Σας ενδιαφέρει/αρέσει η πολιτική;
Αν ήταν ερώτηση κλειστού τύπου (από αυτές που τόσο αγαπά το εξεταστικό σύστημα στις «ανοιχτές κοινωνίες» της γενικευμένης εμπορευματικής παραγωγής), θα τσέκαρα το σχετικό κουτάκι με σφυροδρέπανο. Εκτός και αν μπορούσα να ζητήσω διευκρινιστικές λεπτομέρειες, στις οποίες κρύβεται ο διάβολος, με τον οποίο ενδέχεται να συμμαχήσουμε, γιατί η διαλεκτική σκοπού-μέσου αγιάζει τον εξαποδώ. Γιατί, αν εννοούμε την καθημερινή πολιτική επικαιρότητα, δυσκολεύομαι πλέον να την παρακολουθήσω. Όχι πως είναι δύσκολη, αλλά είναι αφόρητα βαρετή.
Ου γαρ έρχεται μόνον. Δεν είμαστε πια τα παιδιά που ήταν η νιότη του κόσμου και πίστευαν πως θα τον αλλάξουν στο μπόι των ονείρων τους, πριν να μας φέρει εκείνος στα δικά του μέτρα. Ίσως πάλι μεγαλώνοντας, δεν έχεις πυκνό ιστορικό χρόνο για ανοησίες αλλά μόνο για ό,«τι πραγματικά αξίζει»: υγεία, ζωή, οικογένεια, τα παιδιά, τον πατερούλη, την επανάσταση, την πάλη των τάξεων που παραμένει ιστορικά αδικαίωτη... Δε σε νοιάζει πια το αστικό πατατάκι αλλά πώς θα στείλουμε τους εχθρούς του λαού στο Νευροκόπι να ξεχιονίζουν το όρος Πατάτα, με κουταλάκια του γλυκού.
Όποιος δηλώνει απολιτίκ, σκάβει τον λάκκο του -με κουταλάκι- και υπηρετεί όσους έχουν την κουτάλα της εξουσίας και τρων με χρυσά κουτάλια. Όποιος νιώθει σκληρός (καριόλης) σαν τον Κουταλιανό και ότι θα γαμήσει το σύστημα, θα τους δείξει, θα τους πήξει, επειδή δεν ψηφίζει κανέναν τους, κάνει μια τρύπα στο νερό -με κουταλάκι της σούπας. Αλλά πνίγεται σε μια κουταλιά νερό, όταν πρέπει να απεργήσει ή να κατέβει στον δρόμο, και μένει στο καφενείο να γκρινιάζει για τον πήξα, τον δείξα και το κακό συναπάντημα. Μα χτες μες στην πορεία γυρνούσες γελαστός...
Αλλά όσοι αδιαφορούν παγερά, με θερμοκρασίες Νευροκοπίου, για αυτήν την πολιτική σκηνή, έχουν πολλούς λόγους να νιώθουν πως δεν τους αφορά, και δεν είναι απαραίτητα απολίτικοι. Κανείς δεν αποκτά άλλωστε πολιτική συνείδηση με το εκλογικό πατατάκι ή το σανό που μοιράζουν τα ειδησεογραφικά δελτία. Οι πολιτικάντικες εξελίξεις δεν έχουν άμεση σχέση με την πολιτική -ή με τη συνείδηση γενικότερα.
Στην Αρχαία Ελλάδα γνώριζαν καλά ότι όποιος δεν ασχολείται με τα κοινά είναι άχρηστος και όποιος ιδιωτεύει συνώνυμο του βλάκα -κάτι που διατηρήθηκε ως σημασία στα αγγλικά (idiot). Σήμερα το πρότυπο του σύγχρονου μέσου πολίτη είναι ο βλάκας -χωρίς περικεφαλαία- που κοιτάζει τη δουλίτσα του (ιδιωτεύει), απεμπολεί την πολιτική του ιδιότητα (ως πολίτης) εφόσον δεν τον ενδιαφέρει η πολιτική, και αποθεώνει τους ιδιώτες και την... επενδυτική πρωτοβουλία τους, φτάνοντας στο ανώτατο επίπεδο αποβλάκωσης. Άραγε να ισχύει για τους βλάκες η θεωρία των σταδίων (#diplis); Κι υπάρχει μεγαλύτερος βλάκας από τον μέσο ψηφοφόρο της ΝΔ που θέλει κι άλλο μαστίγιο, γιατί θεωρεί λαϊκισμό το καρότο;
Κάποτε το ΠΑΣΟΚ έπρεπε να δώσει κάτι (έναν διορισμό, μια ΑΤΑ -κουτσουρεμένη, μια σύνταξη για όποιον πήρε τα βουνά, αυξήσεις), για να εκμαυλίσει συνειδήσεις, το κίνημα, να εξαγοράσει ψήφους, να κάμψεις αντιστάσεις και αντιστασιακούς, να κλείσει στη δρακογενιά και τους αγώνες της ραντεβού με το χρονοντούλαπο της ιστορίας. Το ΕΑΜ μας έσωσε απ’ την πείνα και το ΠΑΣΟΚ έκλεισε στόματα με καρότα και ψίχουλα.
Η ΝΔ αλλάζει στα μέτρα της τα συνθήματα της Αλλαγής. Ο ΛΑΟΣ (του Καρατζαφίρερ) θέλει, το ΠΑΣΟΚ (του Σημίτη) μπορεί. Οτιδήποτε άλλο είναι αδιέξοδος λαϊκισμός (ΤΙΝΑ) και στηλιτεύεται ακόμα και σε νοσταλγικά ένθετα για τη δεκαετία με τις βάτες. Αν το ΠΑΣΟΚ, δηλαδή η ενσωμάτωση, ήταν το φαινόμενο της (Μετα)-μεταπολίτευσης, η ΝΔ είναι σημείο των καιρών και του αιώνα μας. Είναι καθεστώς, κυβέρνηση εδώ και 16 χρόνια (απ’ τα τελευταία 22). Χτίζει το δικό της βαθύ κράτος, με γαλάζια παιδιά και στρατιές μετακλητών, τις δικές της συμμαχίες με εργολάβους που έχουν φάει και τα πόμολα, αλλά δε νιώθει πίεση να δώσει κάποια ψίχουλα στο κοινό της, πχ τον 13ο μισθό. Η εκλογική της βάση είναι εκπαιδευμένο σκυλάκι του καναπέ, που γλείφει το χέρι που την χτυπά και γαβγίζει στους ξένους. Θέλει νόμο και τάξη, κι άλλο μαστίγιο, καμαρώνει για το μέτωπο κατά των μπισκότων (που είναι λαϊκισμός), δεν έχει καν την αντίδραση της Πόντιας εταίρας -που έμαθε πως οι άλλες πληρώνονται, στο σχετικό ρατσιστικό ανέκδοτο. Κι αυτό είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα της ΝΔ...
Αντιθέτως, το μεγαλύτερο επίτευγμα του ΣΥΡΙΖΑ είναι πως ανέστησε τη ΝΔ και το «κύρος» των καναλιών -πχ του Μέγκα, που τώρα στηρίζει την ΕΛ.ΑΣ. Το πάθος για τον Τσίμα, ανέβηκε στο κύμα...
Κάποτε οι ασώματες κεφαλές στα δελτία ήταν λαομίσητες και έκαιγαν ό,τι αγαπούσαν, στρέφοντας τον κόσμο εναντίον τους (από τον Μπένι ως την Ντόρα και το «μένουμε Ευρώπη»). Κι ύστερα ήρθαν οι μέλισσες, οι λύκοι, το τρίτο μνημόνιο και η ΠΦΑ, η δημοπρασία-ξεπούλημα για τις δημόσιες συχνότητες και τα πανηγύρια του Παππά και των συριζοτρόλ, που έστησε ριάλιτι με τους καναλάρχες κλεισμένους σε ένα σπίτι.
Τώρα ο Αλέξης ψάχνει συμμαχίες με εφοπλιστές-καναλάρχες, την εύνοια του Μεγάλου τηλεοπτικού Αδερφού, του Μελισσανίδη και του Μαρινάκη -που είναι παλιός αντισυστημικός, ήδη από την εποχή του Unfollow και του Χαραλαμπόπουλου, που ήταν και στο Επικρατείας της ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκε στα πρόθυρα της αυτοδιάλυσης και της γελοιότητας -τα άσχημα αριστεροχώρια άσχημα καίγονται-αυτοαναφλέγονται. Και έμεινα με την απορία τι θυμίζει πιο πολύ: τους πειρατές του Αστερίξ που βουλιάζουν μόνοι το καράβι, για να μην το κάνουν οι Γαλάτες. Ή το ανέκδοτο (του Λαϊκού Στρώματος) για την τελευταία ατάκα του Γκόρμπι, στο τελευταίο συνέδριο του ΚΚΣΕ: Σύντροφοι διαλυόμαστε! Η τελευταία μπλόφα του Μιχάλη, που ήθελε να κυβερνήσει χωρίς σοβιετικά βαρίδια, αλλά την πάτησε σα μαθητευόμενος μάγος που δεν μπορούσε να ελέγξει τις αντεπαναστατικές δυνάμεις που απελευθέρωσε.
Το Μαξίμου λανσάρει επετειακά την «τελευταία μπλόφα» του ΣΥΡΙΖΑ -τόσο αμερόληπτη, που μπορεί να συμπαθήσεις τον Τσίπρα (αλλά όχι τον Γιάνη). Αλλά η καλύτερη (και τελευταία;) μπλόφα του Κυριάκου ήταν την περασμένη άνοιξη, το σενάριο για άμεσες εκλογές, πριν σκάσουν και άλλα σκάνδαλα του ΟΠΕΚΕΠΕ, για να αναγκαστούν οι αντίπαλοί του να ανοίξουν πρόωρα τα χαρτιά τους. Ο Αλέξης παρουσίασε μια Αριστερά που θα χωρούσε εύκολα τον Στέφανο Μάνο -αν δεν είχε φύγει πρόωρα. Ενώ η Καρυστιανού έφτιαξε ένα κόμμα-λέσχη φίλων, που είναι ζήτημα αν θα φτάσει στις εκλογές.
Κάποτε τα νέα κόμματα έτρεχαν πίσω από τον χαμένο χρόνο (του Προυστ), να προλάβουν να απλώσουν ρίζες, να στήσουν οργανώσεις, να βρουν μέλη, συνδικαλιστικά στελέχη, να κάνουν άνοιγμα, εξορμήσεις, αφισοκολλήσεις. Τώρα φοβούνται μη τυχόν ξεφουσκώσουν πρόωρα σαν έγχρωμα μπαλόνια (τζέντλεμαν και κλεφτρόνια), χωρίς περιεχόμενο. Δε θέλουν μέλη και οπαδούς, αλλά ινφλουένσερ και χρηματοδότες για προεκλογική εκστρατεία στα ΜΚΔ, που στήνεται σε λίγες βδομάδες.
Κάποτε τα αστικά κόμματα έκλεβαν συνθήματα και τη δομή του ΚΚΕ, για να το αντιμετωπίσουν (πχ το ΠΑΣΟΚ, με το ΕΓ, που εκτελούσε τις εντολές του κυρίαρχου λαού -δηλαδή του Ανδρέα). Τώρα είναι απλώς εκλογικοί μηχανισμοί μιας χρήσης. Ρευστές, χαλαρές ενώσεις, σαν σελίδες στο ΦΒ, με ακόλουθους αντί για μέλη, χτισμένες στο συμφέρον και τη συνδιαλλαγή. Χωρίς ισχυρή πολιτική ένταξη, δίχως ιδέες, δίχως σημαίες, δίχως καβάτζα καμιά. Οι πενήντα αποχρώσεις του αστικού χυλού, που δύσκολα ξεχωρίζουν μεταξύ τους.
Κάποτε τα αστικά κόμματα είχαν ικανούς δημαγωγούς, λαοπλάνους ρήτορες, καλούς ηθοποιούς με οσκαρικές ερμηνείες, που συγκινούσαν το εκλογικό κοινό. Τώρα γεμίσαμε ατάλαντους πρωταγωνιστές, δεύτερης κατηγορίας, που πρέπει να τους δείξει ο γγ πώς γίνεται η δουλειά: τσιπουράτο ύφος, καλός λογογράφος και το LUBEN για τις viral ατάκες. Ο Αλέξης είναι σα να παθαίνει εγκεφαλικό, όσο γερνάει. Ενώ ο Κυριάκος είναι πολύ κωλόπαιδο από κωλόσογο, που τον δουλεύουν στα Social και τα διεθνή media. Αλλά αν είναι τόσο κακός ο αντίπαλος, γιατί χάνουν-με σχεδόν άνευ αγώνα;
Ο Κυριάκος δε χρειάζεται να είναι καλός ηθοποιός ή δεινός ρήτορας, ούτε να έχει ενσυναίσθηση για τον λαό που δεν έχει άρτο, παντεσπάνι και αξιόλογα θεάματα. Του φτάνει να έχει ικανούς συνεργάτες και διεθνή επιτελεία, που ασχολούνται με την εικόνα του και τον πλασάρουν ως «πολιτικό φαινόμενο» που δε χάνει ποτέ. Αν και είναι βέβαιο ότι το σύστημα κοιτά ήδη την επόμενη μέρα και αυτό δεν αφορά μόνο τον δεύτερο πόλο αλλά και την επόμενη μέρα στη ΝΔ χωρίς τον Κυριάκο.
Εν κατακλείδι.
Τα αστικά κόμματα δε χρειάζονται χαρισματικές προσωπικότητες. Κάνουν τη δουλειά τους με μηχανισμούς, μποτάκια και οσονούπω με πολιτικούς τεχνητής νοημοσύνης -ως συνέχεια της καραμέλας για τους «τεχνοκράτες» που θα κυβερνήσουν με αξιοκρατία.
Το σύστημα δε χρειάζεται μαζικά κόμματα για να ενσωματώσει τις ανησυχίες των μαζών. Ούτε πολύ καρότο και παροχές, όσο δεν πιέζεται από ένα μαζικό κίνημα. Η κυριαρχία του είναι εύθραυστη, αλλά είναι σημείο των καιρών και δείγμα ότι είναι σε θέση να καθορίζει τους όρους του παιχνιδιού.
Στον επίλογο ίσως χωρούσαν κάποιες σκέψεις για την πολιτική που θέλουμε, το επίπεδο της πολιτικής συνείδησης και πώς μπορεί να ανέβει ή για το κόμμα νέου τύπου στις σημερινές συνθήκες ή το «κομματικό φαινόμενο» στην εποχή μας. Αφενός όμως δε χωράνε, γιατί μεγαλώνοντας τείνω να φλυαρώ με λογοτεχνίζουσες διατυπώσεις, να χάνω την ουσία και να την μεταθέτω σε επόμενα μέρη -που δεν έρχονται ποτέ. Αφετέρου για ποια κόμματα να μιλήσουμε σήμερα;
Τι είναι η (πολιτική) ζωή; Τι είναι τα κόμματα; Ένα τίποτα είναι -καλή ώρα όπως ο ΣΥΡΙΖΑ.
Και με αυτό μπορείς να κυριολεκτείς. Όχι μόνο γιατί σήμερα είναι και αύριο δεν είναι. Όχι μόνο γιατί είναι χυλός, αστ(ρ)ική σκόνη στον άνεμο, που ταξιδεύει αναλλοίωτη στον χρόνο και αλλάζει μορφές, συνθέτοντας νέα βραχύβια κόμματα, πάντα γόνιμη σε διεργασίες σαν την κοπριά, αρκεί να βουλώνεις τη μύτη σου για να αντέξεις τη σαπίλα και τα κομπρεμί. Κόμματα και αρώματα -άσε τα καμώματα...
Αλλά γιατί σήμερα δεν υπάρχουν ουσιαστικά κόμματα -παρά μόνο οι χαλαρές ενώσεις που λέγαμε παραπάνω. Κι όποιος νευριάζει με το κλασικό απόφθεγμα «ένα είναι το κόμμα», ας σκεφτεί καλύτερα και ας αναρωτηθεί.
Γιατί, υπάρχουν και άλλα;
