"Ένας κοινωνικός σχηματισμός δεν εξαφανίζεται προτού αναπτυχθούν οι παραγωγικές δυνάμεις που μπορεί να περιλάβει. Νέες και ανώτερες σχέσεις παραγωγής δε θα τον αντικαταστήσουν, προτού οι υλικές συνθήκες ύπαρξης αυτών των σχέσεων εκκολαφθούν στο εσωτερικό της παλιάς κοινωνίας. Για το λόγο αυτό η ανθρωπότητα δε θέτει παρά μόνο προβλήματα τα οποία μπορεί να λύσει, επειδή, αν δούμε από πιο κοντά, θα διαπιστώσουμε πάντοτε ότι το πρόβλημα το ίδιο δεν αναδύεται παρά μόνο εκεί όπου οι υλικές συνθήκες για τη λύση του υπάρχουν ήδη, ή τουλάχιστον βρίσκονται στην πορεία της πραγματοποίησης"
Το παραπάνω είναι απόσπασμα από την συνεισφορά στην κριτική της πολιτικής οικονομίας του Μαρξ, έργο που ουσιαστικά προοιώνιζε το Κεφάλαιο.
Είναι πολύ σημαντικό χωρίο, επιδέχεται μεγάλης ανάλυσης (εν καιρώ), εδώ θα μας απασχολήσει μία συγκεκριμένη πτυχή.
Όσοι έχουμε μια στοιχειωδώς μαρξιστική οπτική, ξέρουμε ότι ο καπιταλισμός είναι σαν τον μάγο που απελευθέρωσε μεγάλες δυνάμεις (παραγωγικές) τις οποίες όμως δεν μπορεί να χειριστεί, δεν τις αφήνει να εκδηλωθούν ολόπλευρα.
Τις υποτάσσει στο κέρδος και όχι στην ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών. Πολλοί πιστεύουν ότι υπάρχει δυνατότητα θεραπείας του AIDS, αλλά κάτι τέτοιο δεν θα συνέφερε τις φαρμακοβιομηχανίες. Ακόμα περισσότεροι ξέρουμε τι συμβαίνει με την τεχνολογική εξέλιξη στους Η/Υ πχ, που θα μπορούσε να προχωρήσει ραγδαία, αλλά γίνεται κλιμακωτά, για να βγει υπερκέρδος από την κάθε τεχνολογική καινοτομία ξεχωριστά.
Είναι παράλογο να πεθαίνει από την πείνα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού στην Αφρική και την ίδια στιγμή να εξάγονται σε αυτήν αμάξια, ή είδη πολυτελείας, αντί για τρόφιμα, φάρμακα και είδη πρώτης ανάγκης. Παράλογο όμως μόνο για όποιον δεν το ερμηνεύει βάση του κριτηρίου του κέρδους που διεπει τη ζούγκλα του καπιταλισμοού.
Το πλέον κλασικό παράδειγμα τέλος, είναι οι κυκλικές κρίσεις του καπιταλισμού, όπου υπάρχει κρίση υπερσυσσώρευσης, υπερπαραγωγής και καταστρέφονται ή απαξιώνονται εν ψυχρώ παραγωγικές δυνάμεις για να βρει διέξοδο το σύστημα. Και μην ξεχνάμε, ότι κύρια παραγωγική δύναμη είναι ο άνθρωπος. Και σε κάθε καπιταλιστική κρίση, πετιούνται χιλιάδες εργαζόμενοι στο δρόμο.
Ξέρουμε δηλ ότι μόνο όταν οι παραγωγικές δυνάμεις και η επιστημονική έρευνα απεγλωβιστούν από το κριτήριο του καπιταλιστικού κέρδους θα μπορέσουν να αποδώσουν στο μέγιστο και να συμβάλουν στην ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών.
Έλα όμως που ο καπιταλισμός συνεχίζει μες σε όλη την βαρβαρότητα και την απαξίωση παραγωγικών δυνάμεων (και πάνω απ' όλα του ανθρώπου) να αναπτύσσει και να επαναστατικοποιεί την παραγωγή.
Και το ερώτημα είναι: αν συνεχίζει να αναπτύσσει τις παραγωγικές δυνάμεις, συνεχίζεται η εξέλιξη και τα επιτεύγματα της έρευνας και της επιστήμης, κι αυτό είναι κάτι διαρκές, πώς μπορούμε να πούμε ότι ο καπιταλισμός δεν χωράει πια άλλες παραγωγικές δυνάμεις και πρέπει να ατικατασταθεί από άλλο τρόπο παραγωγής.
Μήπως δεν έχουν ωριμάσει ακόμα οι συνθήκες για την άρση του; Και δεν θα ωριμάσουν μέχρι να εξαντλήσει την πρόοδο και την ανάπτυξη της παραγωγής που μπορεί να φέρει;
Φυσικά δεν είναι έτσι. Όμως ακόμα κι αν επιμείνουμε σε αυτή την επιμέρους πτυχή, το πέρασμα της παραγωγής στη φάση της αυτοματοποίησης, η ανάδειξη της πληροφορικής, και εν γένει της πνευματικής εργασίας, φέρνει πιο κοντά αυτό που αναφέρει ο Μαρξ στα Γκρουντρίσε του 57-58, για την ανάδειξη της γενικής διάνοιας (general intelect) του ανθρώπου ως κύριας παραγωγικής δύναμης.
Για να το πούμε λίγο πιο χοντροκομμένα, η ικανότητα του ανθρώπου να σκέφτεται, η νόηση, η πνευματική καλλιέργεια, γίνεται πλέον η βασική κινητήρια δύναμη για την περαιτέρω ανάτυξη της παραγωγής.
Κι αυτό είναι που αναδεικνύει μεταξύ άλλων, την χρεοκοπία του καπιταλισμού.
Γιατί ο καπιταλισμός δημιουργεί σωρεία λειτουργικά αναλφάβητων, ατόμων με απλές δεξιότητες, ίσα-ίσα όσα τους χρειάζονται για να εργαστούν και να παράγουν υπεραξία. Ο καπιταλισμός θέλει ενεργούμενα μηχανές, που να μην σκέφτονται και να μην αντιδρούν, πόσο μάλλον να έχουν γενική διάνοια, γενική διευρυμένη αντίληψη, της δραστηριότητάς τους και εν γένει του προτσές της παραγωγής.
Τότε θα έχει πραγματικά εξαντλήσει από κάθε άποψη τις δυνατότητες για περαιτέρω ανάπτυξη της κοινωνίας και της ανθρωπότητας. Κι αυτό που για την εποχή του Μαρξ ήταν τότε, σήμερα είναι πλέον άμεσο και ορατό.
Δευτέρα 7 Ιουλίου 2008
Σάββατο 5 Ιουλίου 2008
Έρως, ανίκατε μάχαν...
Δεν είμαστε έρμαια του υποσυνείδητου. Υπάρχει υποσυνείδητο, αλλά όχι με τον τρόπο που το ανέλυε ο Φρόιντ. Οι σοβιετικοί μαρξιστές είχαν κάνει πολλά βήματα στην εξερεύνησή του και συνέκλιναν στο συμπέρασμα ότι δεν είνε κάτι ξεχωριστό από την υπόλοιπη συνείδηση. Ο εγκέφαλος καταγράφει ενιαία ερεθίσματα και πληροφορίες που επηρεάζουν τον ψυχισμό του ανθρώπου. Κάποια από αυτά καταγράφονται στη συνείδηση, ενώ κάποια άλλα περνάν στο ασυνείδητο.
Τέτοιο ερέθισμα μπορεί να θεωρηθεί ακόμα και το όρθιο βάδισμα του ανθρώπου. Δεν υπάρχει κάποιο στοιχείο της ανθρώπινης φύσης που να "υπαγορεύει" στον άνθρωπο να περπατήσει έτσι. Είνε "πληροφορία" που έχει καταγραφεί στο υποσυνείδητο και γίνεται αυτόματα.
Δεν ξέρω πόσο πετυχημένο είνε το παράδειγμα που αναφέρω πιο πάνω, πάντως το κύριο είνε να κρατήσουμε αυτό που αναφέρεται στην αρχή. Το υποσεινήδητο δεν είναι σκοτεινό και μυστηριώδες, όπως το φανταζόταν ο Φρόιντ κι εμείς δεν είμαστε έρμαια του υποσεινήδητου.
Ευπρόσδεκτες οι αναλύσεις όποιων αναγνωστών ξέρουν κάτι παραπάνω για Φροϋδομαρξισμό και έχουν τεκμηριωμένη άποψη για Έριχ Φρομ.
Η λογική μπολιάζει τα συναισθήματα, τα αναπτύσσει, τα εξελίσσει, τα κάνει πιο δυνατά. Αν δε γίνει κάτι τέτοιο μένουμε στο επίπεδο των ανώριμων αισθημάτων και των ενστίκτων.
Ο έρωτας που έρχεται κατακούτελα με κλικ, σκαλώματα και λοιπά κολλήματα, είνε κατά τη γνώμη μου πλαστή συνείδηση, εξιδανίκευση, ψευδής ιδεολογία. Τόσο μεταφυσικός κι ανεξήγητος σαν την θρησκεία. Και το ίδιο σαθρός, γιατί αν κάτι σου ήρθε από μόνο του, ξαφνικά κι ανεξήγητα, τότε το ίδιο εύκολα μπορεί να σου φύγει.
Και είνε τραγικά όμοια και τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούν οι καψούρηδες και οι θεούσοι. Αν δεν το έχεις ζήσει δεν μπορείς να το καταλάβεις.
Αποθέωση του βιωματικού, του χυδαίου εμπειρισμού.
Εμείς πρέπει να φτάσουμε σε αυτό που έλεγε ο Κάστρο για τον σοσιαλισμό: "εκεί που ο έρωτας θα γίνει αγάπη". Άσχετα που ο σύντροφος έχει ένα μικρό χαρέμι και 6-7 γάμους στο ενεργητικό του. Δύσκολο να αποβάλει την αστική του ανατροφή.
Η σχέση πρέπει να είνε κάτι που συνεχώς εξελίσσεται. Να είνε περισσόττερο από ερωτική μια διαλεκτική σχέση. Δηλ μια σχέση που εξελίσσεται και μετεξελίσσει μαζί τους δύο πόλους της.
Η σχέση είνε κάτι που οικοδομείται. Περίπου σαν σοσιαλισμός. Κι εν προκειμένω δεν κάνω καθόλου πλάκα.
Το θέμα βέβαια είνε, θα σου πετάξει ο τροτσκιστής της υπόθεσης, αν μπορεί να γίνει σοσιαλισμός σε μία μόνο χώρα. Και γιατί να έχουμε κλειστά σύνορα; Και να καταλήγουν οι σχέσεις να είναι καταναγκαστικές σαν έργα σε γκούλαγκ;
Εδώ μπορώ να δώσω δύο απαντήσεις.
Η πρώτη αφαιρετική και ψιλοχαβαλέ. Προσωπικά δε μου αρέσουν τα ταξίδια. Κι εφόσον ήμουν στην Σοβ. Ένωση και είχα ελευθερία έκφρασης, δε θα μου έλειπε τίποτα άλλο και δεν θα είχα καμία απολύτως όρεξη να γνωρίσω άλλα μέρη. Αφού η ΕΣΣΔ με καλύπτει, γιατί να πάω αλλού; Γιατί να έχω τάσεις φυγής;
Θα σου πουν οι άλλοι όμως. Εμένα μου αρέσει να ταξιδεύω. Θέλω να μάθω κι άλλα μέρη, να αποκτήσω κι άλλες παραστάσεις.
Η δεύτερη είνε πιο σοβαρή, αλλά κάπως αξιωματική.
Τα ώριμα και βαθιά συναισθήματα, η αφοσίωση, η αγάπη, δε μπορεί παρά να περνάν από μια σοβαρή μονογαμική σχέση.
Είνε καιρός να ασχοληθούμε σοβαρά με την ανάπτυξη κομμουνιστικής ηθικής και να πάψουμε να ερχόμαστε στην προσωπική μας ζωή σε αντίφαση με όσα διακηρύσσουμε ως πολιτική ιδεολογία. Από αυτήν την άποψη (και μόνο από αυτήν) η επανάσταση ξεκινάει από το προσωπικό επίπεδο.
Είνε καιρός να δείξουμε τον κοινωνικό (άρα ιστορικό, άρα πεπερασμένο κι όχι αιώνιο, ως στοιχείο της φύσης του ανθρώπου) χαρακτήρα κάποιων φαινομένων όπως η απιστία (είναι ανελέητη η κριτική που ασκεί ο Μαρξ στην αστική υποκρισία), αλλά και άλλα όπως πχ η ομοφυλοφιλία.
Δεν είνε συντηρητισμός να υποστηρίζουμε κάτι τέτοιο.
Μικρότερος είχα ενοχές που πίστευα στις σοβαρές, μονογαμικές σχέσεις, γιατί προβληματιζόμουν ότι ασυνείδητα είχα φάει τον παπά της αστικής κοινωνίας κι έβλεπα την σύντροφό μου, ως ατομική ιδιοκτησία, κτήμα μου.
Η πολυγαμία όμως δεν είνε με το ίδιο σκεπτικό αντανάκλαση της εμπορευματικής κοινωνίας; Αντί να καταναλώνουμε προϊόντα, καταναλώνουμε άτομα και όταν τελειώσουμε με αυτό, όταν το ξεζουμίσουμε, θέλουμε να πάμε στο επόμενο προϊόν.
Επειδή πάντως κάπου στο έργο του μαρξ -νομίζω στο μανιφέστο- γίνεται λόγος για κοινοκτημοσύνη γυναικών κι επειδή το θέμα είναι αρκετά σύνθετο, υποπτεύομαι ότι θα χρειαστεί να επανέλθουμε.
Τέτοιο ερέθισμα μπορεί να θεωρηθεί ακόμα και το όρθιο βάδισμα του ανθρώπου. Δεν υπάρχει κάποιο στοιχείο της ανθρώπινης φύσης που να "υπαγορεύει" στον άνθρωπο να περπατήσει έτσι. Είνε "πληροφορία" που έχει καταγραφεί στο υποσυνείδητο και γίνεται αυτόματα.
Δεν ξέρω πόσο πετυχημένο είνε το παράδειγμα που αναφέρω πιο πάνω, πάντως το κύριο είνε να κρατήσουμε αυτό που αναφέρεται στην αρχή. Το υποσεινήδητο δεν είναι σκοτεινό και μυστηριώδες, όπως το φανταζόταν ο Φρόιντ κι εμείς δεν είμαστε έρμαια του υποσεινήδητου.
Ευπρόσδεκτες οι αναλύσεις όποιων αναγνωστών ξέρουν κάτι παραπάνω για Φροϋδομαρξισμό και έχουν τεκμηριωμένη άποψη για Έριχ Φρομ.
Η λογική μπολιάζει τα συναισθήματα, τα αναπτύσσει, τα εξελίσσει, τα κάνει πιο δυνατά. Αν δε γίνει κάτι τέτοιο μένουμε στο επίπεδο των ανώριμων αισθημάτων και των ενστίκτων.
Ο έρωτας που έρχεται κατακούτελα με κλικ, σκαλώματα και λοιπά κολλήματα, είνε κατά τη γνώμη μου πλαστή συνείδηση, εξιδανίκευση, ψευδής ιδεολογία. Τόσο μεταφυσικός κι ανεξήγητος σαν την θρησκεία. Και το ίδιο σαθρός, γιατί αν κάτι σου ήρθε από μόνο του, ξαφνικά κι ανεξήγητα, τότε το ίδιο εύκολα μπορεί να σου φύγει.
Και είνε τραγικά όμοια και τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούν οι καψούρηδες και οι θεούσοι. Αν δεν το έχεις ζήσει δεν μπορείς να το καταλάβεις.
Αποθέωση του βιωματικού, του χυδαίου εμπειρισμού.
Εμείς πρέπει να φτάσουμε σε αυτό που έλεγε ο Κάστρο για τον σοσιαλισμό: "εκεί που ο έρωτας θα γίνει αγάπη". Άσχετα που ο σύντροφος έχει ένα μικρό χαρέμι και 6-7 γάμους στο ενεργητικό του. Δύσκολο να αποβάλει την αστική του ανατροφή.
Η σχέση πρέπει να είνε κάτι που συνεχώς εξελίσσεται. Να είνε περισσόττερο από ερωτική μια διαλεκτική σχέση. Δηλ μια σχέση που εξελίσσεται και μετεξελίσσει μαζί τους δύο πόλους της.
Η σχέση είνε κάτι που οικοδομείται. Περίπου σαν σοσιαλισμός. Κι εν προκειμένω δεν κάνω καθόλου πλάκα.
Το θέμα βέβαια είνε, θα σου πετάξει ο τροτσκιστής της υπόθεσης, αν μπορεί να γίνει σοσιαλισμός σε μία μόνο χώρα. Και γιατί να έχουμε κλειστά σύνορα; Και να καταλήγουν οι σχέσεις να είναι καταναγκαστικές σαν έργα σε γκούλαγκ;
Εδώ μπορώ να δώσω δύο απαντήσεις.
Η πρώτη αφαιρετική και ψιλοχαβαλέ. Προσωπικά δε μου αρέσουν τα ταξίδια. Κι εφόσον ήμουν στην Σοβ. Ένωση και είχα ελευθερία έκφρασης, δε θα μου έλειπε τίποτα άλλο και δεν θα είχα καμία απολύτως όρεξη να γνωρίσω άλλα μέρη. Αφού η ΕΣΣΔ με καλύπτει, γιατί να πάω αλλού; Γιατί να έχω τάσεις φυγής;
Θα σου πουν οι άλλοι όμως. Εμένα μου αρέσει να ταξιδεύω. Θέλω να μάθω κι άλλα μέρη, να αποκτήσω κι άλλες παραστάσεις.
Η δεύτερη είνε πιο σοβαρή, αλλά κάπως αξιωματική.
Τα ώριμα και βαθιά συναισθήματα, η αφοσίωση, η αγάπη, δε μπορεί παρά να περνάν από μια σοβαρή μονογαμική σχέση.
Είνε καιρός να ασχοληθούμε σοβαρά με την ανάπτυξη κομμουνιστικής ηθικής και να πάψουμε να ερχόμαστε στην προσωπική μας ζωή σε αντίφαση με όσα διακηρύσσουμε ως πολιτική ιδεολογία. Από αυτήν την άποψη (και μόνο από αυτήν) η επανάσταση ξεκινάει από το προσωπικό επίπεδο.
Είνε καιρός να δείξουμε τον κοινωνικό (άρα ιστορικό, άρα πεπερασμένο κι όχι αιώνιο, ως στοιχείο της φύσης του ανθρώπου) χαρακτήρα κάποιων φαινομένων όπως η απιστία (είναι ανελέητη η κριτική που ασκεί ο Μαρξ στην αστική υποκρισία), αλλά και άλλα όπως πχ η ομοφυλοφιλία.
Δεν είνε συντηρητισμός να υποστηρίζουμε κάτι τέτοιο.
Μικρότερος είχα ενοχές που πίστευα στις σοβαρές, μονογαμικές σχέσεις, γιατί προβληματιζόμουν ότι ασυνείδητα είχα φάει τον παπά της αστικής κοινωνίας κι έβλεπα την σύντροφό μου, ως ατομική ιδιοκτησία, κτήμα μου.
Η πολυγαμία όμως δεν είνε με το ίδιο σκεπτικό αντανάκλαση της εμπορευματικής κοινωνίας; Αντί να καταναλώνουμε προϊόντα, καταναλώνουμε άτομα και όταν τελειώσουμε με αυτό, όταν το ξεζουμίσουμε, θέλουμε να πάμε στο επόμενο προϊόν.
Επειδή πάντως κάπου στο έργο του μαρξ -νομίζω στο μανιφέστο- γίνεται λόγος για κοινοκτημοσύνη γυναικών κι επειδή το θέμα είναι αρκετά σύνθετο, υποπτεύομαι ότι θα χρειαστεί να επανέλθουμε.
Η λογική του κεφαλαίου
Ο Λένιν γράφει 50 χρόνια μετά την συγγραφή του Κεφαλαίου από τον Μαρξ ότι κανείς από όσους δηλώνουν μαρξιστές δεν το έχει καταλάβει πραγματικά. Και κανείς δεν πρόκειται να το καταλάβει αν δεν έχει διαβάσει πρώτα τη Λογική του Χέγκελ. Γιατί εκεί θα καταλάβει την ουσία και την αξία της διαλεκτικής που θα του δώσει τα εφόδια για μια διαλεκτική ανάγνωση του Κεφαλαίου.
Αυτό το εννοεί πρωτίστως από μεθοδολογική άποψη.
Υπάρχει ως μέθοδος η ανάβαση από το συγκεκριμένο στο αφηρημένο. Γι' αυτό ο Μαρξ ξεκινάει το Κεφάλαιο από το συγκεκριμένο που χαρακτηρίζει την κεφαλαιοκρατική κοινωνία, δηλ το εμπόρευμα. Και στη συνέχεια με διάφορες αφαιρέσεις βγάζει τους νόμους κίνησης του κεφαλαίου (υπεραξία κτλ).
Αυτό όμως πρέπει να συμπληρωθεί με την αντίστροφη κίνηση, δηλ την ανάβαση από το αφηρημένο στο συγκεκριμένο, όπου οι γενικοί νόμοι που βρήκαμε με τη μέθοδο των αφαιρέσεων, επιστρέφουν στο συγκεκριμένο για να το ερμηνεύσουν ολοκληρωμένα.
Είναι κάπως χοντροκομμένη η διατύπωσή μου, το αναγνωρίζω, αλλά ελπίζω ότι δεν αλλοιώνω πολύ την ουσία και το νόημα.
Για όσους έχουν υψηλότερες απαιτήσεις μπορούν να ανατρέξουν στα έργα του σοβιετικού φιλοσόφου Βαζιούλιν (λογική της ιστορίας στα ελληνικά από τα ελληνικά γράμματα και λογική του κεφαλαίου που δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά).
Το θέμα τώρα ποιο είναι;
Ένα απόσπασμα από τη Λογική του Χέγκελ θα σας δώσει μια ιδέα:
"Είναι η ίδια η αναγκαιότητα που προσδιορίζει τον εαυτό της ως ενδεχομενικότητα, μέσα στο είναι της απωθεί τον εαυτό της από τον εαυτό της και μέσω αυτής ακριβώς της απώθησης μόνο επιστρέφει στον εαυτό της και μέσα σε αυτή την επιστροφή στο είναι της, έχει απωθήσει τον εαυτό της από τον εαυτό της. Έτσι η μορφή στην πραγματοποίησή της έχει διεισδύσει σε όλες της τις διαφορές κι έκανε τον εαυτό της διαφανή και είναι, ως απόλυτη αναγκαιότηα, μονάχα αυτή η απλή αυτο-ταυτότητα του είναι μέσα στην άρνησή του, ή στην ουσία, αυτοδιαμεσολάβηση του είναι, μ' άλλα λόγια Υπόσταση"
Κι αυτό είναι σχετικά νορμάλ, βατό απόσπασμα.
Σύντροφε Λένιν, δεν είναι και τόσο περίεργο τελικά που δεν κατάλαβαν πολλοί μαρξιστές το Κεφάλαιο τελικά
Αυτό το εννοεί πρωτίστως από μεθοδολογική άποψη.
Υπάρχει ως μέθοδος η ανάβαση από το συγκεκριμένο στο αφηρημένο. Γι' αυτό ο Μαρξ ξεκινάει το Κεφάλαιο από το συγκεκριμένο που χαρακτηρίζει την κεφαλαιοκρατική κοινωνία, δηλ το εμπόρευμα. Και στη συνέχεια με διάφορες αφαιρέσεις βγάζει τους νόμους κίνησης του κεφαλαίου (υπεραξία κτλ).
Αυτό όμως πρέπει να συμπληρωθεί με την αντίστροφη κίνηση, δηλ την ανάβαση από το αφηρημένο στο συγκεκριμένο, όπου οι γενικοί νόμοι που βρήκαμε με τη μέθοδο των αφαιρέσεων, επιστρέφουν στο συγκεκριμένο για να το ερμηνεύσουν ολοκληρωμένα.
Είναι κάπως χοντροκομμένη η διατύπωσή μου, το αναγνωρίζω, αλλά ελπίζω ότι δεν αλλοιώνω πολύ την ουσία και το νόημα.
Για όσους έχουν υψηλότερες απαιτήσεις μπορούν να ανατρέξουν στα έργα του σοβιετικού φιλοσόφου Βαζιούλιν (λογική της ιστορίας στα ελληνικά από τα ελληνικά γράμματα και λογική του κεφαλαίου που δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά).
Το θέμα τώρα ποιο είναι;
Ένα απόσπασμα από τη Λογική του Χέγκελ θα σας δώσει μια ιδέα:
"Είναι η ίδια η αναγκαιότητα που προσδιορίζει τον εαυτό της ως ενδεχομενικότητα, μέσα στο είναι της απωθεί τον εαυτό της από τον εαυτό της και μέσω αυτής ακριβώς της απώθησης μόνο επιστρέφει στον εαυτό της και μέσα σε αυτή την επιστροφή στο είναι της, έχει απωθήσει τον εαυτό της από τον εαυτό της. Έτσι η μορφή στην πραγματοποίησή της έχει διεισδύσει σε όλες της τις διαφορές κι έκανε τον εαυτό της διαφανή και είναι, ως απόλυτη αναγκαιότηα, μονάχα αυτή η απλή αυτο-ταυτότητα του είναι μέσα στην άρνησή του, ή στην ουσία, αυτοδιαμεσολάβηση του είναι, μ' άλλα λόγια Υπόσταση"
Κι αυτό είναι σχετικά νορμάλ, βατό απόσπασμα.
Σύντροφε Λένιν, δεν είναι και τόσο περίεργο τελικά που δεν κατάλαβαν πολλοί μαρξιστές το Κεφάλαιο τελικά
Πέμπτη 12 Ιουνίου 2008
Ιεροσυλία
Ανάμεσα από το παιδαγωγικό και τα γηπεδάκια στην αγίου δημητρίου είναι ένα κτίριο σωστό γεφύρι της άρτας, που κανείς δεν ξέρει γιατί προορίζεται και μένει εδώ και χρόναι γιαπί.
Εκεί έχει λάβει χώρα μια από τις μεγαλύτερες εξυπνάδες-αλητείες που έχουμε κάνει κατά καιρούς.
Τα συμπαθητικά μουλάρια (μόνο κκε μ-λ υπάρχουν στη θεσσαλονίκη, αν και εσχάτως με το συνέδριο εμφανίστηκαν από το πουθενά και οι άλλοι) έγραψαν σε αυτόν τον τοίχο εν όψει εκλογών κάτι σαν "αντίσταση στην Ε.Ε" και από κάτω "ψηφίστε κκε μ-λ".
Τα δικά μας τα σαΐνια για να επιβεβαιώσουν τον τίτλο των ασβεστατζήδων του πρύτανη, πήγαν και το έσβησαν, αλλά στη συνέχεια τους έκοψε και σκαρφίστηκαν καλύτερο. Έσβησαν στα επόμενα μόνο την παρένθεση κι ό,τι ήταν μέσα σ' αυτήν.
Μάλιστα μερίμνησαν ακόμα και για το αστεράκι στο σήμα.
Έτσι το κτίριο αυτό έμενε μνημείο της ανοχής μας απέναντι στους άλλους. Γιατί χώρο να γράψουμε κάτι δικό μας αν θέλαμε είχε. Αλλά εμάς μας ενδιέφερε πρωτίστως να μην υπάρχει σύνθημα των άλλων.
Αυτό το μνημείο τώρα δεν υπάρχει. Μαζί του εξέλειψε κι ο σεβασμός στην πολιτική ιστορία της πόλης...
Εκεί έχει λάβει χώρα μια από τις μεγαλύτερες εξυπνάδες-αλητείες που έχουμε κάνει κατά καιρούς.
Τα συμπαθητικά μουλάρια (μόνο κκε μ-λ υπάρχουν στη θεσσαλονίκη, αν και εσχάτως με το συνέδριο εμφανίστηκαν από το πουθενά και οι άλλοι) έγραψαν σε αυτόν τον τοίχο εν όψει εκλογών κάτι σαν "αντίσταση στην Ε.Ε" και από κάτω "ψηφίστε κκε μ-λ".
Τα δικά μας τα σαΐνια για να επιβεβαιώσουν τον τίτλο των ασβεστατζήδων του πρύτανη, πήγαν και το έσβησαν, αλλά στη συνέχεια τους έκοψε και σκαρφίστηκαν καλύτερο. Έσβησαν στα επόμενα μόνο την παρένθεση κι ό,τι ήταν μέσα σ' αυτήν.
Μάλιστα μερίμνησαν ακόμα και για το αστεράκι στο σήμα.
Έτσι το κτίριο αυτό έμενε μνημείο της ανοχής μας απέναντι στους άλλους. Γιατί χώρο να γράψουμε κάτι δικό μας αν θέλαμε είχε. Αλλά εμάς μας ενδιέφερε πρωτίστως να μην υπάρχει σύνθημα των άλλων.
Αυτό το μνημείο τώρα δεν υπάρχει. Μαζί του εξέλειψε κι ο σεβασμός στην πολιτική ιστορία της πόλης...
Κυριακή 8 Ιουνίου 2008
Άξιος ο μισθός του
Γράφει μες στη βδομάδα που μας πέρασε ο Γιώργος Δεκαστίκ στο Έθνος μεταξύ άλλων:
Συνειδητός υποκινητής επεισοδίων ο υπουργός Παιδείας (...) επιδιώκει να υποδαυλίσει συγκρούσεις μες στα Πανεπιστήμια, θεωρώντας βάσιμα ότι αν προκληθεί χάος θα διευκολυνθεί η υλοποίηση των κυβερνητικών σχεδίων. Τα θλιβερά επεισόδια που εκτυλίσσονται τις τελευταίες μέρες δείχνει ότι πετυχαίνει τον στόχο του...
(Στη συνέχεια λέει ότι έχει δίκιο ο Παπανδρέου που λέει ότι την βία (την οποία καταδικάζει από όπου κι αν προέρχεται) την υποθάλπ(τ)ει με την πόλωση που δημιουργεί ο Στυλιανίδης, αλλά και ο Αλαβάνος που λέει ότι Καραμανλής και Στυλιανίδης ακολουθούν πολιτική κουκουλοφόρου στο θέμα των ΑΕΙ. Και συνεχίζει:
Η κυβερνητική παράταξη εκμεταλλεύτηκε τον εκφυλισμό των σχέσεων της ακαδημαϊκής κοινότητας για να προωθήσει στο πανεπιστήμιο πειραιά δεξιούς παρακρατικούς μπράβους της νύχτας ,ε λοστούς και παραλυτικά σπρέι, ενώ έξω από το ίδρυμα είχαν προσέλθει αναρχικοί, άσχετοι με τους φοιτητές και οπλισμένοι μες μολότοφ, οι οποίοι συγκρούονταν με τα ΜΑΤ.
Το πρόβλημα το έχουν οι φοιτητές και οι καθηγητές που υπερασπίζονται τον δημόσιο χαρακτήρα των ΑΕΙ. Τον δικό τους αγώνα βλάπτει η εικόνα αυτών των ημερών ακι αυτοί έχουν συμφέρον να την ανατρέψουν.
(...)Δεν έχουν καμιά ανάγκη προσφυγής στη δράση μεμονωμένων ομάδων. Αυτοί εκφράζουν την δημοκρατική νομιμότητα στα ΑΕΙ κι όχι η κυβέρνηση, που ευνοείται από την προσφυγή στη βία, την οποία προωθεί εμμέσως ευθέως
Εμείς για την Κανέλλη για ποιον λόγο ακριβώς πρέπει να απολογούμαστε δεν έχω καταλάβει.
Αυτός είναι ΝΑΡ κι εγώ είμαι ΚΚΕ, αλλά διαφωνώ. Μήπως να αλλάζαμε;
Ο τίτλος είναι από την Κόντρα που το αναδημοσίευσε.
Και μην ξεχνάτε: για τις εκτελέσεις στην κατοχή έφταιγε το ΕΑΜ
Και τα μυαλά στα κάγκελα
Συνειδητός υποκινητής επεισοδίων ο υπουργός Παιδείας (...) επιδιώκει να υποδαυλίσει συγκρούσεις μες στα Πανεπιστήμια, θεωρώντας βάσιμα ότι αν προκληθεί χάος θα διευκολυνθεί η υλοποίηση των κυβερνητικών σχεδίων. Τα θλιβερά επεισόδια που εκτυλίσσονται τις τελευταίες μέρες δείχνει ότι πετυχαίνει τον στόχο του...
(Στη συνέχεια λέει ότι έχει δίκιο ο Παπανδρέου που λέει ότι την βία (την οποία καταδικάζει από όπου κι αν προέρχεται) την υποθάλπ(τ)ει με την πόλωση που δημιουργεί ο Στυλιανίδης, αλλά και ο Αλαβάνος που λέει ότι Καραμανλής και Στυλιανίδης ακολουθούν πολιτική κουκουλοφόρου στο θέμα των ΑΕΙ. Και συνεχίζει:
Η κυβερνητική παράταξη εκμεταλλεύτηκε τον εκφυλισμό των σχέσεων της ακαδημαϊκής κοινότητας για να προωθήσει στο πανεπιστήμιο πειραιά δεξιούς παρακρατικούς μπράβους της νύχτας ,ε λοστούς και παραλυτικά σπρέι, ενώ έξω από το ίδρυμα είχαν προσέλθει αναρχικοί, άσχετοι με τους φοιτητές και οπλισμένοι μες μολότοφ, οι οποίοι συγκρούονταν με τα ΜΑΤ.
Το πρόβλημα το έχουν οι φοιτητές και οι καθηγητές που υπερασπίζονται τον δημόσιο χαρακτήρα των ΑΕΙ. Τον δικό τους αγώνα βλάπτει η εικόνα αυτών των ημερών ακι αυτοί έχουν συμφέρον να την ανατρέψουν.
(...)Δεν έχουν καμιά ανάγκη προσφυγής στη δράση μεμονωμένων ομάδων. Αυτοί εκφράζουν την δημοκρατική νομιμότητα στα ΑΕΙ κι όχι η κυβέρνηση, που ευνοείται από την προσφυγή στη βία, την οποία προωθεί εμμέσως ευθέως
Εμείς για την Κανέλλη για ποιον λόγο ακριβώς πρέπει να απολογούμαστε δεν έχω καταλάβει.
Αυτός είναι ΝΑΡ κι εγώ είμαι ΚΚΕ, αλλά διαφωνώ. Μήπως να αλλάζαμε;
Ο τίτλος είναι από την Κόντρα που το αναδημοσίευσε.
Και μην ξεχνάτε: για τις εκτελέσεις στην κατοχή έφταιγε το ΕΑΜ
Και τα μυαλά στα κάγκελα
Σάββατο 7 Ιουνίου 2008
Ναρκωτικά
Τεράστιο θέμα. Μια πτυχή μόνο.
Το σημαντικό δεν είναι τόσο να τοποθετηθούμε υπέρ ή κατά της νομιμοποίησης. Δε λύνονται κάποια πράγματα με διοικητικό τρόπο, όπως δε λειτούργησαν πχ και στην ποτοαπαγόρευση.
Το σημαντικό είναι η πρόληψη, να εξαλείψεις τα κοινωνικά αίτια που οδηγούν στη μαστούρα και την αποχαύνωση, την εξάρτηση. Αλλά αυτό θα στραφεί ενάντια σε όλες τις εξαρτήσεις, σε όλες τις πρέζες, όχι μονάχα την ηρωίνη που σκοτώνςι, αλλά ενάντια σε ό,τι αποβλακώνει και κρατά δέσμιο τον άνθρωπο, την ουσία του και την προσωπικότητά του.
Ποιος είναι όμως ο πυρήνας της διαφωνίας με όσους υπερασπίζονται την νομιμοποίηση;
όπως το έχω καταλάβει εγώ, το κύριο είναι αν συμφωνείς ή διαφωνείς με τα ναρκωτικά αυτά καθεαυτά. Έχω καταλάβει ότι όποιος τ αυπερασπίζεται κατ' ουσίαν υπερασπίζεται τις προσωπικές του επιλογές και θέλει να τις απενοχοποιήσει, να μην του σαλακώσουν το προφίλ του άτεγκτου αγωνιστή.
Οκέι κι εγώ δεν είμαι υπέρ του ασυμβίβαστου με την κνίτικη ιδιότητα. Δε σημαίνει ότι αυτός ο σφος είναι ανίκανος να προσφέρει, ή ότι μας δυσφημεί (άλλα πράγματα μας δυσφημούν περισσότερο). Το θεωρώ διοικητικό μέτρο. Και στην τελική δε λειτουργούμε έτσι μες στην ΚΝΕ. Γίνεται εξαντλητική συζήτηση με όσους είναι συστηματικοί χρήστες (αν και σπάνια υποπίπτει στην αντίληψη ανώτερων οργάνων, άσε που πολλές φορές κι αυτά κάνουν τα στραβά μάτια για να καλύψουν τις δικές τους αδυναμίες).
Συμφωνούμε όμως ότι η εξάρτηση είναι αποχαύνωση, κίνδυνος, όπλο χειραγώγησης.
Εκεί είναι ο πυρήνας της διαφωνίας. Ότι οι άλλοι λένε ένα σωρό επιχειρήματα για το πόσο αθώο κι ακίνδυνο είναι στην τελική. Λες και μιλάμε για σωματικό καθαρά κίνδυνο κι όχι κοινωνικό που έχει να κάνει με τις κοιμισμένες, μαστουρωμένες συνειδήσεις. ως εκεί φτάνει η αναλυτική τους ικανότητα. Το ζήτημα αφηρημένα ιατρικά και επιστημονικά, όχι κοινωνικά και συγκεκριμένα.
Μετά είναι εύκολο να συμφωνήσεις και στα υπόλοιπα. Στα οποία δηλ συμφωνούμε κι από τώρα. Ότι πρέπει να κυνηγάν τους μπάτσους και τους μεγαλοεμπόρους κι όχι το βαποράκι που πουλάει για να εξσφαλίσει τη δόση του.
Αλλά για την πρόληψη θα συμφωνήσουμε; Αν κάτι είναι αθώο κι ακίνδυνο τότε γιατί να το προλάβουμε;
Είναι ή δεν είναι κίνδυνος η φυγή από τα προβλήματα; Η λογική να τη βρούμε έτσι γιατί δεν παέι άλλο; Αντί αυτό το δεν πάει άλλο να εκφραστεί στους δρόμους, σε άλλη κατυεύθυνση. Και επειδή νισάφι πια με το πολυφορεμένο επιχείρημα "δεν οδηγούν απαραίτητα στα βαρια τα μαλακά". Αν κάποιος το κάνει για να τη βρει, αλλά αυτό το δεν πάει άλλο είναι ισχυρό, δεν θα αναζητήσει κάτι πιο δυνατό για να την παλέψει; Αυτή είναι η βασική και αιτιώδης σύνδεση. Χώρια ότι θα του τα πλασάρει ο ίδιος ο έμπορας, τα ίδια δίκτυα παροχής, που θα τον τυλίξουν στα δίχτυα τους και σιγά να μην τον αφήσουν να ξελαμπικάρει κα ινα αποτοξινωθεί.
Και πρόληψη δεν είναι τα αστεία φυλλάδια στα σχολεία που δεν τραβάν την προσοχή κανενός και προκαλούν κυρίως χάχανα και αδιαφορία.
Πρόληψη πρώτα και κύρια είναι να προλάβεις τα κοινωνικά αίτια. Και να αλλάξεις την κοινωνία που τα γεννάει.
Πρόληψη είναι και οι ταινίες του Δαλιανίδη. Πρώτα δείτε και μετά γελάστε.
Σκηνές ελάχιστα ρεαλιστικές και με λίγο κήρυγμα, αλλά φοβερές.
Από τα τσακάλια: όσο είναι έτσι οι δομές της κοινωνίας μας θα αυξάνεται και η εγκληματικότητα και τα κρούσματα χρήσης ναρκωτικών...
Από την στροφή (που κυκλοφορεί σήμερα μαζί με το τιβι αβάντι και μπροστά της το αντίστοιχο του Σεφέρη, δεν πιάνει μία):
Θέλουμε περισσότερα νοσοκομεία, όχι φυλακές. Άρρωστοι είμαστε.
Ποιοι είναι σήμερα που σηκώνουν κεφάλι; Οι νέοι. Δως τους λοιπόν κάτι να τους υπνωτίσεις. Γι' αυτό δεν πιάνουν τους εμπόρους και τους μπάτσους που τα πουλάνε.
Και τέλος συγκλονιστικό τραγούδι του Μπονάτσου που μάλιστα πέθανε από αυτά.
Να το πρεζάκι όλοι λένε σαν με βλέπουνε
Σαν το καράβι που ξεβράστηκε σε ξέρα
Θέλω ν' αλλάξω τον κόσμο να μην ντρέπομαι
Όμως συνήθισα τον βρώμικο αέρα...
Το σημαντικό δεν είναι τόσο να τοποθετηθούμε υπέρ ή κατά της νομιμοποίησης. Δε λύνονται κάποια πράγματα με διοικητικό τρόπο, όπως δε λειτούργησαν πχ και στην ποτοαπαγόρευση.
Το σημαντικό είναι η πρόληψη, να εξαλείψεις τα κοινωνικά αίτια που οδηγούν στη μαστούρα και την αποχαύνωση, την εξάρτηση. Αλλά αυτό θα στραφεί ενάντια σε όλες τις εξαρτήσεις, σε όλες τις πρέζες, όχι μονάχα την ηρωίνη που σκοτώνςι, αλλά ενάντια σε ό,τι αποβλακώνει και κρατά δέσμιο τον άνθρωπο, την ουσία του και την προσωπικότητά του.
Ποιος είναι όμως ο πυρήνας της διαφωνίας με όσους υπερασπίζονται την νομιμοποίηση;
όπως το έχω καταλάβει εγώ, το κύριο είναι αν συμφωνείς ή διαφωνείς με τα ναρκωτικά αυτά καθεαυτά. Έχω καταλάβει ότι όποιος τ αυπερασπίζεται κατ' ουσίαν υπερασπίζεται τις προσωπικές του επιλογές και θέλει να τις απενοχοποιήσει, να μην του σαλακώσουν το προφίλ του άτεγκτου αγωνιστή.
Οκέι κι εγώ δεν είμαι υπέρ του ασυμβίβαστου με την κνίτικη ιδιότητα. Δε σημαίνει ότι αυτός ο σφος είναι ανίκανος να προσφέρει, ή ότι μας δυσφημεί (άλλα πράγματα μας δυσφημούν περισσότερο). Το θεωρώ διοικητικό μέτρο. Και στην τελική δε λειτουργούμε έτσι μες στην ΚΝΕ. Γίνεται εξαντλητική συζήτηση με όσους είναι συστηματικοί χρήστες (αν και σπάνια υποπίπτει στην αντίληψη ανώτερων οργάνων, άσε που πολλές φορές κι αυτά κάνουν τα στραβά μάτια για να καλύψουν τις δικές τους αδυναμίες).
Συμφωνούμε όμως ότι η εξάρτηση είναι αποχαύνωση, κίνδυνος, όπλο χειραγώγησης.
Εκεί είναι ο πυρήνας της διαφωνίας. Ότι οι άλλοι λένε ένα σωρό επιχειρήματα για το πόσο αθώο κι ακίνδυνο είναι στην τελική. Λες και μιλάμε για σωματικό καθαρά κίνδυνο κι όχι κοινωνικό που έχει να κάνει με τις κοιμισμένες, μαστουρωμένες συνειδήσεις. ως εκεί φτάνει η αναλυτική τους ικανότητα. Το ζήτημα αφηρημένα ιατρικά και επιστημονικά, όχι κοινωνικά και συγκεκριμένα.
Μετά είναι εύκολο να συμφωνήσεις και στα υπόλοιπα. Στα οποία δηλ συμφωνούμε κι από τώρα. Ότι πρέπει να κυνηγάν τους μπάτσους και τους μεγαλοεμπόρους κι όχι το βαποράκι που πουλάει για να εξσφαλίσει τη δόση του.
Αλλά για την πρόληψη θα συμφωνήσουμε; Αν κάτι είναι αθώο κι ακίνδυνο τότε γιατί να το προλάβουμε;
Είναι ή δεν είναι κίνδυνος η φυγή από τα προβλήματα; Η λογική να τη βρούμε έτσι γιατί δεν παέι άλλο; Αντί αυτό το δεν πάει άλλο να εκφραστεί στους δρόμους, σε άλλη κατυεύθυνση. Και επειδή νισάφι πια με το πολυφορεμένο επιχείρημα "δεν οδηγούν απαραίτητα στα βαρια τα μαλακά". Αν κάποιος το κάνει για να τη βρει, αλλά αυτό το δεν πάει άλλο είναι ισχυρό, δεν θα αναζητήσει κάτι πιο δυνατό για να την παλέψει; Αυτή είναι η βασική και αιτιώδης σύνδεση. Χώρια ότι θα του τα πλασάρει ο ίδιος ο έμπορας, τα ίδια δίκτυα παροχής, που θα τον τυλίξουν στα δίχτυα τους και σιγά να μην τον αφήσουν να ξελαμπικάρει κα ινα αποτοξινωθεί.
Και πρόληψη δεν είναι τα αστεία φυλλάδια στα σχολεία που δεν τραβάν την προσοχή κανενός και προκαλούν κυρίως χάχανα και αδιαφορία.
Πρόληψη πρώτα και κύρια είναι να προλάβεις τα κοινωνικά αίτια. Και να αλλάξεις την κοινωνία που τα γεννάει.
Πρόληψη είναι και οι ταινίες του Δαλιανίδη. Πρώτα δείτε και μετά γελάστε.
Σκηνές ελάχιστα ρεαλιστικές και με λίγο κήρυγμα, αλλά φοβερές.
Από τα τσακάλια: όσο είναι έτσι οι δομές της κοινωνίας μας θα αυξάνεται και η εγκληματικότητα και τα κρούσματα χρήσης ναρκωτικών...
Από την στροφή (που κυκλοφορεί σήμερα μαζί με το τιβι αβάντι και μπροστά της το αντίστοιχο του Σεφέρη, δεν πιάνει μία):
Θέλουμε περισσότερα νοσοκομεία, όχι φυλακές. Άρρωστοι είμαστε.
Ποιοι είναι σήμερα που σηκώνουν κεφάλι; Οι νέοι. Δως τους λοιπόν κάτι να τους υπνωτίσεις. Γι' αυτό δεν πιάνουν τους εμπόρους και τους μπάτσους που τα πουλάνε.
Και τέλος συγκλονιστικό τραγούδι του Μπονάτσου που μάλιστα πέθανε από αυτά.
Να το πρεζάκι όλοι λένε σαν με βλέπουνε
Σαν το καράβι που ξεβράστηκε σε ξέρα
Θέλω ν' αλλάξω τον κόσμο να μην ντρέπομαι
Όμως συνήθισα τον βρώμικο αέρα...
Περί νομοτέλειας ΙΙΙ
Και ολοκληρώνουμε την τριλογία με το αφετέρου που αφήσαμε παρακάτω.
Μακάρι να ήταν τόσο απλό. Αν ήταν έτσι μπορούμε να πούμε ότι οι αντικειμενικές συνθήκες υπάρχουν και το μόνο που απομένει είναι να ωριμάσει ο υποκειμενικός παράγοντας. Είναι όντως τόσο απλό; Υπάρχουν οι αντικειμενικές συνθήκες; Υπάρχουν από την άποψη ότι η βασική αντίφαση έχει ωριμάσει -βασικά περίπου κοντεύει να σαπίσει- αλλά δεν υπάρχουν κρισιακά φαινόμενα; Μήπως ο καπιταλισμός δεν έχει φάει τα ψωμιά του; Δεν έχει εξαντλήσει όλα τα περιθώρια ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων;
Ζούμε σε μια φανερή αντίφαση, όπου όλοι συμφωνούμε ότι οι συνθήκες είναι υπερώριμες, εδώ και χρόνια, για πέρασμα στον σοσιαλισμό, αλλά απέχουν πολύ από το να είναι ώριμες για την επανάσταση.
Και τι μπορεί να κάνει ο υποκειμενικός παράγοντας για να επισπεύσει την εξέλιξη, να αλλάξει τη συγκυρία που επιβάλλει η νομοτέλεια; Είναι εντελώς ανίσχυρος μπροστά της; Το παράδειγμα της επανάστασης του Οκτώβρη, της επανάστασης που γι' αυτό ακριβώς ο Γκράμσι έγραψε ότι έγινε ενάντια στο κεφάλαιο του Μαρξ, δεν είναι περίτρανη απόδειξη για το αντίθετο;
Και κάτι ακόμα. Ο Λένιν έγραφε σε κάποιο από τα τελευταία του κείμενα ότι δεν καταλαβαίνει για ποιο λόγο η Ρωσία έπρεπε να περάσει όλη την καπιταλιστική βαρβαρότητα για να ολοκληρώσει τον αστικοδημοκρατικό της εκσυγχρονισμό και να ωριμάσουν οι συνθήκες για σοσιαλισμό. Αυτό μπορούσε να γίνει κάλλιστα υπό το νέο καθεστώς της εργατικής εξουσίας.
Μήπως μπορούμε να το επεκτείνουμε κι αλλού αυτό; Οι συνθήκες δεν έχουν ωριμάσει ακόμα για κάποια πράγματα, αλλά μπορούμε να επισπεύσουμε την ωρίμανσή τους μέσα από νικηφόρες επαναστάσεις, χωρίς να περιμένουμε εκείνο τον καιρό και ανάσταση νεκρών.
Πάρτε την εξουσία όποτε αυτό είναι δυνατό και θα βάλουμε εμείς σε καινούριες ράγες τη νομοτέλεια και την εξέλιξη της κοινωνίας.
Φρίττω με το απλοϊκό της αντιδιαλεκτικής μου σκέψης, αλλά μήπως υπάρχει βάση κάπου σε όλα αυτά;
Όπως και να 'χει το σημαντικό είναι ότι ο υποκειμενικός παράγοντας δεν είναι υποβαθμισμένος. Και πρέπει να είμαστε δημιουργικοί, γεμάτοι επαναστατική τόλμη και φαντασία για να εξαντλήσουμε τα όριά της, τα οποία τώρα που επικαλούμαστε συνεχώς τις αντικειμενικές συνθήκες -που κατά τα άλλα είναι υπερώριμες- αγνοούμε. Όπως τα αγνοούσαν και πολλοί μπολσεβίκοι του καιρού του Λένιν που θεωρούσαν αδύνατη την επανάσταση, όταν κι ο ίδιος έδινε ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας στην επανάσταση (θρυλείται ότι τα ποσοστά -αν και χωρίς χαρτάκια αλλά Γιάλτα αυτή τη φορά- που έδωσε ο μπουκ ήταν κάτι σαν 20 υπέρ 80 κατά.
Όπως λέει και ο απίστευτος ποητής Μπίρμαν.
Η γη έτσι κι αλλιώς θα γίνει κόκκινη. Είτε από ζωή, είτε από θάνατο.
Αλλά... θα φροντίσουμε εμείς για αυτό.
Αυτό το τραγούδι είναι ο ύμνος της νομοτέλειας και την εκφράζει πολύ αλύτερα από πολλούς ινστρούκτορε της Ντε Ντε Αρ της εποχής.
Μακάρι να ήταν τόσο απλό. Αν ήταν έτσι μπορούμε να πούμε ότι οι αντικειμενικές συνθήκες υπάρχουν και το μόνο που απομένει είναι να ωριμάσει ο υποκειμενικός παράγοντας. Είναι όντως τόσο απλό; Υπάρχουν οι αντικειμενικές συνθήκες; Υπάρχουν από την άποψη ότι η βασική αντίφαση έχει ωριμάσει -βασικά περίπου κοντεύει να σαπίσει- αλλά δεν υπάρχουν κρισιακά φαινόμενα; Μήπως ο καπιταλισμός δεν έχει φάει τα ψωμιά του; Δεν έχει εξαντλήσει όλα τα περιθώρια ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων;
Ζούμε σε μια φανερή αντίφαση, όπου όλοι συμφωνούμε ότι οι συνθήκες είναι υπερώριμες, εδώ και χρόνια, για πέρασμα στον σοσιαλισμό, αλλά απέχουν πολύ από το να είναι ώριμες για την επανάσταση.
Και τι μπορεί να κάνει ο υποκειμενικός παράγοντας για να επισπεύσει την εξέλιξη, να αλλάξει τη συγκυρία που επιβάλλει η νομοτέλεια; Είναι εντελώς ανίσχυρος μπροστά της; Το παράδειγμα της επανάστασης του Οκτώβρη, της επανάστασης που γι' αυτό ακριβώς ο Γκράμσι έγραψε ότι έγινε ενάντια στο κεφάλαιο του Μαρξ, δεν είναι περίτρανη απόδειξη για το αντίθετο;
Και κάτι ακόμα. Ο Λένιν έγραφε σε κάποιο από τα τελευταία του κείμενα ότι δεν καταλαβαίνει για ποιο λόγο η Ρωσία έπρεπε να περάσει όλη την καπιταλιστική βαρβαρότητα για να ολοκληρώσει τον αστικοδημοκρατικό της εκσυγχρονισμό και να ωριμάσουν οι συνθήκες για σοσιαλισμό. Αυτό μπορούσε να γίνει κάλλιστα υπό το νέο καθεστώς της εργατικής εξουσίας.
Μήπως μπορούμε να το επεκτείνουμε κι αλλού αυτό; Οι συνθήκες δεν έχουν ωριμάσει ακόμα για κάποια πράγματα, αλλά μπορούμε να επισπεύσουμε την ωρίμανσή τους μέσα από νικηφόρες επαναστάσεις, χωρίς να περιμένουμε εκείνο τον καιρό και ανάσταση νεκρών.
Πάρτε την εξουσία όποτε αυτό είναι δυνατό και θα βάλουμε εμείς σε καινούριες ράγες τη νομοτέλεια και την εξέλιξη της κοινωνίας.
Φρίττω με το απλοϊκό της αντιδιαλεκτικής μου σκέψης, αλλά μήπως υπάρχει βάση κάπου σε όλα αυτά;
Όπως και να 'χει το σημαντικό είναι ότι ο υποκειμενικός παράγοντας δεν είναι υποβαθμισμένος. Και πρέπει να είμαστε δημιουργικοί, γεμάτοι επαναστατική τόλμη και φαντασία για να εξαντλήσουμε τα όριά της, τα οποία τώρα που επικαλούμαστε συνεχώς τις αντικειμενικές συνθήκες -που κατά τα άλλα είναι υπερώριμες- αγνοούμε. Όπως τα αγνοούσαν και πολλοί μπολσεβίκοι του καιρού του Λένιν που θεωρούσαν αδύνατη την επανάσταση, όταν κι ο ίδιος έδινε ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας στην επανάσταση (θρυλείται ότι τα ποσοστά -αν και χωρίς χαρτάκια αλλά Γιάλτα αυτή τη φορά- που έδωσε ο μπουκ ήταν κάτι σαν 20 υπέρ 80 κατά.
Όπως λέει και ο απίστευτος ποητής Μπίρμαν.
Η γη έτσι κι αλλιώς θα γίνει κόκκινη. Είτε από ζωή, είτε από θάνατο.
Αλλά... θα φροντίσουμε εμείς για αυτό.
Αυτό το τραγούδι είναι ο ύμνος της νομοτέλειας και την εκφράζει πολύ αλύτερα από πολλούς ινστρούκτορε της Ντε Ντε Αρ της εποχής.
Περί νομοτέλειας ΙΙ
Ένα κλασικό τσιτάτο του κομπογιανίτικου μαρξισμού φέρνει ως παράδειγμα για την κατανόηση της νομοτέλειας το παράδειγμα ενός διψασμένου που στέκεται δίπλα σε μια βρύση. Είναι νομοτελειακό ότι αν απλώσει το χέρι του να φτάσει τη βρύση θα μπορέσει να ξεδιψάσει, αλλά αν δεν το κάνει είναι εξίσου νομοτελειακό ότι θα ψοφίοσει της δίψας. Όπως και να 'χει απαιτείται η δική του συμμετοχή για την πραγματοποίηση της νομοτέλειας.
Αυτό αφενός παραπέμπει σε απόψεις του τύπου ότι οι άνθρωποι είναι ενεργούμενα μιας ανώτερης δύναμης, ή μιας προκαθορισμένης εξέλιξης που δεν την ορίζουν οι ίδιοι κι ότι το καλύτερο που μπορούν να κάνουν είναι να λειτουργούν στα πλαίσια και το περιθώριο που τους αφήνει αυτή. Κι αφετέρου τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά στην πραγματική ζωή.
Ας μείνουμε όμως λίγο στο αφενός. Δεν μπορούμε να παρακάμψουμε την αντικειμενική πραγματικότητα και να λειτουργούμε βολονταριστικά. Τι μπορούμε να κάνουμε όμως για να μην ξεπέσουμε σε έναν χυδαίο ντετερμινισμό (στον οποίο λίγο πολύ είχαν γλιστρήσει οι μενσεβίκοι κι ανάμεσά τους γεροί μαρξιστές);
Μια κάποια λύση φαίνεται να μας δίνει το λεγόμενο φάσμα δυνατοτήτων. Παραμένει πάντα η σχέση αιτίου-αιτιατού, τα αποτελέσματα δεν αεροβατούν χωρίς να πατάν στις υλικές αντικειμενικές συνθήκες, αλλά τίποτα δεν είναι προκαθορισμένο. Μπορεί να συμβεί είτε το ένα είτε το άλλο κι αυτό εξαρτάται αποκλειστικά από τον υποκειμενικό παράγοντα.
Αυτό συμβολίζεται έξοχα από το δίλημμα κομμουνισμός ή βαρβαρότητα που αναλύσαμε και στο προηγούμενο ποστ.
Πώς θα γίνει όμως πιο ολοκληρωμένη η διατύπωση (και μαζί της κι η ουσία); Αν δούμε τι είναι αυτό που προσδιορίζει και καθορίζει αυτό το φάσμα δυνατοτήτων. Κιαυτό είναι η κάθε φορά βασική θεμελιώδης αντίφαση που καθορίζει (σε τελευταία ανάλυση) και τις υπόλοιπες δευτερεύουσες αντιθέσεις της κοινωνίας. Ως γνωστών οι αντιθέσεις είναι η βάση της διαλεκτικής και η πηγή εξέλιξης της κοινωνίας.
Πώς σχηματοποιείται αυτό όσον αφορά την σημερινή κοινωνία και τις προοπτικές εξέλικής της; Η βασική αντίθεση είναι μεταξύ κεφαλαίου εργασίας κι η οποιαδήποτε παραπέρα εξέλιξη δε μπορεί να νοηθεί χωρίς να δίνει απάντηση σε αυτή την αντίφαση.
Ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά. Πώς μπορεί να επηρεάσει η υποκειμενική δράση τα όρια και το φάσμα δυνατοτήτων της αντικειμενικής νομοτέλειας; Πότε μπορούμε να μιλάμε για δυνατότητα επιστημονικής πρόβλεψης των επερχόμενων εξελίξεων και των βασικών τους κατευθύνσεων από επαναστατική σκοπιά;
Αυτό αφενός παραπέμπει σε απόψεις του τύπου ότι οι άνθρωποι είναι ενεργούμενα μιας ανώτερης δύναμης, ή μιας προκαθορισμένης εξέλιξης που δεν την ορίζουν οι ίδιοι κι ότι το καλύτερο που μπορούν να κάνουν είναι να λειτουργούν στα πλαίσια και το περιθώριο που τους αφήνει αυτή. Κι αφετέρου τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά στην πραγματική ζωή.
Ας μείνουμε όμως λίγο στο αφενός. Δεν μπορούμε να παρακάμψουμε την αντικειμενική πραγματικότητα και να λειτουργούμε βολονταριστικά. Τι μπορούμε να κάνουμε όμως για να μην ξεπέσουμε σε έναν χυδαίο ντετερμινισμό (στον οποίο λίγο πολύ είχαν γλιστρήσει οι μενσεβίκοι κι ανάμεσά τους γεροί μαρξιστές);
Μια κάποια λύση φαίνεται να μας δίνει το λεγόμενο φάσμα δυνατοτήτων. Παραμένει πάντα η σχέση αιτίου-αιτιατού, τα αποτελέσματα δεν αεροβατούν χωρίς να πατάν στις υλικές αντικειμενικές συνθήκες, αλλά τίποτα δεν είναι προκαθορισμένο. Μπορεί να συμβεί είτε το ένα είτε το άλλο κι αυτό εξαρτάται αποκλειστικά από τον υποκειμενικό παράγοντα.
Αυτό συμβολίζεται έξοχα από το δίλημμα κομμουνισμός ή βαρβαρότητα που αναλύσαμε και στο προηγούμενο ποστ.
Πώς θα γίνει όμως πιο ολοκληρωμένη η διατύπωση (και μαζί της κι η ουσία); Αν δούμε τι είναι αυτό που προσδιορίζει και καθορίζει αυτό το φάσμα δυνατοτήτων. Κιαυτό είναι η κάθε φορά βασική θεμελιώδης αντίφαση που καθορίζει (σε τελευταία ανάλυση) και τις υπόλοιπες δευτερεύουσες αντιθέσεις της κοινωνίας. Ως γνωστών οι αντιθέσεις είναι η βάση της διαλεκτικής και η πηγή εξέλιξης της κοινωνίας.
Πώς σχηματοποιείται αυτό όσον αφορά την σημερινή κοινωνία και τις προοπτικές εξέλικής της; Η βασική αντίθεση είναι μεταξύ κεφαλαίου εργασίας κι η οποιαδήποτε παραπέρα εξέλιξη δε μπορεί να νοηθεί χωρίς να δίνει απάντηση σε αυτή την αντίφαση.
Ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά. Πώς μπορεί να επηρεάσει η υποκειμενική δράση τα όρια και το φάσμα δυνατοτήτων της αντικειμενικής νομοτέλειας; Πότε μπορούμε να μιλάμε για δυνατότητα επιστημονικής πρόβλεψης των επερχόμενων εξελίξεων και των βασικών τους κατευθύνσεων από επαναστατική σκοπιά;
Τετάρτη 4 Ιουνίου 2008
Περί νομοτέλειας
Τι είναι άραγε νομοτέλεια;
Η αναγκαιότητα να απαντηθεί αυτό το ερώτημα ανέκυψε πιο έντονη από ποτέ με δραματικό τρόπο μετά τον ιστορικό θάνατο του σοσιαλισμού και της Σοβιετικής Ένωσης. Μέχρι τότε όλοι θεωρούσαμε ως νομοτέλεια ότι το κλάσμα που αντιπροσώπευε το μέρος του χάρτη που κοκκίνιζε (και έφτασε να προσεγγίζει το 1/3! Βέβαια μόνο η ΕΣΣΔ πιάνει το 1/6 και η Κίνα το 1/5 από πληθυσμιακή άποψη) θα συνέχιζε να μεγαλώνει σταθερά μέχρι να γίνει μονάδα.
Έτσι κι αλλιώς η γη θα γίνει κόκκινη!
Εκεί σταματούσαμε όλοι μας το ποίημα του Μπίρμαν και δεν πηγαίναμε ποτέ παρακάτω.
Παρακάτω αρχίσαμε να πηγαίνουμε μετά το 90'. Οπότε ήρθε ο εμπειρισμός από την ανάποδη. Μέχρι τότε όποιος έλεγε ότι μπορεί να υπάρξει πισωγύρισμα δεν θα περνιόταν για τρελός, αλλά στην καλύτερη των περιπτώσεων ηττοπαθής του κερατά και στην χειρότερη πράκτορας του ιμπεριαλισμού που αρνείται την ακατανίκητη ισχύ και την υπέρλαμπρη λάμψη του μαρξισμού-λενινισμού.
Τώρα που όλα τα σκιάζει η φοβέρα και τα πλακώνει η σκλαβιά, πολλοί (που δεν άντεξαν και λύγισαν θα έλεγε η ΚΕ) λένε με επιστημονικοφανή διατύπωση, το "τίποτα δεν γίνεται, τίποτα δεν αλλάζει" που λέει ο πολύς κόσμος που τον έχει πάρει από κάτω και δε λέει να σηκώσει κεφάλι με τίποτα.
Η πιο μετριοπαθής άποψη είναι αυτή που προχωράει και στον επόμενο στίχο του Μπίρμαν.
Ή κόκκινη από ζωή, ή κόκκινη από θάνατο...
Δε μας λέει κανείς ότι θα γίνει ντε και καλά κόκκινη από ζωή. Ο Ρούσης λέει ότι στο δίλημμα κομμουνισμός ή βαρβαρότητα, η βαρβαρότητα είναι εξίσου πιθανή κατάληξη. Το δίλημμα "κομμουνισμός ή βαρβαρότητα" είναι νομοτελειακό, αν δεν πάμε προς τον κομμουνισμό θα οδηγηθούμε οπωσδήποτε προς την βαρβαρότητα και την καταστροφή. Ο κομμουνισμός όμως δεν είναι νομοτέλεια, για να έρθει από μόνος του μέσα από σιδερένιους νόμους ανάπτυξης της εξέλιξης της κοινωνίας.
Προσωρινός επίλογος: όπως έλεγε γελώντας κι ένας τελείως απολιτίκ φίλος μου (ελπίζω να τον κάνει καλά η κνίτισσα κοπέλα που έχει τώρα, εκτός κι αν τον κάνει σαν τα μούτρα μας) όταν είχα γράψει κάπου κομμουνισμός ή βαρβαρότητα.
-Θα πω στην τύχη το δεύτερο. Τι κερδίζω;
Την βαρβαρότητα κατά πάσα πιθανότητα. Όπως κι όλοι μας όσο αφήνουμε τα πράγματα να μείνουν έτσι...
Η αναγκαιότητα να απαντηθεί αυτό το ερώτημα ανέκυψε πιο έντονη από ποτέ με δραματικό τρόπο μετά τον ιστορικό θάνατο του σοσιαλισμού και της Σοβιετικής Ένωσης. Μέχρι τότε όλοι θεωρούσαμε ως νομοτέλεια ότι το κλάσμα που αντιπροσώπευε το μέρος του χάρτη που κοκκίνιζε (και έφτασε να προσεγγίζει το 1/3! Βέβαια μόνο η ΕΣΣΔ πιάνει το 1/6 και η Κίνα το 1/5 από πληθυσμιακή άποψη) θα συνέχιζε να μεγαλώνει σταθερά μέχρι να γίνει μονάδα.
Έτσι κι αλλιώς η γη θα γίνει κόκκινη!
Εκεί σταματούσαμε όλοι μας το ποίημα του Μπίρμαν και δεν πηγαίναμε ποτέ παρακάτω.
Παρακάτω αρχίσαμε να πηγαίνουμε μετά το 90'. Οπότε ήρθε ο εμπειρισμός από την ανάποδη. Μέχρι τότε όποιος έλεγε ότι μπορεί να υπάρξει πισωγύρισμα δεν θα περνιόταν για τρελός, αλλά στην καλύτερη των περιπτώσεων ηττοπαθής του κερατά και στην χειρότερη πράκτορας του ιμπεριαλισμού που αρνείται την ακατανίκητη ισχύ και την υπέρλαμπρη λάμψη του μαρξισμού-λενινισμού.
Τώρα που όλα τα σκιάζει η φοβέρα και τα πλακώνει η σκλαβιά, πολλοί (που δεν άντεξαν και λύγισαν θα έλεγε η ΚΕ) λένε με επιστημονικοφανή διατύπωση, το "τίποτα δεν γίνεται, τίποτα δεν αλλάζει" που λέει ο πολύς κόσμος που τον έχει πάρει από κάτω και δε λέει να σηκώσει κεφάλι με τίποτα.
Η πιο μετριοπαθής άποψη είναι αυτή που προχωράει και στον επόμενο στίχο του Μπίρμαν.
Ή κόκκινη από ζωή, ή κόκκινη από θάνατο...
Δε μας λέει κανείς ότι θα γίνει ντε και καλά κόκκινη από ζωή. Ο Ρούσης λέει ότι στο δίλημμα κομμουνισμός ή βαρβαρότητα, η βαρβαρότητα είναι εξίσου πιθανή κατάληξη. Το δίλημμα "κομμουνισμός ή βαρβαρότητα" είναι νομοτελειακό, αν δεν πάμε προς τον κομμουνισμό θα οδηγηθούμε οπωσδήποτε προς την βαρβαρότητα και την καταστροφή. Ο κομμουνισμός όμως δεν είναι νομοτέλεια, για να έρθει από μόνος του μέσα από σιδερένιους νόμους ανάπτυξης της εξέλιξης της κοινωνίας.
Προσωρινός επίλογος: όπως έλεγε γελώντας κι ένας τελείως απολιτίκ φίλος μου (ελπίζω να τον κάνει καλά η κνίτισσα κοπέλα που έχει τώρα, εκτός κι αν τον κάνει σαν τα μούτρα μας) όταν είχα γράψει κάπου κομμουνισμός ή βαρβαρότητα.
-Θα πω στην τύχη το δεύτερο. Τι κερδίζω;
Την βαρβαρότητα κατά πάσα πιθανότητα. Όπως κι όλοι μας όσο αφήνουμε τα πράγματα να μείνουν έτσι...
Κομμουνισμός
Η ιστορία είναι από το εκπληκτικό βιβλίο της Διδούς Σωτηρίου "Κατεδαφιζόμεθα".
Ο δισίλογος και εθνικόφρων θείος γαλουχεί το ορφανό ανίψι του στα μεγάλα ελληνοχριστιανικά ιδεώδη, οπότε μεταξύ άλλων κηρυγμάτων τον νουθετεί να δυσπιστεί και να μην χρησιμοποιεί τη λέξη λαός γιατί είναι κατασκέυασμα των κομμουνιστών. Απορημένος ο μικρός του λέει ότι έχει ακούσει και τον ίδιο να χρησιμοποιεί την απαγορευμένη λέξη κάνοντας λόγο για τον "περιούσιο λαό".
"Άλλος ο λαός ο δικός μας και άλλος αυτός των κουκουέδων" αποφαίνεται ο θείος κι ο μικρός δράττει την ευκαιρία να αποδείξει πως αφομοίωσε τις καινούριες αυτές γνώσεις ρτην επομένη στο σχολείο. Τα υπόλοιπα παιδιά τον έχουν βάλει στο μάτι γιατί απαντάει σωστά σε όλες τις ερωτήσεις και παριστάνει τον έξυπνο. Οπότε μετά χαράς θα τον έβλεπε να γελοιοποιέιται. Και πράγματι, έτσι γίνεται μετά από λίγο.
Η δασκάλα ρωτάει να της πουν συνώνυμα για διάφορες λέξεις. Οπότε αναφέρει τη λέξη λαός. "Ποιος θα μου πει ένα συνώνυμο για τη λέξη λαός;" ρωτάει. Περήφανος ο μικρός σπεύδει να κάνει επίδειξη των γνώσεων που απέκτησε από τον θείο του και απαντάει:
"Κομμουνισμός κυρία..."
Κόκαλο η κυρία, το ρίχνουν στα χάχανα τα άλλα παιδιά που είδαν να ρεζιλεύεται το χαϊδεμένο της τάξης. Η μαντάμ τελικά κάνει πως δεν ακούει για να βγει από την δύσκολη θέση και συνεχίζει απτόητη. Ελάτε παιδιά, ένα συνώνυμο για τον λαό...
Κι όμως δεν υπάρχει πιο σωστή απάντηση. Συνώνυμο του λαού είναι ο κομμουνισμός...
Συγκλονιστική απάντηση.
Διαβάστε το βιβλίο, πραγματικά αξίζει τον κόπο. Έχει δεκάδες σημεία σαν κι αυτό που διαβάσατε εδώ πέρα...
Ο δισίλογος και εθνικόφρων θείος γαλουχεί το ορφανό ανίψι του στα μεγάλα ελληνοχριστιανικά ιδεώδη, οπότε μεταξύ άλλων κηρυγμάτων τον νουθετεί να δυσπιστεί και να μην χρησιμοποιεί τη λέξη λαός γιατί είναι κατασκέυασμα των κομμουνιστών. Απορημένος ο μικρός του λέει ότι έχει ακούσει και τον ίδιο να χρησιμοποιεί την απαγορευμένη λέξη κάνοντας λόγο για τον "περιούσιο λαό".
"Άλλος ο λαός ο δικός μας και άλλος αυτός των κουκουέδων" αποφαίνεται ο θείος κι ο μικρός δράττει την ευκαιρία να αποδείξει πως αφομοίωσε τις καινούριες αυτές γνώσεις ρτην επομένη στο σχολείο. Τα υπόλοιπα παιδιά τον έχουν βάλει στο μάτι γιατί απαντάει σωστά σε όλες τις ερωτήσεις και παριστάνει τον έξυπνο. Οπότε μετά χαράς θα τον έβλεπε να γελοιοποιέιται. Και πράγματι, έτσι γίνεται μετά από λίγο.
Η δασκάλα ρωτάει να της πουν συνώνυμα για διάφορες λέξεις. Οπότε αναφέρει τη λέξη λαός. "Ποιος θα μου πει ένα συνώνυμο για τη λέξη λαός;" ρωτάει. Περήφανος ο μικρός σπεύδει να κάνει επίδειξη των γνώσεων που απέκτησε από τον θείο του και απαντάει:
"Κομμουνισμός κυρία..."
Κόκαλο η κυρία, το ρίχνουν στα χάχανα τα άλλα παιδιά που είδαν να ρεζιλεύεται το χαϊδεμένο της τάξης. Η μαντάμ τελικά κάνει πως δεν ακούει για να βγει από την δύσκολη θέση και συνεχίζει απτόητη. Ελάτε παιδιά, ένα συνώνυμο για τον λαό...
Κι όμως δεν υπάρχει πιο σωστή απάντηση. Συνώνυμο του λαού είναι ο κομμουνισμός...
Συγκλονιστική απάντηση.
Διαβάστε το βιβλίο, πραγματικά αξίζει τον κόπο. Έχει δεκάδες σημεία σαν κι αυτό που διαβάσατε εδώ πέρα...
Πέμπτη 17 Απριλίου 2008
Φοτητικές εκλογές
Δε νομίζω ότι θέτω πρωτότυπα ερωτήματα, αλλά όπως και να 'χει δεν στερούνται σημασίας.
-Πού είναι στις γενικές συνελεύσεις όλος αυτός ο κόσμος που ψηφίζει στις εκλογές;
Δεν δείχνει αυτό ότι οι ψήφοι δεν είναι ιδιαίτερα πολιτικές; Κι εμάς πάνω απ' όλα δε μας ενδιαφέρει η ψήφος αυτή καθεαυτή, αλλά να φτάνει σε ολόπλευρη στήριξη και συμμετοχή η παρέμβαση που κάνουμε σε ένα άτομο.
Δε γίνεται όμως να παίξεις χωρίς φιλικές ψήφους (που δεν είναι σε στιλ πάω να ψηφίσω το φιλαράκι μου, αλλά οπωσδήποτε βασίζονται στο στοιχείο των διαπροσωπικών σχέσεων). Αυτό δε δείχνει σε ένα βαθμό ότι οι εκλογές (τουλάχιστον έτσι όπως γίνεται) δεν είναι προνομιακό πεδίο παρέμβασης και ζύμωσης; Οπωσδήποτε πολύ λιγότερο προνομιακό από ένα μαζικό κίνημα και τις συνειδήσεις που γεννιούνται εκεί μέσα.
Με λίγα λόγια δεν παίζουμε στο γήπεδό μας (τον στίβο της ταξικής πάλης), δεν παίζουμε με δικούς μας όρους και λογικό είναι να χάνουμε. Και θα χάνουμε όσο δεν μεταφέρουμε τον αγώνα στο δικό μας γήπεδο.
Κι ίσως θα ήταν προβληματικό να μην χάναμε, με τους όρους των άλλων. Γιατί αυτό θα σήμαινε ότι οι όροι τους μας αφομοίωσαν.
-Πόσο θετικά μπορεί να είναι τα συμπεράσματα από μια άνοδο που έρχεται σε περίοδο φοιτητικής κινηματικής ειρήνης (κατά αντιστοιχία με το εργασιακή ειρήνη); Ειδικά όταν πέρσι σε περίοδο ανόδου των αγωνιστικών διεργασιών και διαθέσεων, υποστήκαμε για πρώτη φορά μετά από δεκαπέντε περίπου χρόνια σοβαρή μείωση των δυνάμεών μας;
Δεν είναι προβληματικό αυτό για το ρόλο και τη λειτουργία της οργάνωσης;
-Παρεμφερές: το αριθμητικό στοιχείο της υπόθεσης είναι το τελευταίο που ενδιαφέρει: αλλά σε τελική ανάλυση, ακόμα κι αν αυτό ήταν το μόνο που μας ενδιέφερε, θα έπρεπε να σκεφτούμε τι γίνεται και τα ποσοστά της τελευταίας πενταετάιας είναι καθηλωμένα θυμίζοντας περιόδους μπρεζνιεφικής στασιμότητας. Ποιο είναι το κλειδί που θα μας επιτρέψει να σπάσουμε τον φαύλο κύκλο της αστασιμότητας, να δώσουμε ώθηση στις δυνάμεις μας και στο κίνημα, να αλλάξουμε δραστικά τους συσχετισμούς. Κια δεν τα θέτω όλα αυτά επειδή διακατέχομαι από καμιά αριστερίστικη ανυπομονησία. Αλλά για να μην καταντήσουμε σαν αυτό που σατίριζαν οι Αμάν με τον Βούγια και τον Κωνσταντόπουλο και τον εισοδισμό στο ΠαΣοΚ, όπου σε πεντακόσια χρόνια, θα το είχαν κατακτήσει εκ των έσω.
Δε μπορούμε να περιμένουμε γραμμικά, απλοϊκώς εξελικτικά, χωρίς ρήξεις και κάποια ξεσπάσματα αυτή την αλλαγή.
Και εδώ έγκειται σε γενικές γραμμές ένα συνολικό πρόβλημα στην αντίληψή μας, όχι μόνο για το φοιτητικό κίνημα. Θέτουμε σωστά το ζήτημα της κατάκτησης της πολιτικής εξουσίας, της ανάγκης ύπαρξης πρωτοπορίας που θα οδηγήσει το εργατικό κίνημα σε αυτή την κατάκτηση, αλλά το απομονώνουμε και το βλέπουμε ξεκομμένα από όλα τα υπόλοιπα. Θα αλλάξουν οι συσχετισμοί, αλλά πώς θα γίνει αυτό; Δεν πρέπει να περιμένουμε να αλλάξουν οι συσχετισμοί για να μπορέσουμε ρεαλιστικά να κάνουμε λόγο για επαναστατική πολιτική,. Πρέπει από τώρα να εφαρμόσουμε επαναστατική πολιτική, για να μπορέσουμε να αλλάξουμε τους συσχετισμούς.
-Πόσο μας εκφράζει η ποδοσφαιροποίηση και τα συνθήματα του τύπου: στους δαπίτες ρίξε πουτσοκέφαλο, και στον κώλο σας χορέυει η ψωλή του κκε κι άλλα παρόμοιας αισθητικής και εξυπνάδας; Τι καταφέρνουμε με αυτόν τον τρόπο;
Και δεν το λέω επειδή προσβάλλεται ο πολιτικός πολιτισμός μας. Αλλά γιατί στην καλύτερη περίπτωση φανερώνει τα κλασικά κόμπλεξ του νεοέλληνα, που τρώει πούτσα στη ζωή και θέλει κάπου να ξεσπάσει. Γι' αυτό τον ενδιαφέρει σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής του να γαμάει. Η ομάδα του, το κόμμα του, ο ίδιος τη γκόμενά του και πάει λέγοντας.
Στην χειρότερη εκφράζει απολιτική αφασία και αφομοίωση στο απολιτίκ κλίμα των καιρών.
Και για επίλογο μια ερώτηση: πόσα κομπρεμί γίναν φέτος;
-Πού είναι στις γενικές συνελεύσεις όλος αυτός ο κόσμος που ψηφίζει στις εκλογές;
Δεν δείχνει αυτό ότι οι ψήφοι δεν είναι ιδιαίτερα πολιτικές; Κι εμάς πάνω απ' όλα δε μας ενδιαφέρει η ψήφος αυτή καθεαυτή, αλλά να φτάνει σε ολόπλευρη στήριξη και συμμετοχή η παρέμβαση που κάνουμε σε ένα άτομο.
Δε γίνεται όμως να παίξεις χωρίς φιλικές ψήφους (που δεν είναι σε στιλ πάω να ψηφίσω το φιλαράκι μου, αλλά οπωσδήποτε βασίζονται στο στοιχείο των διαπροσωπικών σχέσεων). Αυτό δε δείχνει σε ένα βαθμό ότι οι εκλογές (τουλάχιστον έτσι όπως γίνεται) δεν είναι προνομιακό πεδίο παρέμβασης και ζύμωσης; Οπωσδήποτε πολύ λιγότερο προνομιακό από ένα μαζικό κίνημα και τις συνειδήσεις που γεννιούνται εκεί μέσα.
Με λίγα λόγια δεν παίζουμε στο γήπεδό μας (τον στίβο της ταξικής πάλης), δεν παίζουμε με δικούς μας όρους και λογικό είναι να χάνουμε. Και θα χάνουμε όσο δεν μεταφέρουμε τον αγώνα στο δικό μας γήπεδο.
Κι ίσως θα ήταν προβληματικό να μην χάναμε, με τους όρους των άλλων. Γιατί αυτό θα σήμαινε ότι οι όροι τους μας αφομοίωσαν.
-Πόσο θετικά μπορεί να είναι τα συμπεράσματα από μια άνοδο που έρχεται σε περίοδο φοιτητικής κινηματικής ειρήνης (κατά αντιστοιχία με το εργασιακή ειρήνη); Ειδικά όταν πέρσι σε περίοδο ανόδου των αγωνιστικών διεργασιών και διαθέσεων, υποστήκαμε για πρώτη φορά μετά από δεκαπέντε περίπου χρόνια σοβαρή μείωση των δυνάμεών μας;
Δεν είναι προβληματικό αυτό για το ρόλο και τη λειτουργία της οργάνωσης;
-Παρεμφερές: το αριθμητικό στοιχείο της υπόθεσης είναι το τελευταίο που ενδιαφέρει: αλλά σε τελική ανάλυση, ακόμα κι αν αυτό ήταν το μόνο που μας ενδιέφερε, θα έπρεπε να σκεφτούμε τι γίνεται και τα ποσοστά της τελευταίας πενταετάιας είναι καθηλωμένα θυμίζοντας περιόδους μπρεζνιεφικής στασιμότητας. Ποιο είναι το κλειδί που θα μας επιτρέψει να σπάσουμε τον φαύλο κύκλο της αστασιμότητας, να δώσουμε ώθηση στις δυνάμεις μας και στο κίνημα, να αλλάξουμε δραστικά τους συσχετισμούς. Κια δεν τα θέτω όλα αυτά επειδή διακατέχομαι από καμιά αριστερίστικη ανυπομονησία. Αλλά για να μην καταντήσουμε σαν αυτό που σατίριζαν οι Αμάν με τον Βούγια και τον Κωνσταντόπουλο και τον εισοδισμό στο ΠαΣοΚ, όπου σε πεντακόσια χρόνια, θα το είχαν κατακτήσει εκ των έσω.
Δε μπορούμε να περιμένουμε γραμμικά, απλοϊκώς εξελικτικά, χωρίς ρήξεις και κάποια ξεσπάσματα αυτή την αλλαγή.
Και εδώ έγκειται σε γενικές γραμμές ένα συνολικό πρόβλημα στην αντίληψή μας, όχι μόνο για το φοιτητικό κίνημα. Θέτουμε σωστά το ζήτημα της κατάκτησης της πολιτικής εξουσίας, της ανάγκης ύπαρξης πρωτοπορίας που θα οδηγήσει το εργατικό κίνημα σε αυτή την κατάκτηση, αλλά το απομονώνουμε και το βλέπουμε ξεκομμένα από όλα τα υπόλοιπα. Θα αλλάξουν οι συσχετισμοί, αλλά πώς θα γίνει αυτό; Δεν πρέπει να περιμένουμε να αλλάξουν οι συσχετισμοί για να μπορέσουμε ρεαλιστικά να κάνουμε λόγο για επαναστατική πολιτική,. Πρέπει από τώρα να εφαρμόσουμε επαναστατική πολιτική, για να μπορέσουμε να αλλάξουμε τους συσχετισμούς.
-Πόσο μας εκφράζει η ποδοσφαιροποίηση και τα συνθήματα του τύπου: στους δαπίτες ρίξε πουτσοκέφαλο, και στον κώλο σας χορέυει η ψωλή του κκε κι άλλα παρόμοιας αισθητικής και εξυπνάδας; Τι καταφέρνουμε με αυτόν τον τρόπο;
Και δεν το λέω επειδή προσβάλλεται ο πολιτικός πολιτισμός μας. Αλλά γιατί στην καλύτερη περίπτωση φανερώνει τα κλασικά κόμπλεξ του νεοέλληνα, που τρώει πούτσα στη ζωή και θέλει κάπου να ξεσπάσει. Γι' αυτό τον ενδιαφέρει σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής του να γαμάει. Η ομάδα του, το κόμμα του, ο ίδιος τη γκόμενά του και πάει λέγοντας.
Στην χειρότερη εκφράζει απολιτική αφασία και αφομοίωση στο απολιτίκ κλίμα των καιρών.
Και για επίλογο μια ερώτηση: πόσα κομπρεμί γίναν φέτος;
Τρίτη 15 Απριλίου 2008
Σοβιέτ Φοιτητών
Δεν είναι συνέχεια του προηγούμενου, αλλά από εκεί παίρνω αφορμή.
Το δίδαγμα του μαϊούνη (για τους μαρξιστές έτσι; όποιοι κι αν είναι αυτοί. Δε μιλάμε για προυντονικούς, εαακίτες και σία) ήταν ότι χρειαζόταν μια οργανωμένη, αποφασιστική δύναμη. Να τραβήξει τον αγώνα μέχρι πέρα, να τον κάνει υπόθεση όλης της κοινωνίας και πάνω απ' όλα του εργατικού κινήματος, να του δώσει προοπτική, να τον καταστήσει νικηφόρο.
Θίγουμε βέβαια έτσι τα ιερά και τα όσια των προυντονικών που κλίναν σε όλες τις πτώσεις το ακηδεμόνευτο (φανερώνοντας τα δύσκολα παιδικά τους χρόνια και τα κόμπλεξ πο τους κληρονόμησε η οικογένεια κι ο κηδεμόνας τους). Είναι οι ίδιοι που βγάζουν σπυράκια στο άκουσα της λέξης πρωτοπορία. Λες κι η πρωτοπορία είναι ξεχωριστό πράγμα από το υπόλοιπο κίνημα και το καπελώνει για δικούς της σκοπούς κι όχι οργανικό κομμάτι του και μάλιστα το πιο συνειδητοποιημένο, που δίνει τον τόνο, και "τραβάει" μαζί του όλα τα υπόλοιπα αμφιταλαντευόμενα κομμάτια. Ξεφεύγει από την θολή αντίθεση σε αυτό που υπάρχει και οροθετεί αυτό που θέλουμε να αντικαταστήσει το υπάρχον. Σκιαγραφεί τον στόχο, το όραμα και οιστρηλατεί με αυτό το κίνημα.
Εντελώς τηρουμένων των αναλογιών, χάσαμε όπως στην κομμούνα του παρισιού. Για την οποία αν μπορεί να γίνει κάποια κριτική, είναι ότι την κρίσιμη στιγμή δεν πήρε αρκετά αποφασιστικά την εξουσία στα χέρια της. Αλλά παρόλα αυτά ανήκει στις πιο ένδοξες στιγμές του κινήματος, πολύτιμο ιστορικό παράδειγμα για τις γενιές του μέλλοντος. Και παρέδωσε μαθήματα ταξικής συνειδητοποίησης όταν προχώρησε στην "απονενοημένη" εξέγερση (που πριν να ξεσπάσει φάνταζε αδύνατη, καταδικασμένη να μείνει άμαζη και άνευρη, γι' αυτό και έπρεπε ήδη στις τότε συνθήκες να σκεφτούμε τη λύση των μονοήμερων εξεγέρσεων) μολονότι από πάνω της κρεμόταν σαν σπαθί η απειλή των Πρώσων και της εξεταστικής. Και αντιλήφθηκαν σωστά ότι ο εχθρός δεν είναι μόνο ο Βίσμαρκ και η Ε.Ε., αλλά βρίσκεται κι εντός των τειχών (καραμανλής, θιέρσος και σία). Εξάλλου Βίσμαρκ και θιέρσος στην τελική συνεργάστηκαν βάζοντας πάνω απ' όλα την ταξική αλληλεγγύη (έχουν και τέτοια οι αστοί όταν απειλούνται οι lebensraume τους και τα συμφέροντά τους εν γένει).
Χάσαμε όμως ίσως γιατί οι μαρξιστές της πρώτης διεθνούς ήταν μειοψηφούν ρεύμα στο μπλοκ της εξέγερσης. Την πλειοψηφία την είχαν οι προυντονικοί και σία.
Στο μπλοκ των καταλήψεων μπήκαμε αλά κούβα εκ των υστέρων, αλλά οι συνθήκες δεν ήταν ώριμες να κάνουμε ενιαίο κομμουνιστικό κόμμα κούβας και να καπελώσουμε τους εαακίτες. Το θέμα είναι ότι μειοψηφικό ρεύμα δεν ήμασταν στην αρχή, γίναμε μόνοι μας εξαιτίας των επιλογών μας.
Γιατί άντε να εξηγήσεις σε άτομα μπολιασμένα στον μπρεζνιεφισμό-μαρξισμό ότι όσο μπαρούφα είναι το ακηδεμόνευτο, άλλο τόσο απαραίτητο είναι να υπάρχει ανάπτυξη αυθόρμητου κινήματος έξω από τις γραμμές μας. Όπως υπήρχαν σοβιέτ, οργανώσεις εργατών, στη ρωσία, τα οποία ουδόλως έλεγχαν οι μπολσεβίκοι μέχρι το δεύτερο μισό του 17'. Δεν είμαστε θεοί-δημιουργοί, απλά ινστρούκτορες. Τον καιρό της δημιουργίας επιστατούσαμε να δούμε αν τα κάνει καλά. Και μετά άρχισε η λαθολογία και η κριτική στα στραβά, που εμείς τα λέγαμε από πριν και δικαιωθήκαμε. Και τα εαακ έγιναν θεός δημιουργός-θεός για μια μέρα. Ή έστω για ένα κίνημα.
Οι συνασπισμένοι, πονηρά και ορθά σκεπτόμενοι, ασπάζονται την καινούρια θρησκεία πίνοντας πάντα νερό στο όνομα της ενότητας... της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας μέσω του χριστιανισμού και μετά καπηλεύονται την θρησκεία μια χαρά.
Σε ποιον να πεις ότι υπάρχουν τρομερές ομοιότητες με τον μάη του 68, όπου το κίνημα ξεπέρασε το κίνημα από τα κάτω το γραφειοκρατικοποιημένο ΚΚ; Ότι το ΚΚ βαραίνει κύρια ευθύνη που δεν έγινε εγκαίρως η σύνδεση εργατικού και φοιτητικού κινήματος; Ότι οι εκλογές δεν αποτυπώνουν τις ταξικές μάχες κι ότι ο ντε γκολ που έμοιαζε να καταρρέει γήκε θριαμβευτής των εκλογών μόλις έναν μήνα μετά; Ούτε καν τον ρόλο του σεισμογράφου δεν παίζουν καμιά φορά οι εκλογές.
Αλλά εμείς εκεί, οι συσχετισμοί! Λες και οι μπολσεβίκοι είχαν τους συσχετισμούς με το μέρος τους στη συντακτική συνέλευση πριν προχωρήσουν στην οκτωβριανή επανάσταση.
Αλλά έλα μωρέ τώρα, αυτοί τα έκαναν, επειδή ήταν ευρωκομμουνιστές- αναθεωρητές. Εμείς οι ορθόδοξοι μπρεζνιεφοσταλινικοί στην ελλάδα, είχαμε κινήσει γη και ουρανό για την εργατική ταξική αλληλεγγύη των ταξικών σωματείων και των ταξικών δυνάμεων με τον ταξικό προσανατολισμό.
Μακάριοι οι μπρεζνιεφικοί τω πνεύματι...
Το δίδαγμα του μαϊούνη (για τους μαρξιστές έτσι; όποιοι κι αν είναι αυτοί. Δε μιλάμε για προυντονικούς, εαακίτες και σία) ήταν ότι χρειαζόταν μια οργανωμένη, αποφασιστική δύναμη. Να τραβήξει τον αγώνα μέχρι πέρα, να τον κάνει υπόθεση όλης της κοινωνίας και πάνω απ' όλα του εργατικού κινήματος, να του δώσει προοπτική, να τον καταστήσει νικηφόρο.
Θίγουμε βέβαια έτσι τα ιερά και τα όσια των προυντονικών που κλίναν σε όλες τις πτώσεις το ακηδεμόνευτο (φανερώνοντας τα δύσκολα παιδικά τους χρόνια και τα κόμπλεξ πο τους κληρονόμησε η οικογένεια κι ο κηδεμόνας τους). Είναι οι ίδιοι που βγάζουν σπυράκια στο άκουσα της λέξης πρωτοπορία. Λες κι η πρωτοπορία είναι ξεχωριστό πράγμα από το υπόλοιπο κίνημα και το καπελώνει για δικούς της σκοπούς κι όχι οργανικό κομμάτι του και μάλιστα το πιο συνειδητοποιημένο, που δίνει τον τόνο, και "τραβάει" μαζί του όλα τα υπόλοιπα αμφιταλαντευόμενα κομμάτια. Ξεφεύγει από την θολή αντίθεση σε αυτό που υπάρχει και οροθετεί αυτό που θέλουμε να αντικαταστήσει το υπάρχον. Σκιαγραφεί τον στόχο, το όραμα και οιστρηλατεί με αυτό το κίνημα.
Εντελώς τηρουμένων των αναλογιών, χάσαμε όπως στην κομμούνα του παρισιού. Για την οποία αν μπορεί να γίνει κάποια κριτική, είναι ότι την κρίσιμη στιγμή δεν πήρε αρκετά αποφασιστικά την εξουσία στα χέρια της. Αλλά παρόλα αυτά ανήκει στις πιο ένδοξες στιγμές του κινήματος, πολύτιμο ιστορικό παράδειγμα για τις γενιές του μέλλοντος. Και παρέδωσε μαθήματα ταξικής συνειδητοποίησης όταν προχώρησε στην "απονενοημένη" εξέγερση (που πριν να ξεσπάσει φάνταζε αδύνατη, καταδικασμένη να μείνει άμαζη και άνευρη, γι' αυτό και έπρεπε ήδη στις τότε συνθήκες να σκεφτούμε τη λύση των μονοήμερων εξεγέρσεων) μολονότι από πάνω της κρεμόταν σαν σπαθί η απειλή των Πρώσων και της εξεταστικής. Και αντιλήφθηκαν σωστά ότι ο εχθρός δεν είναι μόνο ο Βίσμαρκ και η Ε.Ε., αλλά βρίσκεται κι εντός των τειχών (καραμανλής, θιέρσος και σία). Εξάλλου Βίσμαρκ και θιέρσος στην τελική συνεργάστηκαν βάζοντας πάνω απ' όλα την ταξική αλληλεγγύη (έχουν και τέτοια οι αστοί όταν απειλούνται οι lebensraume τους και τα συμφέροντά τους εν γένει).
Χάσαμε όμως ίσως γιατί οι μαρξιστές της πρώτης διεθνούς ήταν μειοψηφούν ρεύμα στο μπλοκ της εξέγερσης. Την πλειοψηφία την είχαν οι προυντονικοί και σία.
Στο μπλοκ των καταλήψεων μπήκαμε αλά κούβα εκ των υστέρων, αλλά οι συνθήκες δεν ήταν ώριμες να κάνουμε ενιαίο κομμουνιστικό κόμμα κούβας και να καπελώσουμε τους εαακίτες. Το θέμα είναι ότι μειοψηφικό ρεύμα δεν ήμασταν στην αρχή, γίναμε μόνοι μας εξαιτίας των επιλογών μας.
Γιατί άντε να εξηγήσεις σε άτομα μπολιασμένα στον μπρεζνιεφισμό-μαρξισμό ότι όσο μπαρούφα είναι το ακηδεμόνευτο, άλλο τόσο απαραίτητο είναι να υπάρχει ανάπτυξη αυθόρμητου κινήματος έξω από τις γραμμές μας. Όπως υπήρχαν σοβιέτ, οργανώσεις εργατών, στη ρωσία, τα οποία ουδόλως έλεγχαν οι μπολσεβίκοι μέχρι το δεύτερο μισό του 17'. Δεν είμαστε θεοί-δημιουργοί, απλά ινστρούκτορες. Τον καιρό της δημιουργίας επιστατούσαμε να δούμε αν τα κάνει καλά. Και μετά άρχισε η λαθολογία και η κριτική στα στραβά, που εμείς τα λέγαμε από πριν και δικαιωθήκαμε. Και τα εαακ έγιναν θεός δημιουργός-θεός για μια μέρα. Ή έστω για ένα κίνημα.
Οι συνασπισμένοι, πονηρά και ορθά σκεπτόμενοι, ασπάζονται την καινούρια θρησκεία πίνοντας πάντα νερό στο όνομα της ενότητας... της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας μέσω του χριστιανισμού και μετά καπηλεύονται την θρησκεία μια χαρά.
Σε ποιον να πεις ότι υπάρχουν τρομερές ομοιότητες με τον μάη του 68, όπου το κίνημα ξεπέρασε το κίνημα από τα κάτω το γραφειοκρατικοποιημένο ΚΚ; Ότι το ΚΚ βαραίνει κύρια ευθύνη που δεν έγινε εγκαίρως η σύνδεση εργατικού και φοιτητικού κινήματος; Ότι οι εκλογές δεν αποτυπώνουν τις ταξικές μάχες κι ότι ο ντε γκολ που έμοιαζε να καταρρέει γήκε θριαμβευτής των εκλογών μόλις έναν μήνα μετά; Ούτε καν τον ρόλο του σεισμογράφου δεν παίζουν καμιά φορά οι εκλογές.
Αλλά εμείς εκεί, οι συσχετισμοί! Λες και οι μπολσεβίκοι είχαν τους συσχετισμούς με το μέρος τους στη συντακτική συνέλευση πριν προχωρήσουν στην οκτωβριανή επανάσταση.
Αλλά έλα μωρέ τώρα, αυτοί τα έκαναν, επειδή ήταν ευρωκομμουνιστές- αναθεωρητές. Εμείς οι ορθόδοξοι μπρεζνιεφοσταλινικοί στην ελλάδα, είχαμε κινήσει γη και ουρανό για την εργατική ταξική αλληλεγγύη των ταξικών σωματείων και των ταξικών δυνάμεων με τον ταξικό προσανατολισμό.
Μακάριοι οι μπρεζνιεφικοί τω πνεύματι...
Εφεέ
Να ξεκαθαρίσω καταρχήν ότι δεν με πιάνει ψυχολογία κι ούτε κλονίζομαι πολύ από την κριτική εξ αριστερών στο εν λόγω ζήτημα.
Ας πούμε η ΕΑΑΚ, αν όντως δεν την ενδιαφέρουν οι συσχετισμοί μες στην Εφεέ, αλλά το κίνημα, πρέπει να εξηγήσει την παρουσία της στο Κ.Σ. μέχρι το 95 που την βόλευαν οι συσχεισμοί που αποτυπώνονταν. Να εξηγήσει επίσης γιατί στέλνει αντιπροσώπους εφόσον δεν την ενδιαφέρουν τα όργανα συνδιοίκησης και τέλοσπάντων από τη στιγμή που τους έχει στείλει, γιατί κωλυσιεργεί τις διαδικασίες και την εκλογή νέου Κ.Σ.
Για μένα είναι καθαρό ότι αυτή η κωλυσιεργία, πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε απόρριψη και αποχή από γραφειοκρατικές διαδικασίες, έχει να κάνει με λογική κουκιών.
Το ζήτημα που μπαίνει αν έχουμε "μολυνθεί" κι εμείς από αυτή τη γραφειοκρατική λογική.
Χωριό που φαίνεται κολαούζο δε θέλει, θα πει κανείς...
Οκ, αλλά ας το εξετάσουμε καλοπροαίρετα. Κι ας θέσουμε εξίσου καλοπροαίρετα ερωτήματα. Σα να ήμασταν μέσα σε όργανα.
-Οι πρόσφατες φοιτητικές κινητοποιήσεις έδωσαν ένα διπλό δίδαγμα.
Αφ' ενός ότι το φοιτητικό κίνημα στερείται συντονισμού. Κι αφετέρου ότι αυτός ο συντονισμός δε μπορεί να έρθει από διοικητικά συμβούλια και αντίστοιχα όργανα.
Δεν το πήραμε αυτό το δίδαγμα;
Τι περιμένουμε από την εφεέ; Τι ρόλο πιστεύουμε ότι μπορεί να παίξει; Του θεσμικού οργάνου; Του έγκυρου συνομιλητή; Του συντονιστή; Χωρίς τους συλλόγους; Μα το θέμα δεν είναι να υποκαταστήσει τις γενικές συνελεύσεις και το κίνημα.
Και να πει κανείς ότι υπήρχαν και τίποτα θετικοί συσχετισμοί, πάει στο διαόλο (που ακόμα και με αυτόν θα συνεργαστούμε για το καλό του τόπου όπως είπε το 89 ο Φλωράκης) ευπρόσδεκτες οι αυταπάτες. Οι συσχετισμοί όμως στο κσ της εφεέ είναι πίσω ακόμα κι από την υπάρχουσα κατάσταση και τις όποιες αγωνιστικές διεργασίες αναπτύσσονται.
Γιατί έχουμε τέτοιο νταλγκά για την εφεέ; Τι κρύβεται πίσω από αυτόν τον νταλγκά; Στρεβλή αντίληψη και λάθος τακτικής που διορθώνεται; Ή παγιωμένη γραφειοκρατική αντίληψη και τρόπος λειτουργίας;
Στρεβλή ή γραφειοκρατική αντίληψη; Τώρα που το καλοβλέπω δε διαφέρουν και πολύ...
Εξάλλου η λανθασμένη τακτική δεν είναι συνήθως απόρροια λάθος αποκρυσταλλώματος στην στρατηγική; Διαλεκτικά δεμένα που θα λέγαν κι οι ινστρούκτορες παλαιάς κοπής...
Ας πούμε η ΕΑΑΚ, αν όντως δεν την ενδιαφέρουν οι συσχετισμοί μες στην Εφεέ, αλλά το κίνημα, πρέπει να εξηγήσει την παρουσία της στο Κ.Σ. μέχρι το 95 που την βόλευαν οι συσχεισμοί που αποτυπώνονταν. Να εξηγήσει επίσης γιατί στέλνει αντιπροσώπους εφόσον δεν την ενδιαφέρουν τα όργανα συνδιοίκησης και τέλοσπάντων από τη στιγμή που τους έχει στείλει, γιατί κωλυσιεργεί τις διαδικασίες και την εκλογή νέου Κ.Σ.
Για μένα είναι καθαρό ότι αυτή η κωλυσιεργία, πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε απόρριψη και αποχή από γραφειοκρατικές διαδικασίες, έχει να κάνει με λογική κουκιών.
Το ζήτημα που μπαίνει αν έχουμε "μολυνθεί" κι εμείς από αυτή τη γραφειοκρατική λογική.
Χωριό που φαίνεται κολαούζο δε θέλει, θα πει κανείς...
Οκ, αλλά ας το εξετάσουμε καλοπροαίρετα. Κι ας θέσουμε εξίσου καλοπροαίρετα ερωτήματα. Σα να ήμασταν μέσα σε όργανα.
-Οι πρόσφατες φοιτητικές κινητοποιήσεις έδωσαν ένα διπλό δίδαγμα.
Αφ' ενός ότι το φοιτητικό κίνημα στερείται συντονισμού. Κι αφετέρου ότι αυτός ο συντονισμός δε μπορεί να έρθει από διοικητικά συμβούλια και αντίστοιχα όργανα.
Δεν το πήραμε αυτό το δίδαγμα;
Τι περιμένουμε από την εφεέ; Τι ρόλο πιστεύουμε ότι μπορεί να παίξει; Του θεσμικού οργάνου; Του έγκυρου συνομιλητή; Του συντονιστή; Χωρίς τους συλλόγους; Μα το θέμα δεν είναι να υποκαταστήσει τις γενικές συνελεύσεις και το κίνημα.
Και να πει κανείς ότι υπήρχαν και τίποτα θετικοί συσχετισμοί, πάει στο διαόλο (που ακόμα και με αυτόν θα συνεργαστούμε για το καλό του τόπου όπως είπε το 89 ο Φλωράκης) ευπρόσδεκτες οι αυταπάτες. Οι συσχετισμοί όμως στο κσ της εφεέ είναι πίσω ακόμα κι από την υπάρχουσα κατάσταση και τις όποιες αγωνιστικές διεργασίες αναπτύσσονται.
Γιατί έχουμε τέτοιο νταλγκά για την εφεέ; Τι κρύβεται πίσω από αυτόν τον νταλγκά; Στρεβλή αντίληψη και λάθος τακτικής που διορθώνεται; Ή παγιωμένη γραφειοκρατική αντίληψη και τρόπος λειτουργίας;
Στρεβλή ή γραφειοκρατική αντίληψη; Τώρα που το καλοβλέπω δε διαφέρουν και πολύ...
Εξάλλου η λανθασμένη τακτική δεν είναι συνήθως απόρροια λάθος αποκρυσταλλώματος στην στρατηγική; Διαλεκτικά δεμένα που θα λέγαν κι οι ινστρούκτορες παλαιάς κοπής...
Πέμπτη 13 Μαρτίου 2008
Σταλινικός
Η εξυπνάδα που λέμε για να ξεφύγουμε συνήθως από μια τέτοια κουβέντα είναι ότι η έννοια σταλινικός δεν υφίσταται, δεν στέκει πολιτικά. Ο Μαρξ έβαλε τις βάσεις μιας θεωρίας, ο Λένιν τη συνέχισε στην εποχή του, οπότε το μαρξιστής-λενινιστής στέκει με το παραπάνω. Σταλινικός όμως ποιος είναι; Αφού ο Στάλιν δεν έγραψε καμιά θεωρία.
Το καταλαβαίνεις και από τα βιβλία που έχει γράψει. Το πιο γερό επιχείρημα που χρησιμοποιεί στα βιβλία του είναι του τύπου (τον παραφράζω λίγο για να γίνει πιο σαφές):
"Τι σημαίνει αυτό σύντροφοι; Μήπως μας διδάσκει ότι ο σύντροφος Στάλιν δεν είχε έφεση στη θεωρία; Ότι ήταν ένας δογματικός; Ότι δικαιώνεται ο Τρότσκι που τον αποκαλούσε αγροίκο και χρυσή μετριότητα; Όχι, σύντροφοι δε σημαίνει αυτό..."
Αααα, πες το έτσι ρε μεγάλε να ξέρω τι να απαντάω σε όσους μας τη λένε. Δε σημαίνει αυτό, είναι ξεκάθαρο.
Τώρα πώς καταφέραμε εμείς από αυτόν τον άνθρωπο να συγκεντρώσουμε 15 τόμους και να βγάλουμε και άπαντα είναι ένα ερώτημα.
Τέλος πάντων πλάκα έχει αυτό που απαντάμε περί της μη ύπαρξης σταλινισμού, αλλά εγώ λέω ότι έχει κοντά ποδάρια. Σταλινικό εννοούμε όποιον είναι οπαδός το Στάλιν, ή όποιον συμμερίζεται τις πρακτικές του. Ακόμα περισσότερο αν τις εφαρμόζει σήμερα στο κίνημα.
Από αυτή την τελευταία άποψη ξέρετε πόσοι μανιασμένοι αντισταλινικοί ενσαρκώνουν στο σήμερα άψογα τον πατερούλη;
Και στην τελική ερχόμαστε και σε αντίθεση με το παρελθόν μας. Τότε που λέγαμε το εκπληκτικό, ότι ο σταλινισμός είναι ο λενινισμός της εποχής μας. Και που μετά το μαρξισμός-λενινισμός έμπαινε το σταλινισμός-ζαχαριαδισμός. Μετά το κόψαμε για λόγους ευφωνίας.
Δεν γίνεται να ξεμπερδέψουμε σε ένα κείμενο με τη συντροφάρα με το μουστάκι και τον μύθο που δημιούργησε. Ακόμα και σήμερα κυνηγά μερικούς αυτός ο μύθος.
Προσωπικά προτιμώ να αποδέχομαι τον όρο και να απαντάω σε άλλο επίπεδο. Δηλ αν και πώς δικαιολογούνται κάποια πράγματα.
Από εκεί και πέρα σταλινικός δεν ξέρω αν είμαι. Από πολλές απόψεις ναι και από εξίσου πολλές όχι. Τον Τρότσκι πάντως καλό άνθρωπο τον θεωρώ. Και θεωρητικό επίσης.
Ξέρω όμως ότι δεν είμαι αντισταλινικός. Κι ότι ακόμα χειρότερα μου τη δίνει η συντριπτική πλειοψηφίσ των αντισταλινικών. Όχι το συμπέρασμά τους. Η προσέγγισή τους για την ιστορία, η γιούχου μέθοδος που χρησιμοποιούν για να στηρίξουν την αποψάρα τους. Εκτός ιστορικών πλαισίων, συγκεκριμένων συνθηκών και λογικής εν γένει.
Στην τελική ξέρω τι είμαι. Αντι-αντισταλινικός. Με τα μπούνια.
Τα άλλα έχουμε καιρό να τα βρούμε...
Υγ: Υπάρχει βιβλίο της Σύγχρονης Εποχής που τιτλοφορείται "{άνθρωπος, αυτός ο Γίγας".
Όπως λέει και φίλος του οποίου την σκέψη έχω κατακλέψει για τον Στάλιν θα ταίριαζε το "Απάνθρωπος αυτός ο Γίγας". Γλαφυρό και ασύγκριτα εύστοχο.
Η δική μου προσθήκη μιας και πιάσαμε τίτλους βιβλίων είναι χαβαλέ.
"Πώς δενότανε ο Στάλιν".
Στάλιν ως γνωστόν στα ρώσικα σημαίνει ατσάλι.
Και το συγκεκριμένο είναι άκρως σταλινικό βιβλίο. Ο κεντρικός ήρωας Κορτσάγιν ενσαρκώνει το πρότυπο του σταχανοφισμού. Δουλεύει για τη μαμά-πατρίδα ως και τυφλός.
Το καταλαβαίνεις και από τα βιβλία που έχει γράψει. Το πιο γερό επιχείρημα που χρησιμοποιεί στα βιβλία του είναι του τύπου (τον παραφράζω λίγο για να γίνει πιο σαφές):
"Τι σημαίνει αυτό σύντροφοι; Μήπως μας διδάσκει ότι ο σύντροφος Στάλιν δεν είχε έφεση στη θεωρία; Ότι ήταν ένας δογματικός; Ότι δικαιώνεται ο Τρότσκι που τον αποκαλούσε αγροίκο και χρυσή μετριότητα; Όχι, σύντροφοι δε σημαίνει αυτό..."
Αααα, πες το έτσι ρε μεγάλε να ξέρω τι να απαντάω σε όσους μας τη λένε. Δε σημαίνει αυτό, είναι ξεκάθαρο.
Τώρα πώς καταφέραμε εμείς από αυτόν τον άνθρωπο να συγκεντρώσουμε 15 τόμους και να βγάλουμε και άπαντα είναι ένα ερώτημα.
Τέλος πάντων πλάκα έχει αυτό που απαντάμε περί της μη ύπαρξης σταλινισμού, αλλά εγώ λέω ότι έχει κοντά ποδάρια. Σταλινικό εννοούμε όποιον είναι οπαδός το Στάλιν, ή όποιον συμμερίζεται τις πρακτικές του. Ακόμα περισσότερο αν τις εφαρμόζει σήμερα στο κίνημα.
Από αυτή την τελευταία άποψη ξέρετε πόσοι μανιασμένοι αντισταλινικοί ενσαρκώνουν στο σήμερα άψογα τον πατερούλη;
Και στην τελική ερχόμαστε και σε αντίθεση με το παρελθόν μας. Τότε που λέγαμε το εκπληκτικό, ότι ο σταλινισμός είναι ο λενινισμός της εποχής μας. Και που μετά το μαρξισμός-λενινισμός έμπαινε το σταλινισμός-ζαχαριαδισμός. Μετά το κόψαμε για λόγους ευφωνίας.
Δεν γίνεται να ξεμπερδέψουμε σε ένα κείμενο με τη συντροφάρα με το μουστάκι και τον μύθο που δημιούργησε. Ακόμα και σήμερα κυνηγά μερικούς αυτός ο μύθος.
Προσωπικά προτιμώ να αποδέχομαι τον όρο και να απαντάω σε άλλο επίπεδο. Δηλ αν και πώς δικαιολογούνται κάποια πράγματα.
Από εκεί και πέρα σταλινικός δεν ξέρω αν είμαι. Από πολλές απόψεις ναι και από εξίσου πολλές όχι. Τον Τρότσκι πάντως καλό άνθρωπο τον θεωρώ. Και θεωρητικό επίσης.
Ξέρω όμως ότι δεν είμαι αντισταλινικός. Κι ότι ακόμα χειρότερα μου τη δίνει η συντριπτική πλειοψηφίσ των αντισταλινικών. Όχι το συμπέρασμά τους. Η προσέγγισή τους για την ιστορία, η γιούχου μέθοδος που χρησιμοποιούν για να στηρίξουν την αποψάρα τους. Εκτός ιστορικών πλαισίων, συγκεκριμένων συνθηκών και λογικής εν γένει.
Στην τελική ξέρω τι είμαι. Αντι-αντισταλινικός. Με τα μπούνια.
Τα άλλα έχουμε καιρό να τα βρούμε...
Υγ: Υπάρχει βιβλίο της Σύγχρονης Εποχής που τιτλοφορείται "{άνθρωπος, αυτός ο Γίγας".
Όπως λέει και φίλος του οποίου την σκέψη έχω κατακλέψει για τον Στάλιν θα ταίριαζε το "Απάνθρωπος αυτός ο Γίγας". Γλαφυρό και ασύγκριτα εύστοχο.
Η δική μου προσθήκη μιας και πιάσαμε τίτλους βιβλίων είναι χαβαλέ.
"Πώς δενότανε ο Στάλιν".
Στάλιν ως γνωστόν στα ρώσικα σημαίνει ατσάλι.
Και το συγκεκριμένο είναι άκρως σταλινικό βιβλίο. Ο κεντρικός ήρωας Κορτσάγιν ενσαρκώνει το πρότυπο του σταχανοφισμού. Δουλεύει για τη μαμά-πατρίδα ως και τυφλός.
Τρίτη 11 Μαρτίου 2008
Φραξιονισμός
Η κατηγορία αυτή είναι πολύ βαριά. Προσωπικά μου κάθεται στο λαιμό και δεν την αποδίδω εύκολα σε κάποιον. Παλιά κολλούσανε στους συντρόφους που διαγράφονταν από το κόμμα την ρετσινιά του χαφιέ. Τώρα που οι εποχές άλλαξαν(αλλά κατά βάθος παραμένουν ίδιες) τους λέμε φραξιονιστές
Δε μπορεί όμως να έχουμε για όλα τα πράγματα συνωμοτική αντίληψη. Δεν είναι δυνατόν όλοι όσοι έφυγαν κατά καιρούς να είναι προδότες, σεχταριστές, οπορτουνιστές, χαφιέδες, λακέδες, πράκτορες της αστικής τάξης, άτομα που λύγισαν και δεν άντεξαν στην οξύτητα της ταιξικής πάλης. Ενώ μέχρι να φύγουν ήταν άξια και ικανά στελέχη.
Γιατί συμβαίνουν όλα αυτά; Γιατί ξεσπάν απότομα όλες οι κρίσεις μες στο κόμμα; Γιατί μεταλλάσσονται εν μια νυκτί κάποια πρόσωπα -από λαοπρόβλητοι σε ανάθεμα της κοινωνίας- και πέφτουμε όλοι από τα σύννεφα;
Όλα αυτά πρέπει να μας απασχολήσουν. Όσο φραξιονιστές, οπορτουνιστές και δε συμμαζεύεται κι αν είναι κάποια άτομα, όποιες ευθύνες κι αν έχουν, εμείς πρέπει να προβληματιζόμαστε από τη δική μας πλευρά τι έφταιξε και οδήγησε εκεί τα πράγματα. Τι έπιαξε ρόλο πέρα από τον καθαρά υποκειμενικό παράγοντα.
Ο Λένιν έλεγε για τον αριστερό οπορτουνισμό ότι είναι η τιμωρία που υφίσταται το κόμμα για την δεξιά παρέκκλιση στην πολιτική του. Ανάλυση -κι όχι τσιτάτο- απόλυτα επιβεβαιωμένο στο κόμμα μας και το 56 και το 88 (τότε ήταν το βασικό λάθος με το κοινό πόρισμα ΚΚΕ-ΕΑΡ, όχι το 89).
Αντίστοιχα πρέπει να σκεφτούμε για κάθε είδους οπορτουνισμο, συμπεριλαμβανομένου και του φραξιονισμού.
Υπάρχουν το βασικό δίπολο-διαλεκτική σχέση που ορίζεται από την έννοια δημοκρατικός συγκεντρωτισμός. Όταν ατονεί ο πόλος της δημοκρατίας αυξάνεται υπέρμετρα ο άλλος. Κι όταν υπάρχει έλλειμμα δημοκρατίας τότε έχουμε τη βάση του φραξιονισμού.
Τι εννοεί όμως ο ποιητής λέγοντας έλλειμμα δημοκρατίας;
Στο κόμμα υπάρχει δημοκρατία. Ποτέ κανείς δεν διώχτηκε γιατί εξέφρασε μια άλφα άποψη. Κι είναι όχι μόνο δικαίωμα, αλλά υποχρέωση του κάθε συντρόφου να λέει την άποψή του.
Αλλά η δημοκρατία δεν είναι μονοδιάστατη μια για πάντα δοσμένη. Κι αυτό οι μαρξιστές το γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα.
Και δεν εννοώ μόνο ότι είναι ταξική.
Ας πάρουμε τη θέση ότι κανείς δεν διώχτηκε ποτέ για κάτι που είπε μες στο κόμμα. Αυτό είναι σωστό, αλλα δεν αρκεί από μόνο του. Και στον καπιταλισμό κανείς δεν εκδιώκεται επειδή λέει την άποψή του. Το πρόβλημα είναι όταν πάει να την εφαρμόσει στην πράξη, ή να την επιβάλει στους άλλους.
Στο κόμμα όμως ο καθένας μπορεί να πει αυτό που θέλει και να προσπαθήσει να πείσει τους συντρόφους του κι αν καταφέρει να πάρει με το μέρος του την πλειοψηφία υιοθετείται η άποψή του. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα θαυμαστής εφαρμογής του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού (που τόσο χλευάζουν διάφορα γκρουπούσκουλα που ομνύουμ όρκους πίστης στην παρεϊστικη -και καλά- αμεσοδημοκρατία). Ο Λένιν πχ είχε μειοψηφίσει σε κομβικά ζητήματα μετά την νίκη τοιυ Οκτώβρη (πχ αρχικά για την Συνθήκη Μπρεστ-Λιτόφσκ).
Συνεχίζοντας τον χυδαίο-αγοραίο παραλληλισμό (σόρι, αλλά είναι ανγκαίο για να βγουν κάποια συμπεράσματα) κάποιος θα πει ότι και στον καπιταλισμό, ή την αστική δημοκρατία που το ίδιο είναι, έχεις δικαίωμα να ψηφίσεις και αν η πλειοψηφία αποφασίσει κάτι οι υπόλοιποι το σέβονται.
Δεν χρειάζεται να πούμε πολλά όμως για να καταλάβουμε πόσο ψευδεπίγραφη είναι αυτή η δημοκρατία, πόσο κίβδηλο και επιφανειακό είναι αυτό το δικαίωμα.
Πρέπει λοιπόν να κάνουμε διαχωρισμό μεταξύ του τυπικού και ουσιαστικού δικαιώματος.
Δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε ότι υπάρχει τυπικά το δικαίωμα, η δυνατότητα να λέει κάποιος μες στο Κόμμα ελεύθερα την άποψή του. Πρέπει να έχουμε συνεχώς ως μέριμνα αφ' ενός πώς ο κάθε ένας θα διαμορφώνει δικό του πολιτικό κριτήριο, κριτική ικανότητα και σκέψη. Και αφετέρου πώς η κάθε άποψη θα φτάσει πραγματικά στο σύνολο της βάσης του κόμματος, πώς θα συζητηθεί πλατιά απ' όλους κι όχι μόνο σε μία οργάνωση βάσης, ή σε μια αχτίδα.
Και τέλεια να λειτουργούσαν όλοι οι σύντροφοι μέσα στο Κόμμα, υπάρχουν και αντικειμενικά εμπόδια.
Επομένως δεν μπρούμε να εφησυχάζουμε και να θεωρούμε τη δημοκρατία μια για πάντα δοσμένη και κατακτημένη μέσα στις γραμμές μας. Είναι μια ιδανική κατάσταση στην οποία πρέπει διαρκώς να τείνουμε, να προσεγγίζουμε περισσότερο, να την κατακτάμε σε ολοένα και ανώτερο επίπεδο. Όχι να ισχυριζόμαστε και να βαυκαλιζόμαστε ότι την έχουμε κατακτημένη τώρα. Η έλλειψη επαγρύπνησης είναι ο ασφαλέστερος δρόμος για να πέσουμε στη λούμπα που θέλουμε να αποφύγουμε.
Με βάση αυτά κάθε φορά που προκύπτουν τέτοια περιστατικά, άσχετα από τις προσωπικές ευθύνες κάποιων ατόμων, πρέπει να ανησυχούμε και να βγάζουμε συμπεράσματα για τις δικές μας ευθύνες, για την λειτουργία του Κόμματος.
Όταν δεν υπάρχει δημοκρατία μέσα στο Κόμμα, ο φραξιονισμός και οι αδιαφανείς παρασκηνιακές σιασικασίες είναι η μόνη σίγουρη απόρροια. Και ακόμη χειρότερα το μόνο όπλο που απομένει ακόμα και σε συνεπείς επαναστάτες για να υπερασπίσουν τις ιδέες τους μες στο Κόμμα.
Από την άλλη, όταν το Κόμμα καταφέρνει να λειτουργεί με πλέρια δημοκρατία στις γραμμές του (κι επανλαμβάνω ουσιαστική, όχι τυπική) ο πιο μεγάλος φραξιονιστής, ο χειρότερος, τελειωμένος οπορτουνιστής δεν μπορεί να βλάψει τις γραμμές μας. Δεν θα καταφέρει απολύτως τίποτα.
Έχουμε οργάνωση και λειτουργία χίλιες φορές καλύτερες από τα υπόλοιπα αστικά κόμματα. Ειδικά από κόμματα τύπου Συν όπου νομίζεις ότι υπάρχουν δέκα κόμματα μες στο κόμμα.
Αλλά δεν είχαμε πάντα κατακτημένη δημοκρατική λειτουργία στις γραμμές μας, ας μην γελιόμαστε.
Ο Βελουχιώτης είχε δίκιο για τους Άγγλους, αλλά σωστά λέμε ότι πήγε να το βρει με τον χειρότερο δυνατό τρόπο. Τι δυνατότητες είχε όμως για να την υποστηρίξει στο σύνολο του κόμματος και να προσπαθήσει να πείσει την πλειοψηφία για το δίκαιο της άποψής του; Εντάξει δύσκολες ήταν οι συνθήκες, αλλά τότε δεν είχαμε πόλεμο για να μην μπορεί να ανοίξει τέτοια συζήτηση και στην τελική εν μέσω πολέμου και κατοχής έγιναν οι εκλογές για κυβέρνηση του βουνού με συμμετοχή κόσμου που ξεπέρασε το εκατομμύριο.
Είσαι σύνεδρος στο 20ό Συνέδριο και βλέπεις τι γίνεται και προς τα πού πάει το πράγμα. Τι δυνατότητες έχεις για να αντιδράσεις και να εκφράσεις δημοκρατικά την άποψή σου; Αν όχι στους Συνέδρους που λιγο-πολύ ελέγχονται, στο σύνολο της βάσης;
Είσαι στην ΚΕ το 1990 και βλέπεις τι θέλουν να κάνουν οι ανανεωτές, προσπαθώντας στην ουσία να διαλύσουν το Κόμμα. Τι δυνατότητες έχεις να το αποτρέψεις δημοκρατικά;
Η "ορθόδοξη, δογματική" πλειοψηφία κατέβασε "φραξιονιστικά" κι υπό την ανοχή των ανανεωτών δεύτερο κείμενο θέσεων για το Συνέδριο. Κι ευτυχώς που επικράτησαν και κρατήθηκαν κάποια μπόσικα στο Κόμμα. Αλλά δεν θα το κατάφερναν ποτέ αν δεν λειτουργούυσαν και υπόγεια, φραξιονιστικά μεταξύ άλλων, για να μπορέσουν να κερδίσουν την πλειοψηφία των Συνέδρων. Και το κατάφεραν οριακά. 57-53 κέρδισε η Αλέκα τον Δραγασάκη. Ντέρμπι ήταν.
Οι μεγαλύτεροι επαναστάτες πρέπει να υπήρξαν σε κάποια φάση της ζωής τους αντικαταστατικοί, φραξιονιστές κλπ. Με βάση τη στενή αντίληψη που μας διακρίνει μερικές φορές, φραξιονιστικός ήταν και ο τρόπος λειτουργίας του κόμματος των μπολσεβίκων. Ελάχιστοι κομματικοί και νεολαίοι γνωρίζουν ότι το κόμμα του Λένιν -στον οποίο βασίζεται όλη η θεωρητική επεξεργασία για τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό και το κόμμα νέου τύπου- λειτουργούσε με οργανωμένες τάσεις μέχρι το 21 αν δεν κάνω λάθος, οπότε και καταργήθηκαν κάτω από το βάρος της κρίσιμης ιστορικής συγκυρίας. Μετά η συγκυρία έγινε κανόνας βέβαια, αλλά το ζήτημα είναι ότι κράτησαν αυτό το οργανωτικό μοντέλο -που επ' ουδενί δεν κατάργησε τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό- και μετά την νίκη της Οκτωβριανής επανάστασης και το πάρσιμο της εξουσίας.
Γενικά μπαίνει το ερώτημα: υπήρξαν εποχές που το κόμμα και το κίνημα διεθνώς πήγαιναν κατρά διαόλου κι έκαναν λάθη. Δημοκρατικός συγκεντρωτισμός όμως υπήρχε. Υπήρχαν οι ίδιες αρχές λειτουργίας. Μπόρεσαν αυτοί που έβλεπαν τα πράγματα σωστά, από συνεπή επαναστατική σκοπιά να αντιδράσουν και να ξεςσκεπάσουν τον οπορτουνισμό στο σύνολο της βάσης; Ουδέποτε, η αλήθεια είναι.
Ο όποιος οπορτουνισμός και φραξιονισμός εκκολάπτεται εντός των γραμμών μας, φέρει κα ιτο στίγμα των δικών μας αδυναμιών στην λειτουργία του κόμματος. Αν λειτουργούσε απόλυτα δημοκρατικά το Κόμμα, θα κατάφερναν ποτέ να το βάλουν στο χέρι οι όποιοι οπορτουνιστές; Θα κατάφερναν ποτέ να του κάνουν μεγάλη ζημιά, λίγα άτομα οργανωμένα σε φράξια με ισχυρά πόστα;
Δεν είναι δυνατόν να μένουμε μόνο στα έτοιμα και στην κλασική ανάλυση για την εργατική αριστοκρατία. Για τον εγχώριο οπορτουνισμό, άραγε φταίνε οι αποικίες;
ΥΓ: Άλλο ζήτημα είναι επίσης το πώς φερόμαστε σε όσους έφυγαν. Προδότες, λυγίσαντες και δε συμμαζεύεται. Μα δεν παραμένουν έστω κάπου κοντά μας; Στο μέλλον αν προλάβουν την επανάσταση -λέμε τώρα- με ποια πλευρά θα είναι με τη δική μας, ή στην άλλη όχθη;
Κι όμως εμείς τους ωθούμε με τα χίλια προς την άλλη όχθη. Όποιος δεν είναι μαζί μας είναι εναντίον μας. Ε, με τόσο βρισίδι που ακούνε μετά και αντικομματικοί να μην ήταν γίνονται εκ των πραγμάτων. Οπότε εμείς νιώθουμε δικαίωση για όσα λέγαμε.
Πρέπει να είναι κανείς πολύ συνειδητοποιημένος, να έχει γερό στομάχι για να τα αντέξει. Σαν τον Κάππο που είχε περάσει κι από τα κρατητήρια της ασφάλειας και κάτι τέτοια του φαίνονταν αμελητέα, δεν ένιωθε. Μέχρι στο Πασόκ τον χρέωσαν πολλοί ντούροι κομματικοί, αλλά ευτυχώς ο άνθρωπος έλεγε: δεν έφυγα ποτέ από το ΚΚΕ.
ΥΓ2: Οποιαδήποτε σχέση με Μάκη Πέτσα, Πάνο και τους λοιπούς είναι συμπτωματική. Πάντως καλοί άνθρωποι ήτανε που έλεγε κι ο Τραμπάκουλας στο Αλαλούμ.
Δε μπορεί όμως να έχουμε για όλα τα πράγματα συνωμοτική αντίληψη. Δεν είναι δυνατόν όλοι όσοι έφυγαν κατά καιρούς να είναι προδότες, σεχταριστές, οπορτουνιστές, χαφιέδες, λακέδες, πράκτορες της αστικής τάξης, άτομα που λύγισαν και δεν άντεξαν στην οξύτητα της ταιξικής πάλης. Ενώ μέχρι να φύγουν ήταν άξια και ικανά στελέχη.
Γιατί συμβαίνουν όλα αυτά; Γιατί ξεσπάν απότομα όλες οι κρίσεις μες στο κόμμα; Γιατί μεταλλάσσονται εν μια νυκτί κάποια πρόσωπα -από λαοπρόβλητοι σε ανάθεμα της κοινωνίας- και πέφτουμε όλοι από τα σύννεφα;
Όλα αυτά πρέπει να μας απασχολήσουν. Όσο φραξιονιστές, οπορτουνιστές και δε συμμαζεύεται κι αν είναι κάποια άτομα, όποιες ευθύνες κι αν έχουν, εμείς πρέπει να προβληματιζόμαστε από τη δική μας πλευρά τι έφταιξε και οδήγησε εκεί τα πράγματα. Τι έπιαξε ρόλο πέρα από τον καθαρά υποκειμενικό παράγοντα.
Ο Λένιν έλεγε για τον αριστερό οπορτουνισμό ότι είναι η τιμωρία που υφίσταται το κόμμα για την δεξιά παρέκκλιση στην πολιτική του. Ανάλυση -κι όχι τσιτάτο- απόλυτα επιβεβαιωμένο στο κόμμα μας και το 56 και το 88 (τότε ήταν το βασικό λάθος με το κοινό πόρισμα ΚΚΕ-ΕΑΡ, όχι το 89).
Αντίστοιχα πρέπει να σκεφτούμε για κάθε είδους οπορτουνισμο, συμπεριλαμβανομένου και του φραξιονισμού.
Υπάρχουν το βασικό δίπολο-διαλεκτική σχέση που ορίζεται από την έννοια δημοκρατικός συγκεντρωτισμός. Όταν ατονεί ο πόλος της δημοκρατίας αυξάνεται υπέρμετρα ο άλλος. Κι όταν υπάρχει έλλειμμα δημοκρατίας τότε έχουμε τη βάση του φραξιονισμού.
Τι εννοεί όμως ο ποιητής λέγοντας έλλειμμα δημοκρατίας;
Στο κόμμα υπάρχει δημοκρατία. Ποτέ κανείς δεν διώχτηκε γιατί εξέφρασε μια άλφα άποψη. Κι είναι όχι μόνο δικαίωμα, αλλά υποχρέωση του κάθε συντρόφου να λέει την άποψή του.
Αλλά η δημοκρατία δεν είναι μονοδιάστατη μια για πάντα δοσμένη. Κι αυτό οι μαρξιστές το γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα.
Και δεν εννοώ μόνο ότι είναι ταξική.
Ας πάρουμε τη θέση ότι κανείς δεν διώχτηκε ποτέ για κάτι που είπε μες στο κόμμα. Αυτό είναι σωστό, αλλα δεν αρκεί από μόνο του. Και στον καπιταλισμό κανείς δεν εκδιώκεται επειδή λέει την άποψή του. Το πρόβλημα είναι όταν πάει να την εφαρμόσει στην πράξη, ή να την επιβάλει στους άλλους.
Στο κόμμα όμως ο καθένας μπορεί να πει αυτό που θέλει και να προσπαθήσει να πείσει τους συντρόφους του κι αν καταφέρει να πάρει με το μέρος του την πλειοψηφία υιοθετείται η άποψή του. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα θαυμαστής εφαρμογής του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού (που τόσο χλευάζουν διάφορα γκρουπούσκουλα που ομνύουμ όρκους πίστης στην παρεϊστικη -και καλά- αμεσοδημοκρατία). Ο Λένιν πχ είχε μειοψηφίσει σε κομβικά ζητήματα μετά την νίκη τοιυ Οκτώβρη (πχ αρχικά για την Συνθήκη Μπρεστ-Λιτόφσκ).
Συνεχίζοντας τον χυδαίο-αγοραίο παραλληλισμό (σόρι, αλλά είναι ανγκαίο για να βγουν κάποια συμπεράσματα) κάποιος θα πει ότι και στον καπιταλισμό, ή την αστική δημοκρατία που το ίδιο είναι, έχεις δικαίωμα να ψηφίσεις και αν η πλειοψηφία αποφασίσει κάτι οι υπόλοιποι το σέβονται.
Δεν χρειάζεται να πούμε πολλά όμως για να καταλάβουμε πόσο ψευδεπίγραφη είναι αυτή η δημοκρατία, πόσο κίβδηλο και επιφανειακό είναι αυτό το δικαίωμα.
Πρέπει λοιπόν να κάνουμε διαχωρισμό μεταξύ του τυπικού και ουσιαστικού δικαιώματος.
Δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε ότι υπάρχει τυπικά το δικαίωμα, η δυνατότητα να λέει κάποιος μες στο Κόμμα ελεύθερα την άποψή του. Πρέπει να έχουμε συνεχώς ως μέριμνα αφ' ενός πώς ο κάθε ένας θα διαμορφώνει δικό του πολιτικό κριτήριο, κριτική ικανότητα και σκέψη. Και αφετέρου πώς η κάθε άποψη θα φτάσει πραγματικά στο σύνολο της βάσης του κόμματος, πώς θα συζητηθεί πλατιά απ' όλους κι όχι μόνο σε μία οργάνωση βάσης, ή σε μια αχτίδα.
Και τέλεια να λειτουργούσαν όλοι οι σύντροφοι μέσα στο Κόμμα, υπάρχουν και αντικειμενικά εμπόδια.
Επομένως δεν μπρούμε να εφησυχάζουμε και να θεωρούμε τη δημοκρατία μια για πάντα δοσμένη και κατακτημένη μέσα στις γραμμές μας. Είναι μια ιδανική κατάσταση στην οποία πρέπει διαρκώς να τείνουμε, να προσεγγίζουμε περισσότερο, να την κατακτάμε σε ολοένα και ανώτερο επίπεδο. Όχι να ισχυριζόμαστε και να βαυκαλιζόμαστε ότι την έχουμε κατακτημένη τώρα. Η έλλειψη επαγρύπνησης είναι ο ασφαλέστερος δρόμος για να πέσουμε στη λούμπα που θέλουμε να αποφύγουμε.
Με βάση αυτά κάθε φορά που προκύπτουν τέτοια περιστατικά, άσχετα από τις προσωπικές ευθύνες κάποιων ατόμων, πρέπει να ανησυχούμε και να βγάζουμε συμπεράσματα για τις δικές μας ευθύνες, για την λειτουργία του Κόμματος.
Όταν δεν υπάρχει δημοκρατία μέσα στο Κόμμα, ο φραξιονισμός και οι αδιαφανείς παρασκηνιακές σιασικασίες είναι η μόνη σίγουρη απόρροια. Και ακόμη χειρότερα το μόνο όπλο που απομένει ακόμα και σε συνεπείς επαναστάτες για να υπερασπίσουν τις ιδέες τους μες στο Κόμμα.
Από την άλλη, όταν το Κόμμα καταφέρνει να λειτουργεί με πλέρια δημοκρατία στις γραμμές του (κι επανλαμβάνω ουσιαστική, όχι τυπική) ο πιο μεγάλος φραξιονιστής, ο χειρότερος, τελειωμένος οπορτουνιστής δεν μπορεί να βλάψει τις γραμμές μας. Δεν θα καταφέρει απολύτως τίποτα.
Έχουμε οργάνωση και λειτουργία χίλιες φορές καλύτερες από τα υπόλοιπα αστικά κόμματα. Ειδικά από κόμματα τύπου Συν όπου νομίζεις ότι υπάρχουν δέκα κόμματα μες στο κόμμα.
Αλλά δεν είχαμε πάντα κατακτημένη δημοκρατική λειτουργία στις γραμμές μας, ας μην γελιόμαστε.
Ο Βελουχιώτης είχε δίκιο για τους Άγγλους, αλλά σωστά λέμε ότι πήγε να το βρει με τον χειρότερο δυνατό τρόπο. Τι δυνατότητες είχε όμως για να την υποστηρίξει στο σύνολο του κόμματος και να προσπαθήσει να πείσει την πλειοψηφία για το δίκαιο της άποψής του; Εντάξει δύσκολες ήταν οι συνθήκες, αλλά τότε δεν είχαμε πόλεμο για να μην μπορεί να ανοίξει τέτοια συζήτηση και στην τελική εν μέσω πολέμου και κατοχής έγιναν οι εκλογές για κυβέρνηση του βουνού με συμμετοχή κόσμου που ξεπέρασε το εκατομμύριο.
Είσαι σύνεδρος στο 20ό Συνέδριο και βλέπεις τι γίνεται και προς τα πού πάει το πράγμα. Τι δυνατότητες έχεις για να αντιδράσεις και να εκφράσεις δημοκρατικά την άποψή σου; Αν όχι στους Συνέδρους που λιγο-πολύ ελέγχονται, στο σύνολο της βάσης;
Είσαι στην ΚΕ το 1990 και βλέπεις τι θέλουν να κάνουν οι ανανεωτές, προσπαθώντας στην ουσία να διαλύσουν το Κόμμα. Τι δυνατότητες έχεις να το αποτρέψεις δημοκρατικά;
Η "ορθόδοξη, δογματική" πλειοψηφία κατέβασε "φραξιονιστικά" κι υπό την ανοχή των ανανεωτών δεύτερο κείμενο θέσεων για το Συνέδριο. Κι ευτυχώς που επικράτησαν και κρατήθηκαν κάποια μπόσικα στο Κόμμα. Αλλά δεν θα το κατάφερναν ποτέ αν δεν λειτουργούυσαν και υπόγεια, φραξιονιστικά μεταξύ άλλων, για να μπορέσουν να κερδίσουν την πλειοψηφία των Συνέδρων. Και το κατάφεραν οριακά. 57-53 κέρδισε η Αλέκα τον Δραγασάκη. Ντέρμπι ήταν.
Οι μεγαλύτεροι επαναστάτες πρέπει να υπήρξαν σε κάποια φάση της ζωής τους αντικαταστατικοί, φραξιονιστές κλπ. Με βάση τη στενή αντίληψη που μας διακρίνει μερικές φορές, φραξιονιστικός ήταν και ο τρόπος λειτουργίας του κόμματος των μπολσεβίκων. Ελάχιστοι κομματικοί και νεολαίοι γνωρίζουν ότι το κόμμα του Λένιν -στον οποίο βασίζεται όλη η θεωρητική επεξεργασία για τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό και το κόμμα νέου τύπου- λειτουργούσε με οργανωμένες τάσεις μέχρι το 21 αν δεν κάνω λάθος, οπότε και καταργήθηκαν κάτω από το βάρος της κρίσιμης ιστορικής συγκυρίας. Μετά η συγκυρία έγινε κανόνας βέβαια, αλλά το ζήτημα είναι ότι κράτησαν αυτό το οργανωτικό μοντέλο -που επ' ουδενί δεν κατάργησε τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό- και μετά την νίκη της Οκτωβριανής επανάστασης και το πάρσιμο της εξουσίας.
Γενικά μπαίνει το ερώτημα: υπήρξαν εποχές που το κόμμα και το κίνημα διεθνώς πήγαιναν κατρά διαόλου κι έκαναν λάθη. Δημοκρατικός συγκεντρωτισμός όμως υπήρχε. Υπήρχαν οι ίδιες αρχές λειτουργίας. Μπόρεσαν αυτοί που έβλεπαν τα πράγματα σωστά, από συνεπή επαναστατική σκοπιά να αντιδράσουν και να ξεςσκεπάσουν τον οπορτουνισμό στο σύνολο της βάσης; Ουδέποτε, η αλήθεια είναι.
Ο όποιος οπορτουνισμός και φραξιονισμός εκκολάπτεται εντός των γραμμών μας, φέρει κα ιτο στίγμα των δικών μας αδυναμιών στην λειτουργία του κόμματος. Αν λειτουργούσε απόλυτα δημοκρατικά το Κόμμα, θα κατάφερναν ποτέ να το βάλουν στο χέρι οι όποιοι οπορτουνιστές; Θα κατάφερναν ποτέ να του κάνουν μεγάλη ζημιά, λίγα άτομα οργανωμένα σε φράξια με ισχυρά πόστα;
Δεν είναι δυνατόν να μένουμε μόνο στα έτοιμα και στην κλασική ανάλυση για την εργατική αριστοκρατία. Για τον εγχώριο οπορτουνισμό, άραγε φταίνε οι αποικίες;
ΥΓ: Άλλο ζήτημα είναι επίσης το πώς φερόμαστε σε όσους έφυγαν. Προδότες, λυγίσαντες και δε συμμαζεύεται. Μα δεν παραμένουν έστω κάπου κοντά μας; Στο μέλλον αν προλάβουν την επανάσταση -λέμε τώρα- με ποια πλευρά θα είναι με τη δική μας, ή στην άλλη όχθη;
Κι όμως εμείς τους ωθούμε με τα χίλια προς την άλλη όχθη. Όποιος δεν είναι μαζί μας είναι εναντίον μας. Ε, με τόσο βρισίδι που ακούνε μετά και αντικομματικοί να μην ήταν γίνονται εκ των πραγμάτων. Οπότε εμείς νιώθουμε δικαίωση για όσα λέγαμε.
Πρέπει να είναι κανείς πολύ συνειδητοποιημένος, να έχει γερό στομάχι για να τα αντέξει. Σαν τον Κάππο που είχε περάσει κι από τα κρατητήρια της ασφάλειας και κάτι τέτοια του φαίνονταν αμελητέα, δεν ένιωθε. Μέχρι στο Πασόκ τον χρέωσαν πολλοί ντούροι κομματικοί, αλλά ευτυχώς ο άνθρωπος έλεγε: δεν έφυγα ποτέ από το ΚΚΕ.
ΥΓ2: Οποιαδήποτε σχέση με Μάκη Πέτσα, Πάνο και τους λοιπούς είναι συμπτωματική. Πάντως καλοί άνθρωποι ήτανε που έλεγε κι ο Τραμπάκουλας στο Αλαλούμ.
Δευτέρα 10 Μαρτίου 2008
Αυτοδιάθεση
Η στάση του ΚΚΕ στα σκοπιανοφάγα συλλαλητήρια του 92, τότε που ο Κύρκος ανερυθρίαστα εκστόμιζε το περίφημο "πλην Λακεδαιμονίων" είναι σωστή και γνωστή.
Όμως κάποιες πτυχές της σύγχρονης τοποθέτησης εμένα μου κάθονται στο λαιμό.
Είναι πολύ σωστή ανάλυση ότι η ονοματολογία είναι δευτερεύουσα και αποπροσανατολιστική. Ειδικά τη στιγμή που προκύπτει καίριο ζήτημα με το διαμελισμό του Κοσόβου και ενδέχεται να ανοίξει -μέθοδος ντόμινο- νέος κύκλος επαναχάραξης συνόρων.
Τότε γιατί μας ενδιαφέρει πώς θα λέγονται και κάνουμε υποδείξεις για γεωγραφικό προσδιορισμό στο όνομα;
Θα πει κάποιος ότι την κατάσταση πρέπει να την βλέπουμε μαρξιστικά κι αυτό θα πει να την αναλύουμε συγκεκριμένα.
Δεν θέλουμε να πάρει η ΠΓΔΜ-Μακεδονία, οτιδήποτε άλλο (χάριν συνενόησης θα τη λέω ενίοτε και Σκόπια) τέτοιο όνομα που να δώσει πάτημα σε μελλοντικούς αλυτρωτισμούς και φούντωμα των εθνικισμών.
Άσε που το γεωγραφικό είναι και το πιο δίκαιο. Είναι Μακεδονία γεωγραφικά, αλλά δεν είναι ολόκληρη, παρά ένα κομμάτι της, πχ το βόρειο.
Ναι αλλά οι αλυτρωτισμοί δεν ξεκίνησαν ποτέ από ένα όνομα. Και ούτε χρειάστηκαν σοβαρά προσχήματα για να εκδηλωθούν όταν ήταν να ξεσπάσουν. Ένα όνομα που δεν θα δίνει τέτοιο έρεισμα δεν αρκεί για να μας γλιτώσει αν αυτό το έρεισμα τροφοδοτείται από αλλού.
Το πιο σημαντικό όμως είναι το ζήτημα της αυτοδιάθεσης.
ΌΤαν εμείς λέμε ότι αυτό το όνομα πρέπει να έχει γεωγραφικό προσδιορισμό κι όχι εθνοτικό δεν πηγαίνει κατά διαόλου αυτό το δικαίωμα;
Υπάρχει ένα επιχείρημα που ευτελίζει λίγο την αυτοδιάθεση λέγοντας ότι αν κάποιος λέει ότι είναι απόγονος του Βουκεφάλα, ή του Βούδα, ή όποιου να 'ναι, μπορεί να το λέει και κανείς δεν μπορεί να του το απαγορέψει. Βέβαια σε τελική ανάλυση το χρησιμοποιούν κάποιοι ενάντια στην εθνικιστική έξαρση γιασ να δείξουν ότι κάποιοι γραφικοί μπορούν να λένε ό,τι θέλουν ανεμπόδιστα, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι είναι κι επικίνδυνοι.
Η κατάσταση βέβαια είναι πολύ πιο περίπλοκη. Όποιοι προβάλλουν τέτοια αλυτρωτικά αιτήματα δεν το κάνουν επειδή είναι οι τρελοί του χωριού, αλλά επειδή νιώθουν κάποια καταπίεση. Ή επειδή έχουν και κάποιες γερές πλάτες οι οποίες τους υπαγορεύουν και τους επιβάλλουν έμμεσα αυτή την έξαρση.
Το θέμα πάντως είναι ότι η αυτοδιάθεση είναι δικαίωμα που έχει να κάνει κυρίως με τη θέληση μιας εθνότητας που νιώθει καταπιεσμένη και επιδιώκει να οργανωθεί σε ξεχωριστή κρατική υπόσταση. Περιλαμβάνει κυρίως την έννοια της αυτοδιάθεσης, όσον αφορά την δυνατότητα αποχωρισμού και δημιουργίας ξεχωριστού κράοτυς. Το όνομα δεν είναι στο επίκεντρο, αλλά νομίζω εννοείται η ελευθερία επιλογής και σε αυτό το κομμάτι.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση το κκε μιλώντας για μη εθνοτικό προσδιορισμό, είναι σα να αρνείται εμμέσως το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού των ΠουγουδουΜακεδόνων. Γιατί δεν μπορεί να έχει εθνοτικό χαρακτήρα;
(παρενθετικά: το όνομα Ελλάδα τι προσδιορισμός είναι; Γεωγραφικός -εκεί που θεωρείται γεωγραφικά ελλάδα- ιστορικός -η αρχαία ελλάδα;- ή εθνοτικός -εκεί που ζουν οι έλληνες. Το τελευταίο παραπέμπει λίγο και σε εθνοκάθαρση, Μόνο έλληνες ζουν; Τους άλλους να τους σκοτώσουμε;
Είναι παραλογισμός να έχει καθαρά εθνοτική χροιά το όνομα μια ς χώρας. Αλλά εδώ νομίζω ότι έχουμε να κάνουμε με άλλο πράγμα. Με την άρνηση δυνατότητας αυτοπροσδιορισμού μιας εθνότητας, πχ των Σκοπιανών ως Μακεδόνων)
Έχω την αίσθηση ότι έτσι καταπατάμε το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών.
Μπόνους τρακ κάποιοι προβληματισμοί.
Πολλές φορές είναι προβληματικό να υποστηρίζεις κάποιους λαούς υποχείρια μεγάλων δυνάμεων -πχ Τσετσένους, Κοσοβάρους. Αυτοί οι λαοί όμως απεμπολούν το διακίωμα αυτοδιάθεσης; Όχι. Αλλά τι γίνεται.
-Πόσο επίκαιρο είναι το δικαίωμα αυτοδιάθεσης, σε μια εποχή όπου έχουν ολοκληρωθεί οι αντιαποικιακές επαναστάσεις και οι εθνικοαπελευθερωτικοί αγώνες που είχαν αστικοδημοκρατικό χαρακτήρα; Δε μπαίνει τέτοιο ζήτημα στην εποχή μας πια.
-Είχε δίκιο η Ρόζα Λούξεμπουργκ που διαφωνούσε με την ψήφιση αυτού του προγράμματος στο πρόγραμμα των κομμουνιατών;
Αν κατάλαβα καλά το σκεπτικό της και στο βαθμό που μπορώ να το μεταφέρω καλά ήταν ότι: θεωρούμε φετίχ ένα αστικό δικαίωμα, μια ελευθερία, που ούτως ή άλλως δεν έχει απόλυτη παρά σχετική εφαρμογή και άσκηση μες στον καπιταλισμό -πόσο πραγματικά ανεξάρτητη και αυτοδιατιθέμενη είναι σήμερα η Ελλάδα πχ για να μην πάμε πιο πέρα- τη στιγμή που άλλα παρόμοια δικαιώματα -πχ πλήρη ελευθεροτυπία και συντακτική συνέλευση- τα πετούσαμε στο χρονοντούλαπο της ιστορίας ως αναχρονιστικά. Γιατί μας έπιανε τέτοια ευασισθησία με την αυτοδιάθεση ώστε να την θεωρούμε προϋπόθεση για να γίνει η σοσιαλιστική επανάσταση;
Σ.Σ: Η κριτική αφορά πρωτίστως τους μπολσεβίκους και τον Λένιν που καθιέρωσαν αυτό το σύνθημα. Καμβάς πάνω στον οποίο εδράζεται και διαμορφώνεται η διαφωνία Λένιν-Ρόζας είναι ότι η Ρόζα πολωνικής καταγωγής δε θέλει αυτοδιάθεση γιατί φοβάται την αναβίωση του μικροαστικού πολωνικού εθνικισμού μες στα πλαίσια της τσαρικής αυτοκρατορίας. Ο Λένιν της χρεώνει ότι το μίσος της για τους εθνικιστές της Πολωνίας, την τυφλώνει και την κάνει να μη βλέπει τον μεγαλορωσικό ιμπεριαλισμό και την επίδρασή του. Αλλά νομίζω ότι κι η Λούξεμπουργκ θα μπορούσε να το αντιστρέψει και να του πει το ακριβώς αντίθετο.
-Είμαστε υπέρ του δικαιώματος αυτοδιάθεσης κάποιου λαού που αισθάνεται καταπιεσμένος, αλλά -αν κατάλαβα καλά- χωρίς να σημαίνει αυτό ότι παίρνουμε γενικά και αόριστα έξω από τη συγκεκριμένη ανάλυση της κατάστασσης το μέρος οποιουδήποτε εθνικού "αιτήματος";
Είμαστε υπέρ του να έχουν το δικαίωμα να το κάνουν, αλλά δεν είμαστε πάντα υπέρ της άσκησης αυτού του δικαιώματος.
Πχ στην Ισπανία η καταπίεση που υπάρχει είναι δι-εθνική και δεν μπορεί να νοείται ξεκομμένη από το ταξικό κριτήριο. Αποχωρισμός της Βασκονίας και της Καταλονίας, δεν θα πήγαινε πραγματικά μπροστά την οικονομική ζωή, την συνεργασία των λαών (ίσως και την υπόθεση της επανάστασης).
Κάποτε νόμιζα ότι αυτό το τελευταίο το είχα καταλάβει μέχρι που προσπάθησα να το εξηγήσω σε κάποιον τρίτο και κατάλαβα ότι είναι αδύνατο.
Μοιάζει με παραλογισμό να έχεις ως γενική αρχή το δικαίωμα, αλλά να μην είσαι σε όλες τις περιπτώσεις υπέ της άσκησής του. Και μάλιστα επειδή βάζει φραγμούς, σύνορα, όρια στον καπιταλισμό και την οικονομική ανάπτυξη.
Και το ζήτημα έχει πάμπολλες προεκτάσεις. Τι λέγαμε για το Μακεδονικό και τι λέμε τώρα; Γιατί να αρνούμαστε εθνικό προσδιορισμό στους μουσουλμάνους της Θράκης, αφού Τούρκοι νιώθουν οι άνθρωποι; Προφανώς και έπρεπε να ήμασταν φιλικοί απέναντί τους για να νιώσουν έλληνες πολίτες κι όχι πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Αλλά έλληνες πολίτες, όχι έλληνες ντε και καλά. Τι γίνεται με τους Σλαβομακεδόνες, τους Μουσουλμάνους στο θέμα της αυτοδιάθεσης.
Σόρι για το παρλήρημα, αντανακλά σύγχυση, αλλά νομίζω όχι μόνο τη δική μου. Γενικά τη δική μας απέναντι στο εθνικό ζήτημα.
Όποιος διαβάσει κλασικούς και καταλάβει κάτι παραπάνω από το "συγκεκριμ΄νη ανάλυση της συγκεκριμένης στιγμής" ας μου γράψει. Όχι ειρωνικά, στα σχόλια εννοώ.
Επειδή λοιπόν είναι εξαιρετικά δύσκολο να κάνεις συγκεκριμένες αναλύσεις, περιοριζόμαστε στα γενικά του τύπου "τα Βαλκάνια είναι καζάνι που βράζει, οι αλλαγές συνόρων είναι αρνητικές" και μπαίνουμε μαζί με πολλούς άλλους στην πλατιά συσπείρωση παράταξη του "χαίρω πολύ" Δηλ αυτών που δε λένε τίποτα καινούριο παρά τα αυτονόητα.
Το σίγουρο είναι ότι οποιαδήποτε συγκεκριμένη ανάλυση πρέπει να έχει ως οδηγό της ότι ο εθνικισμός δεν παλεύεται χωριστά από τον ιμπεριαλισμό στο σύνολό του. Είτε Σκόπια είτε Μακεδονία δεν είναι αυτό το βασικό. Ήταν ακίνδυνα επί σοσιαλισμού (λέμε τώρα) επί Τίτο και ως Μακεδονία. και άκρως επικίνδυνα -και επισφαλή ταυτόχρονα ως ΠΓΔΜ ή Σκόπια την τελυταία 15ετία.
Διανοήθηκα τόσο πολύ που νομίζω ότι κάνω για πρόεδρος στην παράταξη του χαίρω πολύ. Ε-ε, ΓΓ ήθελα να πω.
Όμως κάποιες πτυχές της σύγχρονης τοποθέτησης εμένα μου κάθονται στο λαιμό.
Είναι πολύ σωστή ανάλυση ότι η ονοματολογία είναι δευτερεύουσα και αποπροσανατολιστική. Ειδικά τη στιγμή που προκύπτει καίριο ζήτημα με το διαμελισμό του Κοσόβου και ενδέχεται να ανοίξει -μέθοδος ντόμινο- νέος κύκλος επαναχάραξης συνόρων.
Τότε γιατί μας ενδιαφέρει πώς θα λέγονται και κάνουμε υποδείξεις για γεωγραφικό προσδιορισμό στο όνομα;
Θα πει κάποιος ότι την κατάσταση πρέπει να την βλέπουμε μαρξιστικά κι αυτό θα πει να την αναλύουμε συγκεκριμένα.
Δεν θέλουμε να πάρει η ΠΓΔΜ-Μακεδονία, οτιδήποτε άλλο (χάριν συνενόησης θα τη λέω ενίοτε και Σκόπια) τέτοιο όνομα που να δώσει πάτημα σε μελλοντικούς αλυτρωτισμούς και φούντωμα των εθνικισμών.
Άσε που το γεωγραφικό είναι και το πιο δίκαιο. Είναι Μακεδονία γεωγραφικά, αλλά δεν είναι ολόκληρη, παρά ένα κομμάτι της, πχ το βόρειο.
Ναι αλλά οι αλυτρωτισμοί δεν ξεκίνησαν ποτέ από ένα όνομα. Και ούτε χρειάστηκαν σοβαρά προσχήματα για να εκδηλωθούν όταν ήταν να ξεσπάσουν. Ένα όνομα που δεν θα δίνει τέτοιο έρεισμα δεν αρκεί για να μας γλιτώσει αν αυτό το έρεισμα τροφοδοτείται από αλλού.
Το πιο σημαντικό όμως είναι το ζήτημα της αυτοδιάθεσης.
ΌΤαν εμείς λέμε ότι αυτό το όνομα πρέπει να έχει γεωγραφικό προσδιορισμό κι όχι εθνοτικό δεν πηγαίνει κατά διαόλου αυτό το δικαίωμα;
Υπάρχει ένα επιχείρημα που ευτελίζει λίγο την αυτοδιάθεση λέγοντας ότι αν κάποιος λέει ότι είναι απόγονος του Βουκεφάλα, ή του Βούδα, ή όποιου να 'ναι, μπορεί να το λέει και κανείς δεν μπορεί να του το απαγορέψει. Βέβαια σε τελική ανάλυση το χρησιμοποιούν κάποιοι ενάντια στην εθνικιστική έξαρση γιασ να δείξουν ότι κάποιοι γραφικοί μπορούν να λένε ό,τι θέλουν ανεμπόδιστα, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι είναι κι επικίνδυνοι.
Η κατάσταση βέβαια είναι πολύ πιο περίπλοκη. Όποιοι προβάλλουν τέτοια αλυτρωτικά αιτήματα δεν το κάνουν επειδή είναι οι τρελοί του χωριού, αλλά επειδή νιώθουν κάποια καταπίεση. Ή επειδή έχουν και κάποιες γερές πλάτες οι οποίες τους υπαγορεύουν και τους επιβάλλουν έμμεσα αυτή την έξαρση.
Το θέμα πάντως είναι ότι η αυτοδιάθεση είναι δικαίωμα που έχει να κάνει κυρίως με τη θέληση μιας εθνότητας που νιώθει καταπιεσμένη και επιδιώκει να οργανωθεί σε ξεχωριστή κρατική υπόσταση. Περιλαμβάνει κυρίως την έννοια της αυτοδιάθεσης, όσον αφορά την δυνατότητα αποχωρισμού και δημιουργίας ξεχωριστού κράοτυς. Το όνομα δεν είναι στο επίκεντρο, αλλά νομίζω εννοείται η ελευθερία επιλογής και σε αυτό το κομμάτι.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση το κκε μιλώντας για μη εθνοτικό προσδιορισμό, είναι σα να αρνείται εμμέσως το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού των ΠουγουδουΜακεδόνων. Γιατί δεν μπορεί να έχει εθνοτικό χαρακτήρα;
(παρενθετικά: το όνομα Ελλάδα τι προσδιορισμός είναι; Γεωγραφικός -εκεί που θεωρείται γεωγραφικά ελλάδα- ιστορικός -η αρχαία ελλάδα;- ή εθνοτικός -εκεί που ζουν οι έλληνες. Το τελευταίο παραπέμπει λίγο και σε εθνοκάθαρση, Μόνο έλληνες ζουν; Τους άλλους να τους σκοτώσουμε;
Είναι παραλογισμός να έχει καθαρά εθνοτική χροιά το όνομα μια ς χώρας. Αλλά εδώ νομίζω ότι έχουμε να κάνουμε με άλλο πράγμα. Με την άρνηση δυνατότητας αυτοπροσδιορισμού μιας εθνότητας, πχ των Σκοπιανών ως Μακεδόνων)
Έχω την αίσθηση ότι έτσι καταπατάμε το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών.
Μπόνους τρακ κάποιοι προβληματισμοί.
Πολλές φορές είναι προβληματικό να υποστηρίζεις κάποιους λαούς υποχείρια μεγάλων δυνάμεων -πχ Τσετσένους, Κοσοβάρους. Αυτοί οι λαοί όμως απεμπολούν το διακίωμα αυτοδιάθεσης; Όχι. Αλλά τι γίνεται.
-Πόσο επίκαιρο είναι το δικαίωμα αυτοδιάθεσης, σε μια εποχή όπου έχουν ολοκληρωθεί οι αντιαποικιακές επαναστάσεις και οι εθνικοαπελευθερωτικοί αγώνες που είχαν αστικοδημοκρατικό χαρακτήρα; Δε μπαίνει τέτοιο ζήτημα στην εποχή μας πια.
-Είχε δίκιο η Ρόζα Λούξεμπουργκ που διαφωνούσε με την ψήφιση αυτού του προγράμματος στο πρόγραμμα των κομμουνιατών;
Αν κατάλαβα καλά το σκεπτικό της και στο βαθμό που μπορώ να το μεταφέρω καλά ήταν ότι: θεωρούμε φετίχ ένα αστικό δικαίωμα, μια ελευθερία, που ούτως ή άλλως δεν έχει απόλυτη παρά σχετική εφαρμογή και άσκηση μες στον καπιταλισμό -πόσο πραγματικά ανεξάρτητη και αυτοδιατιθέμενη είναι σήμερα η Ελλάδα πχ για να μην πάμε πιο πέρα- τη στιγμή που άλλα παρόμοια δικαιώματα -πχ πλήρη ελευθεροτυπία και συντακτική συνέλευση- τα πετούσαμε στο χρονοντούλαπο της ιστορίας ως αναχρονιστικά. Γιατί μας έπιανε τέτοια ευασισθησία με την αυτοδιάθεση ώστε να την θεωρούμε προϋπόθεση για να γίνει η σοσιαλιστική επανάσταση;
Σ.Σ: Η κριτική αφορά πρωτίστως τους μπολσεβίκους και τον Λένιν που καθιέρωσαν αυτό το σύνθημα. Καμβάς πάνω στον οποίο εδράζεται και διαμορφώνεται η διαφωνία Λένιν-Ρόζας είναι ότι η Ρόζα πολωνικής καταγωγής δε θέλει αυτοδιάθεση γιατί φοβάται την αναβίωση του μικροαστικού πολωνικού εθνικισμού μες στα πλαίσια της τσαρικής αυτοκρατορίας. Ο Λένιν της χρεώνει ότι το μίσος της για τους εθνικιστές της Πολωνίας, την τυφλώνει και την κάνει να μη βλέπει τον μεγαλορωσικό ιμπεριαλισμό και την επίδρασή του. Αλλά νομίζω ότι κι η Λούξεμπουργκ θα μπορούσε να το αντιστρέψει και να του πει το ακριβώς αντίθετο.
-Είμαστε υπέρ του δικαιώματος αυτοδιάθεσης κάποιου λαού που αισθάνεται καταπιεσμένος, αλλά -αν κατάλαβα καλά- χωρίς να σημαίνει αυτό ότι παίρνουμε γενικά και αόριστα έξω από τη συγκεκριμένη ανάλυση της κατάστασσης το μέρος οποιουδήποτε εθνικού "αιτήματος";
Είμαστε υπέρ του να έχουν το δικαίωμα να το κάνουν, αλλά δεν είμαστε πάντα υπέρ της άσκησης αυτού του δικαιώματος.
Πχ στην Ισπανία η καταπίεση που υπάρχει είναι δι-εθνική και δεν μπορεί να νοείται ξεκομμένη από το ταξικό κριτήριο. Αποχωρισμός της Βασκονίας και της Καταλονίας, δεν θα πήγαινε πραγματικά μπροστά την οικονομική ζωή, την συνεργασία των λαών (ίσως και την υπόθεση της επανάστασης).
Κάποτε νόμιζα ότι αυτό το τελευταίο το είχα καταλάβει μέχρι που προσπάθησα να το εξηγήσω σε κάποιον τρίτο και κατάλαβα ότι είναι αδύνατο.
Μοιάζει με παραλογισμό να έχεις ως γενική αρχή το δικαίωμα, αλλά να μην είσαι σε όλες τις περιπτώσεις υπέ της άσκησής του. Και μάλιστα επειδή βάζει φραγμούς, σύνορα, όρια στον καπιταλισμό και την οικονομική ανάπτυξη.
Και το ζήτημα έχει πάμπολλες προεκτάσεις. Τι λέγαμε για το Μακεδονικό και τι λέμε τώρα; Γιατί να αρνούμαστε εθνικό προσδιορισμό στους μουσουλμάνους της Θράκης, αφού Τούρκοι νιώθουν οι άνθρωποι; Προφανώς και έπρεπε να ήμασταν φιλικοί απέναντί τους για να νιώσουν έλληνες πολίτες κι όχι πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Αλλά έλληνες πολίτες, όχι έλληνες ντε και καλά. Τι γίνεται με τους Σλαβομακεδόνες, τους Μουσουλμάνους στο θέμα της αυτοδιάθεσης.
Σόρι για το παρλήρημα, αντανακλά σύγχυση, αλλά νομίζω όχι μόνο τη δική μου. Γενικά τη δική μας απέναντι στο εθνικό ζήτημα.
Όποιος διαβάσει κλασικούς και καταλάβει κάτι παραπάνω από το "συγκεκριμ΄νη ανάλυση της συγκεκριμένης στιγμής" ας μου γράψει. Όχι ειρωνικά, στα σχόλια εννοώ.
Επειδή λοιπόν είναι εξαιρετικά δύσκολο να κάνεις συγκεκριμένες αναλύσεις, περιοριζόμαστε στα γενικά του τύπου "τα Βαλκάνια είναι καζάνι που βράζει, οι αλλαγές συνόρων είναι αρνητικές" και μπαίνουμε μαζί με πολλούς άλλους στην πλατιά συσπείρωση παράταξη του "χαίρω πολύ" Δηλ αυτών που δε λένε τίποτα καινούριο παρά τα αυτονόητα.
Το σίγουρο είναι ότι οποιαδήποτε συγκεκριμένη ανάλυση πρέπει να έχει ως οδηγό της ότι ο εθνικισμός δεν παλεύεται χωριστά από τον ιμπεριαλισμό στο σύνολό του. Είτε Σκόπια είτε Μακεδονία δεν είναι αυτό το βασικό. Ήταν ακίνδυνα επί σοσιαλισμού (λέμε τώρα) επί Τίτο και ως Μακεδονία. και άκρως επικίνδυνα -και επισφαλή ταυτόχρονα ως ΠΓΔΜ ή Σκόπια την τελυταία 15ετία.
Διανοήθηκα τόσο πολύ που νομίζω ότι κάνω για πρόεδρος στην παράταξη του χαίρω πολύ. Ε-ε, ΓΓ ήθελα να πω.
Πέμπτη 6 Μαρτίου 2008
Σοβιετικά στρατεύματα
Ακούτε ή διαβάζετε την παραπάνω φράση. Τι σας έρχεται στο νού; Δεν είναι εντελώς σίγουρο ότι θα ακολουθήσει μια φράση του τύπου εισέβαλαν; ή ότι προηγείται το εισβολή και το στρατέυματα μπαίνει στην γενικής
Τι θα σας ερχόταν δηλαδή να πείτε; Υπερασπίστηκαν; Νίκησαν τον φασισμό; Ελάτε τώρα, μην παραλογίζεστε σοβαροί να είμαστε.
Απλώς μια φλασιά που μου 'ρθε γιατο πώς (εγ)γράφεται υποσυνείδητα η ιστορία. Πες-πες σου μένει και μετά κουβαλάς αυτό το στερεότυπο ακόμα και όταν πας να ανοίξεις σοβαρή κουβέντα.
Τιμή και δόξα στον κόκκινο στρατό και τα 90χρονά του!!!
Τι θα σας ερχόταν δηλαδή να πείτε; Υπερασπίστηκαν; Νίκησαν τον φασισμό; Ελάτε τώρα, μην παραλογίζεστε σοβαροί να είμαστε.
Απλώς μια φλασιά που μου 'ρθε γιατο πώς (εγ)γράφεται υποσυνείδητα η ιστορία. Πες-πες σου μένει και μετά κουβαλάς αυτό το στερεότυπο ακόμα και όταν πας να ανοίξεις σοβαρή κουβέντα.
Τιμή και δόξα στον κόκκινο στρατό και τα 90χρονά του!!!
Παραγωγικότητα
Ο σοσιαλιστικός είναι ανώτερος τύπος παραγωγής-οικονομίας από τον καπιταλιστικό. Όλοι το ξέρουμε αυτό, ή τουλάχιστον θέλουμε να το πιστεύουμε. Ο σοσιαλισμός θα απελευθερώσει τις παραγωγικές δυνάμεις και πάνω απ' όλα την επιστήμη, θα τις θέσει στην υπηρεσία του ανθρώπου και το τι ευημερία θα έχουμε με βάση αυτά τα επιτεύγματα δεν περιγράφεται.
Δεν είμαι πολύ σίγουρος ότι θα λειτουργήσει τόσο απλά, αλλά το ευχάριστο είναι ότι το επίπεδο της σύγχρονης τεχνολογίας, παραγωγής είναι τόσαο προηγμένο που χρειάζεται απλά μια αλλαγή ιδιοκτησίας, να περάσει στα χέρια της κοινωνίας (καλά εμείς όταν το λέμε αυτό εννοούμε το κράτος κατά βάθος), μια απαλλοτρίωση βρε ασδερφέ για να πιάσουμε και ευρύτερο αντιεξουσιαστικό κοινό. Αρκεί και μόνο αυτό για να εξασφαλιστεί υψηλό βιοτικό επίπεδο για όλους και να απολαύσει ο κοσμάκης αγαθά και να ικανοποιήσει τις ανάγκες του σε βαθμό βίτσιου (αν και στο σοσιαλισμό τα βίτσια θα εξαλειφθούν βαθμιαία. Διαλέγω γελοία διατύπωση, αλλά διατυπώνω σοβαρή σκέψη).
Αυτά λίγο πολύ είναι μαρξιστικό(;) κτήμα μας.
Πάμε τώρα σε ερωτήματα πιο σύνθετα.
Αυτή η ανωτερότητα πρέπει να έγκειται σε ποσοτικά κριτήρια, να αποδεικνύεται από απευθείας ποσοστική σύγκριση με τον καπιταλιστικό κόσμο; Ή εδράζεται σε ποιοτική υπεροχή, είναι ένας ποιοτικά ανώτερος τρόπος παραγωγής; Που εξασφαλίζει ότι το προτσές της εργασίας μετεξελίσσεται από καταναγκασμό σε ευχάριστη και δημιουργική δραστηριότητα, σε αυτοσκοπό; Που εξασφαλίζει αφθονία υλικών αγαθών, παράλληλα με ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ανθρώπου δια μέσου της εργασίας. Που καθιστά την παραγωγή φιλική πραγματικά φιλική προς το περιβάλλον και την φύση, το κατά Μαρξ (και Μπιτσάκη που το λέει συνέχεια) ανόργανο σώμα του ανθρώπου.
Πριν πάμε παρακάτω επισημαίνω το εκρηκτικό μείγμα που διαμορφώνει η σύζευξη μαρξισμού και οικολογίας (αν και δεν έρχονται σε ουσιαστική σύγκρουση για να μπαίνουν ξεχωριστά, πόσο μάλλον αντιπαραθετικά).
Οι οικολόγοι έχουν να πουν και να θυμηθούν τα χειρότερα από την σοβιετική εμπειρία και διατυπώνουν πολύ έντονες διαφωνίες για το μοντέλο ανάπτυξης (τώρα βιομηχανικό να το πούμε, ή κάπως αλλιώς, η ουσία μια φορά γίνεται κατανοητή). Και βάζουν ζητήματα όπου ίσως δε συμπίποτυμε απόλυτα.
Θα βάλω το πιο ακραίο παράδειγμα. Έχουν όντως δίκιο όταν τονίζουν την ανάγκη να εγκαταλειφθεί κάθε μορφή αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας; Επειδή είναι επικίνδυνη για το ίδιο το μέλλον και την ύπαρξη της ανθρωπότητας; Ή μπορούμε να καθαρίσουμε πετώντας ένα κλασικό τσιτατοειδή τρόπο σκέψης και να πούμε ότι το θέμα είναι το πώς χρησιμοποιείς την επιστήμη και την τεχνολογία και αν τα βάζεις στην υπηρεσία του ανθρώπου και της κοινωνίας.
Αυτό είναι το ζήτημα που εγείρει ίσως τις περισσότερεςς σδιαφωνίες, αλλά υπάρχουν και άλλα, όπου οι "αιρετικές" οικολογικές απόψεις ξενίζουν. Ο σοσιαλισμός είναι επιστροφή στη φύση, ή εκπολιτισμός του πολιτισμού και ανθρώπινα αναπτυγμένος κόσμος. Έτσι διλημματικά βέβαια χάνει την ουσία του κι εύκολα καθαρίζει κανείς λέγοντας ότι αυτά είναι διαλεκτικά δεμένα.
Το δίλημμα όμως -έστω κι όχι τόσο απλοϊκά- υπάρχει. Να παραθέσω και δυο ακόμα ουσιαστικές θέσεςις που τείνουν να γίνουν λόγω συχνή, ξεκάρφωτηςς χρήσης λατρεμένα τσιτάτα: ναι πρόοδος της επιστήμης, αλλά η επιστήμη δεν είναι ουδέτερη. Α, μάλιστα. Κι από την ά;λλη (μπορεί και από την ίδια) τα προβλήματα δεν είναι αταξικά και πανανθρώπινα. Την πατήσαμε γερά την τελευταία φορά που σκεφτόμασταν έτσι. Έτσι οικουμενικά και πανανθρώπινα στρώνουμε δρόμο για μαλακίες κι άλλες ιστορικές.
Οπότε στον σοσιαλισμό θα έχουμε πυρηνικά εργοστάσια στην υπηρεσία του λαού. Και πυρηνικά απόβλητα επίσης.
Αυτό με την μη ανεξάρτητη επιστήμη -που είναι όμως αντικειμενική- είναι άλλο μεγάλο ζχήτημα. Άλλη φορά.
Πάμε τώρα στον Τρότσκι. Που σστην προδομένη επανάσταση διατυπώνει τη θέση ότι ο σοσιαλισμός πρέπει να έχει ανώτερη παραγωγή -ποσοτικά- από τον καπιταλιστικό κόσμο, όχι αν θέλει να επιβιώσει, αλλά αν θέλει να είναι και να λέγεται σοσιαλισμός.
Το ζσήτημα δεν τίθεται μόνο ιστορικά για τη Σοβιετική Ένωση, που στην τελική δεν είχε και πολλά περιθώρια επιλογής και μπήκε θέλοντας ήμ η στον ανταγωνισμό για να τα βγάλει πέρα.
Μπάινει και θεωρητικά. Τι θα ισχύει για την επόμενη νικηφόρο επανάσταση όταν κι όποτε (και αν δηλ). Πού θα πρέπει να δώσει το βάρος; Σε ποιοτικά ή ποσοτικά κριτήρια; Κιαμ δεν υπάρχει σοσιαλισμός αν δεν είναι ποσοτικά ανώτερος ο νέος τρόπος παραγωγής;
Αν δεν είναι ποσοτικά ανώτερος το προτσές της ιστορίας επιτρέπει την επικράτηση του νέου σταδίου, της νέας κοινωνίας; Αφού ο παλιός δεν θα έχει φάει τα ψωμιά του, δεν έχει εξαντλήσει τα περιθώρια ανάπτυξης των παραγωγικών δσυνάμεων, γιατί να αντικατασταθεί. Αλλά έτσι μήπως οδηγούμαστε σε μία και γαμώ τις οικονομίστικες, ντετερμινιστικές αναγνώσεις του μαρξισμού και ερμηνείας της ιστορικής εξέλιξης; Από την άλλη αν το αρνηθούμε αυτό μήπως ανοίγουμε το δρόμο σε λογική του στιλ, ότι οποτεδήποτε μπορούσαμε να φτάσουμε σε αταξική κοινωνία, αρκεί να το συνειδητοποιούσε και να το επεδίωκε ο άνθρωπος, ανεξάρτητα από το επίπεδο των παραγωγικών δυνάμεων;
Τελευταία σχετική απορία (αν και το θέμα δύσκολα εξαντλείται). Ο σοσιαλισμός έχει τη δυνατότητα να είναι ανώτερος ποσοτικά; Τι θέλω να πω; Ιστορικά να το πάρουμε. Γίνεται ο πόλεμος των άστρων. Ο σοσιαλισμός για να αναδειχθεί ανώτερος πρέπει να εμπλακεί; Για να το κάνει πρέπει να στερήσει αγαθά κατανάλωσης, ή ποσά που θα κατευθύνονταν σε επιστημονική έρευνα κοινωικά ωφέλιμη. Αν δεν το κάνει δεν θα χάσει το στρατηγικό πλεονέκτημα;
Άλλο σημείο. Ο σοσιαλισμός αναπτύσσεται αρμονικά, μέσα στην απονέκρωση κι άλλα τέτοια δροσερά παλλαϊκά, αλλά θεωρητικά τουλάχιστον δεν αντιμετωπίζει αξεπέραστα αδιέξοδα και κρίσεις (μέχρι το 70 τουλάχιστον δεν το έκανε). Άρα δεν έχει ζωτική ανάγκη να αναπτύξει άμεσα, εδώ και τώρα το επίπεδο των παραγωγικών δυνάμεων. Γενικά και αόριστα στο μέλλον οπωσδήποτε θα το κάνει, γιατί είναι από τον άνθρωπο για τον άνθρωπο, αλλά σε πιο άμεσο επίπεδο όχι. Ο καπιταλισμός από την άλλη αντιμετωπίζει κρίσεις κυκλικές και επαναλαμβανόμενες. Προφανώς το κύριο είναι ότι τις αντιμετωπίζει με αναδιανομή της πίτας και κυρίως εις βάρος του λαού που καλείται να την πληρώσει (ανεργία, ακρίβεια κλπ). Αλλά δευτερευόντως και με ανάπτυυξη των μέσων παραγωγής. Έχει ζωτική ανάγκη να το κάνει για να ξεπεράσει προσωρινά τα ασιέξοδά του. Πρέπει να το κάνει. Κι έχει και μεγάλο περιθώριο να το κάνει. Από τα υπερκέρδη που ξεζουμίζει. Δεν τα στερεί από την κοινωνία με τον άμεσο τρόπο που θα έκανε το σοσιαλιστικό κράτος στην όποια σδοβιετική ένωση.
Και μιας και αναφέραμε την μεγάλη μας αγάπη κλείνουμε με αυτήν. Αντικειμενικά σου λένμε τα καπιταλόσκυλα, αποδείχτηκε ότι ο καπιταλισμός υπερέχει (υπάρχουν και πολύ πιο αισχρές διατυπώσεις). Εμπειρισμός του κερατά, αλλά τι να τους πεις -κι εμάς μας έδερνε εξάλλου σε περιόδους που τα πηγαίναμε καλά. Η αισιοδοξία τύφλωνε και η διορατικότητα μαζί με τις κορόνες για το ακατανίκητο του σοσιαλισμού ήταν απερίγραπτη.
Για να παρηγορούμαστε πρέπει να σκεφτούμε το κλασικό. Πού ήταν και πού έφτασε. Από το αλέτρι στο διάστημα. Όχι στεγνά και τυπικά όμως. Το 1913 η Εσσδ ήταν στο επίπεδο της ινδίας. Και το 60' έφτασε πρώτη στο διάστημα ξεπερνώντας κατά πολύ τους αμερικανούς (οι οποίοι πάτησαν τελικά ποτέ το φεγγάρι;). Οπότε παρηγοριόμαστε λέγοντας ότι με ό,τι καταπιαστήκαμε, με όπιον τομέα ασχοληθήκαμε σοβαρά διαπρέψαμε. Και να μην είναι απολύτως αλήθεια, είναι ωραίο καταπραϋντικό.
Δεν είμαι πολύ σίγουρος ότι θα λειτουργήσει τόσο απλά, αλλά το ευχάριστο είναι ότι το επίπεδο της σύγχρονης τεχνολογίας, παραγωγής είναι τόσαο προηγμένο που χρειάζεται απλά μια αλλαγή ιδιοκτησίας, να περάσει στα χέρια της κοινωνίας (καλά εμείς όταν το λέμε αυτό εννοούμε το κράτος κατά βάθος), μια απαλλοτρίωση βρε ασδερφέ για να πιάσουμε και ευρύτερο αντιεξουσιαστικό κοινό. Αρκεί και μόνο αυτό για να εξασφαλιστεί υψηλό βιοτικό επίπεδο για όλους και να απολαύσει ο κοσμάκης αγαθά και να ικανοποιήσει τις ανάγκες του σε βαθμό βίτσιου (αν και στο σοσιαλισμό τα βίτσια θα εξαλειφθούν βαθμιαία. Διαλέγω γελοία διατύπωση, αλλά διατυπώνω σοβαρή σκέψη).
Αυτά λίγο πολύ είναι μαρξιστικό(;) κτήμα μας.
Πάμε τώρα σε ερωτήματα πιο σύνθετα.
Αυτή η ανωτερότητα πρέπει να έγκειται σε ποσοτικά κριτήρια, να αποδεικνύεται από απευθείας ποσοστική σύγκριση με τον καπιταλιστικό κόσμο; Ή εδράζεται σε ποιοτική υπεροχή, είναι ένας ποιοτικά ανώτερος τρόπος παραγωγής; Που εξασφαλίζει ότι το προτσές της εργασίας μετεξελίσσεται από καταναγκασμό σε ευχάριστη και δημιουργική δραστηριότητα, σε αυτοσκοπό; Που εξασφαλίζει αφθονία υλικών αγαθών, παράλληλα με ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ανθρώπου δια μέσου της εργασίας. Που καθιστά την παραγωγή φιλική πραγματικά φιλική προς το περιβάλλον και την φύση, το κατά Μαρξ (και Μπιτσάκη που το λέει συνέχεια) ανόργανο σώμα του ανθρώπου.
Πριν πάμε παρακάτω επισημαίνω το εκρηκτικό μείγμα που διαμορφώνει η σύζευξη μαρξισμού και οικολογίας (αν και δεν έρχονται σε ουσιαστική σύγκρουση για να μπαίνουν ξεχωριστά, πόσο μάλλον αντιπαραθετικά).
Οι οικολόγοι έχουν να πουν και να θυμηθούν τα χειρότερα από την σοβιετική εμπειρία και διατυπώνουν πολύ έντονες διαφωνίες για το μοντέλο ανάπτυξης (τώρα βιομηχανικό να το πούμε, ή κάπως αλλιώς, η ουσία μια φορά γίνεται κατανοητή). Και βάζουν ζητήματα όπου ίσως δε συμπίποτυμε απόλυτα.
Θα βάλω το πιο ακραίο παράδειγμα. Έχουν όντως δίκιο όταν τονίζουν την ανάγκη να εγκαταλειφθεί κάθε μορφή αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας; Επειδή είναι επικίνδυνη για το ίδιο το μέλλον και την ύπαρξη της ανθρωπότητας; Ή μπορούμε να καθαρίσουμε πετώντας ένα κλασικό τσιτατοειδή τρόπο σκέψης και να πούμε ότι το θέμα είναι το πώς χρησιμοποιείς την επιστήμη και την τεχνολογία και αν τα βάζεις στην υπηρεσία του ανθρώπου και της κοινωνίας.
Αυτό είναι το ζήτημα που εγείρει ίσως τις περισσότερεςς σδιαφωνίες, αλλά υπάρχουν και άλλα, όπου οι "αιρετικές" οικολογικές απόψεις ξενίζουν. Ο σοσιαλισμός είναι επιστροφή στη φύση, ή εκπολιτισμός του πολιτισμού και ανθρώπινα αναπτυγμένος κόσμος. Έτσι διλημματικά βέβαια χάνει την ουσία του κι εύκολα καθαρίζει κανείς λέγοντας ότι αυτά είναι διαλεκτικά δεμένα.
Το δίλημμα όμως -έστω κι όχι τόσο απλοϊκά- υπάρχει. Να παραθέσω και δυο ακόμα ουσιαστικές θέσεςις που τείνουν να γίνουν λόγω συχνή, ξεκάρφωτηςς χρήσης λατρεμένα τσιτάτα: ναι πρόοδος της επιστήμης, αλλά η επιστήμη δεν είναι ουδέτερη. Α, μάλιστα. Κι από την ά;λλη (μπορεί και από την ίδια) τα προβλήματα δεν είναι αταξικά και πανανθρώπινα. Την πατήσαμε γερά την τελευταία φορά που σκεφτόμασταν έτσι. Έτσι οικουμενικά και πανανθρώπινα στρώνουμε δρόμο για μαλακίες κι άλλες ιστορικές.
Οπότε στον σοσιαλισμό θα έχουμε πυρηνικά εργοστάσια στην υπηρεσία του λαού. Και πυρηνικά απόβλητα επίσης.
Αυτό με την μη ανεξάρτητη επιστήμη -που είναι όμως αντικειμενική- είναι άλλο μεγάλο ζχήτημα. Άλλη φορά.
Πάμε τώρα στον Τρότσκι. Που σστην προδομένη επανάσταση διατυπώνει τη θέση ότι ο σοσιαλισμός πρέπει να έχει ανώτερη παραγωγή -ποσοτικά- από τον καπιταλιστικό κόσμο, όχι αν θέλει να επιβιώσει, αλλά αν θέλει να είναι και να λέγεται σοσιαλισμός.
Το ζσήτημα δεν τίθεται μόνο ιστορικά για τη Σοβιετική Ένωση, που στην τελική δεν είχε και πολλά περιθώρια επιλογής και μπήκε θέλοντας ήμ η στον ανταγωνισμό για να τα βγάλει πέρα.
Μπάινει και θεωρητικά. Τι θα ισχύει για την επόμενη νικηφόρο επανάσταση όταν κι όποτε (και αν δηλ). Πού θα πρέπει να δώσει το βάρος; Σε ποιοτικά ή ποσοτικά κριτήρια; Κιαμ δεν υπάρχει σοσιαλισμός αν δεν είναι ποσοτικά ανώτερος ο νέος τρόπος παραγωγής;
Αν δεν είναι ποσοτικά ανώτερος το προτσές της ιστορίας επιτρέπει την επικράτηση του νέου σταδίου, της νέας κοινωνίας; Αφού ο παλιός δεν θα έχει φάει τα ψωμιά του, δεν έχει εξαντλήσει τα περιθώρια ανάπτυξης των παραγωγικών δσυνάμεων, γιατί να αντικατασταθεί. Αλλά έτσι μήπως οδηγούμαστε σε μία και γαμώ τις οικονομίστικες, ντετερμινιστικές αναγνώσεις του μαρξισμού και ερμηνείας της ιστορικής εξέλιξης; Από την άλλη αν το αρνηθούμε αυτό μήπως ανοίγουμε το δρόμο σε λογική του στιλ, ότι οποτεδήποτε μπορούσαμε να φτάσουμε σε αταξική κοινωνία, αρκεί να το συνειδητοποιούσε και να το επεδίωκε ο άνθρωπος, ανεξάρτητα από το επίπεδο των παραγωγικών δυνάμεων;
Τελευταία σχετική απορία (αν και το θέμα δύσκολα εξαντλείται). Ο σοσιαλισμός έχει τη δυνατότητα να είναι ανώτερος ποσοτικά; Τι θέλω να πω; Ιστορικά να το πάρουμε. Γίνεται ο πόλεμος των άστρων. Ο σοσιαλισμός για να αναδειχθεί ανώτερος πρέπει να εμπλακεί; Για να το κάνει πρέπει να στερήσει αγαθά κατανάλωσης, ή ποσά που θα κατευθύνονταν σε επιστημονική έρευνα κοινωικά ωφέλιμη. Αν δεν το κάνει δεν θα χάσει το στρατηγικό πλεονέκτημα;
Άλλο σημείο. Ο σοσιαλισμός αναπτύσσεται αρμονικά, μέσα στην απονέκρωση κι άλλα τέτοια δροσερά παλλαϊκά, αλλά θεωρητικά τουλάχιστον δεν αντιμετωπίζει αξεπέραστα αδιέξοδα και κρίσεις (μέχρι το 70 τουλάχιστον δεν το έκανε). Άρα δεν έχει ζωτική ανάγκη να αναπτύξει άμεσα, εδώ και τώρα το επίπεδο των παραγωγικών δυνάμεων. Γενικά και αόριστα στο μέλλον οπωσδήποτε θα το κάνει, γιατί είναι από τον άνθρωπο για τον άνθρωπο, αλλά σε πιο άμεσο επίπεδο όχι. Ο καπιταλισμός από την άλλη αντιμετωπίζει κρίσεις κυκλικές και επαναλαμβανόμενες. Προφανώς το κύριο είναι ότι τις αντιμετωπίζει με αναδιανομή της πίτας και κυρίως εις βάρος του λαού που καλείται να την πληρώσει (ανεργία, ακρίβεια κλπ). Αλλά δευτερευόντως και με ανάπτυυξη των μέσων παραγωγής. Έχει ζωτική ανάγκη να το κάνει για να ξεπεράσει προσωρινά τα ασιέξοδά του. Πρέπει να το κάνει. Κι έχει και μεγάλο περιθώριο να το κάνει. Από τα υπερκέρδη που ξεζουμίζει. Δεν τα στερεί από την κοινωνία με τον άμεσο τρόπο που θα έκανε το σοσιαλιστικό κράτος στην όποια σδοβιετική ένωση.
Και μιας και αναφέραμε την μεγάλη μας αγάπη κλείνουμε με αυτήν. Αντικειμενικά σου λένμε τα καπιταλόσκυλα, αποδείχτηκε ότι ο καπιταλισμός υπερέχει (υπάρχουν και πολύ πιο αισχρές διατυπώσεις). Εμπειρισμός του κερατά, αλλά τι να τους πεις -κι εμάς μας έδερνε εξάλλου σε περιόδους που τα πηγαίναμε καλά. Η αισιοδοξία τύφλωνε και η διορατικότητα μαζί με τις κορόνες για το ακατανίκητο του σοσιαλισμού ήταν απερίγραπτη.
Για να παρηγορούμαστε πρέπει να σκεφτούμε το κλασικό. Πού ήταν και πού έφτασε. Από το αλέτρι στο διάστημα. Όχι στεγνά και τυπικά όμως. Το 1913 η Εσσδ ήταν στο επίπεδο της ινδίας. Και το 60' έφτασε πρώτη στο διάστημα ξεπερνώντας κατά πολύ τους αμερικανούς (οι οποίοι πάτησαν τελικά ποτέ το φεγγάρι;). Οπότε παρηγοριόμαστε λέγοντας ότι με ό,τι καταπιαστήκαμε, με όπιον τομέα ασχοληθήκαμε σοβαρά διαπρέψαμε. Και να μην είναι απολύτως αλήθεια, είναι ωραίο καταπραϋντικό.
Τετάρτη 5 Μαρτίου 2008
Ανανέωση
Στη δημοτικότητα αρχηγών και προσωπικοτήτων η Αλέκα έφτασε προτελευταία μπροστά μόνο από τον Σημίτη!
Αλλά όπως λέει φίλος της στήλης δε φοβόμαστε. Η δική μας ανανέωση έρχεται. Με Ραούλ Παπαρήγα -κρίμα που πέθανε ο Θανάσης!
Υγ: Το Πρωτούλης για αντι-Τσίπρας παραείναι κλισέ για να το αναπαραγάγω κι εγώ από εδώ. Εμείς πάμεμε βαρύ χρουστσομπρεζνιεφικό υλικό. Χαλβατζής, Γόντικας, Αρβανιτάκης, Κουτσούμπας, Κολοζώφ.
Χωρίς ΚΚΕ δε γίνεται αλλαγή και χωρίς Κουτσούμπα, Χαλβατζή δε γίνεται ανανέωση.
Αλλά όπως λέει φίλος της στήλης δε φοβόμαστε. Η δική μας ανανέωση έρχεται. Με Ραούλ Παπαρήγα -κρίμα που πέθανε ο Θανάσης!
Υγ: Το Πρωτούλης για αντι-Τσίπρας παραείναι κλισέ για να το αναπαραγάγω κι εγώ από εδώ. Εμείς πάμεμε βαρύ χρουστσομπρεζνιεφικό υλικό. Χαλβατζής, Γόντικας, Αρβανιτάκης, Κουτσούμπας, Κολοζώφ.
Χωρίς ΚΚΕ δε γίνεται αλλαγή και χωρίς Κουτσούμπα, Χαλβατζή δε γίνεται ανανέωση.
Ανάλυση
Έβγαλε βρώμα η ιστορία ότι ξοφλήσαμε
είμαστε λέει το παρατράγουδο στα ωραία άσματα
και επιτέλους σκασμός οι ρήτορες πολύ μιλήσαμε
στο εξής θα παίζουμε σ' αυτό το θίασο μόνο ως φαντάσματα
Κάτω οι σημαίες στις λεωφόρους που παρελάσαμε
άλλαξαν λέει τ' ανεμολόγια και οι ορίζοντες
μας κάνουν χάρη που μας ανέχονται και που γελάσαμε
τώρα δημόσια θα έχουν μικρόφωνο μόνο οι γνωρίζοντες
Βγήκαν δελτία και επισήμως ανακοινώθηκε
είμαστε λάθος μες το κεφάλαιο του λάθος λήμματος
ο σάπιος κόσμος εκεί που σάπιζε ξανατονώθηκε
κι οι εξεγέρσεις μας είναι εν γένει εκτός του κλίματος
Δήλωσε η τσούλα η ιστορία ότι γεράσαμε
τις εμμονές μας περισυλλέγουνε τα σκουπιδιάρικα
όνειρα ξένα ράκη αλλότρια ζητωκραυγάσαμε
και τώρα εισπράττουμε απ' την εξέδρα μας βροχή δεκάρικα
Ξέσκισε η πόρνη η ιστορία αρχαία οράματα
τώρα για σέρβις μας ξαποστέλνει και για χαμόμηλο
την παρθενιά της επανορθώσαμε σφιχτά με ράμματα
την κουβαλήσαμε και μας κουβάλησε στον ανεμόμυλο
Αγαπημένο τραγούδι, ο καθένας μπορεί να καταλάβει το γιατί.
Μερικές δικές μου επισημάνσεις.
Τις εμμονές μας περισυλλέγουνε τα σκουπιδιάρικα.
Η ιστορία θα δείξει έλεγε ο "μέγας" Γκόρμπι (η ειρωνεία είναι αυτονόητη, αλλά κάτσε να βάλουμε εισαγωγικά γιατί δεν ξέρεις ποτέ). Κι η ιστορία μας πέταξε στα σκουπίδια. Βασικά αυτόν και τη νέα (μα τόσο παλιά στην ουσία της) νέα σκέψη του.
Αλλά εκείνη την εποχή -και τώρα ακόμα στο σύνολό του- έμοιαζε κάτι δικό μας. Και μας πέταξαν και μας μαζί στα σκουπίδια.
Αλλά όχι απλά τη σκέψη μας, την ιδεολογία μας. Τις εμμονές μας.
Στην τελική ο μαρξισμός παραμένει ζωντανός. Όχι όμως κι αυτό που θέλαμε να πιστεύουμε ότι είναι σοσιαλισμός κι ότι θα θριαμβεύσει, την πίστη μας αυτή που ξέφυγε από λογικά δεδομένα κι έγινε εμμονή.
Δεν έζησα πολύ την Εσσδ, αλλά νιώθω ακόμα αυτή την λατρεία, την πίστη ότι ήταν σοσιαλισμός, αυτή την γλυκιά εμμονή να με κατακλύζει. Η Εσσδ ξεφεύγει από στενά καλούπια. Όλοι την αναθεματίζουν ή την λατρεύουν σα να 'ταν άνθρωπος κάποιος πολύ δικός μας που πέθανε ή μας πρόδωσε. Κι αυτό ακριβώς αποτυπώνεται στο μαμά-πατρίδα και στο πατερούλης Στάλιν, όσο ειρωνικά κι αν το βλέπουν έξω από το πλαίσιο της εποχής του κάποιοι ψευτοπροοδευτικοί του κ... της δεκάρας ήθελα να πω.
Στο σημερινό κόσμο κάθε κομμουνιστής, νιώθει να πνίγεται, νιώθει ανασφάλεια και θέλει κάπου να ακουμπήσει. Είναι αρκετά έξυπνος για να πιστεύει σε θεό και να το γυρίσει στη θρησκεία και στις θεολογικές αναζητήσεις και απλώς ψάχνει βουτηγμένος στην ανασφάλεια τη μαμά του για να πάρει κουράγιο. Τη μαμά πατρίδα.
Ο σάπιος κόσμος εκεί που σάπιζε ξανατονώθηκε
Σαν αμοιβάδα πίνοντας το αίμα μας. Αλλά η σαπίλα προχώρησε και φτάνει πλέον παντού. Πώς γίνεται να προχωράει το σάπιο; Αυτή η αντίφαση τρελαίνει τους ανθρώπους
Όνειρα ξένα, ράκη αλλότρια ζητωκραυγάσαμε.
Ναι, αλλά η Εσσδ ήταν κάτι παραπάνω από ξένο όνειρο, ξένη υπόθεση. Πόσο μάλλον ράκος. Άσε που το αλλότριο φέρνει στο νου και την αλλοτρίωση.
Όμως έτσι το βλέπαν τότε όλοι αυτοί που είχαν πιστέψει κάτι που ξεσκεπαζόταν στα μάτια τους.
Την παρθενιά της επανορθώσαμε σφιχτά με ράμματα;
Πότε έγινε αυτό;
Μα το 89 φυσικά. Που της δώσαμε πνοή με την κάθαρση. Θέλαμε να γίνουμε μέρος της λύσης και γίναμε μέρος του προβλήματος. Και υποστήκαμε συνέπειες πολύ χειρότετες από οποιονδήποτε άλλο εμπλεκόμενο. Μάθημα σοβαρό. Τώρα αν το πήραμε άλλη κουβέντα.
Στον ανεμόμυλο.
Για να παραπέμπει στην ουτοπία και τους ανεμόμυλους του Δων Κιχώτη
Ένιωσα σα να διαβάζω ποίηση.
Μεγαλοφυές. Το αγαπημένο μου ποίημα...
είμαστε λέει το παρατράγουδο στα ωραία άσματα
και επιτέλους σκασμός οι ρήτορες πολύ μιλήσαμε
στο εξής θα παίζουμε σ' αυτό το θίασο μόνο ως φαντάσματα
Κάτω οι σημαίες στις λεωφόρους που παρελάσαμε
άλλαξαν λέει τ' ανεμολόγια και οι ορίζοντες
μας κάνουν χάρη που μας ανέχονται και που γελάσαμε
τώρα δημόσια θα έχουν μικρόφωνο μόνο οι γνωρίζοντες
Βγήκαν δελτία και επισήμως ανακοινώθηκε
είμαστε λάθος μες το κεφάλαιο του λάθος λήμματος
ο σάπιος κόσμος εκεί που σάπιζε ξανατονώθηκε
κι οι εξεγέρσεις μας είναι εν γένει εκτός του κλίματος
Δήλωσε η τσούλα η ιστορία ότι γεράσαμε
τις εμμονές μας περισυλλέγουνε τα σκουπιδιάρικα
όνειρα ξένα ράκη αλλότρια ζητωκραυγάσαμε
και τώρα εισπράττουμε απ' την εξέδρα μας βροχή δεκάρικα
Ξέσκισε η πόρνη η ιστορία αρχαία οράματα
τώρα για σέρβις μας ξαποστέλνει και για χαμόμηλο
την παρθενιά της επανορθώσαμε σφιχτά με ράμματα
την κουβαλήσαμε και μας κουβάλησε στον ανεμόμυλο
Αγαπημένο τραγούδι, ο καθένας μπορεί να καταλάβει το γιατί.
Μερικές δικές μου επισημάνσεις.
Τις εμμονές μας περισυλλέγουνε τα σκουπιδιάρικα.
Η ιστορία θα δείξει έλεγε ο "μέγας" Γκόρμπι (η ειρωνεία είναι αυτονόητη, αλλά κάτσε να βάλουμε εισαγωγικά γιατί δεν ξέρεις ποτέ). Κι η ιστορία μας πέταξε στα σκουπίδια. Βασικά αυτόν και τη νέα (μα τόσο παλιά στην ουσία της) νέα σκέψη του.
Αλλά εκείνη την εποχή -και τώρα ακόμα στο σύνολό του- έμοιαζε κάτι δικό μας. Και μας πέταξαν και μας μαζί στα σκουπίδια.
Αλλά όχι απλά τη σκέψη μας, την ιδεολογία μας. Τις εμμονές μας.
Στην τελική ο μαρξισμός παραμένει ζωντανός. Όχι όμως κι αυτό που θέλαμε να πιστεύουμε ότι είναι σοσιαλισμός κι ότι θα θριαμβεύσει, την πίστη μας αυτή που ξέφυγε από λογικά δεδομένα κι έγινε εμμονή.
Δεν έζησα πολύ την Εσσδ, αλλά νιώθω ακόμα αυτή την λατρεία, την πίστη ότι ήταν σοσιαλισμός, αυτή την γλυκιά εμμονή να με κατακλύζει. Η Εσσδ ξεφεύγει από στενά καλούπια. Όλοι την αναθεματίζουν ή την λατρεύουν σα να 'ταν άνθρωπος κάποιος πολύ δικός μας που πέθανε ή μας πρόδωσε. Κι αυτό ακριβώς αποτυπώνεται στο μαμά-πατρίδα και στο πατερούλης Στάλιν, όσο ειρωνικά κι αν το βλέπουν έξω από το πλαίσιο της εποχής του κάποιοι ψευτοπροοδευτικοί του κ... της δεκάρας ήθελα να πω.
Στο σημερινό κόσμο κάθε κομμουνιστής, νιώθει να πνίγεται, νιώθει ανασφάλεια και θέλει κάπου να ακουμπήσει. Είναι αρκετά έξυπνος για να πιστεύει σε θεό και να το γυρίσει στη θρησκεία και στις θεολογικές αναζητήσεις και απλώς ψάχνει βουτηγμένος στην ανασφάλεια τη μαμά του για να πάρει κουράγιο. Τη μαμά πατρίδα.
Ο σάπιος κόσμος εκεί που σάπιζε ξανατονώθηκε
Σαν αμοιβάδα πίνοντας το αίμα μας. Αλλά η σαπίλα προχώρησε και φτάνει πλέον παντού. Πώς γίνεται να προχωράει το σάπιο; Αυτή η αντίφαση τρελαίνει τους ανθρώπους
Όνειρα ξένα, ράκη αλλότρια ζητωκραυγάσαμε.
Ναι, αλλά η Εσσδ ήταν κάτι παραπάνω από ξένο όνειρο, ξένη υπόθεση. Πόσο μάλλον ράκος. Άσε που το αλλότριο φέρνει στο νου και την αλλοτρίωση.
Όμως έτσι το βλέπαν τότε όλοι αυτοί που είχαν πιστέψει κάτι που ξεσκεπαζόταν στα μάτια τους.
Την παρθενιά της επανορθώσαμε σφιχτά με ράμματα;
Πότε έγινε αυτό;
Μα το 89 φυσικά. Που της δώσαμε πνοή με την κάθαρση. Θέλαμε να γίνουμε μέρος της λύσης και γίναμε μέρος του προβλήματος. Και υποστήκαμε συνέπειες πολύ χειρότετες από οποιονδήποτε άλλο εμπλεκόμενο. Μάθημα σοβαρό. Τώρα αν το πήραμε άλλη κουβέντα.
Στον ανεμόμυλο.
Για να παραπέμπει στην ουτοπία και τους ανεμόμυλους του Δων Κιχώτη
Ένιωσα σα να διαβάζω ποίηση.
Μεγαλοφυές. Το αγαπημένο μου ποίημα...
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)