Παρασκευή, 26 Αυγούστου 2016

Το κράτος της δεξιάς Αριστεράς

Θυμάμαι παλιά μια κουβέντα με τον Κομάντο, τον καιρό που διάβαζε ακόμα το μπλοκ και είχε αυταπάτες (για το μπλοκ και γενικότερα) να μου λέει πως μια αριστερή κυβέρνηση δε θα άλλαζε μεν ριζικά τον κόσμο, αλλά θα μας εξασφάλιζε πιο ευνοϊκές συνθήκες και ένα πιο φιλικό κράτος... Ούτε καν λιγότερο εχθρικό -γιατί κι η επιλογή των λέξεων έχει τη σημασία της- αλλά πιο φιλικό. Να σε χτυπάει πχ φιλικά στην πλάτη, με κατανόηση για τα προβλήματά σου (φτώχεια, ανεργία, κτλ), ή στο ψαχνό με τα ΜΑΤ, αλλά πάντα φιλικά και με κατανόηση, που είναι και το πιο σημαντικό στις μέρες μας, που έχει χαθεί η επικοινωνία μεταξύ μας.

Θυμάμαι επίσης να συναντάω πολλές φορές, ακόμα και στο δικό μας κομματικό λόγο στα χρόνια της μεταπολίτευσης και νωρίτερα, τη φράση για το "κράτος της Δεξιάς". Που προφανώς θεωρούνταν μια ποιότητα από το τυπικό αστικό κράτος ή το "κράτος της Αριστεράς". Όπως άλλωστε και το "Δεξιό παρακράτος", που ήταν μάλλον κάτι ξεχωριστό από τον κρατικό μηχανισμό και τα μέσα επιβολής της αστικής εξουσίας. Και θεωρούνταν άσχετο με τις "δημοκρατικές δυνάμεις" του Κέντρου, που απλώς δεν μπορούσαν να το ελέγξουν.

Ο λογικός πυρήνας πίσω από αυτό το σχήμα είναι πως το κράτος και η δεξιά είναι σχεδόν συνυφασμένες έννοιες, εφόσον η Δεξιά ως παράταξη είχε παντρευτεί την εξουσία και κρατούσε το γάμο της ζωντανό με κάθε τρόπο: εκλογές, βία, νοθεία, ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, πραξικοπήματα, κοκ. Είχε εκκαθαρίσει τον κρατικό μηχανισμό και ζητούσε πιστοποιητικά φρονημάτων στην είσοδο, είχε τον έλεγχο σε όλα τα πόστα, κτλ.
Αυτό που δεν έπαιρνε υπόψη του το παραπάνω σχήμα ήταν πως οι λεγόμενες "δημοκρατικές δυνάμεις" θα γίνονταν βασιλικότερες του βασιλέως (κι ας τον καταργήσαμε το 74' με δημοψήφισμα) και "Δεξιά στη θέση της Δεξιάς", μόλις ανέβαιναν στην εξουσία.

Κι έτσι, η πασοκική λαίλαπα επέτρεψε στην αυθεντική Δεξιά να πουλάει τρέλα και να επικαλείται σήμερα ένα φανταστικό ηθικό πλεονέκτημα (το ίδιο που επικαλούνταν από την ανάποδη ο Σύριζα για τα 40 χρόνια που ήταν έξω από τα πράγματα και συμμετείχε από μειονεκτική θέση στη μοιρασιά) απέναντι στο λαϊκισμό, τα ρουσφέτια και τον (αριστερό) κρατισμό, σε αυτή την τελευταία σοβιετική γωνιά της Ευρωλάνδης. Μια σοβιετική πολιτεία που λειτουργεί μαγικά ως τέτοια, χωρίς σοβιέτ, ΚΚ, κεντρικό σχεδιασμό και μια σειρά άλλα χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Κάτι σαν θάμα της Παναγιάς της Λαοδηγήτριας...

Βοήθειά μας ταβάριτς
Αν δεν επηρέαζε άμεσα τις ζωές μας, θα είχε σίγουρα πλάκα να ακούς να ξιφουλκούν ενάντια στον κρατισμό, τη γραφειοκρατία και την αναποτελεσματικότητα του κράτους-επιχειρηματία, τα κρατικοδίαιτα μονοπώλια -που μπουκώνονται με ζεστό κρατικό χρήμα, για να... σωθεί η οικονομία και να στηριχθεί η επιχειρηματικότητα- χρεοκοπημένοι επιχειρηματίες και τα παπαγαλάκια τους στα ΜΜΕ -που χρωστάνε εκατομμύρια.

Οι φιλελέδες παίρνουν τη γνωστή φράση (που απ' όσο ξέρω, αποδίδεται στο σφο με το μουστάκι): "περισσότερο κράτος για να μην υπάρχει κράτος" -με την έννοια πως θα αγκαλιάσει κάθε πτυχή της κοινωνικής δραστηριότητας, ώστε να πάψει να είναι μια δύναμη πάνω από την κοινωνία, να καταστεί περιττό και να αρχίσει να απονεκρώνεται. Κι αντιστρέφουν "διαλεκτικά" τη λογική της, φτάνοντας στο: λιγότερο κράτος, για να υπάρχει πιο πολύ κράτος. Μικρότερος δημόσιος τομέας και ελεγκτικοί μηχανισμοί, για να αλωνίζει ασύδοτη, χωρίς ταμπού κι αγκυλώσεις, η τάξη των εκμεταλλευτών, ενώ τσεπώνει τα "κονδύλια σωτηρίας", τις επιχορηγήσεις, κτλ, στα πλαίσια του κρατικομονοπωλιακού καπιταλισμού.

Όσο για την αριστερά του σαλονιού και του Πουλαντζά, το κράτος δεν είναι όργανο ταξικής κυριαρχίας, αλλά μια ρευστή κοινωνική σχέση, αρχικά (πιο) φιλική κι εν συνεχεία ανοιχτά ερωτική, με ηρωικό, συντροφικό βόλεμα, και σοβαρό σκοπό να το παντρευτούν -κι ας υπάρχει μια μορφή πολυγαμίας, με τις κυβερνήσεις συνεργασίας και τις εκλογές. Πιστεύουν όμως πως θα τις παίρνουν για πολύ καιρό ακόμα, όσο έχουν να επισείουν τον μπαμπούλα της Δεξιάς (και του κράτους της), στους δημόσιους υπαλλήλους (του κράτους) που φοβούνται πως θα τους απολύσει ο Μητσοτάκουλας (από αλλού το περιμένουν κι από αλλού έρχεται).

Σε κάθε περίπτωση, το ένα (αριστερό) χέρι νίβει το άλλο (το δεξί) κι εξασφαλίζει την περιβόητη συνέχεια του κράτους και της αστικής κυριαρχίας (που δεν είναι σχέση, αλλά σκέτο πήδημα, χωρίς σάλιο και λιπαντικό, όπως σε άλλες δεκαετίες). Και το μόνο παρήγορο είναι ότι έχει χάσει πλέον τις αυταπάτες του ο Κομάντος. Μέχρι την επόμενη, που θα έλεγε κι ο Γκάλης...

Πέμπτη, 25 Αυγούστου 2016

Μα πώς τους πείθεις έτσι;

Θυμάμαι ένα επεισόδιο στα φιλαράκια, όπου ο Τζόι κι ο Τσάντλερ είχαν πέσει κατά λάθος σε ένα καλωδιακό, συνδρομητικό κανάλι με πορνό σε 24ωρη βάση και δεν τολμούσαν να το αλλάξουν, για να μην το χάσουν. Με αποτέλεσμα, μετά από λίγες μέρες, να εθιστούν με την... υπόθεση που έβλεπαν και να τους απογοητεύει η πραγματικότητα, γιατί πχ η κοπέλα που τους έφερε την πίτσα, δεν τους την έπεσε με υπονοούμενα, κτλ. Ένα το κρατούμενο.

Ας σημειώσουμε, παρεμπιπτόντως, πως υπάρχουν αρκετά υποκατάστατα του "αθλήματος" σε άλλους τομείς, όπως πχ το foodporn, όπου βλέπεις πόζες λαχταριστών φαγητών και πιάτων και σου έρχονται ακατανίκητες ορμές.

Δεν ξέρω πόσο ισχυρές είναι οι αντιστάσεις του κάθε σφου σε αυτό το ζήτημα -και δε χρειάζεται να το πιάσουμε εδώ, εξάλλου. Νομίζω όμως πως το δικό μας αντίστοιχο θα ήταν πχ κάτι σκηνές με τον Ερνέστο Έβερχαρντ (που δεν είναι καν ο Ερνέστο της καρδιάς μας) από τη "Σιδερένια Φτέρνα" του Τζακ Λόντον (ή σιδερένιο τακούνι κατά άλλους) να ρητορεύει σε παρέες αστών που μαζεύονταν, για να τον αντιμετωπίσουν ως αξιοθέατο, αλλά μαγεύονταν από τα αποστομωτικά του επιχειρήματα, χωρίς να μπορούν να τα αντικρούσουν. Και θα μπορούσε να προσθέσει κανείς άλλες αντίστοιχα πορωτικές σκηνές, στα όρια της φαντασίωσης, για να συμπληρώσουμε τη σχετική λίστα.

Σκέψου λοιπόν την απογοήτευση που προσφέρει κι εδώ η σύγκριση της φαντασίωσης με τη σκληρή πραγματικότητα, καθώς οι φλογεροί μας λόγοι στις μάζες δεν τις λιώνουν (μολονότι φλογεροί), δεν είναι το ίδιο αποτελεσματικοί και δε γίνονται αποδεκτοί στον περίγυρό μας με τον απαιτούμενο-αναμενόμενο ενθουσιασμό.

Δε λιποθυμάνε οι πρωτοετείς με την αμφιθεατρική σου ατάκα -για να χάσουμε τελικά τη συνέλευση, επειδή δε συνήλθαν εγκαίρως για την ψηφοφορία.
Δεν έρχονται δίπλα σου οι νεότεροι να σου πιάσουν με ευλάβεια το χέρι, να σε κοιτάξουν με δέος στα μάτια, ξαναμμένοι από τη σπίθα που μόνο η γνώση μπορεί να προσφέρει, και ενώ νομίζεις πως θα σε φιλήσουν, να σου πουν:
Δάσκαλε, πες μας πάλι για το προτσές...
Και δεν έρχεται ένας γραμματέας, σαν αυτόν που είχε ο Μαυρογιαλούρος στην ταινία, να ακολουθεί τα βήματά σου και να σημειώνει σε ένα τεφτέρι όσα πετυχημένα λες, για να μην πετάνε και χάνονται.

Μα τι συμβαίνει λοιπόν; Γιατί δεν πέφτει ο κόσμος στο πέρασμά σου; Γιατί δε θέλει να αναγνωρίσει πόσο μεγάλη την έχεις την πειθώ και την επαφή με τις μάζες, τη ρητορική δεινότητα; Τι φταίει που ο κόσμος αποδεικνύεται πιο δύσκολος-περίπλοκος από τα διαβάσματά μας (πέρα από το ότι δεν έχει τα ίδια διαβάσματα, με δική του ευθύνη); Γιατί δεν έρχεται γονυπετής να πει ότι "έχουμε δίκιο", να το παραδεχτούμε και εμείς ταπεινά και να συνεχίσουμε παρακάτω σε πιο ακανθώδη ζητήματα, που δεν τα έχουμε λυμένα, όπως η βασική αντίθεση στην αταξική κοινωνία του μέλλοντος.

Φταίει προφανώς μια εγγενής τάση να προτιμάμε το φανταστικό που δεν πρόκειται να πληγωθεί ποτέ από τις αιχμές της σκληρής πραγματικότητας. Αλλά φταίνε και διάφορες μικρές λεπτομέρειες που συμβάλλουν στη διαμόρφωσή του.

Μπορεί να φταίνε τα παιδικά τραύματα από το Ρετιρέ, όπου ο βασικός πρωταγωνιστής κλείνει εμφατικά τη σκηνή, επαναλαμβάνοντας την τελευταία ατάκα του για ακόμα μεγαλύτερη έμφαση, τους αποστομώνει θριαμβευτικά όλους και πέφτουν οι τίτλοι τέλους.
Ο Μάρκαρης με τον αστυνόμο Χαρίτο, που του πετάει μια φονική ατάκα η Αδριανή (ή μια κλισέ μουσμουλιά, τώρα που ξεμένει από έμπνευση ο συγγραφέας που την επινόησε) και τον βουβαίνει, πριν τον μπουκώσει με γεμιστά -που κι αυτά το ίδιο πρακτικό αποτέλεσμα έχουν.
Οι αμερικάνικες κωμωδίες (sitcom) με τα ψεύτικα χάχανα που επιβραβεύουν κάθε ατάκα (είτε είναι καλή είτε όχι).
Η κακή συνήθεια (απ' όλα τα παραπάνω) να θέλουμε να πούμε την τελευταία λέξη -κι ας μην είναι τόσο πετυχημένη.

Για αυτό πρέπει να παίρνουμε πάντα υπόψη τις (πέντε που σημειώνει ο Μπρεχτ κι άλλες τόσες) δυσκολίες να πούμε την αλήθεια και να την κάνουμε κτήμα του κόσμου, διατηρώντας παράλληλα συγκρατημένη απαισιοδοξία για το αποτέλεσμα μιας λεκτικής, άμεσης επικοινωνίας, για μια σειρά λόγους, υποκειμενικούς κι αντικειμενικούς, σχετικούς και με τον πομπό και με το δέκτη.

-Μνήμη χρυσόψαρου. Το κοινό συγκρατεί μόνο την τελευταία ανάλυση που άκουσε. Και τη διώχνει κι αυτή, για να χωρέσει την επόμενη -όταν δε βάζει απλώς μουσική στα ηχεία του μυαλού του, όσο του μιλάμε.
Το χειρότερο όμως είναι όταν "προσέχει" τυπικά το θέμα και του έρχονται συνειρμικά καμιά δεκαριά θέματα, το ένα πίσω από το άλλο, και τελικά άσχετα με το αρχικό, για να μη βγει ποτέ συμπέρασμα.

-Γιατί η καφενειακή ανάλυση και μια κενή πλην βαρύγδουπη ατάκα μπορεί να "νικήσει" και την καλύτερη, την πιο προσεγμένη εκλαΐκευση. Χρειάζεται κάποιες φορές η πονηριά κμι η καπατσοσύνη που αναπτύσσει ο μέσος πωλητής-λαϊκατζής, για να προωθήσει το προϊόν του -ακόμα κι αν δεν είναι σάπιο, όπως των άλλων.

-Γιατί κάποιες φορές τείνουμε να φωνάζουμε, να επιμένουμε ως (κι όχι σαν) ισχυρογνώμονες, να αποθαρρύνουμε τον αντίλογο, εκλαμβάνοντάς το ως "νίκη". Τους πείσαμε με τον τσαμπουκά μας και τη μαγκιά μας. Μόνο που δεν... στην πραγματικότητα. Και θα το βρούμε αμέσως μετά μπροστά μας.

-Γιατί κάνουμε το λάθος να απαντάμε όντως σε αυτό που μας ρωτάνε και πάμε να το πιάσουμε από το κύτταρο και τη δημιουργία του (έλα Ηπείρου κι Αχαρνών, να σε μεταπείσω...).

-Γιατί τα λέμε καλά και τα εξηγούμε ωραία (όχι σαν τον κυρ-Νίκο τον Αλέφαντο), αλλά το κοινό κολλάει στο ύφος, τι ωραία που τα λέτε, και δε θυμάται να τα επαναλάβει, γιατί δεν τα αφομοίωσε.

-Γιατί ποτέ δε φτάνει μία μόνο κουβέντα. Και ούτε μόνο η κουβέντα. Στους δρόμους γεννιούνται συνειδήσεις. Αλλά ξέρεις τι ψηστήρι χρειάζεται στο μιλητό, για να πειστεί ο μπαγάσας να κατέβει στο δρόμο...;

Τετάρτη, 24 Αυγούστου 2016

Αστερίξ και Κλεοπάτρα

Μια μύτη μπορεί να είναι γαμψή και καραγκούνικη. Ή λεπτή και κομψή, σαν γαλλική. Ή γαλατική, σαν ένα μεγάλο ντολμέν. Ή σαν του Ιντεφίξ (που αποκτά μυστηριωδώς όνομα, κάπου στο μέσο της περιπέτειας, χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις), να βρίσκει διΕΕξοδο από το εσωτερικό μιας πυραμίδας. Ή σκαμμένη, σαν της Σφίγγας, που παύει να είναι αίνιγμα, μετά απ' την επιστημονική εξήγηση που μας δίνει ο Γκοσινί για την πτώση της (ανέβηκε πάνω της ο Οβελίξ, για να δει τη θέα). Ή αρχαιοελληνική με αυστηρή γραμμή και σκυθρωπό προφίλ. Ή τριχωτή -"τρίχες στη μύτη", όπως λέει και ένας άλλος Αιγύπτιος, σε μία από τις επόμενες περιπέτειες. ΄Η απλώς πολύ νόστιμη, σαν αυτή της Κλεοπάτρας, για την οποία προφανώς αστειεύεται ο Γκοσινί. Κι οι ιστορικές πηγές την αναφέρουν ως γαμψή και μεγάλη (καραγκούνικη, σα να λέμε) ρίχνοντας νερό στο μύθο (;) της ελληνικής της καταγωγής (της μύτης και της ιδιοκτήτριάς της, γενικώς).


Η συγκεκριμένη περιπέτεια εστιάζει ουσιαστικά στο ζήτημα της υποτέλειας και της εξάρτησης. Ήδη από την πρώτη σελίδα, ο Καίσαρας λέει στη βασίλισσά του πως ο λαός της έχει παρακμάσει και το μόνο που του αξίζει είναι να ζει εξαρτημένος από τη Ρώμη, τη μεγάλη δύναμη της εποχής. Ενώ προς το τέλος μια ατάκα του Αστερίξ για τη διώρυγα του Σουέζ και τη γαλλική, τεχνική βοήθεια, δίνει το στίγμα της νεο-αποικιοκρατίας. Αν και ο νασερισμός ήταν κατά μία έννοια η "περήφανη, ανεξάρτητη φάση" της αιγυπτιακής αστικής τάξης, που έπαιξε έξυπνα το φιλοσοβιετικό χαρτί. Η γαλατική τριάδα θα μπορούσε να συμβολίζει αυτήν ακριβώς τη (βασικά αφιλοκερδή) βοήθεια με τους απεσταλμένους σοβιετικούς τεχνικούς, που έφυγαν χωρίς να βάλουν χέρι στο χρυσάφι της Κλεοπάτρας και χωρίς να αλλάξουν κάτι ουσιαστικά στη σχέση της χώρας της με το imperium του Ιούλιου Καίσαρα.

Όλα αυτά θυμίζουν αρκετά τη δική μας περίπτωση, της... Ψωροκώσταινας (ου μην και Ψαροκωστούλας, όπως την έλεγαν τον καιρό της ανασυγκρότησης οι αφοί Σοφιανοί -καμία άμεση σχέση με το Νίκο), που κράτησε τον τόπο και το όνομα, χωρίς τη χάρη του ένδοξου παρελθόντος, με το λαμπρό (σαν το φάρο -ή μάλλον τη βιβλιοθήκη- της Αλεξάνδρειας) πολιτισμό και την κραυγαλέα αναντιστοιχία με το παρόν. Όπου θα χωρούσαν μερικοί ακόμα συνειρμοί με το όνομα του καραβιού των Αιγύπτιων ("γατοπνίχτης") και το "νέο Παρθενώνα" που χτίσαμε στη Μακρόνησο (αντί για ένα νέο παλάτι, όπως στην περιπέτεια). Αλλά ας μη βαρύνουμε απότομα το κλίμα.

Η υποτέλεια αυτή έχει εντυπωθεί στην εγγενή στάση και συμπεριφορά των Αιγυπτίων, που θεωρούν ντροπή να μη φαγωθούν από τους ιερούς κροκόδειλους της Κλεοπάτρας ή να μην έχουν καλή γεύση, που θ' αφήσει ικανοποιημένα τα ζωντανά. Κι επιδρά ως νοοτροπία και στις εργασιακές σχέσεις, όπου ναι μεν δεν υπάρχουν σκλάβοι στο εργοτάξιο, αλλά οι βουρδουλιές πέφτουν εθελοντικά, με κυκλική εναλλαγή των εργαζόμενων στο μαστίγωμα, για να έχουνε κίνητρο! Και αυτός μάλιστα θεωρείται το καλό αφεντικό της υπόθεσης (κάτι σαν το Σκλαβενίτη, τηρουμένων των αναλογιών) που δε ξεθεώνει τους εργάτες του στη δουλειά.

Όταν τελικά αυτοί οι τελευταίοι πείθονται να προχωρήσουν σε μια μορφή απεργιακής κινητοποίησης (αποχή) , αυτό γίνεται γιατί τους βάζει λόγια ο Πυραμιδονίς, ο ανταγωνιστής του φίλου των Γαλατών (Νουμερομπίς). Πάνω-κάτω ό,τι λένε δηλ διάφορα παπαγαλάκια για διάφορες απεργίες στον καιρό μας. Αν τολμήσουν πχ να κινητοποιηθούν οι εργάτες στο Μετρό της Θεσσαλονίκης, θα βγει "τυχαία" μια φήμη πως τους υποκινεί πχ ο Μπόμπολας, που εποφθαλμιά το έργο και τον ανταγωνιστή του. Το ίδιο που είπαν και για την απόφαση του ΚΑΣ (συμβούλιο αρχαιολόγων) για τα ευρήματα της Μέσης οδού, στη συμβολή της Βενιζέλου με την Εγνατία.

Στην ιστορία παρακολουθούμε ένα καυστικό σχόλιο για το (αντίστοιχο) θαύμα της αντιπαροχής και της ραγδαίας ανοικοδόμησης με τα κτίρια-ανθρωποπαγίδες που καταρρέουν με ένα φτάρνισμα -πόσο μάλλον με ένα σεισμό, αλά ιταλικά. Καθώς και για το λαμογιάρικο χαρακτήρα της αστικής τάξης που έχει τους εσωτερικούς της (ενδοαστικούς) ανταγωνισμούς με θεμιτά κι αθέμιτα μέσα (πχ η "πουτίγκα δηλητήριο", που εμφανίζεται στην εκπληκτική μεταφορά της περιπέτειας στη μεγάλη οθόνη, με την ακόμα πιο εκπληκτική μεταγλώττιση), προτού τα βρουν τελικά και σχηματίσουν τραστ (ο Φίσερ κι ο Κραφτ), για να φτιάχνουν μυτερές πυραμίδες, αμφίβολης στατικότητας.



Οι οποίες πυραμίδες βρίσκονται διάχυτες σε όλη την ιστορία, ως μια διαρκής υπόμνηση ότι η οπτική του Γκοσινί δεν εξαντλείται στις εξαρτησιακές θεωρίες του Σαμίρ Αμίν, αλλά προβληματίζεται πάνω στο σχήμα της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας και των ανισότιμων σχέσεων αλληλεξάρτησης. Οι οποίες αποτυπώνονται ανάγλυφα στη μοιρασιά της δηλητηριώδους τούρτας-πουτίγκας, σε τρία κομμάτια, από τον Οβελίξ. Που προφανώς και κρατάει για τον εαυτό του τη μερίδα του λέοντος (όχι όμως της Κλεοπάτρας, με τη γλυκιά φωνή, καθώς αυτός μένει νηστικός, μαζί με τους κροκόδειλους) αλλά δεν παύει να είναι μοιρασιά στα τρία, με οικειοθελή συμμετοχή των υπόλοιπων στη λεία.

Προσπερνώντας τέλος την υποτελή στάση του Κακοφωνίξ (που δεν τολμά καν να διαμαρτυρηθεί πως του πατάνε το πόδι, γιατί νομίζουν πως θέλει να τραγουδήσει και τρώει ξύλο) και τον τακτικό ελιγμό της ρωμαϊκής λεγεώνας, που αναπτύσσεται και συμπτύσσεται με μοναδική χάρη, δίνοντας ένα πολύ καλό παράδειγμα για το τι σημαίνει η "αναιμική ανάπτυξη" που ευαγγελίζονται τα αστικά επιτελεία, αξίζει να σταθούμε στο εξής.

Τις αλλεπάλληλες αιγυπτιακές μεταμφιέσεις του Οβελίξ, προκειμένου να ξεγελάσει τον Πανοραμίξ και να πιει μαγικό ζωμό (τελικά τα καταφέρνει από σπόντα, σε άλλο σημείο), που θυμίζουν πολύ τις αντίστοιχες μεταμορφώσεις του πολιτικού υπαλληλικού προσωπικό της αστικής τάξης και τις λογής-λογής παραλλαγές με τις οποίες εμφανίζεται.

Στην ιστορία βέβαια, ο Πανοραμίξ λέει ένα αταλάντευτο δημοψηφισματικό ΟΧΙ στον Οβελίξ, που απορεί πώς καταφέρνει και τον αναγνωρίζει, εφόσον είναι τόσο καλά μεταμφιεσμένος.
Στην πραγματική ζωή, η σχέση αυτή αντιστρέφεται κι είναι να απορεί κανείς πώς διάολο την πατάει κάθε φορά ο κυρίαρχος λαός και δεν καταλαβαίνει πως τον κοροϊδεύουν κατάμουτρα.

Έτσι καταλήγει κάθε φορά στο ίδιο σημείο, σαν τους Γαλάτες που κάνουν κύκλους στην πυραμίδα και δεν μπορούν να βρουν τη διέξοδο. Κι όχι, δεν υπάρχει εύκολη διέξοδος, μαγικός ζωμός ή κάποιο μεταβατικό κόλπο, για να κόψουμε δρόμο, κι ας έχει γίνει έμμονη ιδέα (idea fija, από όπου βγαίνει και το όνομα του Ιντεφίξ) σε κάποιους. Ούτε φυσικά μας περιμένει ένας σωρός μεγάλα κόκαλα στο τέλος, όπως υπόσχονται διάφοροι δημαγωγοί λαοπλάνοι.
Με άλλα λόγια, η διέξοδος από την ιμπεριαλιστική πυραμίδα ή θα είναι επαναστατική ή δε θα υπάρξει.

Υστερόγραφο
Η κε του μπλοκ θα διαβάσει με ευχαρίστηση σχόλια και συνειρμούς των σφων αναγνωστών πάνω στο θέμα του κειμένου, (εφόσον υπάρχουν).
Αρκεί αυτά να είναι όντως σχετικά με την ανάρτηση και να μην έχουν γλωσσολογικές προεκτάσεις, που κάνουν το μέσο αναγνώστη να νιώθει πιο κουρασμένος και από το Μαζεστίξ στο πάτωμα, όταν χάνει την ισορροπία του και την υπομονή του με τους βαστάζους του (οι οποίοι για κάποιο λόγο δεν έχουν ποτέ δικαίωμα στην κούραση).

Τρίτη, 23 Αυγούστου 2016

Ευχές για σας

Η σημερινή μέρα έχει μια διπλή επέτειο. Κάπως σαν την 25η Μαρτίου με τον Ευαγγελισμό της Μαρίας με τον κρίνο (που σήμερα ή κάπου στα κοντά είναι και η περιφορά της, όπως με ειδοποιούν από το κοντρόλ) και την επανάσταση του 21'. Με τη διαφορά πως στην πραγματικότητα αυτά τα δύο (που δεν είναι αμφότερα ιστορικά γεγονότα, για να τα εξετάζουμε ενιαία, αλλά τέλος πάντων), στην πραγματικότητα, δεν έχουν καμία χρονική σύμπτωση, αλλά τα ταίριαξαν εκ των υστέρων, για το συμβολισμό του πράγματος. Και (με τη διαφορά) ότι εμείς δεν έχουμε συχνά (ή τέλος πάντων, όχι πάντα) καλά νέα (ευαγγελισμούς) και δεν τιμούμε μόνο ευχάριστες επετείους.

Η μία σημερινή επέτειος λοιπόν είναι η υπογραφή της συνθήκης Μολότοφ-Ρίμπεντροπ, που η ΕΕ επιχειρεί να την περάσει ως μέρα μνήμης για τα θύματα του ολοκληρωτισμού. Κι η άλλη επέτειος είναι η εκτέλεση των αναρχικών Σάκο και Βαντσέτι, στην Αμερική, παρά τη διεθνή κινητοποίηση για την ανάκληση της σχετικής απόφασης.

Έχουν γραφτεί αρκετά πράγματα για αυτά και δεν κρίνω σκόπιμο να τα επαναλάβω παραλλαγμένα, διανθισμένα με δικές μου πινελιές. Προτιμώ αντιθέτως να εστιάσω σε κάποιες παράπλευρες πτυχές.


Το σύμφωνο μη επίθεσης (κι όχι συνεργασίας ή όπως αλλιώς προβάλλεται) Μολότοφ-Ρίμπεντροπ ήταν ένας απαραίτητος, κρίσιμος ελιγμός, που υπηρετούσε το γενικό στόχο: την υπεράσπιση της ΕΣΣΔ και την προετοιμασία της για τον αναπόφευκτο, επικείμενο πόλεμο. Δεν επανακαθόρισε τα πράγματα, αλλά έδωσε στους Σοβιετικούς πολύτιμο χρόνο για τη διαμόρφωση των συσχετισμών στο πεδίο της μάχης. Κι από αυτήν την άποψη είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα για το πώς εννοούσε ο Λένιν τους τακτικούς ελιγμούς και την επιλογή των αναγκαίων συμβιβασμών στην μπροσούρα του για τον Αριστερισμό.

Όσοι έχουν πολιτική αλλεργία στο σύντροφο με το μουστάκι (Στάλιν) αλλά νιώθουν αναγκασμένοι να κρατούν κρατούν για ξεκάρφωμα κάποιες αναφορές στο σύντροφο με το μουσάκι (Λένιν) και το μαρξισμό, προτιμούν άλλα παραδείγματα, όπως το Μπρεστ-Λιτόφσκ και η εφαρμογή της ΝΕΠ -που δημιούργησε προσωρινά το έδαφος για την ανάπτυξη του καπιταλισμού στη Σοβιετική Ρωσία. Και τα φέρνουν στα μέτρα τους, για να δικαιολογήσουν τα πάντα, από το αριστερό μνημόνιο ως την οξεία οσφυοκαμψία, έξω από κάθε ιστορικό κι ερμηνευτικό πλαίσιο.


Ποιος, πού, πότε, γιατί, με τι σκοπό και για ποιο λόγο; Αυτά είναι λεπτομέρειες, για τις οποίες ο καθένας μπορεί να έχει τη γνώμη του και να μη βγαίνει ποτέ συμπέρασμα. Αρκεί να κρατήσουμε ως κοινό τόπο την αναγκαιότητα της ύπαρξης συμβιβασμών και να το κρατήσουμε ως τυφλοσούρτη για κάθε χρήση.
Οι συμβιβασμοί είναι το παν, ο τελικός σκοπός δεν είναι τίποτα. Ή τέλος πάντων είναι κάτι μακρινό κι αδιάφορο, μέχρι να ολοκληρωθεί μια μακρόχρονη, μεταβατική περίοδος καθολικών συμβιβασμών, που θα την πάρουμε σοβαρά και για πολύ καιρό, όχι μόνο καμιά πενταετία.

Κρίμα μόνο -κι ευτυχώς μαζί από μια άποψη- που ο αντισταλινισμός τους δεν τους αφήνει να επεκτείνουν και σε άλλα πεδία τους παραλληλισμούς τους. Να πουν δηλ πως αναγκάστηκαν να υπογράψουν με τους θεσμούς και τους Γερμανούς (μετά από 17 ώρες διαπραγμάτευση, όπως κι η χρονιά της επανάστασης -τυχαίο; δε νομίζω...) μια συμφωνία, για να κερδίσουν χρόνο, όπως με το Μολότοφ-Ρίμπεντροπ, και να περάσουν σε λίγο καιρό στην αντεπίθεση...
Τρέμετε Μερκελιστές (ή μάλλον Σοϊμπλιστές, για να αξιοποιούμε λενινιστικά τις ενδοαστικές αντιθέσεις), έρχεται ο Ζούκοφ της νέας εποχής...

Όσο για την άλλη επέτειο, κάποιοι από εσάς σίγουρα θα γνωρίζετε την ταινία που γυρίστηκε για την υπόθεση, καθώς και το σχετικό μουσικό θέμα που έγραψε ο Μορικόνε και τραγούδησε η Joan Baez.
Αυτό που δεν ξέρω κατά πόσο είναι ευρέως γνωστό, είναι η ελληνική διασκευή του, που κυκλοφόρησε μάλιστα μες στα χρόνια της χούντας από το... γνωστό, αντικαθεστωτικό συγκρότημα των Ολύμπιανς -με μεγάλη διαδρομή στο πολιτικό τραγούδι- του... Πασχάλη Αρβανιτίδη, που ήταν από παλιά μεγάλο αναρχόμουτρο, πριν τον τυλίξει η ακροδεξιά σύζυγός του.



Το πιο πιθανό βέβαια είναι πως κατάφεραν να ξεγελάσουν τη λογοκρισία της εποχής, πιθανότατα γιατί ούτε οι ίδιοι γνώριζαν περί τίνος πρόκειται και για ποιος μιλούσε το τραγούδι. Θα μπορούσε πχ να λέει κάλλιστα "ευχές για σας Βλαδίμηρε και Ιωσήφ" και να περάσει. Πάνω-κάτω δηλ ό,τι έγινε στην τουρκική ταινία "η Διεθνής", όπου μια μπάντα έπαιζε ανυποψίαστη τις νότες του ύμνου της, εν μέσω σκληρής δικτατορίας, χωρίς να γνωρίζει το περιεχόμενο.

Εμπρός της γης οι κολασμένοι...

Έλα όμως που η πραγματική ζωή, ξεπερνά -ως συνήθως- τη μυθοπλασία..

Δευτέρα, 22 Αυγούστου 2016

Ρίο - ο επίλογος

This is the end. My only friend, the end.

Ευτυχώς από μια άποψη, για να ξεκολλήσει η κε του μπλοκ και να γράψει για κάνα άλλο θέμα, που να απασχολεί περισσότερο το κλασικό της κοινό (αν νοείται τέτοιο).

Η ζωή είναι ένα νόμισμα με δύο όψεις. Ήττα και νίκη. Κορώνα (σε) κερδίζω, γράμματα χάνεις εσύ. Ουρανοξύστες και φαβέλες -που είναι σαν τίτλος ασπρόμαυρης ελληνικής ταινίας, με Βουγιουκλάκη και Παπαμιχαήλ. Άδειες κερκίδες και... υψηλές απουσίες. Όπου κάποιοι έλειπαν για να σνομπάρουν ένα θέ(α)μα που δεν τους αφορούσε, ή γιατί δεν είχαν λεφτά να αγοράσουν εισιτήριο. Κι άλλοι για το φόβο της γιούχας και του επικοινωνιακού κόστους, όπως ο προσωρινός Βραζιλιάνος πρωθυπουργός.

(*οι οποίες ήταν πολύ καλά περιφρουρημένες για δυο βδομάδες, μη τυχόν ξεστρατίσει κάποιος προς τα εκεί, αλλά δεν ήταν αυτός ο λόγος που οι περισσότεροι ανταποκριτές έκαναν πως δεν τις είδαν, σα να μην υπήρχαν -με μερικές τίμιες, φωτεινές εξαιρέσεις, σαν κι αυτό το κείμενο -που μου υπέδειξε ο Θερσίτης- του Δ. Μπουλούκου, που έχει βρεθεί μια χρονιά και στο Φεστιβάλ της οργάνωσης, σε μια εκδήλωση)

Ο Γιαπωνέζος αντίθετα δεν είχε τέτοια προβλήματα. Ντύθηκε Σούπερ Μά-Ριο (σε ένα σεφερλικής έμπνευσης λογοπαίγνιο με το Ρίο) και πρόλαβε να μας δώσει μια κιτς πρόγευση για όσα θα δούμε σε τέσσερα χρόνια, στο Τόκιο. Κάτι μεταξύ Καμπαμαρού και Πόκεμον-Go, δηλ anime και video game. Με το Sniper να δίνει τη χρήσιμη πληροφορία της ημέρας, ότι δηλ το Πόκεμον, σε αντίθεση με τον γενικό κανόνα, πρώτα έγινε παιχνίδι και μετά κινούμενο σχέδιο κι αυτό είναι το μόνο αξιοπρόσεκτο στοιχείο που έχει. Όσο για τους αγώνες του Τόκιο, μπορείτε να διαβάσετε εδώ μερικές (στ' αλήθεια) ενδιαφέρουσες πληροφορίες.

Το θέμα είναι από ποια σκοπιά θα δεις κάθε φορά τα πράγματα -κι αν υπάρχει όντως τέτοια, κάτι που να τα διαφοροποιεί. Γαλαζοπράσινα νερά έχει κι ο Ειρηνικός ή η Λευκάδα. Γαλαζοπράσινα είναι και στο λιμάνι του Πειραιά ή στις πισίνες του Ρίο, που πρασίνισαν από τα πολλά οικολογικά μηνύματα των διοργανωτών και από το κακό τους για την αφέλεια του κόσμου που τους πιστεύει.



Μπορείς να σταθείς στα επιτεύγματα της τεχνολογίας και τη βοήθεια που μας προσφέρει, πχ όταν μας φέρνει πιο κοντά και μας αποξενώνει. Ή στην τελετή λήξης του Ρίο, όπου η ολυμπιακή φλόγα έσβησε με τεχνητή βροχή κι ενώ στην πόλη έβρεχε -ούτως ή άλλως- με το τουλούμι. Ή και κατά τη διάρκεια των αγώνων, με τη βοήθεια του βίντεο και της δυνατότητας του ριπλέι για τους διαιτητές, σε κρίσιμες αμφισβητούμενες φάσεις, όπως στον τελικό του βόλεϊ, όπου είδαν ένα μπλοκ-άουτ υπέρ της Ιταλίας κι έδωσαν τον πόντο στους διοργανωτές Βραζιλιάνους, γιατί αυτό είχαν αποφασίσει, έτσι κι αλλιώς, να κάνουν.
Αλλά δεν ήταν αυτή η μόνη περίπτωση εκνευριστικής διαιτητικής απόφασης, που έκανε κάποιους να χάσουν την ψυχραιμία τους και να βγουν από τα ρούχα τους. Στην κυριολεξία...


Κι οι Ιρλανδοί είναι ακόμα πιο οξύθυμοι...


Μπορείς επίσης να σταθείς στην αυξημένη συγκομιδή μεταλλίων και να πανηγυρίσεις σαν τον Παπαδημούλη, Τα μετάλλια εξάλλου επιχρυσώνουν τη μίζερη καθημερινότητα και προσφέρονται για διάφορες μορφές εξαργύρωσης -αφού το βασικό τους υλικό είναι το ασήμι κι όχι ο χρυσός. Η Ελλάδα που ανακάμπτει, θριαμβεύει και ξανά προς τη δόξα τραβά. Οπότε λοιπόν μην είστε και εσείς μίζεροι κι αχάριστοι (δε θέλουμε θλιμμένους στη γιορτή μας) τώρα που βγαίνουμε από το λούκι. Και αν όλα αυτά τελικά σας θυμίζουν το σαξές στόρι της ΝΔ και την άλλη όψη του ίδιου νομίσματος, πρέπει να ξέρετε πως το νόμισμα δεν είναι φετίχ. Μπορείτε να σκεφτείτε έξω απ' τα κυρίαρχα πλαίσια (και όχι μόνο το ευρώ, αλλά και την ΕΕ, το καπιταλιστικό κέρδος στην παραγωγή) και να τους πληρώσετε με το ίδιο νόμισμα.

Η άλλη όψη του νομίσματος μας λέει πως αυτή ήταν η μικρότερη ελληνική αποστολή της τελευταίας εικοσαετίας και ότι οι αθλητικές ομοσπονδίες φυτοζωούν, βλέποντας κάθε χρόνο τον προϋπολογισμό τους να μικραίνει. Οι υποδομές είναι ανύπαρκτες κι οι Έλληνες πρωταθλητές μένουν αβοήθητοι από την Πολιτεία, να αναζητούν χορηγίες που θα καλύψουν το έλλειμμα.

Αλλά η κρατική παραγωγή πρωταθλητών και μεταλλίων είναι απλώς η άλλη όψη (στο ίδιο νόμισμα) της σημερινής κατάστασης. Το πραγματικό ζητούμενο είναι ο μαζικός λαϊκός αθλητισμός (που έχει καταντήσει "αναχρονιστικό" ανέκδοτο), η μαζική ενασχόληση νέων παιδιών με τον αθλητισμό, που είναι υγιής, σε αντίθεση με τον πρωταθλητισμό -όπως είπε κι ο πατέρας της Κορακάκη. Και που σε δεύτερο πλάνο και παρεμπιπτόντως, μπορεί να ωφελήσει τον δεύτερο -όπως γινόταν δηλ στις χώρες του σοσιαλιστικού μπλοκ.

Κάτι που κινείται φυσικά έξω από τον ορίζοντα του κάθε φιλελέ, που παθιάζεται με την αριστεία και φλέγεται από μίσος ενάντια σε όσους (νομίζει ότι) την εμποδίζουν. Όσοι τώρα δεν έχουν την τύχη να γεννηθούν η να γίνουν άριστοι, μπορούν να διαλέξουν έναν Καιάδα και να πέσουν οικειοθελώς, για να μην εμποδίσουν την ανάδειξη των υπόλοιπων -εκτός και αν οι τελευταίοι διαλέξουν να πατήσουν στα πτώματα των πρώτων, για να πάρουν περισσότερη φόρα. Την ίδια ακριβώς αντίληψη έχουν και για την ιστορία, το ρόλο των μαζών, των κοινωνικών τάξεων, των μεγάλων προσωπικοτήτων. Αλλά αυτό ξεφεύγει από το σημερινό μας θέμα.

Μιας κι αναφέραμε τις σοσιαλιστικές χώρες, η τελευταία επιζώσα (κι εγώ έτσι το λέω, αλλά μου το έβγαλε λάθος ο αυτόματος διορθωτής), Κούβα, έφτασε τα 11 μετάλλια -αν και σε αυτά πρέπει ίσως να συνυπολογίσουμε τις διακρίσεις δύο Κουβανών αθλητών, που ανέβηκαν στο βάθρο με τα χρώματα άλλων χωρών, που τους έκλεισαν ως μεταγραφές (Ισπανία και Τουρκία). Ένα πολύ διαδεδομένο φαινόμενο στις μέρες μας, που ωστόσο δε μειώνει στο παραμικρό την εθνική περηφάνια κάποιων ρατσιστών, με αντιφατική συνείδηση (στα όρια της σχιζοφρένειας).

Στην πρώτη θέση, με διαφορά από το δεύτερο, οι ΗΠΑ (βαρεθήκαμε να ακούμε τον ύμνο τους), που είναι μια βιομηχανία πρωταθλητών κι επεκτείνονται πλέον (με όρους εκτατικής ανάπτυξης) και σε χώρους όπου δεν είχαν καμία παράδοση (όπως τα 1.500 μέτρα στους άνδρες, η άρση βαρών, κτλ). Κι η καλύτερή τους επίδοση (μαζί με το Λονδίνο) από το 84' στο Λος Άντζελες, όπου εκμεταλλεύτηκαν βέβαια την απουσία της ΕΣΣΔ και του σοσιαλιστικού μπλοκ (κάτι που μόνο εν μέρει ίσχυε τώρα, με τον αποκλεισμό αρκετών αθλητών της Ρωσίας). Αλλά όλα τα 46 χρυσά των Αμερικανών δεν αξίζουν όσο το ένα χρυσό που πήρε ένας Παλαιστίνιος αθλητής -με τα χρώματα της ΔΟΕ.

Και τώρα; Τι θα κάνουμε χωρίς Ολυμπιακούς; Χωρίς πρωτάθλημα έστω, αφού αναβλήθηκε η πρεμιέρα του (χωρίς κανείς πια να ενδιαφέρεται να καταλάβει γιατί); Τι θα κάνουμε χωρίς θέαμα (αφού δεν έχουμε άρτο) και βαρβάρους; Ήταν κι αυτοί μια κάποια λύση...

The Show must go on...

Κυριακή, 21 Αυγούστου 2016

Ο Στάλιν, η Τουρκία και το φεγγάρι

Σήμερα η κε του μπλοκ κινήθηκε σε ρυθμούς θερινής ραστώνης. Για να μη μείνει λοιπόν κενή η μέρα, αντιγράφω ένα μικρό ιστορικό ανέκδοτο, με πρωταγωνιστή το σύντροφο με το μουστάκι.

Το 1952, ο πρέσβης της Τουρκίας στη Μόσχα, διαμαρτυρήθηκε στη σοβιετική κυβέρνηση, γιατί μια ποδοσφαιρική ομάδα της Αρμενίας είχε την ονομασία "Αραράτ", όνομα του βουνού που ένα τμήμα του ανήκει και στην Τουρκία. Και ο Στάλιν του απάντησε με χιούμορ:
-Μα και το φεγγάρι ανήκει σε όλο τον κόσμο, αλλά εσείς το κάνατε σύμβολο στη σημαία σας...

Και δεν ήξερε καν τότε πως θα φτάναμε πρώτοι στη σκοτεινή πλευρά του. Άσε που κατά μία έννοια κι εμείς το είχαμε στη σημαία μας...


Αντέγραψα το παραπάνω απόσπασμα από το προλεκάλτ βιβλίο του Λάμπρου Μάλαμα "το χρονικό της άλωσης του Υπαρκτού Σοσιαλισμού", που ίσως παρουσιαστεί σε κάποια προσεχή ανάρτηση (μην το πάρετε όμως, εκτιμώ πως δεν αξίζει τον κόπο και τα λεφτά του).


Σάββατο, 20 Αυγούστου 2016

Η τσαρίνα των αιθέρων κι η επουράνια έφοδος

Αν η θάλασσα του Ρίο -Rio mar[e]- ήταν πιο τρυφερή από την καρδιά ενός μαρουλιού κι έφερε στο Σπύρο Γιαννιώτη το αργυρό μετάλλιο (αρκετά χιλιόμετρα βορειότερα από το Rio de la Plata), οι ουρανοί του έκρυβαν ατόφιο χρυσάφι για την Κατερίνα Στεφανίδη.

Η Ελληνίδα πρωταθλήτρια αξιοποίησε με τον καλύτερο τρόπο τον αποκλεισμό της Ρωσίδας Ισινμπάγεβα, της αποκαλούμενης “τσαρίνας των αιθέρων” από τους αγώνες, εξαιτίας της γνωστής υπόθεσης με το… κρατικό ντοπάρισμα στη Ρωσία (που σε αφήνει με την απορία αν στις άλλες χώρες γίνεται κάτι διαφορετικό κι έχουν καθαρούς αθλητές ή μένουν στο απυρόβλητο, γιατί πριμοδοτείται η ιδιωτική πρωτοβουλία, ακόμα και στα αναβολικά) και πήρε το χρυσό μετάλλιο στο επί κοντώ των γυναικών, με άλμα στα 4,85 μέτρα. Συγκινημένη μετά το τέλος του αγώνα, ζήτησε συγνώμη από το ελληνικό κοινό, επειδή μας ξενύχτησε (μακάρι να ήταν αυτοί οι λόγοι που μένει άυπνος ο κόσμος στη χώρα μας) κι άδειασε ευγενικά τα αρπακτικά με τα μικρόφωνα, που δε θα την άφηναν σε ησυχία, μέχρι τη σημερινή απονομή, για να ηρεμήσει.

Αυτό ήταν το τρίτο χρυσό μετάλλιο κι έκτο συνολικά για την ελληνική αποστολή στο Ρίο, που ξεπέρασε κατά πολύ την αντίστοιχη συγκομιδή στο Λονδίνο και το Πεκίνο και βασικά τα απαισιόδοξα-συγκρατημένα προγνωστικά. Και είναι ζήτημα χρόνου ίσως να βρεθεί ο ξύπνιος (και ας μην ξενύχτησε για τη Στεφανίδη) που θα κάνει τη σύνδεση με τις επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας και την αναιμική ανάκαμψη που (φαίνεται να) κατέγραψε, ξεπερνώντας τις επίσημες προβλέψεις.

Την ίδια στιγμή, ο ελληνικός λαός δε βλέπει καμία ανάκαμψη στο πορτοφόλι του κι είναι αναγκασμένος κάθε μήνα να πηδά πολλά χαντάκια (σαν την τάφρο στο επί κοντώ) και παλούκια (σαν τα κοντάρια στο ίδιο αγώνισμα) για να τα βγάλει πέρα. Κι είναι γνωστό (αλλά δεν μπορούμε να το μεταφέρουμε εδώ) τι παθαίνει τελικά, όποιος πηδάει πολλά παλούκια, με βάση την παροιμία. Που θυμίζει εκείνη την εκλαΐκευση ενός παλιού αγωνιστή, που εξηγούσε στους εργάτες τι είναι η οικονομική κρίση, ως εξής: ένα παλούκι που έχουν οι μπουρζουάδες στον πισινό τους και θέλουν να το βάλουν στο δικό μας…

Κι ο εργαζόμενος λαός δεν πρόκειται να βγει από αυτήν τη στενωπό (και στριμόκωλη στην κυριολεξία κατάσταση), αν δεν προπονηθεί σκληρά για το δικό του μεγάλο άλμα, αν δεν οργανωθεί για να κάνει την έφοδό του στον ουρανό και να εκθρονίσει σύγχρονους τσάρους και τσαρίνες, ως εν ουρανώ και επί της γης…

Αναδημοσίευση από Ατέχνως

Η χρυσή ολυμπιονίκης Στεφανίδη κι ένας άλλος τυχαίος δίπλα της
Κατά τα άλλα:

Το "ωραίο" της υπόθεσης ήταν η διαδικτυακή επίθεση ενός Αμερικάνου στο Τουίτερ κατά της Στεφανίδη, που ζει και προπονείται στις ΗΠΑ (μαζί με τον Αμερικάνο σύζυγο και προπονητή της) αλλά συμμετέχει στους αγώνες με τα ελληνικά χρώματα. Σα να λέμε, αλλού τρως, αλλού πίνεις και αλλού πας και το δίνεις. Κι η εθνικιστική βλακεία πάει σύννεφο, χωρίς να κάνει διακρίσεις με βάση το χρώμα του δέρματος...

Διάβασα κάπου στο τουίτερ (αλλά δεν μπόρεσα να το βρω και να το διασταυρώσω) δηλώσεις του Γάλλου χάλκινου ολυμπιονίκη στα 200 μ., Λεμέτρ, που αντί να καμαρώσει για το κατόρθωμά του, όπως το παρουσίαζε η ερώτηση του δημοσιογράφου, ότι ξεπέρασε δηλ τόσους δυνατούς μαύρους σπρίντερ, είπε το αυτονόητο, ότι βλέπει δηλ δίπλα του μόνο συναθλητές του, ανεξάρτητα από το χρώμα της επιδερμίδας τους.

Στο ίδιο διεθνιστικό κλίμα, η ανδρική ομάδα βόλεϊ της Ιταλίας, που παίζει αύριο στον τελικό του αθλήματος απέναντι στους διοργανωτές Βραζιλιάνους, πέτυχε σπουδαία "αντι-ιμπεριαλιστική" νίκη στον ημιτελικό κατά των ΗΠΑ (που κατά τα άλλα πάντως σαρώνουν τα μετάλλια), έχοντας στις τάξεις της παίκτες όπως ο Ζάιτσεφ (που αντί για αντιναζιστικά βόλια έριχνε ρουκέτες στο σερβίς του και έδωσε τη νίκη στην ομάδα του) και ο Χουαντορένα (όπως ο θρυλικός Κουβανός δρομέας).
Κι αυτή τη φορά δεν υπήρχαν ενστάσεις και κριτές, για να σώσουν την ομάδα με την αστερόεσσα, όπως έγινε με τη γυναικεία σκυτάλη στα 4Χ100, που έγραψε ιστορία τρέχοντας μόνη της, κατά την επανάληψη της προκριματικής της κούρσας.

Όσο για τα Αμερικανάκια, μπορείτε να θαυμάσετε τα κατορθώματά τους εκτός γηπέδου, διαβάζοντας αυτήν τη φοβερή ιστορία για το Λόχτι και κάποιους συναθλητές του, που προέβησαν σε γελοιότητες και βανδαλισμούς σε ένα βενζινάδικο, αλλά ζητούσαν και τα ρέστα, δηλώνοντας ψευδώς πως έπεσαν θύματα ληστείας! Η κοροϊδία αποκαλύφτηκε σύντομα, αλλά ο Λόχτι είχε προλάβει να γυρίσει στην πατρίδα του (από όπου ζήτησε διαδικτυακή συγνώμη) σε αντίθεση με τα φιλαράκια του, για τους οποίους διατάχτηκε απαγόρευση εξόδου από τη Βραζιλία...

Κάτι που μας δείχνει το πραγματικό χρώμα που κρύβεται πίσω από τη λάμψη των μεταλλίων και διάφορες αθλητικές επιτυχίες. Κι αν δεν το βρήκατε με την πρώτη, μπορείτε να το δείτε σε αυτήν τη φωτογραφία από το Ρίο, με το ατύχημα που έπαθε κατά τη διάρκεια της κούρσας του ο πρωτοπόρος (ως τότε) Γάλλος δρομέας, στα 50 χλμ βάδην (το πιο εξαντλητικό αγώνισμα μαζί με το τρίαθλο και το δέκαθλο ίσως), όπως το συνέλαβε ο φωτογραφικός φακός.


Αν ο αθλητισμός είναι καθρέφτης της πραγματικής ζωής (εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω), ε πώς να μην είναι βουτηγμένος στα σκατά...
Σημειωτέον πως ο Γάλλος στη συνέχεια της διαδρομής κατέρρευσε προς στιγμήν από την εξάντληση, για να συνεχίσει ηρωικά την κούρσα του και να τερματίσει τελικά έβδομος.

Για αυτό σου λέω Κιμ, σωσία του, ή όποιος κι αν είσαι και στοιχειώνεις τον ύπνο και τον ξύπνιο των δυτικών ΜΜΕ.
Πάτα το κουμπί...


Από το υπόλοιπο πρόγραμμα των αγώνων, που βαδίζουν σιγά-σιγά προς το τέλος τους, ξεχωρίζουν κατά τη γνώμη μου διάφοροι τελικοί ομαδικών αθλημάτων, αλλά αντικειμενικά το πιο ενδιαφέρον κι ιντριγκαδόρικο ζευγάρι είναι το Κροατία-Σερβία στο πόλο (που προκαλεί φόβους ότι η πισίνα μπορεί να βαφτεί κόκκινη, από ζωή κι από θάνατο -αν και αυτά τα πάθη δε βρίσκουν πολύ συχνά χώρο για να εκφραστούν στους σύγχρονους, ψυχρούς επαγγελματίες. Απόδειξη και ο προημιτελικός μπάσκετ μεταξύ των δύο εθνικών, που κράτησε πάντως το ιδιαίτερο χρώμα του και βασικά ήταν ο μοναδικός συναρπαστικός αγώνας που έχουμε δει ως τώρα στις νοκ-άουτ φάσεις του τουρνουά -εκτός κι αν μας έχει φυλάξει το πολύ καλό για το τέλος.

Παρασκευή, 19 Αυγούστου 2016

Εδώ θα μείνεις για πάντα

Είναι φορές που έχω την εντύπωση πως τα βιβλία του Γκαλεάνο για τη Λατινική Αμερική και τα αθλητικά του κείμενα θα είναι πάντα ελλιπή, εφόσον δεν υπάρχει κάποιο κεφάλαιο που να εξετάζει το φαινόμενο της εθνικής Αργεντινής στο μπάσκετ. Κι αυτή η ατέλεια, η απουσία διαβάζεται κι αντιστρόφως. Γιατί ο Γκαλεάνο θα ήταν ίσως ο μόνος, αν και Ουρουγουανός, που θα μπορούσε να βρει τις λέξεις για να εκφράσει το συναίσθημα που βγάζει στο παρκέ αυτή η ομάδα, το μοναδικό τρόπο που γίνεται ένα με την κερκίδα κι αντλεί δύναμη από αυτήν. Ο μόνος που θα μπορούσε να πάρει τη μύτη του Μανού Τζινόμπιλι, για να κάνει το Σιρανό και να τραγουδήσει τον έρωτά μας, τη μαζική καψούρα για την μπασκετική Αργεντινή (τη Ρωξάνη ας την αφήσουμε για το Στινγκ και τους μπάτσους του).

Μια ομάδα-θρύλο, που παίρνει δικαιολογημένα μια θέση στο πάνθεο με τους μύθους αυτής της χώρας. Το Μαραντόνα για τους λίγο μεγαλύτερους, το Μέσι για τους μικρότερους, το Μπατιστούτα για τους ενδιάμεσους κι εξαρτημένους, τον Τζινόμπιλι για τους μπασκετικούς (αν και η δική μου αδυναμία είναι ο Λουίς Σκόλα), που νομίζω πως κανονικά προφέρεται Χινόμπιλι, αλλά μπορεί να είναι μία από τις πάμπολλες ιταλικές επιρροές της Λατινικής Αμερικής, που κατά τα άλλα δεν έχει άμεση σχέση με το Λάτιο και τους Ρωμαίους. Και από μια άποψη καλύτερα, για να μην υπάρξουν ηχητικές παρανοήσεις και συνειρμοί με τον ερωτικό χαρακτήρα του κειμένου.


(εμείς πάντως άλλον Μανού γουστάρουμε)

Και φυσικά ο Ερνέστο Γκεβάρα ντε Λα Σέρνα για τους πολιτικοποιημένους. Ή μάλλον και για τους ντιπ απολίτικους, που ο Τσε είναι το μόνο που αγγίζει και μπορούν να καταλάβουν από πολιτική.

Κι αν κάποιοι βλέπουν ένα είδος πολιτικής ιεροσυλίας στο παραπάνω τσουβάλιασμα, σίγουρα δε θα εκτιμήσουν τη διπλή ανάγνωση στο γνωστό στίχο στον τίτλο της ανάρτησης, που μπορείς να πεις ότι γράφτηκε για αυτούς, για το δικό τους ζεστό, καθαρό πέρασμα, που σημάδεψε μια εποχή, σχεδόν είκοσι χρόνια τώρα, κι έμοιαζε αιώνιο, πως δε θα τελειώσει ποτέ, οι δυο δεκαετίες ήταν η αρχή... Κι εφόσον ο χρόνος τα νικάει όλα, ήθελες απλά να τους βαλσαμώσεις, μαζί με το προβάδισμά τους, το 19-9 στον αγώνα με τους Αμερικάνους, και να τους βάλει σε ένα μαυσωλείο (πχ του Βλαδίμηρου) να παίζουν εκεί για πάντα.

1996-2016: οι δυο δεκαετίες ήταν η αρχή...
Όταν είχαν ρωτήσει τον Πατ Ράιλι νομίζω για την ιδανική πεντάδα στο μπάσκετ, είχε πει: πλέι μέικερ ο Μάτζικ Τζόνσον, στο 2 ο Μάτζικ, σμολ φόργουορντ ο Μάτζικ Τζόνσον, κοκ, για να εκθειάσει την πληρότητα και τα all around προσόντα του παίκτη του. Μια πολύ καλή επιλογή που έρχεται λίγο πιο πίσω από τη σωστή απάντηση:

Play Maker              Πάμπλο Πριχιόνι
Shooting Guard       Μανού Τζινόμπιλι
Small Forward         Κάρλος Ντελφίνο
Power Forward        Κάρλος Νοσιόνι
Center                      Λουίς Σκόλα

Κι αναπληρωματική πεντάδα: Πριχιόνι, Τζινόμπιλι, Ντελφίνο, Νοσιόνι, Σκόλα, για να αλλάζουν τους πρώτους, όταν κουράζονται ή όταν γερνάνε, όπως τώρα καλή ώρα. 39 ο Τζινόμπιλι, 37 ο Νοσιόνι, 36 ο Σκόλα, μόλις 34 ο νεοσσός Ντελφίνο, που έχει κάνει επτά εγχειρίσεις στα πόδια και είχε να παίξει μπάσκετ τρία χρόνια. Έπιασαν οι κατάρες των Ελλήνων (που βλέπουν τους δικούς τους διεθνείς να σταματάνε από τα τριάντα) από τον προημιτελικό του Πεκίνο, που μας είχε σκοτώσει μόνος του...

Όπως έπιασαν δηλ κι οι δικές τους κατάρες από τον τελικό του Μουντομπάσκετ το 02', όπου τους είχε καθαρίσει στο γόνατο ο Πιτσίλκας, στο τελευταίο χασαποσέρβικο των Γιούγκων, με τους πλάβι να κάνουν προφανώς τους Σέρβους και τον Πιτσίλκα το χασάπη. Κι έτσι μας καθάριζαν κι αυτοί, με τη σειρά τους, όπου μας έβρισκαν, σε δύο σερί προημιτελικούς, έναν στο Πεκίνο και άλλον έναν τέσσερα χρόνια πριν, στην Αθήνα, όπου πήραν και το χρυσό στο τέλος.

Μια βαθιά υπόκλιση στην πρώτη ομάδα που πήρε το σκαλπ των ΗΠΑ, από το 92' που άρχισαν να χρησιμοποιούν επαγγελματίες του ΝΒΑ (εμείς είμαστε η τελευταία που το κατάφερε μέχρι σήμερα, αλλά το αμερικάνικο αήττητο αρχίζει να τρίζει φέτος...).

Στον αθλητισμό όμως υπάρχουν πολύ πιο σημαντικά πράγματα από τη νίκη και την ήττα. Κι αυτό θα το κατάλαβε πολύ καλά, όποιος είδε προχτές το τελευταίο, αποχαιρετιστήριο ταγκό του Τζινόμπιλι και τα μεθεόρτια. Με τη διαφορά στους 30, τους Αργεντίνους να στήνουν χορό στην κερκίδα και τον Καρμέλο να γυρίζει το κεφάλι του από τον πάγκο για να καταλάβει τι γίνεται και να τους χαζεύει. Να τα συγκρίνεις αυτά με τα καθ' ημάς στην Ελλάδα, με τους... υπέροχους λαούς και τις... καυτές έδρες, που στις ήττες βουβαίνονται και γίνονται εκκλησίες (όταν δεν ξεσπάνε κατά των δικών τους) και να βάζεις τα γέλια. Εδώ μπορούμε το πολύ να κάνουμε μια κερκίδα-κόλαση, με καπνογόνα, συνθήματα, κτλ. Αυτό που κάνουν εκεί είναι ο παράδεισος, το άκρον αώτο της αντίθεσης, με τραγούδι, ρυθμό και γνήσιο πάθος, όπου συμμετέχει όλο το γήπεδο κι όχι μόνο ένα πέταλο άλογων όντων.

Κι αφού λοιπόν δεν υπάρχει Σιρανό να ντύσει μουσικά αυτόν τον έρωτα, μπορείς να δανειστείς τα δικά τους λόγια και τα συνθήματα. Γιατί το να είσαι Αργεντίνος, είναι συναίσθημα, δεν μπορείς να σταματήσεις. Και όπως είπε ο Τζινόμπιλι στους συμπαίκτες του, στα αποδυτήρια, μετά από μια ήττα: προτιμώ να χάνω με όλους εσάς, παρά να νικάω με οποιουσδήποτε άλλους. Όπως κι εμείς προτιμάμε να βλέπουμε αυτόν στο γήπεδο να χάνει από τους γιάνκηδες, παρά να τους νικάει κάποια άλλη ομάδα -κι όχι πως δε θα είναι χάρμα οφθαλμών κι αυτό το δεύτερο.

Σε κάθε περίπτωση, ευχαριστούμε για όλα Μανου.
Muchas gracias al Manu...



Κρίμα μόνο που δεν είχε τον τιτάνα Βαγγέλη Ιωάννου να τον ρωτήσει μετά το τέλος του αγώνα αν ήταν δάκρυα χαράς. Για να του απαντήσει ότι δεν είναι απλά δάκρυα, είναι η Αργεντινή η ίδια, ένα συναίσθημα, δεν μπορεί να το σταματήσει. Cry for me Argentina... The truth is I never left you.


Πέμπτη, 18 Αυγούστου 2016

Ο εθνάρχης Ζαχαριάδης

Μες στο 16' συμπληρώθηκαν 80 χρόνια από το θάνατο του Βενιζέλου και 20 από αυτόν του Ανδρέα Παπανδρέου. Που το 86' είχε στήσει μια μικρή, κοινοβουλευτική καμπάνια, όπου παρουσίαζε το... Λευτεράκη -που λέει και το τραγούδι- ως εθνάρχη, και τον ίδιο ως συνεχιστή του έργου του. Κάτι που ήταν αληθές, κατά μία έννοια. Γιατί ο Βενιζέλος της αναθεωρητικής (και όχι Συντακτικής, όπως ζητούσε ο λαός) συνέλευσης του 1910, της μεγαλοϊδεατικής, Μικρασιατικής καταστροφής, του Ιδιώνυμου και των ζητωκραυγών (από τα βάθη της ψυχής του) για το βασιλιά, το 36', είχε -ακριβώς όπως κι ο Ανδρέας- το όνομα του ριζοσπάστη-δημοκράτη και την αντίστοιχη διεισδυτικότητα στα λαϊκά στρώματα, χωρίς να αποκτήσει ποτέ τη χάρη. Κι αμφότεροι οδήγησαν την αστική τάξη, σε κρίσιμες κι επικίνδυνες συγκυρίες για αυτήν, στην εδραίωση κι επιβολή της εξουσίας της.

Ο παπατζής ο Β' δεν το έκανε αυτό μόνο για να επισφραγίσει το τέλος της Αλλαγής, που αποδείχτηκε απλή τυπική εναλλαγή σε επίπεδο διακυβέρνησης και αστική παραλλαγή για να ξεγελάσει τους... μη προνομιούχους, που ένιωσαν πως βρήκαν τον πολιτικό τους εκφραστή. Αλλά και για να διασφαλίσει ψήφους παλιών βενιζελικών, που μπορεί να στραβοκοίταζαν προς τη ΝΔ του Μητσοτάκη, που ήταν κι αυτός Κρητικός (Χανιώτης) και (νεο)φιλελεύθερος, χωρίς να αποστατήσει ποτέ από τα καθήκοντα της υπεράσπισης του συστήματος. Ό,τι είχε κάνει δηλ και με τη βάση του ΕΑΜ, όπου βέβαια εκτός από τις αφηρημένες επικλήσεις-κορώνες, την κουτσουρεμένη αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης και το δεδομένο ιστορικό φορτίο που επηρέαζε τα πολιτικά πράγματα, η εκλογική της λεηλασία βασίστηκε σε εντελώς εμπράγματα και φτηνά δεδομένα, όπως οι αντιστασιακές συντάξεις για την εξαγορά ψήφων.

Αν ο Παπανδρέου (ως ηγέτης του έθνους των μικροαστών, που στις μέρες μας οδηγήθηκαν στην οδυνηρή μικροαστική καταστροφή) ήταν σοσιαλδημοκράτης κι ο Μητσοτάκης νεοφιλελεύθερος (οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, που προβάλλονταν σε κλίμα πολιτικής όξυνσης και νέου "εθνικού διχασμού"), ο Τσίπρας είναι νεο-σοσιαλδημοκράτης -η νομοτελειακή κατάληξη κάθε νεο-αριστερού ρεύματος (που δεν είναι μπηχτή για το ΝΑΡ, χωρίς να το αποκλείει κιόλας). Με άλλα λόγια, ο παπατζής ο Δ' (κατ' αριθμητική συμφωνία με το τέταρτο μνημόνιο που έρχεται) κι άξιος συνεχιστής του Παπανδρέου, έστω και σε μικροκλίμακα (αν και κάθε εποχή έχει τον παπατζή και το ΠαΣοΚ που της αξίζει).

Επειδή όμως η κυρίαρχη ιδεολογία επέλεξε να φορτώσει όλη την ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση στις αμαρτίες της δεκαετίας με τις βάτες (κρατισμός, κεϊνσιανισμός, κοκ), όπου παράγαμε περισσότερα απ' όσα καταναλώνουμε -όπως ήδη από τότε λεγόταν- κι επειδή το παπανδρεϊκό κοινό είναι διασφαλισμένο για το Σύριζα, ο ηγέτης επιλέγει να διεμβολίσει άλλα ακροατήρια, αποφεύγει τις "αμαρτωλές αναφορές" και επικεντρώνει στον... εθνάρχη Τριανταφυλλίδη -όπως έγραφε άλλωστε το διαβατήριό του, μία από τις φορές που την έκανε στο εξωτερικό. Δηλ τον Καραμανλή των εκλογών της βίας και της νοθείας, της "παρα"κρατικής, μεταπολεμικής τρομοκρατίας, κτλ. Που όμως, ακόμα και αυτός, ο ηγέτης της Δεξιάς, ήταν -σχηματικά μιλώντας- πιο αριστερός από τον Τσίπρα, τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια, όταν κατηγορήθηκε δηλ για σοσιαλμανία, επειδή κρατικοποιούσε κάποιες προβληματικές επιχειρήσεις.

Δεν τον βάφτισαν βέβαια εθνάρχη για αυτές, ούτε για την αναγκαστική, προσωρινή αποχώρηση από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ -που επιλέχτηκε ως βαλβίδα ασφαλείας, για να εκτονωθούν τα έντονα αντιιμπεριαλιστικά αισθήματα του ελληνικού λαού, μετά την πτώση της δικτατορίας. Αλλά για τη νέα "μεγάλη ιδέα" του ελληνικού αστικού κόσμου, που ήταν η είσοδός της στην ενιαία, ευρωπαϊκή αγορά. Ευτυχώς είναι αρκούντως εφευρετικοί, ώστε να μην ξεμείνουμε ποτέ για πολύ από (μεγάλες) ιδέες, ως έθνος.

Αλλά μια ταξική κοινωνία είναι βαθιά διαιρεμένη και δεν μπορεί να τσουβαλιαστεί σε ένα "ενιαίο", εθνικό σύνολο, ενώ χαρακτηρίζεται από οξυμένες αντιθέσεις. Οι αποκαλούμενοι εθνάρχες στάθηκαν τέτοιοι μόνο για το "έθνος των εκμεταλλευτών" και τις στρατηγικές του επιδιώξεις, προσφέροντας πλούσιο έργο στον πλουτισμό και το αυγάτισμα των κερδών του. Κι έπαψαν να παίζουν προοδευτικό επαναστατικό ρόλο (αυτό δηλ που μπορεί να εμφανίσει μια τάξη προσωρινά ως δυναμικό εκπρόσωπο όλης της κοινωνίας και της θέλησής της τη δεδομένη στιγμή) ήδη από την εποχή του Βενιζέλου, που ηγήθηκε ενός ενωμένου αστοτσιφλικάδικου συνασπισμού (με τις επιμέρους εσωτερικές αντιθέσεις του και τους αναγκαίους συμβιβασμούς) και δε φάνηκε "συνεπής" ούτε καν από τη σκοπιά ενός ολοκληρωμένου αστικοδημοκρατικού μετασχηματισμού.

Επειδή λοιπόν παραπάει το αστείο να βαφτίζουμε εθνάρχες τους μεγαλύτερους πολιτικούς ηγέτες της άρχουσας τάξης (ξεχνώντας ή αποσιωπώντας βολικά ιστορικά γεγονότα, όπως ο "εθνικός διχασμός", το "καραμανλικό παρακράτος", κτλ). Επειδή είναι τελείως προκλητικό να πηγαίνει αυτός ο τίτλος στο πολιτικό προσωπικό μιας τάξης, που απείχε μαζικά από την εθνική αντίσταση στον κατακτητή και στην καλύτερη περίμενε την (εθνική αλλά ποτέ κοινωνική) απελευθέρωση να πέσει ως δώρο από τον ουρανό, από τους Συμμάχους, ενώ στη χειρότερη κράτησε ανοιχτά δωσιλογική στάση, εντελώς συμβατή με τα ταξικά της συμφέροντα. Κι επειδή είναι αλήθεια πως μόνο η εργατική τάξη μπορεί να εξυψωθεί σε εκπρόσωπο όλης της κοινωνίας, καταργώντας την εκμετάλλευση, τις τάξεις και μαζί τον ίδιο της τον εαυτό...

Για όλους αυτούς τους λόγους, λοιπόν, πιστεύω πως πρέπει από δω και πέρα, μεταξύ πολύ σοβαρού και λιγότερο αστείου, να αποκαλούμε "εθνάρχη" το Νίκο Ζαχαριάδη. Που έδωσε το σύνθημα για το έπος της Εθνικής Αντίστασης και το πραγματικό ΟΧΙ του ελληνικού λαού, με τα γράμματά του από τη φυλακή -κι ας έλειπε αιχμάλωτος των ναζί στο κολαστήριο του Νταχάου, στο διάστημα της κατοχής- κι ηγήθηκε του ένοπλου αγώνα του έθνους των εργαζομένων στο δεύτερο αντάρτικο, μιας από τις κορυφαίες στιγμές της ταξικής πάλης στη χώρα μας.

Έτσι έχουν τα πράγματα. Και αν κάποιους ξενίζει αυτό το συμπέρασμα, θα δώσω έμφαση δαλιανιδικού τύπου, με φινάλε Ρετιρέ (σε αντίθεση με τους Μικρομεσαίους, που τους εκπροσωπούν υποτίθεται οι παπατζήδες κάθε εποχής, για να τους ξεζουμίσουν στο όνομα της πάταξης των πρώτων, δηλ των ρετιρέ).

Ε ναι λοιπόν. Εθνάρχης ο Ζαχαριάδης. Αντικειμενικά μιλώντας. Εθνάρχης ο Ζαχαριάδης. Άμα πια...

Τετάρτη, 17 Αυγούστου 2016

Αρχαίο πνεύμα αθάνατο

Βαδίζοντας (τρέχοντας, κολυμπώντας, ό,τι προτιμάει κανείς) προς την τελική ευθεία των αγώνων του Ρίο, η κε του μπλοκ συγκεντρώνει μερικές ιδιαίτερες ολυμπιακές ψηφίδες και τις παρουσιάζει σε ένα μωσαϊκό-κολάζ.

Μετά από τα δύο μετάλλια της Κορακάκη, ήρθε άλλο ένα χρυσό από τον Πετρούνια στους κρίκους, η κατάθεση ψυχής του Γιαννιώτη στο μαραθώνιο της κολύμβησης (ω ναι, είναι αφόρητο κλισέ αυτό το "χρυσός στις καρδιές μας", έλα όμως που ισχύει απολύτως σε αυτήν την περίπτωση, πόσο μάλλον που δε δέχτηκε καν να κάνει ένσταση) και άλλο ένα, εξασφαλισμένο -που μένει να δούμε το χρώμα του- στην ιστιοπλοΐα. Ενώ μπορεί να είναι και κάνα ακόμα στο δρόμο, πχ σήμερα (τελικά δεν ήταν σήμερα, mea culpa) στο επί κοντώ, με τη Στεφανίδου.

Κι αφού λοιπόν βρήκαμε το βασιλιά των κρίκων, έχουν ωριμάσει ασφαλώς οι συνθήκες, για να ψάξουμε εκείνο τον κρίκο (αίτημα, στόχο πάλης) που θα μας επιτρέψει να πάρουμε κινηματικά τα πάνω μας (επιτέλους), να οξύνουμε τις αντιφάσεις και να κάνουμε την Ελλάδα -όχι μία ολυμπιακή υπερδύναμη- αλλά αδύναμο κρίκο της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας και του χαλκά που μας κρατά σε ΕΕ και ΝΑΤΟ.

Είναι η πρώτη φορά που η ελληνική αποστολή πετυχαίνει τέτοια συγκομιδή σε μετάλλια, μετά από τους αγώνες της Αθήνας, το 04'. Και ναι μεν το σημιτικό ιδεολόγημα της "ισχυρής Ελλάδας" έχει ξεφτίσει (τόσο στην οικονομική-πολιτική, όσο και στην αθλητική του εκδοχή), αλλά δεν αποκλείεται να αξιοποιηθούν οι πρόσφατες επιτυχίες για να χτιστεί το αφήγημα ενός νέου σαξές στόρι, της Ελλάδας που ανακάμπτει, αντεπιτίθεται κι αφήνει πίσω της την κρίση.

Εν τω μεταξύ, με την Παπαχρήστου να παίρνει μεν -για τα μάτια του κόσμου αποστάσεις- από όσους θέλουν να καπηλευτούν τις διακρίσεις της (δηλ το κόμμα του πρώην αγαπητικού της, του Κασιδιάρη) αλλά να μην πείθει κανένα και να προκαλεί σε πολλούς από χαρά έως ανακούφιση, μένοντας σχεδόν ένα μέτρο πίσω απ' τις δύο μαυρούλες-μιγαδούλες (την Κολομβιανή καλλονή και μια Βενεζουελάνα) που ήταν στην κορυφή, το ενδιαφέρον στράφηκε στους Ολυμπιονίκες.

Κι η αλήθεια είναι πως σε όλους σχεδόν μπορεί να βρει κανείς καλά στοιχεία. Η εκπληκτική ατάκα της Κορακάκη πως τα παιδιά πρέπει να ασχοληθούν με τον αθλητισμό, που είναι υγιής, σε αντίθεση με τον πρωταθλητισμό. Η μητέρα του Πετρούνια, που είπε ότι δε θα είχε καμία αξία το χρυσό και οι διακρίσεις του γιου της, αν δεν ήταν καλός χαρακτήρας. Τα δάκρυα χαράς του Γιαννιώτη -που πρέπει να έγιναν δάκρυα απόγνωσης, όταν τον ρώτησε ο τιτάνας Ιωάννου εάν πρόκειται για δάκρυα χαράς- κι η ανταμοιβή των κόπων του στην πέμπτη συμμετοχή του στους Ολυμπιακούς. Το ταπεινό προφίλ που έχουν όλοι.

Αυτά όμως δεν είναι ιδιαίτερα γνωρίσματα των πρωταθλητών, αλλά πολλών αθλητών που παλεύουν για να υπερβούν τον εαυτό τους, τα όριά τους, ή τα όρια του άρρωστου πρωταθλητισμού, όπως έγινε σε αυτήν την περίπτωση, με την αγκαλιά δύο αθλητριών που δεν ασχολήθηκαν με την πρόκριση (και τελικά την πήραν, πιθανότατα για λόγους ευ αγωνίζεσθαι). Οι ωραιότερες ιστορίες στον αθλητισμό δεν έχουν πάντα να κάνουν με ρεκόρ, πρωταθλητές και μετάλλια...

Αλλά μιας και τα αναφέραμε, ας κάνουμε κι έναν τέτοιο απολογισμό.
Η Κούβα άρχισε να παίρνει τα πάνω της, μετά από ένα μουδιασμένο ξεκίνημα, και να ανεβαίνει στο σχετικό πίνακα (όπου είναι κοντά στην εικοστή θέση, λίγο πάνω από την Ελλάδα και ακριβώς κάτω από την καλή Κορέα). Κι αυτός που ξεχώρισε ήταν ο Κουβανός παλαιστής της ελληνορωμαϊκής, Λ. Νούνες, που πήρε το τρίτο χρυσό κι ισοφάρισε το επίτευγμα του θρυλικού σοβιετικού Καρέλιν (και ενός Σουηδού από την προπολεμική εποχή).

Από κοντά κι η ΛΔ Κορέας, που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον των δυτικών δημοσιογράφων, όχι τόσο με τα αθλητικά της επιτεύγματα, αλλά τις αντιδράσεις των αθλητών της, όπως ενός αρισβαρίστα, που πήρε το αργυρό μετάλλιο (χάνοντας στις λεπτομέρειες το χρυσό από τη... ρεβιζιονιστική Κίνα), αλλά έσπευσε να ζητήσει συγνώμη από την πηγή έμπνευσής του, τον Κιμ Γιονγκ Ουν, για την... αποτυχία του. Ένας ΛΔ-Κορεάτης γυμναστής κατέκτησε το χρυσό (αφιερώνοντάς το κι αυτός στο μεγάλο Κιμ, που ήταν η πηγή έμπνευσής του), αλλά μπήκε στο στόχαστρο των δυτικών δημοσιογράφων, ως ο πιο αγέλαστος χρυσός ολυμπιονίκης της ιστορίας. Δεν τους πιάνεις πουθενά...

Άντε να τελειώνουμε με τα διεκπεραιωτικά,
έχουμε κι ένα σοσιαλιστικό κόσμο να χτίσουμε
Την ίδια στιγμή, οι νοτιοκορεάτες ποδοσφαιριστές σκίζονται να συμμετέχουν στην ποδοσφαιρική εθνική ομάδα (ολυμπιακή ή μη), για να εξασφαλίσουν την απαλλαγή τους από τη στρατιωτική θητεία (που διαρκεί 21 μήνες). Αυτό θα πει κίνητρο... Που θα το έχουν και την επόμενη φορά, γιατί στους Ολυμπιακούς αποκλείστηκαν πρόωρα...

Απ' τους BRICs, η Κίνα θα παλέψει για τη δεύτερη θέση με τη Βρετανία (που έχει κεκτημένη φόρα από τους αγώνες του Λονδίνου), η διοργανώτρια Βραζιλία έχει μείνει χαμηλά αλλά με ανοδική τάση κι η Ρωσία είναι αρκετά χαμηλά για τα δεδομένα της, αλλά με το ένα τρίτο της αποστολής της εκτός αγώνων (σε αθλήματα όπου είναι παραδοσιακή δύναμη, όπως ο στίβος, η άρση βαρών, κτλ).

Σε άλλα ολυμπιακά νέα, ξεχωρίζουν:
-ο αποκλεισμός ενός Αιγύπτιου τζουντόκα, επειδή αρνήθηκε να δώσει το χέρι του στον Ισραηλινό αντίπαλό του (που τον νίκησε εντός αγωνιστικού χώρου). Όπως (δε) θα έκανε δηλ με οποιονδήποτε αθλητή από τη χώρα του Σιωνισμού (κι ας μη φέρει άμεσα ο ίδιος ευθύνη για όσα κάνει η κυβέρνησή του). Το ωραίο της υπόθεσης είναι πως (αν δεν κάνω λάθος) ο Αιγύπτιος δεν αποκλείστηκε από τους διοργανωτές και τις αρχές των αγώνων, αλλά από τη δική του ομοσπονδία, που κατά άλλους έσπευσε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις και να προλάβει τη γενική κατακραυγή, και κατά άλλους να δείξει τα διαπιστευτήρια της υποτέλειάς της στα μεγάλα αφεντικά.


-Η πρώτη αφροαμερικανή που κατακτά χρυσό μετάλλιο στην κολύμβηση. Κι αν απορεί κανείς γιατί άργησε τόσο, ας συνυπολογίσει πως μέχρι το 70' απαγορευόταν η είσοδος των αφροαμερικάνων στις πισίνες...

-Το παραλήρημα των απανταχού μεταλλάδων, με το σλοβάκικο ντουέτο στη συγχρονισμένη κολύμβηση, που έντυσε μουσικά την εκτέλεση του προγράμματός του, με το κλασικό Trooper των Maiden. Κι απορούσαν γιατί δεν τους απονεμήθηκε αυτομάτως το χρυσό. Χρυσές στις καρδιές μας κι αυτές...



-Οι φίλαθλες αντιδράσεις-αποδοκιμασίες (γεμάτες ολυμπιακό πνεύμα κι ηθική) του βραζιλιάνικου κοινού στο Γάλλο Λαβιλενί (τον επικοντιστή που κυριαρχεί στο αγώνισμά του κι έχει κατακτήσει τα πάντα εκτός από ένα χρυσό σε Ολυμπιακούς αγώνες) ενώ επιχειρούσε το άλμα του, για να αποτύχει και να πάρει την πρώτη θέση ο δικός τους, Βραζιλιάνος επικοντιστής. Κι οι δηλώσεις του Λαβιλενί, που πάνω στα νεύρα του έκανε μια τελείως άκυρη σύγκριση με τον Τζέσε Όουενς, που αποδοκιμάστηκε στο Βερολίνο, το 36', από τους ναζί. Ας ηρεμήσουμε...

Όσο για το βραζιλιάνικο κοινό, δεν έκανε τίποτα παραπάνω από αυτό που σκέφτονται όλοι, αλλά χωρίς να κρατήσει προσχήματα. Τέτοιοι είναι/είμαστε όλοι, απλώς οι Βραζιλιάνοι λίγο πιο τέτοιοι και πιο εκδηλωτικοί. Αποδοκιμάζουν τον Γκάτλιν γιατί υποστηρίζουν τον Μπολτ (κρίμα που δε φώναξαν και "Κεντέρης-Κεντέρης") και στήνουν ένα μικρό χορό στο τένις, ανάμεσα στους πόντους (όταν δεν παίζουν με τους Αργεντίνους, που είναι ένας μικρός πόλεμος), βγάζοντας την ψυχή του διαιτητή, που μαλλιάζει η γλώσσα του, ζητώντας ησυχία σε όλες τις γλώσσες (όχι για λόγους ευ αγωνίζεσθαι, αλλά γιατί προβλέπεται καταστατικά, βάσει κανονισμών).

Θα μου πεις λοιπόν, ποιοι είμαστε εμείς, για να ζητάμε τα ρέστα από τους Βραζιλιάνους; Εμείς είμαστε η πολιτισμένη Δύση. Η γηραιά ήπειρος, που (ξανα)γέννησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες και το αθάνατο ολυμπιακό πνεύμα. Και που ο επικεφαλής της ολυμπιακής της επιτροπής συνελήφθη στο Ρίο, αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για μεταπώληση εισιτηρίων στη μαύρη αγορά... Αυτοί είμαστε.

-Κι ενώ στην Ελλάδα άνοιξε επικοινωνιακός πόλεμος μεταξύ (παλιών και νέων) Πασόκων, δηλ της Αυγής και του Πύρρου Δήμα, στη Βραζιλία "θρηνούν" το θάνατο του Ζοάο Χαβελάνζε, ενός από τα μεγαλύτερα λαμόγια στην ιστορία του ποδοσφαίρου, που διετέλεσε πρόεδρος της ΦΙΦΑ στο τελευταίο τέταρτο του περασμένου αιώνα, συνέβαλε τα μέγιστα στην άκρατη εμπορευματοποίησή του και φρόντισε ακόμα και για το διάδοχό του, το μπουμπούκι, Ζεπ Μπλάτερ, με το πρόσφατο ατιμωτικό τέλος (λόγω της εμπλοκής του σε σκάνδαλα). Κι έφυγε πάνω στο άνθος της ηλικίας του, μόλις εκατό χρονών, κατά τη διάρκεια των αγώνων που τελούνται σε ένα στάδιο που φέρει το όνομά του (ε πώς να μην τιμήσεις τέτοιο καθίκι).

Είναι χαρακτηριστικό το τιτίβισμα του βετεράνου ποδοσφαιριστή (και απολαυστικού σχολιαστή, που τις προάλλες βγήκε στον αέρα με το εσώρουχό του, εκπληρώνοντας την υπόσχεση που είχε δώσει σε περίπτωση που κατακτούσε τον τίτλο η Λέστερ), Γκάρι Λίνεκερ: του έδωσε πολλά το ποδόσφαιρο...
(κι όχι το κλασικό κλισέ "έδωσε πολλά στο ποδόσφαιρο"), που λέγεται σε αυτές τις περιπτώσεις.

Σε άλλα αθλητικά νέα, αξίζει να δείτε το επικό τρολάρισμα των οπαδών της Ντιναμό Βουκουρεστίου στην αιώνια αντίπαλό τους, Στεάουα, που έδινε χτες προκριματικό αγώνα για το Τσου-Λου ενάντια στη Σίτι του Γκουαρδιόλα. Κι όταν οι οπαδοί της τελευταίας ξεδίπλωσαν το κορεό που συνηθίζεται στην έναρξη του αγώνα (σαν μεγάλο, ανθρώπινο κολάζ), είδαν το σύνθημα: μόνο Ντινάμο...

Προσωπικά θα με έψηνε να στήσουμε κάτι αντίστοιχο σε μια επίσημη εκδήλωση της Πολιτείας ή άλλου κόμματος, και στα αποκαλυπτήρια να βγει πχ ένα δικό μας σύνθημα. Αλλά δε νομίζω να είναι πολύ εύκολο. Ή μήπως είναι;

Τρίτη, 16 Αυγούστου 2016

Η τέχνη του να έχεις πάντα δίκιο

αλλά να μην το βρίσκεις σχεδόν ποτέ...

Όσοι έχουν ψύχωση με τη δικαίωσή τους, την αναζητούν εναγωνίως, με κάθε τρόπο. Πχ λέγοντας τα πάντα και τα αντίθετά τους, ή θα βρέξει ή θα χιονίσει ή καλό καιρό θα κάνει, σαν τριπλή παραλλαγή στο ΠΡΟ-ΠΟ. Αλλά αν βάλεις πολλές τριπλές, το κόστος του δελτίου ανεβαίνει σε δυσθεώρητα ύψη (και βάρη για την τσέπη), οπότε πρέπει να έχεις εναλλακτική. Κάτι σαν το βιβλίο του Σοπενάουερ, με τον τίτλο της ανάρτησης, που βρίσκει τεράστια απήχηση σε ένα κοινό συνηθισμένο στην κοινωνική αδικία και την αφηρημένη επίκληση της δικαιοσύνης, που κάνει ελάχιστα πράγματα για να βρει το δίκιο του, αλλά τα πάντα για την προσωπική του επιβεβαίωση.


Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι περισσότεροι ακολουθούν το παράδειγμα του Μωάμεθ από την παροιμία με το βουνό. Και δεν τους ενδιαφέρει να μοχθήσουν ή να μελετήσουν (αυτό ειδικά τους φαίνεται βουνό) για να φτάσουν αυτοί στην αλήθεια, αλλά να τους έρθει αυτή στο πιάτο, να έρθει στα (σοφά) λόγια τους και να προσαρμοστεί ευέλικτα στις ιδέες τους.

Κι επειδή η πραγματικότητα είναι μεν πολύπλοκη κι αντιφατική, αλλά δεν είναι χυλός για να παίρνει το σχήμα μιας συνείδησης, το πρόβλημα περιπλέκεται από τις συνειδήσεις που πλανώνται πλάνην οικτράν, αλλά αρνούνται να πλανηθούν, δηλ να μετακινηθούν, παραμένουν γαντζωμένες στην πλάνη τους και εχθρεύονται οποιονδήποτε της/τους εναντιώνεται και δε συμφωνεί πως πετάει ο γάιδαρος. Οπότε θέλει γαϊδουρινή υπομονή για να γίνει σοβαρή πολιτική συζήτηση με τα συγκεκριμένα άτομα, καθώς περιστρέφεται διαρκώς γύρω από ένα κόλλημα, σαν σκυλί που το έχουν δέσει σε πάσσαλο κι αλυχτάει χωρίς σκοπό.

Η αλήθεια και η προσέγγισή της δεν είναι κάποιο κληρονομικό χάρισμα, αλλά απαιτεί μεθοδικότητα, αναλυτική ικανότητα και τα κατάλληλα ερμηνευτικά εργαλεία. "Ψέματα να πω; Υπάρχει το σύστημα" (μέθοδος), όπως έλεγε και το σλόγκαν μιας παλιάς διαφήμισης. Αν οι κομμουνιστές επιβεβαιώνονται συνεχώς στις εκτιμήσεις τους (με την έννοια της επαλήθευσης και όχι του σας-τα-λεγάκια, που κουνά επιτιμητικά το δάχτυλο), είναι γιατί βασίζονται σε αυτά τα εργαλεία, και όχι γιατί είναι καφετζούδες, σαν τους πολιτικούς τους αντιπάλους, που ποντάρουν στην ευπιστία του κόσμου. Αυτοί σου ζητάνε ένα χαρτονόμισμα (ή ένα ψηφοδέλτιο) για να διαλυθεί το σύννεφο, ενώ οι δικοί μας σου λεν καθαρά πως έρχεται θύελλα και σου διαλύουν το συννεφάκι με τις αυταπάτες για εύκολες, κοινοβουλευτικές λύσεις από τα πάνω, που θα έρθουν σα δώρο από τον ουρανό (αντί να εφοδεύσουμε εμείς σε αυτόν), σαν όλους όσους πέφτουν από τα σύννεφα με την προδοσία (εντός κι εκτός εισαγωγικών) του τρίτου μνημονίου, τον περασμένο Αύγουστο.

Κι αυτή ακριβώς η επέτειος, που πέρασε στα ψιλά (εν μέσω θρησκευτικής κατάνυξη και σκυλοκαβγά για τα τηλεοπτικά πλάνα) είναι η αφορμή για τις παραπάνω σημειώσεις. Γιατί το ΚΚΕ έχει βασικά κατακτήσει την τέχνη να έχει σχεδόν πάντα δίκιο, σε όλα όσα έλεγε (και προειδοποιούσε) πχ για την ΕΕ, την αριστερή κυβέρνηση, το δημοψήφισμα, κοκ. Το ζητούμενο όμως είναι πώς θα μεταδώσει την αλήθεια στις μάζες, για να γίνει υλική δύναμη. Κι είναι αυτές ακριβώς οι δυσκολίες να πει κανείς την αλήθεια (όπως σημείωνε ο Μπρεχτ, που για τη σημειολογία του πράγματος, πέθανε 14 Αυγούστου, την ίδια μέρα που ψηφιζόταν το μνημόνιο και κάποιοι αποστασιοποιήθηκαν όψιμα αλλά κάθε άλλο παρά μπρεχτικά από το Σύριζα) που αποτελούν την τέχνη της πολιτικής.

Το θέμα λοιπόν δεν είναι να έχεις δίκιο, αλλά πώς θα το βρεις. Γιατί η αλήθεια, κι ετυμολογικά να το πάρεις, προϋποθέτει την άρνηση της λήθης, κάτι εξ ορισμού πολύ δύσκολο για μια κοινή γνώμη, που τη βομβαρδίζουν με προπαγάνδα κι άχρηστες πληροφορίες για να νιώθει σαν χρυσόψαρο στη γυάλα, και να μην αποκτήσει ποτέ ιστορική μνήμη. Κι επειδή ένα σημαντικό μέρος του λαού, που αγαπά τις αυταπάτες του, μισεί αυτόν που του λέει την αλήθεια, σαν τους αγγελιοφόρους των κακών μαντάτων, αυτόν που τον καλεί σε ξεσηκωμό και αφύπνιση, όπως το ξυπνητήρι, που μας λέει την πικρή αλήθεια για την ώρα, αντί να μας πει ένα γλυκό ψέμα, να αποκοιμηθούμε. Πχ "όχι μέχρι το τέλος".

Κι αν για εμάς νόμος είναι το δίκιο του εργάτη, το δίκιο μιας ολόκληρης τάξης, που υφίσταται την εκμετάλλευση, καταλαβαίνει κανείς πόσο δύσκολο είναι να το βρει. Γιατί κανείς δεν αμφισβητεί (στα λόγια) πως το έχει, άλλο αν κάποιοι εξ ημών μαθαίνουν να λατρεύουν το βιαστή-εκμεταλλευτή τους και να τον ευγνωμονούν.

Κανείς δεν πρόκειται να μας χαρίσει τίποτα, αν δεν το διεκδικήσουμε.
Κι αυτό δεν πρόκειται να γίνει δια της νόμιμης (συνταγματικής) ή της δικαστικής οδού, αλλά μόνο αν κινήσουμε εμείς να βρούμε το βουνό -ου μην και να ανέβουμε σε αυτό με ένοπλες ομάδες...

Δευτέρα, 15 Αυγούστου 2016

Καλοκαιρινές αποδράσεις

Ενώ χιλιάδες κόσμου ψάχνουν σήμερα αεροπλάνα και βαπόρια, για να επιστρέψουν στην πρωτεύουσα κι άλλα μεγάλα αστικά κέντρα (κι αναρωτιούνται από μέσα τους για ποιον ακριβώς λόγο γυρίζουν), η κε του μπλοκ γράφει για μια διαφορετική θαλασσινή απόδραση, με μια σειρά ευτράπελα, αλλά εντελώς δραματική στην ουσία, που μόνο έμμεση σχέση έχει με τις σύγχρονες, τουριστικές τέτοιες.

Αντιγράφω αποσπάσματα από το βιβλίο του Γ. Τρικαλινού "πιστοί στις ιδέες του επιστημονικού σοσιαλισμού -προσωπική κατάθεση" και το κεφάλαιο με τις αναμνήσεις του από την απόδραση των κομμουνιστών εξόριστων στη Φολέγανδρο.


Με την επίθεση της χιτλερικής Γερμανίας και τη γρήγορη κατάρρευση του Μακεδονικού μετώπου, σαν αποτέλεσμα της προδοσίας της μεταξικής δικτατορίας και των πεμπτοφαλαγγιτών αξιωματικών της, αποτανθήκαμε στη διοίκηση του στρατοπέδου μας (επικεφαλής της φρουράς ήταν ο ανθυπασπιστής της χωροφυλακής Κοκκίνης), ζητώντας να επιτρέψει την αναχώρησή μας στο μέρος της χώρας που δεν καταλήφθηκε ακόμα από τους Γερμανούς, για να πάρουμε μέρος στον αγώνα εναντίον των επιδρομέων. Προτείναμε μάλιστα στο διοικητή να αναχωρήσει μαζί μας και φρουρά και να πάρουμε από κοινού τα μέτρα που χρειάζονταν για την επιτυχή πραγματοποίηση του σχεδίου αυτού.

Τις προτάσεις μας αυτές τις απέρριψε ο διοικητής της φρουράς με τη δικαιολογία ότι δεν είχε διαταγή από την κυβέρνηση να μας αφήσει ελεύθερους. Η στάση της διοίκησης της φρουράς απέναντί μας ήταν άλλη μια επιβεβαίωση της πεποίθησής μας ότι η φασιστική κυβέρνηση και το παλάτι αποφάσισαν να μας παραδώσουν στους γερμανοφασίστες δήμιους. Το άμεσο καθήκον που μπήκε μπροστά μας ήταν να δραπετεύσουμε, όσο το δυνατόν γρηγορότερα, εκμεταλλευόμενοι τη σύγχυση που ήταν επόμενο να δημιουργηθεί στις πρώτες μέρες της κατάρρευσης και της κατοχής.

Όλες οι προσπάθειές μας συγκεντρώθηκαν αμέσως στο να βρούμε τα απαραίτητα πλωτά μέσα για την απόδραση. Ομάδες γυρνούσαν τα ακρογιάλια μήπως βρουν κανένα ποδισμένο καΐκι.

(...)

Οι προσπάθειες των ομάδων εξεύρεσης πλωτών έδωσαν γρήγορα αποτελέσματα. Ανακαλύφτηκε ένα καΐκι ποδισμένο, γιατί είχε χαλάσει η μηχανή του και την επισκεύαζαν. Το καΐκι είχε πλώρη για Κρήτη. Αμέσως μαζεύτηκαν οι Κρητικοί με τον αείμνηστο Στέργιο Αναστασιάδη, κάνανε τα παζάρια για το ναύλο με τον καπετάνιο, ο οποίος δέχτηκε χρήματα και μπήκανε μέσα. (...)

Οι κρητικοί χωροφύλακες και μερικοί άλλοι, έξι συνολικά, μάσανε τα μπαγάζια τους και κατεβήκανε κι αυτοί στο καΐκι. Την πρώτη αυτή απόδραση των κρητικών συντρόφων τη θεωρήσαμε πολύ επικίνδυνη. Η μηχανή του καϊκιού, παρόλο που είχε επισκευαστεί προσωρινά, υπήρχε κίνδυνος να ξαναχαλάσει, γιατί η βλάβη της ήταν σοβαρή. Αν το καΐκι δεν έφτανε την αυγή στην Κρήτη και το 'βρισκε η μέρα στο πέλαγος, οι σύντροφοι μας θα πηγαίνανε κουρμπάνι 100%, γιατί τα στούκας αλωνίζανε τα πελάγη και δεν αφήνανε κανένα πλεούμενο απείραχτο. Για καλή τύχη, όπως μάθαμε πολύ αργότερα στην Αθήνα, το καΐκι έφτασε καλά και τα παλικάρια μας φτάσανε κοντά στο γενναίο λαό της Κρήτης που τόσο τα είχε ανάγκη.

Με την απόδραση των κρητικών συντρόφων μας, ο διοικητής της φρουράς και οι χωροφύλακες λυσσάξανε, και μας προειδοποίησαν απειλητικά: "Αν κάνετε δεύτερη απόπειρα για να αποδράσετε θα σας σκοτώσουμε". Φυσικά η απειλή αυτή ούτε μας ξάφνιασε κι ούτε και μπορούσε να μας φοβήσει. Το ξέραμε καλά, και χωρίς να μας το πούνε, ότι οι φρουροί της φασιστικής τάξης δε θα δίσταζαν να διαπράξουν ένα τέτοιο έγκλημα. Ξέραμε επίσης ότι κάθε δραπέτευση θα έκανε πιο δύσκολες τις επόμενες. Δεν μπορούσαμε όμως να κάνουμε διαφορετικά.

Ήταν αδύνατο να βρεθεί μέσο για να δραπετεύσουμε όλοι μεμιάς. Έπρεπε γι' αυτό, μετά την πρώτη επιτυχία, να ενεργήσουμε με μεγαλύτερη ακόμα προσοχή ώστε να αποφύγουμε, όσο δυνατό, τυχόν θύματα. Συνεχίσαμε τις αναζητήσεις και τις διαπραγματεύσεις με τους διάφορους καϊκτσήδες.

Μια μέρα, την ώρα που αρκετοί σύντροφοι συνέχιζαν τις διαπραγματεύσεις με τους καϊκτσήδες, πολλοί βρεθήκαμε μέσα στην εκκλησία του χωριού, όπου ήταν τοποθετημένο το ραδιόφωνο της Κοινότητας και ακούγαμε την Αθήνα. Έτυχε να μεταδίδονται οι δηλώσεις του Κουίσλιγκ πρωθυπουργού Τσολάκογλου. Για μια στιγμή ακούμε: "Ο κύριος πρωθυπουργός εδήλωσε ότι θα εξετάσει τους φακέλους των κομμουνιστών έναν έκαστον και για όσους θεωρήσει σκόπιμον θα δώσει αμνηστείαν". Τα λόγια αυτά τα άκουσα και οι χωροφύλακες που παρακολουθούσαν μαζί μας την εκπομπή. Οι σύντροφοι Παντελής Σίμος και ο αείμνηστος Βασίλης Μαρκεζίνης που βρίσκονταν πιο κοντά στο ραδιόφωνο, φώναξαν αμέσως ότι η κυβέρνηση αμνηστεύει τους κομμουνιστές. Επακολούθησε κυριολεχτικά πανδαιμόνιο. Το σύνθημα αρπάχτηκε αμέσως από όλους κι όσο κι αν φαίνεται παράξενο έγινε πιστευτό κι από το διοικητή και τους υπόλοιπους χωροφύλακες, που δεν παρεβρίσκονταν και δεν άκουσαν την εκπομπή. Ύστερα από αυτό η χωροφυλακή μούδιασε αρκετά.

Στο μεταξύ οι διαπραγματεύσεις μας με τους καϊκτσήδες γρήγορα στέφθηκαν από πλήρη επιτυχία. Στην αρχή μας έφερναν πολλές δυσκολίες, γιατί είχανε μάθει ότι το ελληνικό χαρτονόμισμα είχε εξευτελιστεί, τα τρόφιμα είχανε χαθεί από την αγορά και το γενικό ισοδύναμο έγιναν τα ίδια τα τρόφιμα. Είχες λάδι, έπαιρνες ρύζι και φασόλια. Ήθελες να φορτώνεις αρνιά στο καΐκι έπρεπε τον καϊκτσή να τον πληρώσεις με αρνιά ή με άλλα τρόφιμα. Για να μας μεταφέρουνε λοιπόν στις ακτές της Αττικής μας βάλανε σαν απαράβατο όρο να τους πληρώσουμε τα ναύλα σε τρόφιμα. Ορισμένοι από αυτούς πίστευαν ότι έτσι θα μας ξεφορτωθούν, γιατί ποτέ δε φαντάζονταν ότι ήταν δυνατό να 'χουμε τρόφιμα εμείς που από πολύ καιρό -κι αυτό ήταν γνωστό σε όλους- ζούσαμε κυρίως με χόρτα και πλιγούρι. Μόλις βεβαιώθηκαν ότι θα πάρουν τα τρόφιμα που ζήτησαν κι είχαν ακούσει κιόλας ότι ο Τσολάκογλου μας έδωσε "αμνηστεία", δέχτηκαν να μας μπαρκάρουν.

Στα γρήγορα ετοιμάζονται οι Αιγαιοπελαγίτες για να μπουν σε καΐκι με πανιά. Οι σύντροφοι που ήτανε υπεύθυνοι για τη συντήρηση των τροφίμων γκρεμίζουν τους τοίχους (τα 'χαμε όλα εντοιχισμένα τα τρόφιμα, παξιμάδια πολλά, όσπρια, λάδι, αλεύρι, μονάχα το αλεύρι το κάναμε κάθε τόσο αλαμπούρα και δεν μας χάλασε τίποτε) και βγάζουν τα τρόφιμα. Δίνουμε την αξία του ναύλου για το καΐκι και ετοιμάζουμε και τους Αιγαιοπελαγίτες.

Το καΐκι θα 'φευγε το πρωί. Οι πληροφορίες ήταν ότι οι χωροφύλακες θα εμπόδιζαν ένοπλα την απόδραση των συντρόφων μας. Η καθοδήγηση της ομάδας συσκέπτεται έκτακτα και αποφασίζει να πιάσουμε όλοι μας θέσεις από τη νύχτα κοντά στο λιμάνι, για να υπερασπίσουμε με τα ρόπαλα την απόδραση των αιγαιοπελαγιτών συντρόφων μας.

Το πρωί όταν πια το καΐκι ήταν έτοιμο να σαλπάρει, παρουσιάστηκαν οι χωροφύλακες με τα όπλα και άρχισαν να μας απειλούν. Στάθηκε αδύνατο να τους συγκινήσουμε με τις εκκλήσεις μας ότι πρέπει να μας αφήσουν ελεύθερους και να μη διαπράξουν το έγκλημα της παράδοσής μας στους φασίστες επιδρομείς. Τους δηλώσαμε τότε ότι είμαστε αποφασισμένοι να αντιταχτούμε με όλες τις δυνάμεις μας για να βοηθήσουμε την αναχώρηση του καϊκιού με τους συντρόφους μας. Καθώς ήταν λίγοι οι χωροφύλακες κάμφθηκαν, παραιτήθηκαν από κάθε αντίσταση και μουδιασμένοι τράβηξαν για τη Χώρα.

Έτσι το καΐκι με τους συντρόφους μας ξεκίνησε συνοδευόμενο από τις ενθουσιώδεις και συγκινητικές εκδηλώσεις όλων μας και άρχισε να γλιστρά πάνω στα κύματα αργά-αργά, γιατί και ο αγέρας δε φυσούσε δυνατά. Η απόδραση αυτή ήταν η δεύτερη μεγάλη νίκη της ομάδας μας. Η επιτυχία αυτή μας γέμισε όλους με απερίγραπτη χαρά και ενθουσιασμό, αλλά και με καινούρια ορμή και δραστηριότητα για να αποδράσουμε πια οι αποδέλοιποι.

Μετά την αναχώρηση του καΐκιού πολλοί σύντροφοι φύγανε για τη Χώρα. Μερικοί από μας μείναμε στο καραβοστάσι (για καλή τύχη όλων μας) και καμαρώναμε ακόμα το καΐκι με το πολύτιμο φορτίο που χανότανε μέσα στο γαλάζιο πέλαγο. Ξαφνικά, προβάλλει μπροστά μας ένα μεγάλο και ωραίο καΐκι με κάτι επιβάτες ομοιόμορφα ντυμένους. Παράξενο καΐκι. Σιμώνει γρήγορα. Διπλαρώνει στο καραβοστάσι. Μια πίκρα μας κυρίευσε όλους. Λέμε μεταξύ μας: τώρα σύντροφοι τα βρήκαμε τα λεφτά μας, αλλά ας κάνουμε κουράγιο και "ουδέν κακόν αμιγές καλού".

Στα σβέλτα ξεπροβάλλει ένας νεαρός αξιωματικός και ξοπίσω έρχονται μερικοί κρεμανταλάδες Γερμανοί φορτωμένοι με κάτι άγνωστα για μας όργανα. Ο αξιωματικός μας χαιρετάει και μας ρωτάει... Κανένας δεν απαντάει. Σε τέτοιες στιγμές όμως χρειάζεται ετοιμότητα και προπαντός θράσος. Πετιέται ο Παντελής και λέει ότι ξέρει λίγα γαλλικά. Ο Γερμανός αξιωματικός των ρωτάει: "Τι είσαστε εσείς;" "Πολιτικοί αντίπαλοι του Μεταξά", του απαντάει ο Παντελής. "Ω! Γκουτ, γκουτ" λέει ο Γερμανός και διατάσσει να φέρουν τα μουλάρια. Δίνει ένα και στον Παντελή. Καβάλα οι Γερμανοί και ο Παντελής μπροστά και πίσω εμείς και μερικοί χωριάτες που βρέθηκαν εκεί. Παίρνουμε το δρόμο για τη Χώρα.

Στην άκρη του χωριού βρήκαμε παρατεταγμένους τους χωροφύλακες με επικεφαλής το διοικητή τους. Μάθανε το ερχομό του γερμανικού αποσπάσματος και βγήκαν να τον προϋπαντήσουν και να δηλώσουν πίστη στους εκπροσώπους της "νέας τάξης". Η φάλαγγα για λίγο σταμάτησε. Ο ανθυπασπιστής Κοκκίνης αναφέρει και παραδίνει το σπαθί του στο Γερμανό αξιωματικό. Αυτός του το επιστρέφει πίσω, βέβαιος ότι βρίσκεται σε σίγουρα χέρια. Τι σιχαμερό θέαμα!!!

Στην πλατεία του χωριού μας περίμεναν συγκεντρωμένοι οι χωρικοί και οι υπόλοιποι εξόριστοι. Μόλις τους αντικρίζουμε ο Παντελής φωνάζει: Ζήτω ο ελληνικός λαός! Όλοι οι εξόριστοι απαντούν με ένα δυνατό και παρατεταμένο "ζήτωωω".
Ο Γερμανός νόμισε ότι ζητωκραυγάζουμε για αυτούς και φυσικά φούσκωσε σαν κούρκος.

Ο Παντελής πηδάει από το μουλάρι και τρέχει στον αείμνηστο Μαρκεζίνη που ήξερε πολύ καλά τα γαλλικά, και του λέει: "Έλα να συνδέσω με τον Γερμανό αξιωματικό για να συνεννοηθούμε καλύτερα μαζί του". Ο Μαρκεζίνης παρουσιάζεται αμέσως και σύμφωνα με τη γραμμή που δόθηκε από την καθοδήγηση της ομάδας μας για τέτοια περίπτωση, αναπτύσσει ότι είμαστε πολιτικοί αντίπαλοι του Μεταξά, έχουμε τόσα χρόνια εξορία σ' αυτόν τον άγονο τόπο, ότι πρέπει να μεριμνήσει να φύγουμε όλοι και ιδιαίτερα άμεσα οι γέροι και οι άρρωστοι. Ο Γερμανός είπε ότι ήρθε με καθαρά στρατιωτική αποστολή (επρόκειτο να εγκαταστήσουν στη Φολέγανδρο παρατηρητήριο εν όψει της επίθεσής τους στην Κρήτη), ότι σε μια δυο μέρες θα φύγει και υποσχέθηκε να πάρει όσους χωράει το καΐκι και να τους πάρει στη Μήλο, γιατί εκεί είναι η έδρα του.

Πραγματικά, μετά μια ή δυο μέρες ένα μεγάλο μέρος των συντρόφων μπαίνει στο καΐκι και μεταφέρεται στη Μήλο. Στο μεταξύ επιβιβάζονται σε ένα βενζινόπλοιο και σε μια μεγάλη βάρκα που τη δέσαν από πίσω σαν μικρή μαούνα πολλοί Αθηναίοι και Πειραιώτες και οι εξόριστες γυναίκες. Η αποστολή αυτή είχε το καλύτερο ταξίδι. Φτάσανε με σιγουριά και συντομία στην Αθήνα.

Η μεγάλη αποστολή που αποβιβάστηκε στη Μήλο είχε πολλές περιπέτειες. Στο τέλος όμως με περίσσια μαστοριά πολιτική και παλικαριά πέτυχε να φύγει ύστερα από πολλές μέρες στον Πειραιά.

Τι είχε συμβεί στη Μήλο; Ο εκεί υποδιοικητής της χωροφυλακής υπομοίραρχος, μόλις αντιλήφθηκε ότι αυτοί που ξεφόρτωσε το καΐκι ήταν κομμουνιστές, άρχισε να φωνάζει: "Ποιος σας είπε ότι η κυβέρνηση έδωσε αμνηστεία; Γελάσατε τη χωροφυλακή της Φολεγάνδρου και θέλετε και μένα  να με στείλετε στο απόσπασμα;" Οι σύντροφοι είχανε βγάλει μια επιτροπή που μαλάκωσε τον υπομοίραρχο και έκανε έκκληση στους κατοίκους που βοήθησαν και οργανώσαμε συσσίτιο. Επίσης έμασε όλα τα δαχτυλίδια και τα ρολόγια των συντρόφων, τα 'βαλε ενέχυρο στους πιο πλούσιους της Μήλου, πήρε απ' αυτούς χρήματα, ναύλωσε καΐκι και πέτυχε να περάσουν όλοι στην Αθήνα. Εκεί μαζέψαμε χρήματα, τα στείλαμε στους δανειστές μας της Μήλου και αυτοί μας στείλαν πίσω τα ρολόγια και τα δαχτυλίδια που είχαμε αφήσει για ενέχυρο.

Έτσι ολοκληρώθηκε η προσπάθεια για την απόδραση όλων των εξόριστων της Φολέγανδρου. (...)
Οι εξόριστοι της Φολέγανδρου αμέσως μετά την απόδρασή τους δόθηκαν με όλες τις δυνάμεις τους στην οργάνωση του αγώνα της Εθνικής Αντίστασης. Για αυτή τους τη δράση όμως χρειάζονται βιβλία ολόκληρα...

Κυριακή, 14 Αυγούστου 2016

Σε τούτη την πατρίδα τι γυρεύω

Η σημερινή επέτειος της εκτέλεσης του Πλουμπίδη (που συμπίπτει με την ψήφιση του τρίτου -και μακρύτερο- μνημονίου πέρυσι, αλλά ας μην κάνουμε τέτοιες προεκτάσεις σήμερα) δίνει αφορμή για μερικές κωδικοποιημένες σκέψεις.


Η "αγία τριάδα" των Νικόλαων του κομμουνιστικού κινήματος είναι ο Ζαχαριάδης, ο Μπελογιάννης κι ο Πλουμπίδης. Που εκτός από το κοινό όνομα, έχουν ως βασικό χαρακτηριστικό ότι το συνέδεσαν με τους αγώνες και τις πιο ένδοξες στιγμές του λαού μας, κι ας μην κατάφεραν τελικά να νικήσουν, όπως δήλωνε το βαφτιστικό τους όνομα (Νικο+λαος). Η σύνδεση υπάρχει αντικειμενικά, το ζήτημα είναι πώς θα τη δει κανείς και πώς θα την ερμηνεύσει.

Ένα αρκετά γνωστό σχήμα είναι αυτό που έκανε στα στερνά της (τα οποία δεν τιμούσαν πάντα τα πρώτα) η Έλλη Παππά, λέγοντας πως ο Ζαχαριάδης αναζητούσε μετά την ήττα στον εμφύλιο, για να εξιλεωθεί, έναν ήρωα και έναν προδότη, που τους βρήκε στα πρόσωπα του Μπελογιάννη και του Πλουμπίδη, αντίστοιχα. Το σχήμα αυτό αναπαράγεται σε διάφορες παραλλαγές κι είναι εξαιρετικά δημοφιλές σε κάποιους (αστικούς) κύκλους, όχι μόνο για τη λογοτεχνίζουσα απλοϊκότητά του -που ξεμπερδεύει με μια φράση, με τα ιστορικά γεγονότα- αλλά και για τις αντικομμουνιστικές αιχμές του ενάντια στο κόμμα, που προδίδει και τρώει τα παιδιά του και το συντροφοφάγο Ζαχαριάδη -που και αυτόν όμως τον έφαγε το κόμμα, έγινε από θύτης θύμα, κτλ.

Πάλι καλά δηλ που δε φόρτωσαν στο κόμμα κι αυτές καθαυτές τις εκτελέσεις των μελών του. Ούτως ή άλλως όμως φροντίζουν να βγάλουν τον ένοχο (το αστικό κράτος και τους συμμάχους του) λάδι και έξω από το κάδρο των ευθυνών. Τι πάει να πει "αυτοί σκοτώσαν Πλουμπίδη, Μπελογιάννη", (για να παραφράσουμε ένα επίκαιρο σύνθημα); Αφού το λέει η Παππά στις αναμνήσεις της, πως ο Μπελογιάννης ήταν σκασμένος κι έλεγε "να σκεφτείς πως θα πεθάνουμε για ένα λάθος". Κι εννοεί το "λάθος" του ΚΚΕ (πάντα η λαθολογία παρούσα) να απόσχει από τις εκλογές του 46'. Γι' αυτό χάθηκε ο Μπελογιάννης, κι όχι γιατί τον σκότωσαν οι εκτελεστές του...

Κρίμα μόνο που δεν ήταν η Ε.Π. μπροστά και στις τελευταίες στιγμές του Πλουμπίδη, για να αφήσει πίσω της κάποια παρόμοια φράση-ανάμνηση, αντί για αυτά που διαβάζουμε σήμερα, ότι ο μπάρμπας έπεσε φωνάζοντας "ζήτω το ΚΚΕ".

Μια άλλη σύνδεση που υπάρχει αντικειμενικά μεταξύ Πλουμπίδη και Ζαχαριάδη -αλλά... για κάποιο λόγο δε μνημονεύεται το ίδιο συχνά- είναι αυτή που προκύπτει από τα ίδια τα γραπτά τους και τις "τελευταίες επιθυμίες"-διαθήκες που άφησαν πίσω τους.

Το ΚΚΕ ήταν και παραμένει το κόμα μου και κανένας δεν μπορεί να το χτυπήσει και να το λερώσει χρησιμοποιώντας το όνομά μου. (...) Το γράμμα αφτό το γράφω για να βουλώσω το στόμα σ’ όλους αφτούς που θα βάλουν τώρα τις φωνές. Με το ΚΚΕ δεν είχα ούτε έχω ανοιχτούς λογαριασμούς. Ούτε μπορούσα ποτέ νάχω. 
Νίκος Ζαχαριάδης
Ο εχθρός δουλεύει και δουλεύει με πολλά μέσα για να διαλύσει το Κόμμα, να σπείρει τη σύγχυση στις μάζες και να στρέψει τα στελέχη και τα μέλη του Κόμματος ενάντια στην ηγεσία. (...)
Ματαιοπονείτε, αν πιστεύετε ότι θα με κάνετε να στραφώ ενάντια στο Κόμμα μου. (...)
Τιμή μου εγώ πάνω απ' όλα έχω την τιμή του Κόμματος Ήμουν πιστός στο Κόμμα τότε που με ανέβαζε στα ανώτατα αξιώματά του, είμαι πιστός και τώρα που καλά ή κακά, δίκαια ή άδικα, με κατηγορεί και με στιγματίζει.
Εκείνοι που με αγαπούν και με σέβονται οφείλουν να πειθαρχήσουν στο Κόμμα, να διαφυλάξουν την Ενότητά του και να έχουν εμπιστοσύνη στην ηγεσία του.
Νίκος Πλουμπίδης

Εντάξει τώρα. Σιγά μην ξέρουν αυτοί καλύτερα απ' τους διαχρονικούς κουκουεδολόγους. Τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα και τα γραπτά που μένουν, αλλά μπορούν κάλλιστα να αποσιωπηθούν. Κι όσοι τα παίρνουν υπόψη τους, πχ του Πλουμπίδη, δεν τον αναφέρουν ως μια αξεπέραστη ηρωική μορφή, που έδινε συνειδητά τον αγώνα με τους διώκτες του και την αρρώστια του, για να γλιτώσει την τιμή, τη δική του και του κόμματός του. Αλλά ως μια τραγική φιγούρα, που την άλεθαν συμπληγάδες, μυλόπετρες, κοκ. Η πίστη στο κόμμα -που όπως προφητικά έγραψε ο Πλουμπίδης, θα βρει την αλήθεια και θα τον δικαιώσει μετά θάνατον- ερμηνεύεται βολικά ως ένα είδος παρωπίδων και κομματικής βλακείας, που τον καθιστά συμπαθή για τις αυταπάτες του.
Tragic, που έλεγε κι η διαφήμιση με τον Ποταμίσιο...

Αξίζει πάντως να διαβάσει κανείς τον Αλύγιστο του Κώστα Κοτζιά. Όχι μόνο γιατί διηγείται με πολύ δυνατή γραφή και μοναδικό τρόπο την ιστορία του Πλουμπίδη και το τεράστιο φορτίο που άντεξε να κουβαλήσει ως το τέλος. Αλλά επειδή γράφει σε μια περίοδο, που η επίσημη γραμμή του κόμματος ήταν κάθε άλλο παρά ζαχαριαδική, και παρόλα αυτά καταφέρνει να αφήσει όπου χρειάζεται μερικές αιχμές, χωρίς να μουντζουρώνει και να διαγράφει μονοκοντυλιά την ηρωική ιστορία του κόμματος και των μελών του, όπως ο Πλουμπίδης.

Πώς σχολιάζουμε όμως τη σπίλωση της μνήμης του Πλουμπίδη, ακόμα και μετά το θάνατό του, από το Ζαχαριάδη, που αμφισβητούσε τις φωτογραφίες από την εκτέλεσή του, μιλώντας για πράκτορες, αργύρια και την άλλη όχθη του Ατλαντικού;

Προφανώς και ήταν λανθασμένα, το ζήτημα όμως είναι για τι τάξης λάθος πρόκειται. Κι εδώ την αλήθεια την προσεγγίζει περισσότερο, κατά τη γνώμη μου, αυτό που είχε πει ο γιος του Ζαχαριάδη, ο Σήφης, σε μια συνέντευξή του. Ότι δηλ προφανώς ο πατέρας του είχε στοιχεία που τον έκαναν να πιστέψει αυτή την εκδοχή και να μην αλλάξει γνώμη ως το τέλος. Κάτι που φαίνεται κι από τα τελευταία γραπτά του Ζαχαριάδη, στην εξορία του στο Σοργκούτ, όπου επιμένει στη γνώμη του για τον Πλουμπίδη αλλά και για μια σειρά άλλα κομματικά στελέχη (Σιάντος, Βαβούδης, κτλ).

Ποια είναι τα στοιχεία αυτά, πώς και γιατί έφτασε σε αυτό το συμπέρασμα, είναι άλλο θέμα, που δε χωράει στα πλαίσια της ανάρτησης. Αυτό που μας ενδιαφέρει εδώ είναι ότι πρόκειται για... ειλικρινή πλάνη κι όχι για προσπάθεια κατασκευής ενόχων κι αποδιοπομπαίων τράγων (νάτη πάλι η ρίζα του "τραγικού". Στην οποία μπορούμε να προσθέσουμε και τον τίτλο του δ' και τελευταίου τόμου των απομνημονευμάτων του Βλαντά, που αναφέρονται σε αυτήν την περίοδο, 1950-68, και έχουν τίτλο "η τραγωδία του ΚΚΕ", χωρίς να μας λένε κάτι όμως για την τραγική πολιτική κατάληξη του ίδιου του Βλαντά).

Αξίζει να αναφερθούμε ακροθιγώς και σε ένα ακόμα επίμαχο ζήτημα, αυτό της παλιάς ΚΕ (μέλος της οποίας ήταν και ο Πλουμπίδης) κατά τη διάρκεια της μεταξικής δικτατορίας και τη στάση-θέση της στον ελληνο-ιταλικό πόλεμο, που εξετάζεται αναλυτικά στο σχετικό βιβλίο-μελέτη του τμήματος ιστορίας της κετουκε. Εντελώς επιγραμματικά (και με τον κίνδυνο να μην τα μεταφέρω σωστά) τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης -που είναι ένα είδος πολιτικής αποκατάστασης της παλιάς ΚΕ- συμπυκνώνονται στα εξής σημεία:
-η παλιά ΚΕ εκτίμησε σωστά το χαρακτήρα του Β' Π.Π ως ιμπεριαλιστικό.
-δεν πρόβαλε τη γραμμή του ντεφετισμού, αλλά της ένοπλης πάλης ενάντια στον κατακτητή (διαφωνούσε όμως με το σημείο-διατύπωση για τη διεύθυνσή της από το Μεταξά)
-δεν έβαλε παρόλα αυτά ποτέ το ζήτημα της εξουσίας και του στρατηγικού στόχου.

Αντί επιλόγου, μπορείτε να διαβάσετε εδώ μερικά εκτενή αποσπάσματα από το βιβλίο του Κούλη Ζαμπαθά, που φιλοξένησε στο σπίτι του τον Πλουμπίδη και τον Μπελογιάννη, σε συνθήκες βαθιάς παρανομίας για το κόμμα και διηγείται κάποιες από τις συζητήσεις τους και τις προσωπικές στιγμές τους (που ήταν προς το τέλος της ζωής τους, λίγο πριν τη σύλληψη και την εκτέλεσή τους).

Ξεχωρίζω κι αντιγράφω δύο αποσπάσματα.

Το γέρο του το θυμότανε με συγκίνηση.
Σαν κάποτε μας έλεγε, τον βρίσανε στο χωριό για το γιο πούβγαλε, κείνος περήφανα απάντησε σε όλους τους χωριανούς του:
Αν ο γιος μου πιστεύει στον κομμουνισμό, πάει να πει πως είναι κάτι πολύ δίκαιο και καλό για να το πιστεύει εκείνος. Μια λοιπόν και το πιστεύει ο γιος μου πρέπει να το πιστέψω κι εγώ
.

(...)

Πάνω σ’ αυτό, μας μίλησε με θαυμασμό και συγκίνηση για μια δεκαεξάχρονη κοπελλίτσα που γνώρισε πριν από πολλά χρόνια σ’ ένα χωριό της Μακεδονίας. Ήταν στα πρώτα χρόνια της κομματικής του ζωής. Σε μια του περιοδεία είχε πιάσει μια φοβερή βαρυχειμωνιά. Άρρωστος απ’ τη φυματίωση κι αδύνατος, ύστερα από μια αιμόπτυση πούχε κάνει κείνες τις μέρες, έτρεμε σαν την καλαμιά μες στο κρύο και στο ξεροβόρι. Το χωριατόσπιτο που θάμενε εκείνο το βράδυ ήταν ενός φτωχού συντρόφου. Μια φτωχοκάμαρα για μια ολάκερη φαμίλια. Το βράδυ πέσανε να πλαγιάσουνε κατάχαμα, μ’ όλα τα στρωσίδια και τις βελέντζες, τα πόδια του ήταν ξυλιασμένα από το κρύο. Έτρεμε. Δεν μπορούσε να ησυχάσει. Η κοπελλιά τον ένοιωθε να τρέμει έτσι ως κείτονταν πλάι του. Την πήραν τα δάκρυα και για μια στιγμή μ’ όλη την αθωότητα και τη συστολή της παρθένας, πήρε τα πόδια του, ανασήκωσε το μισοφόρι της και τάβαλε κατάσαρκα στην κοιλιά της να τα ζεστάνει. Αυτό δεν το ξέχασε ποτέ του. Πώς να μην αγαπάει τέτοιο λαό και πώς να μην έχει δοσμένο το είναι του στους κατατρεγμένους και στους φτωχούς ξοτάρηδες κι αργάτες; Για τούτη την αγάπη στο λαό μας μίλαγε όλες τις μέρες πούμεινε κοντά μας.

Σάββατο, 13 Αυγούστου 2016

Εννιά δεκαετίες αγώνας και θυσία

Σήμερα ο Φιντέλ Κάστρο συμπληρώνει 90 χρόνια ζωής, επιβεβαιώνοντας ένα μη αστικό μύθο-κανόνα που λέει πως αν ένας μεγάλος επαναστάτης καταφέρει να βγει αλώβητος από το πεδίο της μάχης, όπου έπεσε ο Τσε, ή άλλες περιπέτειες, όπως πχ τον περίεργο θάνατο του Σιενφουέγος (που επιβεβαίωσε πως ο αετός πεθαίνει στον αέρα και το όνομά του σημαίνει επί λέξει "εκατό φωτιές") κι οι δεκάδες δολοφονικές απόπειρες της CIA εναντίον του Κάστρο (634 τις είχε βγάλει στο βιβλίο του ένας συγγραφέας), θα αργήσει να τον βρει ο φυσικός θάνατος, γιατί έχει μάθει να του ξεγλιστράει και τον έχουν ατσαλώσει οι δυσκολίες που έχει περάσει.


Ίσως η πιο ωραία αποτύπωση της διαχρονικής παρουσίας του Φιντέλ στα πράγματα -που μοιάζει να μην την αγγίζει τίποτα- γίνεται στο βιβλίο του Γκαλεάνο "τα χίλια πρόσωπα του ποδοσφαίρου" -που επανακυκλοφόρησε πρόσφατα στα ελληνικά, με άλλο τίτλο- όπου κάνει μεταξύ άλλων μια αναδρομή στα παγκόσμια κύπελλα (Μουντιάλ) με μια σύντομη εισαγωγή για το ιστορικό-πολιτικό πλαίσιο της εποχής, που μετά το 62' κλείνει με τη μόνιμη κατακλείδα ότι "κύκλοι των ΗΠΑ και της CIA έλεγαν πως η εξουσία του Κάστρο μετράει αντίστροφα μέχρι την πτώση της" (μεταφέρω το γενικό νόημα κι όχι τη φράση αυτολεξεί, ελπίζοντας πως δε διαστρεβλώνω την ουσία του).

Εν τω μεταξύ, φεύγουν οι μέρες, τα χρόνια κι οι αμερικανοί πρόεδροι, κι ο Φιντέλ πάντα εκεί, προς πείσμα των προγνωστικών, των "έγκυρων αναλύσεων" και του κύματος της αντεπανάστασης, μετά τις ανατροπές. Έφυγε και ο ίδιος ο Γκαλεάνο πέρσι, ενώ οι Αμερικανοί ακολούθησαν την παροιμία που λέει "ό,τι δεν μπορείς να σκοτώσεις, αγάπησέ το", για να προσπαθήσουν να το σκοτώσουν δια της πολλής αγάπης και του ασφυκτικού, εμπορικού εναγκαλισμού, αφού απέτυχαν να το κάνουν δια του αποκλεισμού (που από μια άποψη λειτούργησε σχεδόν συσπειρωτικά για το νησί). Και εφόσον σταμάτησαν οι Αμερικάνοι τις προβλέψεις για την άμεση πτώση του Φιντέλ και του σοσιαλισμού στην Κούβα, τις ξεκινήσαμε εμείς, θορυβημένοι από τις εξελίξεις κι ανήσυχοι για τις προθέσεις του λύκου που φόρεσε (κόκκινη) προβιά, όπως στο παραμύθι με τα επτά κατσικάκια, για να του ανοίξουν την πόρτα και να τα κάνει μια χαψιά. Όπως υπολόγιζαν να κάνουν δηλ κι οι Ρωμαίοι στην "κατοικία των θεών", στο Αστερίξ, με τον πολιτισμό τους και βασικά το εμπόριό τους, που θα κατάπινε τους Γαλάτες. Υπολόγισαν όμως χωρίς το μαγικό ζωμό.

Στα 90 του χρόνια, ο Φιντέλ δεν είναι κάνας ξεμωραμένος Μαθουσαλίξ που αναπολεί την εποχή της Ζεγκόβια και των θριάμβων, αλλά ο Πανοραμίξ, που διαφυλάσσει πολύ καλά το επτασφράγιστο μυστικό του μαγικού ζωμού, που βοηθάει τον κουβαικό λαό να αντέξει το εμπάργκο και να μείνει όρθιος, περήφανος, χαρούμενος, χορεύοντας όλη την ώρα -με τους λύκους, απέναντι, κι εσχάτως και ως επισκέπτες στο νησί. Αλλά είναι ζήτημα τι θα γίνει μετά από το θάνατο αυτού του επαναστάτη δρουίδη και ποιος θα σώσει τη μυστική συνταγή και βασικά την Κούβα, για να εξασφαλίσει ότι δε θα γίνει αυτό που ήταν πριν: ένα πλωτό καζίνο-μπουρδέλο ή αλλιώς προτεκτοράτο των γιάνκηδων.

Κι αν φαίνεται λιγάκι ιδεαλιστικό κι αντιδιαλεκτικό να εξαρτάμε την τύχη του κουβανικού σοσιαλισμού, μιας χώρας κι ενός συστήματος, από αυτήν ενός και μόνο ανθρώπου, είναι γιατί καμιά φορά, οι μεγάλες φυσιογνωμίες της επανάστασης ξεφεύγουν από το γενικό κανόνα του ιστορικού υλισμού, που λέει πως η ιστορία ψάχνει εκείνα τα πρόσωπα που θα εκφράσουν ως αναγκαιότητα τις νομοτελειακές τάσεις της εποχής, κι αν κάποιο από αυτά εκλείψει (πχ ο Ναπολέων), προχωρά στο επόμενο, με τα αντίστοιχα χαρακτηριστικά. Ξεφεύγουν λοιπόν από αυτόν τον κανόνα και μοιάζουν μοναδικές και αναντικατάστατες, αφήνοντας πίσω τους ένα κενό, που δύσκολα αναπληρώνεται και σχεδόν ποτέ δε γεμίζει πλήρως. Κι αυτή ακριβώς είναι η περίπτωση του Φιντέλ.

Ο οποίος από την άλλη επιβεβαιώνει το παραπάνω σχήμα σε ευρύτερη κλίμακα, κόμματος και όχι προσώπου. Γιατί ο Κάστρο δεν ξεκίνησε τη ζωή του ως κομμουνιστής (αλλά ως ένας ριζοσπάστης δημοκρατικός, γόνος αστικής οικογένειας) και συνάντησε το μαρξισμό και τους κομμουνιστές στην πορεία, όπως σχεδόν κάθε τίμιος και συνεπής αγωνιστής, ανεξάρτητα από τις αρχικές πεποιθήσεις του. Κάλυψε έτσι το κενό και τη στρατηγική ανεπάρκεια του τότε κουβανικού ΚΚ, καθώς η ιστορική επαναστατική τάση θα εκδηλωνόταν όπως και να 'χει, ακόμα και προσπερνώντας -εν μέρει- το ΚΚ και την αρχική του στάση-εκτίμηση. Κι ευτυχώς από μια άποψη, γιατί δε συμβαίνουν κάθε μέρα τέτοιες ευτυχείς αναπληρώσεις.

Η Κούβα παράλληλα είναι η απόδειξη ότι η πίστη (έλλογη και συνειδητή ή θρησκευτικού τύπου) μπορεί να κινήσει βουνά, για να πάνε αυτά προς το Μωάμεθ, δηλ το ΚΚ, εφόσον αυτός δεν κίνησε εγκαίρως προς το βουνό, και κρατούσε το ρόλο του προφήτη, κοιτώντας σταθερά προς τη σοβιετική Μέκκα, όπου η πολιτική ατμόσφαιρα ήταν μπερδεμένη και αντιφατική, στον απόηχο του 20ού συνεδρίου.

Κι ίσως να μην είναι τυχαίο που το όνομα του Κάστρο σημαίνει πιστός - Fidel (κι έχει μείνει όντως πιστός στο ιδανικό της επανάστασης και του αγώνα). Και που ο λαός του είναι τόσο πιστός σε αυτόν, ακόμα κι αν το εκδηλώνει με κάπως φολκλορικό κι απλοϊκό τρόπο κάποιες φορές.

Κι είναι αυτό ακριβώς που θα κριθεί και θα κρίνει πολλά το επόμενο κρίσιμο διάστημα. Αν δηλ αυτή η πίστη είναι στερεωμένη σε γερά, λογικά θεμέλια και μια βαθύτερη γνώση που ακολουθεί συνειδητά ένα σχέδιο, ή είναι προσωποκεντρική (αναπόφευκτα ως ένα βαθμό) και θα ατονήσει μετά το θάνατο του αντικειμένου της λατρείας της, χωρίς να σκεφτεί πάνω στην ουσία των λατρευτικών της συμβόλων.

Γιατί ο Φιντέλ δεν είναι απλά ένας χαρισματικός ηγέτης, αλλά το εμβληματικό σύμβολο του σοσιαλισμού. Κι αυτό που προέχει δεν είναι η αναβολή του (αναπόφευκτου σε κάποια στιγμή) βιολογικού του θανάτου (μια σκέψη που την κάνουμε συχνά πχ για το Λένιν ή το Στάλιν) αλλά η πολιτική συνέχεια των ιδεών που πρεσβεύει και συμβολίζει. Κι αυτό είναι κάτι παραπάνω από ζήτημα ζωής ή θανάτου για το νησί της επανάστασης και την αθάνατη αξιοπρέπειά του.