνας ενάντια στη δική μας βαρυχειμωνιά, ενδεχομένως με κάποια απότομη κορύφωση και πριν από το Φεστιβάλ, ίσως την πρώτη απεργία επί κυβέρνησης Μητσοτάκη. Γιατί αν το αστικό κράτος έχει συνέχεια, το ίδιο γίνεται με την ταξική πάλη και τους κομμουνιστές...

Ο λόγος στη βάση και τη βάση του μπλοκ, για σχόλια, ειδήσεις, κυτίο παραπόνων κτλ



Κυριακή 18 Αυγούστου 2019

Ερνέστο τον ελέγανε ή Τέλμαν - Επίσκεψη στο σπίτι του Τέλμαν

Λόγω της ημέρας μια αναδημοσίευση από την Κατιούσα

Τους Τάνεφ και Ποπόφ, τον Τέλμαν και άλλους, αντιφασίστες αρχηγούς...
Στίχος που γαλούχησε πολλούς συντρόφους από τα μικράτα τους, για άλλους μπορεί να ήταν και το παιδικό τους νανούρισμα, καταπώς λένε. Μεγαλώνοντας, μαθαίνεις περισσότερα για αυτή την ηρωική μορφή, διαβάζεις τις αναμνήσεις της κόρης του Ίρμα (από εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή) και αναρωτιέσαι ποια από τα μέσα και τις μορφές εκείνων των χρόνων μπορεί να δανειστεί σήμερα το Κομμουνιστικό Κίνημα στο δικό του αγώνα ενάντια στο φασισμό.
Είναι λοιπόν δυνατόν να βρεθείς στην πόλη που γεννήθηκε και να μην επισκεφτείς το σπίτι του;

Η γενέτειρα του μεγάλου κομμουνιστή ηγέτη είναι το λιμάνι του Αμβούργου, με την πολυπληθή εργατική τάξη, που κρατά ακόμα κάτι ταξικό και εναλλακτικό στην ατμόσφαιρα και το χαρακτήρα του, χωρίς όμως τους μεγάλους μαζικούς αγώνες των αρχών του περασμένου αιώνα. Δυστυχώς αυτοί δεν έχουν αφήσει ισχυρό ιστορικό αποτύπωμα στην πόλη, ούτε πολλά υλικά μνημεία, γιατί φρόντισαν σχετικά οι γερμανικές κυβερνήσεις -και οι "δημοκρατικές" δεν υστέρησαν σε ζήλο από τις ναζιστικές, σε αυτό το "ιερό καθήκον", αλλάζοντας μάλιστα όνομα στην οδό που είχε το όνομα του Τέλμαν.

Έτσι λοιπόν, μολονότι επισκεφτήκαμε την πόλη τον περασμένο Γενάρη, λίγες μέρες πριν από τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη δολοφονία της Ρόζας και του Λίμπκνεχτ, δεν υπήρχε καμία προγραμματισμένη εκδήλωση στην πόλη, παρά μόνο μία συγκέντρωση στην πρωτεύουσα, το Βερολίνο -όπου έγινε κι η δολοφονία- με κάπως "παρδαλά" χαρακτηριστικά, λίγο διαφορετικά από ό,τι φανταζόμαστε και έχουμε συνηθίσει.

Κι εκεί αντιλαμβάνεσαι από πρώτο χέρι πως οι εκδηλώσεις ιστορικής μνήμης που διοργανώνουν οι Έλληνες κομμουνιστές σε κάθε γωνιά της χώρας δεν είναι πολιτικά μνημόσυνα άνευ σημασίας, περασμένα μεγαλεία και λιβανίσματα των παλιών ηρώων, αλλά έχουν πιο πολλά να μας πουν για το σήμερα, τη δύναμη του φορέα που τα διοργανώνει, τη σχέση του με την (δική του και όχι μόνο) ιστορία, τις ρίζες του στον τόπο όπου δρα, πόσο γερά γαντζωμένος είναι στο παρόν και την προοπτική του μέλλοντος.

Στο Βερολίνο υπάρχει ένα από τα λίγα εναπομείναντα μνημεία του ιστορικού κομμουνιστή ηγέτη, που έμεινε αιχμάλωτος στα χέρια των Ναζί παραπάνω από μια δεκαετία και πέθανε μαρτυρικά, λίγους μήνες πριν την απελευθέρωση. Κι ενώ είναι μια καθαρή και οργανωμένη πόλη, το άγαλμα αυτό είναι εγκαταλειμμένο, επιζωγραφισμένο και βρώμικο, μαρτυρώντας όχι απλά την αδιαφορία των αρχών, αλλά το έντονο ενδιαφέρον τους να το απομακρύνουν από την περιοχή, αφαιρώντας παράλληλα μία από τις τελευταίες υλικές μαρτυρίες του σοσιαλιστικού παρελθόντος της πόλης. Πρόθεση που σκοντάφτει, μέχρι στιγμής, στην αντίθεση και τη σθεναρή αντίσταση των κατοίκων της περιοχής.

Στο Αμβούργο αντιθέτως, το σπίτι του Τέλμαν λειτουργεί κάπως σαν "ιδιωτικό μουσείο", χωρίς καμία κρατική μέριμνα και χρηματοδότηση. Για να φτάσεις με τη συγκοινωνία από το κέντρο της πόλης, χρειάζεσαι ένα μικρό ταξίδι και τις οδηγίες του GPS, ενώ είναι προφανές πως δε θα το βρεις ως πρόταση σε κάποιον από τους τουριστικούς οδηγούς της πόλης -ούτε καν τους "εναλλακτικούς", αφού δεν είναι σε κάποια απ' τις τουριστικά αναπτυσσόμενες γειτονιές. Πρέπει να είσαι μάλιστα λίγο προσεκτικός για να μην το προσπεράσεις, σαν ένα απλό κτίριο, όπως τα υπόλοιπα στη σειρά του δρόμου. Μην περιμένετε να δείτε καμιά φωτεινή επιγραφή -εξάλλου είναι ανοιχτό στο κοινό για λίγες σχετικά ώρες, κυρίως τα πρωινά.

Οι μόνες φωτογραφίες που μπορεί να βγάλει ο επισκέπτης είναι στην είσοδο, με το θυρεό και την προσωπογραφία του Τέλμαν, αφού μέσα απαγορεύονται οι μηχανές, το φλας και οτιδήποτε σχετικό θα μπορούσε να φθείρει το ευαίσθητο αρχειακό υλικό -που βρίσκεται πάντως στη διαδικασία της ψηφιοποίησης- σε ένα σκοτεινό διάδρομο, μετά την υποδοχή μιας συμπαθέστατης ηλικιωμένης συντρόφισσας, με σχετικά περιορισμένη γνώση αγγλικών, που μάλλον δεν περίμενε κάποιον επισκέπτη. Κι αν κάτι αποπνέει μουσειακή ατμόσφαιρα και αίσθηση, αυτό δεν είναι τα εκθέματα για τον Τέλμαν και την ιστορία του γερμανικού κομμουνισμού, που παραμένει επίκαιρος, αλλά οι συνειρμοί με την ηλικία της συντρόφισσας, την απαρχαιωμένη μουσειακή προσέγγιση, την κατάσταση του κτιρίου και άλλες παρόμοιες λεπτομέρειες για το παρόν του μουσείου και τις τεράστιες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι σύντροφοι, με τις περιορισμένες δυνατότητες. Όλα αυτά όμως είναι αυτό ακριβώς: λεπτομέρειες, που γίνονται εντελώς δευτερεύουσες μπροστά στη συγκίνηση και το περιεχόμενο της μικρής έκθεσης.

Αφίσες, φωτογραφίες, κειμήλια, λάβαρα, αποκόμματα και πρωτοσέλιδα από τον τύπο της εποχής, διαδέχονται το ένα το άλλο στις προθήκες, τοποθετημένα σε χρονολογική σειρά, με έντονο αντιφασιστικό περιεχόμενο, αφού η μάνα του τέρατος ήταν ξανά σε ενδιαφέρουσα κι έλαχε της καλύτερης υποδοχής και περίθαλψης από το γερμανικό αστικό κράτος (στην ΟΔΓ και αργότερα σε όλη τη Γερμανία). Ακόμα και αν η γλώσσα είναι εμπόδιο για τον επισκέπτη από το εξωτερικό, τον βοηθάνε οι εικόνες και η γλώσσα του κινήματος που είναι διεθνής.

Σε μια γωνιά συναντάμε έναν τοίχο με κονκάρδες, που λάμπουν στο μάτι και σε κάνουν να νιώσεις σα μικρό παιδί που θέλει να τις πάρει όλες. Στην άλλη πλευρά του ισογείου, μπορείς να βρεις βιβλία, βιογραφίες του Τέλμαν, θεωρητικά έντυπα, εφημερίδες - κομματικά όργανα κάθε αριστερής οργάνωσης, ακόμα και της αριστερής "φράξιας"-πτέρυγας του die Linke, που κρατά εγκλωβισμένους στις γραμμές του αρκετούς τίμιους αγωνιστές-κομμουνιστές, υπέρμαχους του σοσιαλισμού που οικοδόμησε η DDR -αν και το επίσημο κόμμα ουσιαστικά την έχει αποκηρύξει, ως μελανή κηλίδα του παρελθόντος.

Από όλα αυτά μπορείς να πάρεις ό,τι θέλεις και να αφήσεις προαιρετικά ένα ποσό, όσα κρίνεις και μπορείς, ακόμα κι αν σου φανούν λίγα - δυσανάλογα για αυτά που παίρνεις. Σα να "καταργούν" συμβολικά τα εμπορεύματα και την ανταλλαγή τους, γιατί η γνώση πρέπει να δια-δίδεται δωρεάν, την ώρα που άλλα μουσεία σου ζητάνε αντίτιμο ακόμα και για το δικαίωμα να τραβήξεις μερικές φωτογραφίες με τη μηχανή σου. Εδώ απλώς αφήνεις όσα μπορείς, "σύμφωνα με τις δυνατότητές σου", για να μπορέσει να καλύψει το Μουσείο τις βασικές του ανάγκες.
Φεύγοντας γράφουμε σε "σπαστά γερμανικά" ένα μήνυμα aus Griechenland. Unsere Zukunft ist nicht der Kapitalismus, aber...

Το μέλλον μας είναι άδηλο, αλλά θα το γράψει μόνος του ο εργαζόμενος λαός. Το φωτίζει όμως το κομμουνιστικό κίνημα και οι αγώνες του, σαν τους φάρους -που γιορτάζουν σήμερα την παγκόσμια ημέρα τους. Το φωτίζει το ηρωικό κόμμα του Τέλμαν, όσο μικρό ή αποδεκατισμένο κι αν είναι σήμερα. αφήνοντας μικρά αποτυπώματα, σαν αυτά τα ενθύμια στο σκοτεινό διάδρομο του Μουσείου. Η λάμψη τους όμως δεν κλείνεται σε μουσειακές αίθουσες. Μια μέρα θα κατακλύσει τον κόσμο, κάνοντας τα σκοτάδια φως. Και σήμερα οι Γερμανοί σύντροφοι θα μαζευτούν εκεί να ανάψουν τη δική τους φωτίτσα, χαραμάδα μες στη μαυρίλα, στη μνήμη του Τέλμαν. Αλίμονο όμως σε όποιον νομίσει πως πρόκειται για ένα απλό μνημόσυνο...

Παρασκευή 5 Ιουλίου 2019

Δελτίο Κομινφόρμ - Ιούλιος-Αύγουστος 2019

Οι εκλογές μας έρχονται, εμπρός βήμα ταχύ, να τις προϋπαντήσουμε με -δε μου έρχεται κάποια καλή ρίμα, συνεπώς το αφήνω έτσι. Γιατί το σημαντικό είναι η επόμενη μέρα, και όχι μόνο η 8η Ιουλίου, γιατί μετά ο μήνας δεν έχει εννιά για τον εργαζόμενο λαό.

Νέα αναχώματα έρχονται στο προσκήνιο, τα συριζοτρόλ είναι έτοιμα να πουν μαζί με τους δεξιούς ότι έρχεται πίτσα (από τη λδ της βιλγαρίας) και να το ευχαριστηθούν χαιρέκακα για τον αχάριστο λαό που δε βγάζει τον αλέξη που θα έκανε ακριβώς τα ίδια, το σύνδρομο της Στοκχόλμης γίνεται ολοένα και πιο αισθητό με όσα λένε οι νεοδημοκράτες που ράβουν κυβερνητικά κοστούμια, και την ίδια ώρα το κόμμα φαίνεται να αντέχει στην επίθεση και την εκλογική πίεση, αφού ούτως ή άλλως και οι ευρω-εκλογές δεν είχαν ακριβώς χαλαρή ψήφο. Και τέλος πάντων, πότε ακριβώς ήταν χαλαρή η ψήφος που πήγαινε στους κομμουνιστές;

Αν χρειάζεται μια πρόβλεψη είναι πως η μικρή πιθανή πτώση σε ψήφους -γιατί δεν είναι εύκολο για όλους να ασκήσουν τρεις φορές σε ενάμιση μήνα το εκλογικό τους δικαίωμα- δε θα έχει απαραίτητα και μείωση ποσοστών, αν πάρουμε υπόψη την αποχή. Με κάθε επιφύλαξη, και πολλές πιθανότητες να πέφτω έξω -τόσο ως προς τη μικρή μείωση των ψήφων, όσο και ως προς τα ποσοστά.

Ένα νέο χαρακτηριστικό που φαίνεται να έρχεται στην επιφάνεια είναι το εξής. Τα τελευταία χρόνια οι κομμουνιστές έχουν με διαφορά τις πιο μαζικές συγκεντρώσεις -χωρίς μεταφερόμενα πλήθη, χωρίς χρέωση και υποχρέωση για όσους πηγαίνουν. Δεν είναι απαραίτητα οι πιο μαζικές εκλογικές δικές τους συγκεντρώσεις, είναι όμως με διαφορά οι πιο μαζικές σε σχέση με τους υπόλοιπους. Και έτσι, ενώ κάποτε αυτές οι συγκεντρώσεις θεωρούνταν ως η καλύτερη δημοσκόπηση, τώρα δε λένε και πολλά, γιατί αν ήταν έτσι, οι κομμουνιστές θα είχαν αυτοδυναμία και θα έκαναν κυβέρνηση. Και αν κάποιος θεωρεί πως δε θέλουν να κάνουν, ας τους τιμωρήσει, ψηφίζοντάς τους, για να το δούμε στην πράξη τι θα κάνουν και τι εννοούν πως θα είναι αντιπολίτευση, από όλα τα πόστα.

Το θέμα λοιπόν είναι πως στο πρόσφατο παρελθόν, καταλαβαίναμε πως για τα αστικά κόμματα έχουν περάσει ανεπιστρεπτί οι εποχές των μεγάλων συγκεντρώσεων, όχι τόσο γιατί δεν ήθελαν, όσο γιατί δεν μπορούσαν να συγκινήσουν και να μαζέψουν τον κόσμο. Και όσο πάει, γίνεται πιο θλιβερό το θέαμα που παρουσιάζουν, πιο περιθωριακά τα στενά στα οποία μαζεύονται για να στήσουν το σόου τους, πιο δύσκολο το έργο των διαδόχων του Μπιρσίμ, που δεν καλούνται να κάνουν πια δημιουργικά πλάνα, αλλά το θαύμα του Ιησού, με τα ψάρια και τα ψωμιά που πολλαπλασιάστηκαν, ένα είδος εικονικής πραγματικότητας. Και δεν μπορούν, για αυτό οι κάμερες είναι σα να έχει πιαστεί ο λαιμός τους και δείχνουν όλο το ίδιο σημείο, λες και δεν μπορούν να γυρίσουν παραπέρα, για να δείξουν το "μέγα πλήθος".

Υπήρχαν λοιπόν αστικά κόμματα χωρίς δύναμη στο δρόμο, χωρίς μαζικότητα, χωρίς οργανώσεις, χωρίς δύναμη να κινητοποιούν τον κόσμο, εκτός από τις εκλογές. Κόμματα που είχαν καταντήσει απλώς εκλογικοί μηχανισμοί και δεν είχαν την παραμικρή ικανότητα πέραν αυτού, με κομματάρχες, σαν τον Παπαγιαννόπουλο στο Τζένη-Τζένη, που κρατούσε όλο το νησί και στήριζε πότε Μαντά και πότε Γκόρτσο.

Τώρα έχουμε βαθύτερη εξέλιξη σε αυτήν την τάση. Κομματάρχες χωρίς κόμματα, χωρίς να έχουν καν μηχανισμό, σαν το Βελόπουλο και το Βαρουφάκη, που έχουν όμως αρκετά λεφτά και ψάχνουν υποψήφιους με το δέλεαρ της έδρας, γιατί είναι πιθανό να μπουν στη Βουλή και πολλοί τυχοδιώκτες το σκέφτονται σα μια καλή ευκαιρία. Λεφτά υπάρχουν, υποψήφιοι όχι, ούτε καν μηχανισμός, αλλά θα βρεθεί στην πορεία.

Το μυαλό κάποιου κόσμου γίνεται μίξερ, ολοένα και περισσότερο πουρές, πλέον ψηφίζει κόμματα που έχουν τηλεοπτική και μόνο παρουσία και πέραν τούτου δεν μπορεί να σκεφτεί τίποτα απολύτως. Και σε αυτό το σκηνικό, περιμένουμε εμείς να κάνουν τη διαφορά οι κομμουνιστές. Αρκεί να έχουμε όμως πάντα στο μυαλό μας, πως για να κάνουν τη διαφορά στην κάλπη, πρέπει να αλλάξουν έτσι το σκηνικό, ώστε να μην είναι η κάλπη, ούτε η τηλεόραση, ούτε τα social media αυτά που δίνουν τον τόνο. Αλλά ο δρόμος, το κίνημα, ο λαός που κατεβαίνει, κάνει κάτι στη ζωή του και δε μένει θεατής σε αυτήν, πιστεύοντας πως η δημοκρατία είναι να επιλέγει ποιος θα τον τσερμπρέχεν και τσετρέτεν κάθε τέσσερα χρόνια, όπως αλλάζει κανάλι με το τηλεχειριστήριο, για να δει κανάλια με καρμπόν προγράμματα -όπως και τα κόμματα που ψηφίζει. Αυτό θα πει αστική δημοκρατία...

Κυριακή 2 Ιουνίου 2019

Δελτίο Κομινφόρμ - Ιούνιος 2019

Οι εκλογές πέθαναν, ζήτω οι εκλογές.

Οι εκλογές μας έρχονται, εμπρός βήμα ταχύ,
να τις προϋπαντήσουμε ως αντιπολίτευση (λαϊκή)

Κι αν γράφαμε στην εξοχή, θα παρέπεμπε στο βουνό, όπως τότε στο Λιτόχωρο.

Ο Ιούνιος ξεκινάει με το δεύτερο γύρο των δημοτικών εκλογών και το ερώτημα αν μπορεί η Λαϊκή Συσπείρωση να επαναλάβει το επίτευγμα του 2014 και να κρατήσει κόκκινους τους πέντε δήμους της χώρας, κάτι που είναι αντικειμενικά δύσκολο -ένεκα τα συμφέροντα και τα λεφτά που ρίχνουν κάποιοι υποψήφιοι- όχι όμως και απίθανο.

Κι αμέσως μετά ξεκινάει η προεκλογική περίοδος για τις εκλογές στις 7 Ιουλίου και ενώ δυο μέρες πριν, θα έχουμε την επέτειο του δημοψηφίσματος και η Μπέτυ θα κλαίει -κάθε μέρα τέτοιο χρόνο- στην κεντρική προεκλογική συγκέντρωση του Σύριζα, αλλά όχι μάλλον από το πλήθος που δε θα δει μπροστά της.

Κι αν βγαίνει αβίαστα ένα συμπέρασμα, είναι πως χωρίς δυνατό κίνημα και αγωνιστικές διεργασίες, δεν μπορούμε να περιμένουμε κάτι ιδιαίτερα ελπιδοφόρο από την γκαστρωμένη κάλπη. Και αν είναι κάτι άλλο βέβαιο, είναι πως όσοι έχουν αλλεργία με τους κομμουνιστές, περιμένουν να τους δουν να πιέζονται από την πόλωση -που έμεινε κάτω από το 60% στις ευρωεκλογές, παρά το χαρακτήρα που είχαν- και να θυμηθούμε μέρες του Ιουνίου του 12'.

Η κε του μπλοκ λέει πως θα μείνουν με την όρεξη. Αλλά σε κάθε περίπτωση, δεν είναι οι κάλπες το σημαντικό μήνυμα που θα αλλάξει τον αρνητικό συσχετισμό. Εκεί μπορεί -στην καλύτερη- απλώς να αποτυπωθεί μια τάση ή μια αλλαγή.

Τα υπόλοιπα θα τα δούμε και στην πορεία, στα σχόλια που θα ακολουθήσουν από τη βάση του μπλοκ

Σάββατο 4 Μαΐου 2019

Δελτίο Κομινφόρμ - Μάης 2019

Ζήσε Μάη μου να φας τριφύλλι και μπόλικο προεκλογικό σανό, με δίπολα πρόοδος-συντήρηση, γράμματα κερδίζεις, κορόνα χάνω. Ο μήνας ξεκίνησε με τη μεγαλειώδη συγκέντρωση της ΓΣΕΕ για την εργατική Πρωτομαγιά, όπου ήταν τρεις και τα περιστέρια, χωρίς τον κούκο. Και συνεχίζεται με τον πρώτο εκλογικό γύρο, για να ακολουθήσει τον Ιούνιο ο δεύτερος και να τριτώσει το κακό κάπου μες στο φθινόπωρο -ή μήπως όχι;

Αν τα δικά μας σχόλια μπορούσαν να αλλάξουν τη ροή των εκλογών, θα ήταν παράνομα, και ας μην αλλάζουν οι εκλογές τον κόσμο. Ως τότε έχουμε καιρό, υλικό και όρεξη, για σχετικά και μη σχόλια, πάντα με γνώμονα την "αυτονομία" του μπλοκ, που δεν υποστέλλει τις σημαίες του και ας μην ανανεώνεται πια -αντικειμενικά κι ανεξάρτητα από τη θέλησή του- όσο συχνά θα έπρεπε και θα ήθελε η βάση του και η κε του.

Δευτέρα 1 Απριλίου 2019

Δελτίο Κομινφόρμ Απριλίου 2019

Ανακοίνωση ψηφοδελτίου με ενδιαφέροντα ονόματα, συνέδριο της ΓΣΕΕ στη Ρόδο με τους ιππότες της εργατικής τάξης (Παναγόπουλος, Καραγεωργόπουλος και ΣΙΑ)... Και μετά πασχαλινή ραστώνη πριν από τις κάλπες που απειλούν να σκεπάσουν τα πάντα. Διπλές, τριπλές ή και παραπάνω...

Καλή ξεκούραση, καλό σχολιασμό και... προπαντός όχι αυταπάτες

Παρασκευή 1 Μαρτίου 2019

Δελτίο Κομινφόρμ Μαρτίου 2019

Η πάλη των τάξεων παραμένει ιστορικά αδικαίωτη. Και κάποιοι νιώθουν σα να μπαίνει η άνοιξη στα ξαφνικά, ενώ σπεύδουν να την προϋπαντήσουν, όχι στην εξοχή αλλά στην κάλπη που έρχεται.

Δε χρειάζονται περσότερα (προς το παρόν). Τα υπόλοιπα από τη βάση του μπλοκ, στα σχόλια που ακολουθούν.

Κυριακή 3 Φεβρουαρίου 2019

Δελτίο Κομινφόρμ - Φλεβάρης 2019

Κλείνοντας έντεκα χρόνια ζωής το μπλοκ -ή μάλλον εννιάμισι χρόνια πραγματικής ζωής και άλλον ενάμιση που προχωρά με κεκτημένη ταχύτητα και πάνω στις πλάτες των αναγνωστών που το κρατάν ζωντανό- συνεχίζει με κινητήρια δύναμη τη βάση του και τα δικά της σχόλια.

Συζήτηση επί παντός επιστητού, με τις εκλογές να έρχονται -εμπρός βήμα ταχύ- τα συριζοτρόλ να αυξάνουν ρυθμούς, θυμίζοντας τις μέρες του 15', και τις Συμπληγάδες του δικομματισμού (που είναι βασικά η Σκύλλα και η Χάρυβδη από άλλο μυθολογικό ανέκδοτο) να είναι έτοιμες να συνθλίψουν κάθε διαφορετική φωνή, εντείνοντας την πόλωση, όσο μπορούν.
Έχουν ένα νέο δικομματισμό να θρέψουν. Και ένα μεγάλο συνασπισμό να ετοιμάσουν. Όχι της αριστεράς και της προόδου, αλλά κυβερνητικό. Αν και προς το παρόν, επιστρέφουν μάλλον στην εποχή των αυτοδυναμιών.

Σχόλια για κάθε τι που προκύπτει στην επικαιρότητα, για αυτά που ήδη έχουν προκύψει, για κείμενα της Κατιούσα -αρκεί να υπάρχει λόγος να γίνει εδώ- για ψυχολογικά ανισόρροπους τουιτεράδες, για όλα αυτά που απασχολούν τον απλό, καθημερινό εργάτη στα γιαπιά και τους χώρους δουλειάς.

Καλός, νηφάλιος σχολιασμός. Και μην αφήστε ένα Μηλιό να σας χωρίζει, με την "ενωτική" του διάθεση.

Τετάρτη 2 Ιανουαρίου 2019

Δελτίο Κομινφόρμ - Γενάρης 2019

Ας είμαστε ρεαλιστές, ας επιδιώκουμε το αδύνατο. Όπου αδύνατο, αν όχι ουτοπικό, στη συγκεκριμένη περίπτωση, θα ήταν για την κε του μπλοκ -ακριβώς επειδή είναι μονοπρόσωπη και δεν είναι κε- να συνεχίσει να διατηρεί και να ανανεώνει σε τακτική βάση το περιεχόμενο του μπλοκ -είτε αρέσει η Κατιούσα στους σφους αναγνώστες, είτε τους ξενερώνει και θα προτιμούσαν να ανεβαίνουν εδώ πιο τακτικά κάποια κείμενα.

Το οποίο  μπλοκ όμως εκτός από κε, έχει και βάση. Η οποία κρατά ζωντανό το μπλοκ, σχεδόν μόνη της και του δίνει λόγο ύπαρξης. Αντί λοιπόν να παίρνει κείμενα -και αφορμές για σχολιασμό- με το δελτίο, ίσως είναι προτιμότερο να κάνει το δικό της δελτίο.

Ξέχωρα από τα όποια λιγοστά -σε σχέση με το παρελθόν- κείμενα μπορεί να ανεβαίνουν εδώ για να σχολιαστούν και να διατηρείται μια ροή, το βασικό μάλλον είναι να υπάρχει μια ανάρτηση -καταρχάς σε μηνιαία βάση- όπου να σχολιάζεται ελεύθερα ό,τι προκύπτει στην επικαιρότητα ή και πιο άσχετα θέματα (ακόμα και γκρίνια για την Κατιούσα, που λέει ο λόγος, αν είναι κόσμια και χρήσιμη) που απασχολούν κάποιον σφο αναγνώστη.

Δεν ξέρω αν έπρεπε να γίνει πιο νωρίς, αν θα έχει επιτυχία, αν έχει λόγο ύπαρξης, πάντως είναι μια ιδέα, ένα πείραμα, και θα το δοκιμάσουμε στην πράξη. Καλό σχολιασμό, ο λόγος σε εσάς.

Δευτέρα 10 Δεκεμβρίου 2018

10 ερωτήματα, 10 χρόνια μετά το Δεκέμβρη

Δημοσιεύτηκε στην Κατιούσα

Τι ήταν και τι δεν ήταν ο Δεκέμβρης;

Κάθε εποχή έχει το Δεκέμβρη που της αξίζει. Άλλο τα Δεκεμβριανά του 1944 κι άλλα αυτά του 2008, δεν μπαίνει θέμα σύγκρισης ανάμεσα στις εποχές, τις συνθήκες, τον υποκειμενικό παράγοντα, σε επίπεδο οργάνωσης κι αγωνιστικής ετοιμότητας. Ο Δεκέμβρης του 08′ δεν ήταν μια συγκυρία όπου η εξουσία περπατούσε στους δρόμους, κυλούσε πηχτή στην ατμόσφαιρα, και περίμενε να απλώσουμε το χέρι μας και να την πιάσουμε. Δεν ήταν μια περίοδος, όπου κάθε μέρα μετρούσε σα μήνας. Δεν ήταν η πρώτη εξέγερση στην περίοδο της κρίσης, όπως είχε διαφημιστεί αρχικά. Ήταν μια έκρηξη, που εκ των πραγμάτων φάνηκε πυροτέχνημα, αλλά αυτό δεν ήταν μοιραίο, εξ αρχής δοσμένο, ήταν ρευστό κι ανοιχτό στοίχημα για όσους συμμετείχαν και δεν μπόρεσαν ή δε θέλησαν να βαθύνουν το ρήγμα του.

Το βασικό πρόβλημα δεν είναι τα γεγονότα, που είναι πεισματάρικα και δεν μπορούμε να τα αλλάξουμε. Το βασικό πρόβλημα είναι ο τρόπος πρόσληψής τους από κάποιους “μπαρουτοκαπνισμένους άκαπνους”, που χτίζουν το δικό τους αφήγημα, τον εκλαμβάνουν ως εμπειρία ζωής, ως το δικό τους Πολυτεχνείο, που θα έχουν να το διηγούνται στις επόμενες γενιές, αραδιάζοντας στο τραπέζι τα κινηματικά τους παράσημα. Κανείς δεν μπορεί να μειώσει το Δεκέμβρη και τη μνήμη του περισσότερο από αυτούς που τον υψώνουν βερμπαλιστικά στο ύψος του άλλου Δεκέμβρη, στο επίπεδο μιας επανάστασης, μιας εποποιίας, μιας εμπειρίας που δεν πρόκειται να ξαναζήσουμε και είναι το ταβάνι που μπαίνει στις φιλοδοξίες μας.

Ήταν εξέγερση;

Καταρχάς, θα έπρεπε να ξεκινήσουμε ρωτώντας τι είναι εξέγερση και πώς την ορίζουμε. Η απλή “μετάφραση” θα ήταν ξεσηκωμός. Πολλές φορές τείνουμε να λέμε εξέγερση τις μικρές κι αποτυχημένες επαναστάσεις.

Ο Δεκέμβρης είχε κάποια εξεγερσιακά χαρακτηριστικά. Υπήρχε έκρηξη βίας, που ωστόσο από μόνη της δεν αποδεικνύει κάτι. Υπήρξε ένας γενικευμένος ξεσηκωμός κι αντιδράσεις από μαθητές και νέους, ακόμα και σε μέρη της επαρχίας που ζούσαν για καιρό σε χειμερία νάρκη και δεν είχαν δει αντίστοιχη κινητοποίηση στα χρονικά της Μεταπολίτευσης.

Ο Δεκέμβρης όμως δεν έβαλε ποτέ ζήτημα εξουσίας κι αλλαγής των σχέσεων παραγωγής, όπως κάνει κάθε επανάταση. Δεν εξαπλώθηκε ποτέ σε πλατιά τμήματα της εργατικής τάξης, στους χώρους δουλειάς, δε σταμάτησε τη διαδικασία της παραγωγής -πόσο μάλλον να εγείρει άλλα ζητήματα για το μοντέλο της. Κι είναι ζήτημα -που θα δούμε κι αλλού- ποιο ήταν το βάθος του και τι άφησε πίσω του, όπως θα έκανε πχ μια επανάσταση, ακόμα και ηττημένη.

Η “καθαρή επανάσταση” και ο Λένιν

Πολλές φορές βλέπουμε να επικαλούνται ένα τσιτάτο του Λένιν που λέει πως όποιος περιμένει να δει μια καθαρή επανάσταση, όπου θα είναι από τη μια πλευρά ο στρατός του προλεταριάτου και από την άλλη ο στρατός των εκμεταλλευτών, δε θα την ζήσει ποτέ του. Συνεπώς, πρέπει να αντιμετωπίζουμε την πραγματικότητα με τις αντιφάσεις της, να μην τις φοβόμαστε, να μην τις αντιμετωπίζουμε από θέση επαναστατικής καθαρότητας, αλλά να παρεμβαίνουμε με θάρρος σε αυτές, αν θέλουμε να παίξουμε πραγματικά το ρόλο της πρωτοπορίας στο κίνημα.

Γενικά η πραγματική ζωή απεχθάνεται τις καθαρές μορφές. Κατά τον ίδιο τρόπο, όμως, πρέπει κι εμείς να αποφεύγουμε να παίρνουμε από τα Άπαντα του Βλαδίμηρου το τσιτάτο που μας βολεύει κάθε φορά, χωρίς να βλέπουμε συνολικά τη θεωρία του και προπαντός τη δράση του. Από το Λένιν πχ θα μπορούσαμε να σταχυολογήσουμε ένα άλλο απόσπασμα, όπου βάζει τα χαρακτηριστικά της εξέγερσης.

Η εξέγερση για να πετύχει δεν πρέπει να στηρίζε­ται σε συνωμοσία, ούτε σ’ ένα κόμμα, αλλά στην πρωτοπόρα τάξη. Αυτό είναι το πρώτο. Η εξέγερση πρέπει να στηρίζεται στην επαναστατική άνο­δο του λαού. Αυτό είναι το δεύτερο. Η εξέγερση πρέπει να στηρίζεται σε τέτοιο σημείο στροφής στην ιστορία της αναπτυσσόμενης επανάστασης, όταν στις πρωτοπόρες γραμμές του λαού παρατηρείται η μεγαλύτερη δρα­στηριότητα, όταν οι ταλαντεύσεις στις γραμμές των εχθρών και στις γραμμές των αδύνατων, μεσοβέζικων, αναποφάσιστων φίλων της επανάστα­σης είναι μεγαλύτερες από κάθε άλλη φορά. Αυτό είναι το τρίτο. Και μ’ αυτούς τους τρεις όρους στην τοποθέτηση του ζητήματος της εξέγερσης ξε­χωρίζει ο μαρξισμός από τον μπλανκισμό»

Ο Λένιν απαντά εδώ στην κατηγορία κατά των μπολσεβίκων πως “παραβιάζουν την ιστορία” και βάζει καθαρά τη διαφορά του μαρξισμού από τον μπλανκισμό. Παράλληλα όμως βάζει τρία σωστά κριτήρια για τον καθορισμό της εξέγερσης. Μπορεί να πει κανείς ότι ο Δεκέμβρης πληροί -έστω κατά προσέγγιση- κάποια από αυτά τα κριτήρια;

Στον αντίποδα, μπορεί να αντικρούσει κανείς πως εδώ ο Λένιν σημειώνει τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει μια εξέγερση για να πετύχει -κι όχι γενικά. Στην τελική όμως αυτό δεν είναι που μας ενδιαφέρει; Εκτός κι αν βυζαντινολογούμε με τους ορισμούς, για να περνάει η ώρα…

Ποιος ήταν ο ταξικός χαρακτήρας του Δεκέμβρη;

Όπως σημειώνεται και πιο πάνω, ο Δεκέμβρης δεν απασχόλησε τους μεγάλους χώρους δουλειάς και πλατιά τμήματα της εργατικής τάξης. Η μοναδική φορά που συνυπήρξαν, κατά κάποιον τρόπο, ο Δεκέμβρης με το οργανωμένο εργατικό κίνημα ήταν στην ήδη προγραμματισμένη απεργία της 10ης Δεκέμβρης, την Τετάρτη μετά τη δολοφονία του Αλέξη.

Ο Δεκέμβρης δεν είχε καν τα ταξικά χαρακτηριστικά που φαίνεται να είχε η εξέγερση στα προάστια του Παρισιού, την ίδια χρονιά. Κι αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με τη σύνθεση, αλλά και με τους όρους με τους οποίους εκδηλώθηκε. Η συμμετοχή φτωχών κι εξαθλιωμένων ατόμων στα γεγονότα ήταν κυρίως σε πλιάτσικα καταστημάτων, κάτι που παραπέμπει σε λούμπεν καταστάσεις, την άρνηση της ταξικής συνείδησης. Επιπλέον, η εκτόνωση που ακολούθησε τις πρώτες οργισμένες βδομάδες είναι μάλλον μικροαστικό στοιχείο -αν και τέτοιου είδους σκαμπανεβάσματα μπορεί να προκύψουν ακόμα και σε έναν εργατικό, ταξικό αγώνα. Η διαφορά είναι πως οι εργατικοί αγώνες έχουν συνέχεια και αφήνουν μια γενική παρακαταθήκη.

Επίσης, αν θεωρήσουμε πως η νεολαία ήταν το βασικό υποκείμενο του Δεκέμβρη, είναι μια διαταξική κατηγορία. Ο Δεκέμβρης εξάλλου ήταν ένα γενικό ξέσπασμα, με αφορμή τη δολοφονία ενός παιδιού από τα Βόρεια Προάστια που βρέθηκε στα Εξάρχεια, και έδειξε σε όλους πως μπορεί να ήταν στη θέση του, πως οι κατασταλτικοί μηχανισμοί δεν κάνουν ακριβώς ταξικές διακρίσεις (αν και είναι σαφές ότι έχουν ταξικές προτιμήσεις για τους στόχους τους).

Ποιος ήταν ο πολιτικός χαρακτήρας του Δεκέμβρη;

Με μία λέξη, η βασική πολιτική έκφραση των γεγονότων που μνημονεύουμε ως “Δεκέμβρης” ήταν η αναρχία, σε διάφορες εκδοχές της. Όσοι αυτοπροσδιορίζονταν ως κόκκινοι (από το εξωκοινοβούλιο) και είχαν συμμετοχή στα γεγονότα, ακολουθούσαν απλώς το ρυθμό και τη ροή τους, χωρίς να παρέμβουν ουσιαστικά -είτε το προσπάθησαν είτε όχι. Όσοι βαυκαλίζονται πως μπήκαν στα γεγονότα, για να τα επηρεάσουν και να μπολιάσουν τη δυναμική τους με διάφορα στοιχεία που έλειψαν από το Δεκέμβρη, μοιάζουν με αυτούς που βγάζουν βόλτα ένα σκύλο που δεν είναι στα μέτρα τους και τελικά καταλήγει να τους πηγαίνει βόλτα αυτός.

Προκύπτει αυτομάτως το ζήτημα της σχέσης αυθόρμητου-συνειδητού, που δεν μπορεί προφανώς να εξαντληθεί σε μια παράγραφο. Αλλά η μεταξύ τους σύνδεση δεν έρχεται όταν το δεύτερο γίνεται ουρά του πρώτου και το ακολουθεί τυφλά. Το αυθόρμητο μαθαίνει από την πείρα του, συνηθίζει, εκπαιδεύεται. Και αυτό που έμαθε σε μεγάλο βαθμό το Δεκέμβρη, είναι τα μπάχαλα ως “σύγκρουση” που λειτουργεί βασικά ως εκτόνωση.

Παρεμπιπτόντως, αν υπάρχει ένα ταμπού με την πολιτική κριτική προς τον αναρχικό χώρο, ένα εξίσου ισχυρό ταμπού είναι η έλλειψη -αν όχι φόβος- κριτικής από το εξωκοινοβούλιο (ή γενικά αυτό που ο Τσίπρας ονόμασε “αριστεροχώρι”) απέναντι στην αναρχία ή μάλλον -για να ακριβολογούμε- απέναντι στα μπάχαλα, η γενική ανοχή, η σχεδόν ολοκληρωτική έλλειψη περιφρούρησης.

Στα πολιτικά αποτελέσματα του Δεκέμβρη -αν και όχι άμεσα- μπορεί ίσως να συμπεριληφθεί κι η ενίσχυση του “κινηματικού προφίλ” του ΣΥΡΙΖΑ, που είχε δείξει από το φοιτητικό κίνημα του 2006-07 την ικανότητα να καρπώνεται ως εκλογική υπεραξία τη δυναμική κάποιων γεγονότων στα οποία η πραγματική συμμετοχή του ήταν αμελητέα και σίγουρα μη καθοριστική.

Ήταν οργανωμένος ο Δεκέμβρης;

Ως ένα βαθμό σχετίζεται με όσα σημειώνονται παραπάνω για τη σχέση συνειδητού κι αυθόρμητου. Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση. Αν τα γεγονότα κι η βίαια έκρηξη υποκινήθηκε, οργανώθηκε από κάποιο κέντρο. Διάφορες αναλύσεις αναφέρουν τη μαζική αποστολή δεκάδων sms σε λίγα λεπτά, που ήταν πάντως ο βασικός τρόπος επικοινωνίας εκείνες τις στιγμές -και εκείνη την εποχή. Επίσης, ήταν η πρώτη φορά που έκαναν την παρουσία τους τα social media και το διαδίκτυο εν γένει, δείχνοντας πόσο χρήσιμο εργαλείο μπορούν να είναι -χωρίς αυτό φυσικά να βεβαιώνει τη θεωρία του “κινήματος του facebook”, που έπαιξε περισσότερο στις Πλατείες των Αγανακτισμένων.

Άλλες αναλύσεις εντοπίζουν ένα σχέδιο συνωμοσίας κι αποσταθεροποίησης της κυβέρνησης Καραμανλή, που βρέθηκε στο στόχαστρο ξένων μυστικών κι υπηρεσιών και των ιμπεριαλιστικών κέντρων. Δηλαδή βασικά στο στόχαστρο των ΗΠΑ, που ήθελαν πάση θυσία να ακυρώσουν τη συμφωνία με τη Ρωσία για τους αγωγούς του φυσικού αέριου.

Οι παραπάνω “αφηγήσεις” μπορεί να περιέχουν ψήγματα αλήθειας και να βασίζονται σε πραγματικά γεγονότα. Γίνονται όμως φαιδρές, όταν φλερτάρουν με τη συνωμοσιολογική αντίληψη των πραγμάτων. Είναι ζήτημα ποιος κινεί τα νήματα και αν τα εμπλεκόμενα μέρη είναι απλές μαριονέτες χωρίς βούληση ή αν τα γεγονότα έρχονται κατά παραγγελία. Οι πράκτορες προφανώς υπάρχουν κι έχουν βασικό ρόλο στις εξελίξεις, δεν είναι όμως το καθοριστικό στοιχείο που θα γείρει την πλάστιγγα. Γεγονότα μεγάλης εμβέλειας μπορούν να αξιοποιηθούν προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, όχι όμως να προκληθούν από το μηδέν.

Πώς έδρασαν οι κομμουνιστές;

Είχαν ουσιαστική παρέμβαση στους μαθητές, παίζοντας σημαντικό ρόλο στη μαζική κινητοποίησή τους. Είχαν τα πιο μαζικά μπλοκ στην απεργιακή συγκέντρωση της 10ης Δεκέμβρη. Συνέχισαν τις κινητοποιήσεις μετά την “αδέσποτη σφαίρα” που χτύπησε ένα μαθητή, μέλος της ΚΝΕ, στο Περιστέρι.
Δεν είχαν τα αντανακλαστικά να βρεθούν στο δρόμο από την πρώτη μέρα. Δε φάνηκε να έχουν κάποιο σχέδιο για να οδηγήσουν τα γεγονότα και τη δυναμική τους σε μεγαλύτερος βάθος κι έκταση. Δεν υστέρησαν ως προς αυτό σε σχέση με άλλες δυνάμεις που τους κατηγορούν, αλλά οι προσδοκίες από αυτούς είναι μεγαλύτερες.

Αυτή είναι η ουσία του πράγματος, ωστόσο τα επίμαχα ζητήματα στα οποία εστιάζει συνήθως η αντιπαράθεση είναι τελείως διαφορετικά -κι αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαίο. Το άστοχο κι ακατανόητο διήγημα (προσωπική γνώμη) που δημοσιεύτηκε στον κομματικό Τύπο. Και η επιλογή να πορευτούν τα απεργιακά μπλοκ του ΠΑΜΕ μακριά από τις εστίες επεισοδίων, για να προστατεύσουν τον “άμαχο πληθυσμό”, και αφού είχε προηγηθεί η πορεία της Δευτέρας, όπου είχαν κινδυνεύσει άμεσα οι διαδηλωτές στα μπλοκ των κομμουνιστών.

Σημεία που δεν κάνουν κανέναν σοφότερο ως προς την ουσία του πράγματος, αλλά “περιέργως” συνεχίζουν να βρίσκονται στο επίκεντρο, δίνοντας τροφή και “επιχειρήματα” για αποπροσανατολισμό και εύκολα στερεότυπα.

Ποια τάξη υπηρετούν τα όργανα της τάξης; Είναι φετίχ η βία;

Η οργή του Δεκέμβρη στράφηκε εναντίον της αστυνομίας. Ή αλλιώς των μπάτσων. Πολύ λογικό, καθώς ο δράστης της δολοφονίας ήταν ένας ειδικός φρουρός, ένας εκπρόσωπος της εξουσίας με λογική σερίφη, που σκότωσε εν ψυχρώ τον Αλέξη, χωρίς καν να απειλείται. Και η αστυνομία είναι εκείνη η μορφή της εξουσίας που γίνεται πιο εύκολα κι άμεσα αντιληπτή σε ένα μαθητή, μια νεανική συνείδηση που ακόμα διαμορφώνεται. Αλίμονο όμως αν μείνει μόνο στο όργανο της τάξης και δε σκεφτεί το ζήτημα ποια τάξη είναι αυτή που υπηρετεί (και την βαφτίζουν “δημόσια”).

Πλέον δε μιλάμε για μικρά παιδιά με ανώριμες συνειδήσεις που διαμορφώνονται. Αλλά για μεγαλύτερα “παιδιά”, που έχουν προσκολληθεί στην παιδική τους ηλικία (πολιτικά μιλώντας) και μια αντίστοιχα απλοϊκή συνείδηση που δυσκολεύεται να ξεφύγει από το φετιχισμό της σύγκρουσης με τους μπάτσους ή μάλλον φτωχαίνει την έννοια, περιορίζοντάς την σε μπάχαλα και κλεφτοπόλεμο με τα ΜΑΤ. Και αυτά τα αντι-μπατσικά αντανακλαστικά -που είναι απολύτως λογικά αν μιλάμε για την περίοδο του Δεκέμβρη ή για μικρούς μαθητές, που ωστόσο κάπως “εκπαιδεύονται” από την πείρα τους- είναι κάτι που διέκρινε και τις μαζικές κινητοποιήσεις των επόμενων χρόνων, την περίοδο της κρίσης και των μνημονίων.

Η βία από μόνη της δεν είναι λύση, φετίχ, δεν αποτελεί εξέγερση. Η σύγκρουση μπορεί να είναι πχ μια απεργία, ένας συλλογικός ταξικός αγώνας ενάντια στα αφεντικά -και όχι ενάντια στα όργανά τους- τα βήματα που χρειάζεται για να φτάσουμε ως εκεί, η σύγκρουση με μια σειρά στερεότυπα, κατάλοιπα και κωλύματα στις συνειδήσεις των συναδέλφων. Με δυο λόγια είναι μια διαρκής διαδικασία που γίνεται σε καθημερινή βάση και όχι απλώς μια κορύφωση.

Θα σπάσουν τζάμια στην πραγματική επανάσταση;

Πιθανότατα ναι, αλλά αυτό θα γίνει παρεμπιπτόντως κι όχι ως αυτοσκοπός. Η βία είναι απλώς η μαμή της ιστορίας, που κινείται από την ταξική πάλη, όχι η μητέρα της. Είναι αυτή που επισπεύδει κάποιες τάσεις, βοηθά να επικρατήσουν, αλλά δεν τις γεννάει. Μια νικηφόρος επανάσταση δε θα έρθει αφήνοντας πίσω της συντρίμια, αλλά φαντάζοντας ως το πιο φυσικό πράγμα του κόσμου. Κατά κανόνα έρχεται ως κάτι ορμητικό, ακατανίκητο, αναπόφευκτο, που δε χρειάζεται εκτεταμένη βία, αλλά αποφασιστική χρήση της σε κάποια κρίσιμα σημεία για να δείξει τη δύναμή της. Η εύκολη επικράτηση των μπολσεβίκων στην Πετρούπολη είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα -που δεν πρέπει όμως να το βλέπουμε χώρια από τον αιματηρό Εμφύλιο που ακολούθησε, μετά την ιμπεριαλιστική παρέμβαση 14 χωρών που έσπευσαν να σώσουν τη ρωσική μπουρζουαζία με ταξική αλληλεγγύη.

Η επανάσταση λοιπόν δε θέτει ως αυτοσκοπό να σπάσει τζάμια. Αυτό που θέλει πρωτίστως είναι να τα κάνει δημόσια, λαϊκή, κοινωνική περιουσία. Το σπάσιμο μιας βιτρίνας αυτό καθαυτό δε συνιστά επαναστατική πράξη, δεν αμφισβητεί την ιδιοκτησία, τις σχέσεις παραγωγής, αλλά μένει ακριβώς στη βιτρίνα του συστήματος, σε ένα συμβολικό επίπεδο, ενώ συχνά τείνει να λειτουργεί με όρους της κοινωνίας του θεάματος.

Τι άφησε πίσω του τελικά ο Δεκέμβρης;


Ένα εκκωφαντικό κενό, που καλύφτηκε με αρκετή μυθολογία κι ιδεολογικά σχήματα που δεν έχουν πολλή σχέση με την πραγματικότητα. Κι ωραία λόγια για ένα κίνημα που δεν ήταν η απάντηση, αλλά η ερώτηση. Αλλά δεν αρκούν για να καλύψουν την έλλειψη βάθους ή συνέχειας. Ο Δεκέμβρης ακύρωσε ως ένα βαθμό τα Χριστούγεννα, αλλά το διάστημα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών ακύρωσε το Δεκέμβρη και την όποια δυναμική του. Και αλίμονο σε όποιον μπερδεύει τελικά -συνήθως σκόπιμα- το κενό με το βάθος…

Κυριακή 2 Δεκεμβρίου 2018

Χαμένοι στη μετάφραση - Δυο ξένοι

Δημοσιεύτηκε στην Κατιούσα

Πριν από μερικές βδομάδες έλαβε χώρα στην Καλλιθέα μια εκδήλωση για τα 80 χρόνια από τη Συμφωνία του Μονάχου. Πέρα από το ενδιαφέρον θέμα, περισσότερο ενδιαφέρον προσέδιδε η σύνθεση στο πάνελ των ομιλητών και η παρουσία του Ελισαίου Βαγενά -του οποίου την ομιλία αναδημοσιεύσαμε εδώ– σε μια ομιλία που διοργάνωνε η Ρωσική πρεσβεία.

Ένας σύντροφος έλεγε πως κάποια σημεία της εκδήλωσης του θύμιζαν σκηνές από τους “Δυο Ξένους”, όπου η Ντένη Μαρκορά και η Μαρούσκα (“ντα γκασπαζά”) λένε τα δικά τους, η καθεμιά στη γλώσσα της και καταφέρνουν τελικά με έναν περίεργο τρόπο να βγάζουν μια χαρά συνεννόηση μεταξύ τους. Έτσι έγινε και στην εκδήλωση, με εξαίρεση όσους περιμέναμε να βγάλουμε άκρη από τη μεταφράστρια στα ακουστικά μας, που έτρεχε ασθμαίνοντας πίσω από τους ομιλητές να τους προλάβει, σα χαμένος συνασπισμός στην κούρσα των εξοπλισμών. Κι εμείς μαζί της, χαμένοι στη μετάφραση, να νιώθουμε “δυο ξένοι” στην ίδια εκδήλωση.

Και δεν ήταν απαραίτητα η γλώσσα το βασικό εμπόδιο στην πολιτική συνεννόηση -έτσι κι αλλιώς ο Βαγενάς και κάποιοι ακόμα δε χρειάζονταν ακουστικά και διερμηνεία. Ούτε και τα επίσημα κοστούμια των ανθρώπων της πρεσβείας, σε αντίθεση με το φοιτητικό ντύσιμο κάποιων συντρόφων της Σπουδάζουσας (και κάποιων άλλων που δεν είναι πια, εδώ και χρόνια φοιτητές ή στην ΚΝΕ).

Δυο διαφορετικοί κόσμοι, σα να λέμε καπιταλιστικός και σοσιαλιστικός. Ή μάλλον, η αντίθεση μεταξύ των κομμουνιστών και όσων βλέπουν τη Ρωσία όπως 30 χρόνια πριν -ή και 80 χρόνια πριν, για να το συνδέσουμε με το θέμα της εκδήλωσης, για τη Συμφωνία του Μονάχου και το ιστορικό της πλαίσιο. Σα να είναι η Ρωσία υποψήφιος σύμμαχος, για να συμπήξουμε μαζί της “δημοκρατικό, αντιφασιστικό Λαϊκό Μέτωπο”. Και να σκεφτείς πως τριάντα χρόνια πριν όλοι αυτοί ήταν Σοβιετικοί και πιθανότατα σύντροφοι, οργανωμένοι στο ΚΚΣΕ. Για το οποίο ίσχυε αυτό που είχε πει ο Ραφαηλίδης πως σε ένα ΚΚ μπορείς να βρεις τα πάντα, ακόμα και κομμουνιστές… Σημεία των καιρών.

Η πρώτη εντύπωση από το χωρό της εκδήλωσης ήταν εντυπωσιακή -κι ας μοιάζει ταυτολογία αυτό. Ανιχνευτής μετάλλων στην είσοδο, έδρανα με υποδοχή για ακουστικά, φορητά ακουσικά με μπαταρία που την καθιστούσαν περιττή. Και η βεβαιότητα πως οι Ρώσοι μπορεί να άργησαν αλλά έπιασαν τελικά το τρένο της ΕΤΕ (επιστημονικοτεχνική επανάσταση), αν ήταν δηλαδή δικός τους ο εξοπλισμός και όχι της αίθουσας του Υπουργείου. Μέχρι που άρχισε να χάνεται κατά διαστήματα η επαφή με τα ακουστικά, μαζί με τις φράσεις που έχανε η μετάφραση, και διαλύθηκε η ψευδαίσθηση, μαζί με κάθε ειρμό. Ακούγαμε πχ τον κύριο ομιλητή (Α. Μπορίσοφ) να κάνει χαριτωμένες παρεμβάσεις για τους vegan και τα γαϊδουράκια στη Σαντορίνη, που προφανώς σε κάποια συμφραζόμενα εντάσσονταν για να βγει νόημα, αλλά άντε να βγάλεις άκρη χωρίς αυτά… Κατά συνέπεια, είναι πρακτικά αδύνατο να γίνει ουσιαστική αποτίμηση σε όσα είπε, πέρα από σκόρπιες σκέψεις και σημεία που ξεχώρισαν.

Ότι ο Λόιντ Τζορτζ είχε χαρακτηρίσει το Χίτλερ ως τον Τζορτζ Ουάσιγκτον της Γερμανίας. Ότι στη Σοβιετική Ένωση αναφέρονταν στη “Συνωμοσία” -και όχι στη συμφωνία- του Μονάχου. Ότι σε κάποιες χώρες που βρέθηκαν υπό ναζιστική κατοχή, υπήρχαν δυνάμεις που ήθελαν να αποφύγουν πάση θυσία τον πόλεμο, πχ για να μην καταστραφεί η μεσαιωνική Πράγα, να μη βουλιάξει η Ολλανδία κοκ -καταδίκη της βίας από όπου κι αν προέρχεται, ακόμα κι αν είναι για να προστατευτείς απέναντι στους φασίστες…

Για το όχι και τόσο υψηλό επίπεδο πολιτικής ετοιμότητας της χιτλερικής μηχανής σε εκείνο το σημείο, καθώς τα μισά χιτλερικά τανκς δεν έφτασαν καν στην Πράγα. Για τη διαμάχη Στάλιν-Τρότσκι και το χαμηλό διανοητικό επίπεδο του πρώτου (;!). Για την αίσθηση που είχε ο Τσάμπερλεϊν πως με αυτή τη συμφωνία, το ζήτημα της ειρήνης είχε λυθεί θετικά για τα επόμενα εκατό χρόνια (!), που θυμίζουν συνειρμικά τις αντίστοιχες “εκτιμήσεις” για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος μετά από κάθε “μεταρρύθμιση”. Για τα υπόλοιπα, πιθανόν να έχουμε διαφορετική προσέγγιση σε αρκετά ζητήματα, αλλά δεν μπορούμε να πούμε σε τι έγκειται αυτή η διαφοροποίηση, αν δε γνωρίζουμε ουσιαστικά τι είπε -κάτι ανέφερε πάντως ο Βαγενάς στη συνέχεια.

Από τα παραπάνω πάντως προκύπτει η πιθανότητα να αναλύθηκαν και πιο ζουμερά σημεία, χωρίς να μας βρίσκουν απαραίτητα σύμφωνους, καθώς και η ώριμη πια ανάγκη για ανασύσταση ενός ελληνοσοβιετικόυ συνδέσμου φιλίας, που έκανεε κάποτε δωρέαν μαθήματα ρωσικών. Εξίσου φανερή ήταν και η βαριά ρώσικη προφορά που παρεισέφρυε σε κάποιες φράσεις του συντονιστή και κάποιων από τους θεατές, όπως το “διαργκανωτές” και τα “πλούτα” (που παράγουμε). Ενώ, παρεμπιπτόντως, δύο άλλα σχεδόν καλτ σημεία από τη μετάφραση, ήταν ότι “αν δεν μπορείς να αποφύγεις τη βία, ξάπλωσε κι απόλαυσέ την” και η απόδοση “συμμετείχε στην απόπειρα [κατά του Τρότσκι] που τελικά δεν έγινε (τι μας κρύβουν;)…

Υπήρχαν όμως πολύ πιο σοβαρά σημεία, για να σταθεί κανείς. Ο πρώτος ομιλητής έκανε μια εισαγωγική ομιλία για τους βασικούς άξονες της εξωτερικής πολιτικής της Βρετανίας, σημειώνοντας εύστοχα πως δεν αποτελούσε προσωπική επιλογή του Τσάμπερλεϊν η τακτική του κατευνασμού, καθώς και ότι η Τσεχοσλοβακία, που πρακτικά δόθηκε δώρο στο Χίτλερ με τη Συμφωνία του Μονάχου, κάθε άλλο παρά στρατιωτικά αμελητέα δύναμη ήταν.

Από τις παρεμβάσεις του Βαγενά, πιο πολύ ζουμί είχαν δύο σημεία στη συζήτηση που ακολούθησε, όπου στην ερώτηση στα ελληνικά, γιατί δεν αντιδρά το ΚΚΕ ενάντια στη φασιστική κυβέρνηση της Ουκρανίας και την υποτέλεια του Τσίπρα, θυμίζοντας τις πρόσφατες, μαζικές αντι-ιμπεριαλιστικές, αντι-ΝΑΤΟϊκές κινητοποιήσεις σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, όπου υπάρχει ή σχεδιάζεται να γίνει βάση. Και σημείωσε τη βασική διαφορά με τον προηγούμενο ομιλητή για το αν μπορούν να ασκήσουν ανεξάρτητη πολιτική οι ενδιάμεσες-μικρότερες χώρες και αν “προδίδουν” οι κυβερνήσεις-αστικές τάξεις τα “εθνικά συμφέροντα”, συμμετέχοντας στους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς ή αν θεωρούν πως έτσι μπορούν να επωφεληθούν και να τα υπηρετήσουν καλύτερα.

Ενδιαφέρον είχε επίσης το σημείο όπου αναφέρθηκε στις 17 Νατοϊκές επιχειρήσεις σε διάφορα σημεία του πλανήτη, στις οποίες συμμετέχει ο ελληνικός στρατός, για να τον διακόψει ένα καραβανάς με κεραμιδί μαλλιά και να πει ότι είναι μόλις πέντε, γιατί οι άλλες έχουν την αιγίδα του ΟΗΕ. Ε, τότε αυτό τα αλλάζει όλα…

Το κομμάτι της συζήτησης έκλεισε σχετικά γρήγορα, γιατί όπως είπε κι ο συντονιστής, ακολουθεί δεξίωση με μπουφέ. Εκεί όπου χαλαρώνουν λίγο τα πνεύματα κι οι αντιθέσεις, και μπορεί να θυμηθείς τα παλιά, τους υπαρκτούς -σαν τον υπαρκτό- δεσμούς, που δεν ήταν όμως ακατάλυτοι (ούτε και ο υπαρκτός σοσιαλισμός, άλλωστε), γιατί είναι πρωτίστως πολιτικοί, όσα κοινά βιώματα κι αν υπάρχουν με το (σοσιαλιστικό) παρελθόν της Ρωσίας. Το αίμα νερό δε γίνεται ίσως πει κανείς. Αλλά αυτό ακριβώς δεν έκαναν όσοι κοιμήθηκαν μια ημέρα κομμουνιστές-κόκκινοι και ξύπνησαν αντισοβιετικοί σε μια νύχτα; Κι αν δε βρίσκουμε πια κοινό σημείο επαφής, δεν είναι η γλώσσα το πρόβλημα.

Δευτέρα 26 Νοεμβρίου 2018

Ένας αιώνας ΚΚΕ, γιατί…

Αναδημοσίευση από Κατιούσα

Για όλους τους λόγους του κόσμου.

1. Γιατί όπου κι αν βρίσκεσαι σε αυτόν τον τόπο, όποια πέτρα κι αν σηκώσεις, θα βρεις το ιστορικό χνάρι που άφησαν οι κομμουνιστές, σε κάθε πεζούλι, κάθε ρεματιά.

2. Γιατί αν δεν υπήρχε, θα έπρεπε να το επανεφεύρουμε, να το φτιάξουμε από την αρχή.

3. Γιατί υπάρχει και θα συνεχίσει να δρα, όσο υπάρχει αδικία, οι αιτίες που την γεννούν, όλα αυτά τα παλιοπράγματα που αποτελούν την ταξική προϊστορία του ανθρώπου.

4. Γιατί το κόκκινο χρώμα είναι από τη θυσία των μελών του, είναι το αίμα του, που δεν το δανείστηκε από κανέναν.

5. Γιατί έβγαλε από τα σπλάχνα του ήρωες με 12 ζωές, που τις θυσίαζαν όλες για το δίκιο του εργαζόμενου λαού.

6. Γιατί γεννάει Μπελογιάννηδες, μικρούς και μεγάλους ήρωες της βιοπάλης, της καθημερινής ζωής. Αυτούς που δρουν και σκέφτονται επαναστατικά σε μη επαναστατικούς καιρούς, με πνεύμα αυτοθυσίας κι ηρωικά σε μη ηρωικές περιόδους.

7. Γιατί είναι ο εφιάλτης της αστικής τάξης, των εκμεταλλευτών και των μαντρόσκυλών τους, της σαπίλας του ντουνιά.

8. Γιατί ενσαρκώνει το όραμα για μια κοινωνία χωρίς τάξεις, κράτος, διακρίσεις και εκμετάλλευση.

9. Για να πάρουν τα όνειρα εκδίκηση.

10. Για να ανθρωπέψει ο άνθρωπος.

11. Γιατί ήταν πηγή έμπνευσης για τους πιο ευαίσθητους κι ανήσυχους καλλιτέχνες. Για εκείνο το είδος τέχνης που μένει αθάνατο, γιατί είναι στρατευμένο.

12. Γιατί ήταν η ψυχή του ΕΑΜ και της Εθνικής Αντίστασης, κι αναγεννήθηκε από τις στάχτες του, ενώ έμοιαζε έτοιμο να διαλυθεί.

13. Γιατί δεν προβάλλει την ιστορία του ως εμπόρευμα για εκλογική υπεραξία. Τη μελετά προσεκτικά, διδάσκεται από το μεγαλείο και τα λάθη του.

14. Γιατί μόνο αυτό μπορεί να εμπνεύσει πια μαζικές εκδηλώσεις, να γεμίσει στάδια, να κάνει μεγάλες συγκεντρώσεις.

15. Μόνο αυτό μπορεί να “παράγει τέχνη”, να οργανώσει δρώμενα και παραστάσεις που θα τα ζήλευαν οι κορυφαίοι επαγγελματίες.

16. Γιατί ακόμα και τα αστικά κόμματα προσπάθησαν να μιμηθούν τη δομή του, να αντιγράψουν τα συνθήματά του.

17, Γιατί κόμματα υπάρχουν πολλά. Κομμουνιστικό κόμμα νέου τύπου όμως ένα.

18. Γιατί κινεί προς τα μπρος τα γρανάζια της ιστορίας και της ταξικής πάλης που την καθορίζει.

19. Γιατί έχει βαθιές ρίζες στο λαό και την εργατική τάξη, που το κράτησαν όρθιο τις πιο δύσκολες στγιμές.

20. Γιατί έτσι κι αλλιώς η γη θα γίνει κόκκινη, θα φροντίσουμε εμείς για αυτό.

21. Γιατί βάζει ως στόχο του τη δικτατορία του προλεταριάτου, χωρίς ψευδώνυμα. Και όπως έλεγε ο Λένιν, Μαρξιστής δεν είναι αυτός που παραδέχεται την πάλη των τάξεων, αλλά αυτός που αναγνωρίζει πως θα οδηγήσει αναγκαστικά στη δικτατορία του προλεταριάτου, ενάντια στους εκμεταλλευτές του.

22. Γιατί σημαδεύει ακόμα κι αυτούς που το πρόδωσαν και εξαργυρώνουν τα παλιά κομματικά τους ένσημα και παράσημα, για να βγάλουν το παντεσπάνι το επιούσιο.

23. Γιατί έχει κάνει τις πιο άρτιες, πρωτότυπες κι ενδιαφέρουσες αναλύσεις για την ελληνική κοινωνία, την οικονομία της και τις προοπτικές της.

24. Γιατί πήγε ενάντια στο ρεύμα της αντεπανάστασης, υπάρχει και μετά τον υπαρκτό και την πτώση του, όταν όλοι περίμεναν πως θα έκλεινε σα μαγαζί, μαζί με την κεντρική αντιπροσωπία της Σοβιετικής Ένωσης.

25. Γιατί είναι παντός καιρού. Και δεν παρέκκλινε ποτέ από το στρατηγικό στόχο. Μηδέ όσο στην κακοκαιριά λυγάει το κυπαρίσσι.

26. Γιατί είχε την πρώτη γυναίκα πολιτικό αρχηγό.

27. Γιατί είχε αρχηγό έναν καπετάνιο-αντάρτη του βουνού.

28. Γιατί είχε το Νίκο Ζαχαριάδη, ίσως την πιο φωτεινή προσωπικότητα του εικοστού αιώνα, που το μπουντρούμι δεν τον λυγά…

29. Γιατί δεν πέρασε ποτέ στην άλλη πλευρά, ακόμα κι αν δεν πήρε την εξουσία τη στιγμή που έπρεπε.

30. Γιατί είναι το κόμμα της εργατικής τάξης, όταν οι άλλοι λένε πως δεν υπάρχει πια εργατική τάξη.

31. Γιατί είχε σύνθημα από παλιά “σφυρί-δρεπάνι και ψήφο στο φουστάνι” κι έδωσε πρώτη φορά ψήφο στις γυναίκες της Ελεύθερης Ελλάδας.

32. Γιατί υπάρχουν πέντε, δέκα, δεκαπέντε κόμματα, αλλά δύο μόνο πολιτικές. Και τα διλήμματα μεταξύ αστικών κομμάτων ήταν, είναι και θα είναι “Τι Πλαστήρας, τι Παπάγος…”

33. Γιατί τους κομμουνιστές δεν τους ενδιαφέρει τι ψηφίζεις κι αν είσαι αριστερός, αλλά ποια είναι η θέση σου στην παραγωγή και την κοινωνία.

34. Γιατί έρχεται από πολύ μακριά, έναν αιώνα πριν. Και πηγαίνει πολύ μακριά, στην κοινωνία του μέλλοντος και την υπέρβαση της προϊστορίας του ανθρώπινου είδους.

36. Διότι δε συνεμορφώθη προς τας υποδείξεις…

37. Γιατί πήγε ενάντια στο ρεύμα του εθνικισμού, την κρίσιμη περίοδο για τη Μακεδονία, όταν όλοι οι άλλοι έπαιρναν μέρος στα σκοπιανοφάγα συλλαλητήρια -πλην Λακεδαιμονίων…

38. Γιατί είναι πραγματικό κόμμα, με Δημοκρατικό Συγκεντρωτισμό, όπου δεν κάνει ο καθένας του κεφαλιού του ή μικρά καπετανάτα.

39. Γιατί οι ήρωες που έβγαλε από τις γραμμές του είναι η ιστορική απόδειξη που γκρεμίζει το στερεότυπο για τη συλλογικότητα που τσαλαπατά τα άτομα και την οργάνωση που βάζει τις μάζες σε καλούπια και δεν τις αφήνει να εκφραστούν.

40. Γιατί η πάλη των τάξεων παραμένει ιστορικά αδικαίωτη.

41. Γιατί σε τούτα εδώ τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει.

42. Γιατί δεν παραδέχτηκε την ήττα. Δεν ηττήθηκε ποτέ ηθικά και πολιτικά.

43. Γιατί τα πρώτα εκατό χρόνια ήταν τα δύσκολα. Και ήταν μόνο η αρχή.

44, Γιατί πραγματική, επαναστατική αλλαγή δεν μπορεί να γίνει χωρίς το ΚΚΕ.

45. Γιατί τρία κόκκινα γράμματα σκίζουν τα σκοτάδια της μαύρης αντίδρασης.

46. Γιατί για ένα κομμάτι ψωμί, δε φτάνει μόνο η δουλειά. Δε φτάνει μια δουλειά που κατεβάζει τον τόνο από ντροπή να μην την πουν δουλεία, ένα κομμάτι ψωμί ενώ παράγουμε όλο το καρβέλι, μια εργασία που θα νοιάζεται για το ψωμί, για τα προς το ζην και δε θα είναι παιχνίδι, χαρά, δημιουργία, αυτοσκοπός.

47. Γιατί ακόμα και στις χειρότερες στιγμές του, ήταν χιλιάδες φορές ψηλότερα από τις καλύτερες στιγμές των αστικών κομμάτων. Μια χρονιά από τη δράση του, ολόκληρη η δική τους…

48. Γιατί για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή. Και δε θα πάψει να δουλεύει για αυτό, παρά μόνο αν γυρίσει ο ήλιος ανάποδα κι αρχίσει να βγαίνει από τη Δύση.

49. Γιατί οι νεκροί περιμένουν… Αλλά όχι τη Δευτέρα Παρουσία…

50. Γιατί “κουφάλες δεν ξοφλήσαμε”, κι ας ξόφλησε πολιτικά αυτός που έγραψε και τραγούδησε το στίχο…

51. Γιατί σε αυτό το κόμμα, τους αγώνες, το ηθικό του πλεονέκτημα, το ιστορικό του φορτίο οφείλεται αυτό που οι Δεξιοί ονομάζουν “ιδεολογική ηγεμονία της Αριστεράς…”

52. Γιατί είναι κόμμα αγωνιστών κι όχι τηλεοπτικών αστέρων. Κι όποιος έρχεται μαζί του, το κάνει για να δώσει, κι όχι για να πάρει…

53. Γιατί είναι ώριμο τέκνο της ανάγκης, της Οχτωβριανής Επανάστασης, των ημερών που συγκλόνισαν τον κόσμο…

54. Γιατί μόνο αυτό βασίζεται σε επιστημονική θεωρία, έχει ολοκληρωμένο πρόγραμμα αντί για ψεύτικες, προεκλογικές εξαγγελείς.

55. Γιατί είναι το μόνο κόμμα που έχει πραγματικά ανοιχτό, ουσιαστικό και δημόσιο προσυνεδριακό διάλογο.

56. Γιατί η ζωή τραβάει την ανηφόρα, κι ακολουθεί κι αυτό μαζί της, διαψεύδει όσους κρίνουν εξ ιδίων τα αλλότρια και το θεωρούν “κολλημένο”.

57. Γιατί μπορεί να λένε πως έχει ξύλινο λόγο, αλλά ποτέ δεν είναι κούφιος.

58. Γιατί δεν έχει μόνο το όνομα αλλά και τη χάρη.

59. Γιατί η νεολαία του διοργανώνει διαχρονικά τα καλύτερα Φεστιβάλ. Ποτέ άλλοτε τόσο πολλά ΜΜΕ δεν έκαναν γαργάρα -συστηματικά σε ετήσια βάση- ένα τόσο μαζικό πολιτιστικό γεγονός.

60. Γιατί ο σύντροφος είναι η πιο όμορφη λέξη του κόσμου, όσο κι αν πάσχισαν να την μαγαρίσουν.

61. Γιατί η αλήθεια γράφεται με κόκκινο, όπως κι η ομορφιά του αγώνα.

62. Γιατί το Κόμμα δεν έχει μόνο το όνομα αλλά και τη χάρη -και στα τρία συνθετικά του τίτλου του.

63. Γιατί νόμος είναι το δίκιο του εργάτη.

64. Γιατί εκτός από τη μοναξιά, υπάρχει και ο ιμπεριαλισμός, ως ανώτερο στάδιο του εκμεταλλευτικού, ταξικού συστήματος.

65. Γιατί έκανε την ανάγκη ιστορία.

66. Γιατί έχει ιστορία, που δεν μπαίνει σε μουσεία…

67. Γιατί τις πιο όμορφες μέρες μας δεν τις έχουμε ζήσει ακόμα.

68. Γιατί Βάρκιζα τέλος, εδώ και πολλά χρόνια, λίγους μήνες μετά την υπογραφή της.

69. Για να έχει αφίσες να σκίζει ο Τζήμερος και γυναίκες να τον τρομάζουν.

70. Γιατί δε φτάνουν 100 σημεία, 100 σελίδες, 100 χρόνια να κλείσουν την ιστορία του.

71. Γιατί δεν έσπασε, όσες φορές κι αν το διέσπασαν.

72. Γιατί το ΚΚΕ δε θέλει να κυβερνήσει. Θέλει να κυβερνήσεις εσύ.

73. Για τη Μακρόνησο, για τους 200 της Καισαριανής, για όσους δεν υπέγραψαν δήλωση, για τους αλύγιστους της ταξικής πάλης.

74. Γιατί δεν είναι κόμμα του συρμού κι ας το είδαν κάποιοι ως μόδα -ακόμα κι όταν είχε το “Συρμό” στο Μεταξουργείο.

75. Γιατί λογοδοτεί μόνο στο λαό, αλλά δεν του χαϊδεύει αυτιά και τον θέτει προ των ευθυνών του.

76. Γιατί τα κομματικά μέσα του γράφουν αυτά που δε λένε οι άλλοι, χωρίς φαμφάρες και περιτύλιγμα εις βάρος της ουσίαες.

77. Γιατί όταν οι άλλοι δείχνουν το τυράκι, αυτό προειδοποιεί για τη φάκα. Το έκανε και προεκλογικό σποτάκι, για να το θυμούνται όλοι…

78. Γιατί την επόμενη φορά δε θα φτάσει απλά στην πηγή, αλλά θα ξεδιψάσει, χωρίς να τα κάνει μούσκεμα.

79. Γιατί είναι το καλύτερο σχολείο, τόσο που συνωστίζονται οι αστοί για να στρατολογήσουν παλιούς του μαθητές-απόφοιτους.

80. Γιατί οι κομμουνιστές είναι αγάπη από την κορφή ως τα νύχια.

81. Γιατί χαμένη μάχη είναι αυτή που δε δόθηκε. Κι αυτό έχει δώσει τις περισσότερες και τις πιο σκληρές.

82. Γιατί το μέλλον δε θα έρθει μόνο του, νέτο-σκέτο, αν δεν πάρουμε μέτρα κι εμείς.

83. Γιατί δεν περιμένει να “ωριμάσουν οι συνθήκες” από μόνες τους, σαν ώριμο φρούτο, ούτε διακατέχεται από μικροαστική ανυπομονησία “επανάσταση θέλω, τώρα την θέλω”.

84. Γιατί οι κομμουνιστές αγαπούν τόσο τη ζωή, που δε δίστασαν να πεθάνουν για αυτή.

85. Γιατί το στηρίζει κανείς με την καρδιά και το μυαλό, λογική και συναίσθημα, σε διαλεκτική σύνδεση.

86. Γιατί δίνει το χέρι του σε όποιον σηκώνεται.

87. Γιατί η Κασσάνδρα είχε τελικά δίκιο. Γι’ αυτό δεν κατάφερε να το αλώσει κανένας από τους Δούρειους Ίππους που έστησαν κάτι καιρούς οι πολυμήχανοι υπονομευτές του.

88. Γιατί δεν κάνει γραμματείς αυτού που λένε οι άλλοι, ή αυτούς που γράφουν καλά στο γυαλί με όρους μάρκετινγκ.

89. Γιατί οι ζευγάδες φεύγουν, αλλά η σπορά μένει.

90. Γιατί τα σπίτια που λέγανε πως θα μας πάρουν οι κομμουνιστές, μας τα πήραν οι τράπεζες

91. Γιατί έχει βρει το ελιξήριο της νιότης του κόσμου, ενάντια στη σαπίλα και την παρακμή.

92. Γιατί ειναι διεθνώς σημείο αναφοράς και βάση ετεροπροσδιορισμού για τους εγχώριους αντίζηλους του.

93. Γιατί μακριά απ’τα στερεότυπα της στείρα άρνησης, εξηγεί στο λαό πότε ειναι κοροϊδία το ΟΧΙ και λέει στη ζωή το μέγα ΝΑΙ.

94. Γιατί είναι ρυάκι που γίνεται μεγάλο ποτάμι φουσκωμένο και μία μέρα θα παρασύρει τις όχθες που το περιορίζουν.

95. Γιατί την προδοσία πολλοί αγάπησαν, αλλά τους προδότες του ΚΚΕ κανείς.

96. Γιατί είναι το καλύτερο σχολείο, τόσο που οι αστοί συνωστίζονται να στρατολογησουν τους μαθητές του.

97. Γιατί κανείς δεν μπόρεσε να το βάλει στο χέρι, παρά μόνο ο λαός ως τιμωρό χέρι του.

98.Γιατί συνεχίζει να γράφει ιστορία κι ας προδιεγραψαν κάποιοι το τέλος της.

99. Γιατί ένα φάντασμα πλανιέται ακόμα πάνω από την Ευρώπη, την Ελλάδα κι όλο τον κόσμο.

100. Γιατί ένας αιώνας αγώνας και θυσία.