Δευτέρα, 23 Ιουνίου 2014

Θεωρητική ανατομία του αριστερισμού

Εν αρχή ην το άτομο. Κι αμέσως μετά άρχισε να διασπάται και να πολλαπλασιάζεται σαν αμοιβάδα. Έτσι περίπου έγινε και με τον χώρο του εξωκοινοβουλίου, με τη διαφορά ότι η κοινή, αρχική μήτρα όλων των οργανώσεων ήταν το κόμμα κι οι κατά καιρούς διάφορες ιστορικές διασπάσεις του. Για να αποκρυπτογραφήσει κανείς λοιπόν το γενετικό υλικό αυτού του χώρου, πρέπει να μελετήσει αυτές τις διασπάσεις και τον χαρακτήρα τους. Κι αν από αυτές προκύπτουν κοινές πολιτικές ρίζες, πρόγονοι κι αναφορές με το κόμμα, υπάρχει και το αντεπιχείρημα πως το dna του ανθρώπου και του χιμπατζή είναι ίδια κατά 99%, αλλά είναι το υπόλοιπο 1% που κάνει τη διαφορά. Και αυτό εξηγεί την επιμονή κάθε οργάνωσης σε θέσεις πολιτικής καθαρότητας απέναντι στα άλλα ανθρωποειδή και τις μαϊμούδες απομιμήσεις της κομμουνιστικής φυσιογνωμίας (όπως την αντιλαμβάνεται ο καθένας τουλάχιστον).

Ο πρώτος βασικός διαχωρισμός στις γραμμές του κομμουνιστικού κινήματος, που καθορίζει και τη φυσιογνωμία του σύγχρονου εξωκοινοβουλευτικού χώρου, έρχεται με την εμφάνιση του τροτσκισμού στο μεσοπόλεμο. Η πρωτότυπη ιδιαιτερότητα αυτού του ρεύματος είναι ότι δέχεται να προσδιορίζεται από το όνομα και τις ιδέες του αρχηγού του, σε αντίθεση με το «αντίπαλο δέος» των (κατ’ αυτούς) σταλινικών, που είτε θεωρούν αντιεπιστημονικό τον όρο, είτε προσδιορίζονται με άλλο τρόπο, πχ μαρξιστές-λενινιστές και με έμφαση στην παύλα που τα συνδέει· και η οποία συνεχιζόταν κάποτε και με άλλες παυλίτσες (-σταλινικοί-ζαχαριαδικοί), αλλά αυτό προσδιόριζε στο σύνολό τους τους κομμουνιστές κι όχι κάποιο ιδιαίτερο ρεύμα.

Κι η βασική ιδιαιτερότητα του ελληνικού τροτσκισμού είναι πως δεν προέκυψε από κάποιες μαζικές «σταλινικές εκκαθαρίσεις» στο κόμμα, αλλά μάλλον από άτομα και ομάδες που συνάντησαν στην πορεία τον τροτσκισμό, δίνοντας θεωρητικό υπόβαθρο στις διαφωνίες και την αποχώρησή τους. Παρομοίως και ο μ-λ χώρος δεν προέκυψε από κάποια μαζική διάσπαση του κόμματος, αλλά ως παρακλάδι κάποιων διαγραμμένων ζαχαριαδικών της τασκένδης (χωρίς όμως τη σύμφωνη γνώμη του ίδιου του ζαχαριάδη).

Όσοι θεωρούν ξεπερασμένη κι αναχρονιστική τη διαπάλη και τη θεωρητική διαπάλη που ξεδιπλώθηκε πάνω σε ζητήματα επαναστατικής τακτικής και στρατηγικής στον καπιταλιστικό κόσμο και σοσιαλιστικής οικοδόμησης, είναι καταδικασμένοι να σκοντάψουν στους ίδιους ακριβώς κόμβους : μέτωπα, συμμαχίες, χαρακτήρας της επανάστασης, κτλ. Και αυτό ακριβώς συμβαίνει εν μέρει και σήμερα, όπου μπορεί να μην μπαίνουν μπροστά μας καθήκοντα και θεωρητικά προβλήματα για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού σε μία ή περισσότερες χώρες, αλλά οι πολιτικές αναλύσεις του χώρου δανείζονται αρκετά στοιχεία από αυτά τα ρεύματα και τη μεταξύ τους διαμάχη. Γράφω για ρεύματα κι όχι για τους «ιδρυτές» τους ή τις ηγετικές φυσιογνωμίες στις οποίες αναφέρονται, γιατί είναι ζήτημα αν οι διάφοροι «επίγονοι» εκφράζουν πιστά κι ενιαία το πνεύμα τους και κατά πόσο μπορούν να συγκριθούν μαζί τους, λειτουργώντας σε τελείως διαφορετικό ιστορικό πλαίσιο.

Σε κάθε περίπτωση, ο πολιτικός λόγος της ποικιλώνυμης αριστεράς (ριζοσπαστικής, επαναστατικής ή του γλυκού νερού) έχει σήμερα σαφείς επιρροές από το μεταβατικό πρόγραμμα της τέταρτης διεθνούς και των τροτσκιστών, διατυπώνει στόχους γύρω από το νόμισμα και το χρέος, δανείζεται αυτούσια αιτήματα από το αρχικό πρόγραμμα του 36’, όπως την κρατικοποίηση των τραπεζών, και διαμορφώνει ένα μεταβατικό πρόγραμμα εξόδου από την κρίση, με θεωρητικό στόχο να γεφυρώσει το ζοφερό παρόν, όπου δεν υπάρχει επαναστατική κατάσταση με τη μελλοντική προοπτική ενός ριζικού επαναστατικού μετασχηματισμού. Στη.. μεταβατικότητα αυτή μάλιστα διακρίνονται διάφορες διαβαθμίσεις και ταχύτητες με τους μεταβατικούς στόχους ενός τμήματος της ανταρσύα πχ να θεωρούνται από άλλα μαξιμαλιστικοί ή σεχταριστικοί, γιατί στενεύουν το πλαίσιο της μετωπικής συμφωνίας· σε διάκριση με το μεταβατικό ρεφορμισμό του σύριζα, που ζητάει ένα εύλογο μεταβατικό διάστημα, προκειμένου να προωθήσει πιο ενεργά αυτή τη μετάβαση (σε ένα αδιόρατο κι ασαφές μεταμνημονιακό τοπίο). Της μετάβασης το κιγκλίδωμα..

Τα παραπάνω θυμίζουν κάπως και το σχήμα της διαρκούς επανάστασης (που έλκει την καταγωγή του από τους κλασικούς, αλλά επανανοηματοδοτήθηκε από τον τρότσκι) που ξεκινούσε ως αστική αλλά εξελισσόταν συνεχώς και βάθαινε στην πορεία τον χαρακτήρα της. Σήμερα βέβαια μπορεί να μην μπαίνει ως καθήκον μπροστά μας ο αστικοδημοκρατικός εκσυγχρονισμός της ελληνικής κοινωνίας, μέσω μιας αστικής αρχικά (στη μορφή και το περιεχόμενο) επανάστασης που θα μετεξελιχθεί στη συνέχεια, αλλά το σχήμα αναπροσαρμόζεται και κινείται από μια μη επαναστατική μορφή και κατάσταση (πχ αντικαπιταλιστική ανατροπή) σε μια επαναστατική κίνηση-εκδήλωση, μέσω συνεχών τομών και ρήξεων, σε ένα ιδιότυπο στιλ «διαρκούς μη επανάστασης με επαναστατικά χαρακτηριστικά».

Η τροτσκιστική ηγεμονία στο πρακτικό κομμάτι συμπληρώνεται διαλεκτικά (;) από τη θεωρητική ανάλυση για τη θέση της χώρας στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα, που προσεγγίζει τον πολιτικό λόγο του μ-λ ρεύματος για τον υποτελή κι εξαρτημένο ελληνικό καπιταλισμό –λογική που διατρέχει κι ένα κομμάτι του αριστερού κυβερνητισμού του σύριζα. Μπορεί οι διατυπώσεις στις προγραμματικές επεξεργασίες και τα επίσημα ντοκουμέντα να μην αλλάζουν ουσιαστικά, παράλληλα όμως η εκτίμηση για την υποβάθμιση της διεθνούς θέσης του ελληνικού καπιταλισμού συνοδεύεται με θέσεις περί κατοχής, υποτελών κυβερνήσεων, χούντας του δντ και της τρόικας, νέα μορφή εκδήλωσης του εθνικού ζητήματος, διάκριση «μητρόπολης-περιφέρειας» στην εε, κτλ.

Η κάθε θεωρητική ανάλυση βέβαια υπαγορεύει συγκεκριμένα πρακτικά καθήκοντα (με αντι-ιμπεριαλιστικό ή αντικαπιταλιστικό πρόσημο). Το πιο σημαντικό λοιπόν σε αυτή την εκρηκτική μίξη είναι το σπάσιμο αυτής της λογικής αλληλουχίας και το επιλεκτικό πάντρεμα των πιο ετερόκλητων στοιχείων από το θεωρητικό μπουφέ των διαφόρων πολιτικών ρευμάτων, που μόνο στη διαλεκτική τους υπέρβαση δεν οδηγεί. Χαρακτηριστική αυτής της ιδεολογικής σύγχυσης είναι και η πολεμική που ασκείται ενάντια στο κκε, πότε για επιστροφή στο σταλινισμό –sic- και την τρίτη περίοδο του σοσιαλφασισμού και πότε για τροτσκιστική παρέκκλιση, επειδή βλέπει κριτικά την ιστορική πείρα των λαϊκών μετώπων.


Μένει βέβαια να δούμε αν οι πολιτικές διαφορές αυτών των ρευμάτων, μπορούν να θεωρηθούν όντως ξεπερασμένες ή αν έχουν να προσφέρουν κάτι στη σημερινή συγκυρία, έξω από το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο εκδηλώθηκαν, καθώς και να απαντήσουμε στο «προβοκατόρικο» ερώτημα αν υπάρχουν στρατηγικές ομοιότητες μεταξύ του μεταβατικού προγράμματος και της τακτικής των λαϊκών μετώπων, με το λαοκρατικό στάδιο που φαίνεται να εισχώρησε σε ορισμένες περιπτώσεις κατά την εφαρμογή της. Όπως επίσης να δούμε την επίδραση που άσκησε περισσότερο στο εποικοδόμημα και την κουλτούρα του εξωκοινοβουλίου ο μάης του 68’, η νέα αριστερά και η διάσπαση του ευρωκομμουνιστικού ρεύματος. Όλα αυτά όμως θα ήταν αντικείμενα προσεχών αναρτήσεων.

9 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Οπως παντα εξαιρετικη αναλυση για το θεμα. Απο εμενα συγχαρητηρια ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

ΑΠΑΤΣΙ είπε...

Κοκκινα χαιρετισματα!
Να πω απλα πως το ΣΕΚ και το ΕΕΚ, τα κυρια κομματα του τροτσκισμου,εχουν τις ριζες τους απο ΟΣΕ και ΕΔΕ αντοιστιχα. Δεν υπηρξε διασπαση απο το ΚΚΕ.
Κοκκινος Απατσι

Ανώνυμος είπε...

Απατσι σωστο αυτο αλλα ο Πουλιοπουλος που ειναι ισως η πιο εμβληματικη μορφη του τροτσκιστικου ρευματος στην Ελλαδα υπηρξε ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ.

Κατα τα αλλα καλο το κειμενο. Αναμενω με ενδιαφερον το κειμενο για το πως επηρεασε ο Μαης του 68 και η διασπαση του ευρωκομμουνισμου που κατεληξε στην νεοαριστερα και την σημερινη ευρωαριστερα. Σημερα αυτο εχουμε ετσι και αλλιως μπροστα μας. Τα αλλα ρευματα μαοισμος,τροτσκισμος κλπ νομιζω οτι απο τοτε και μετα σταδιακα συγχωνευτηκαν με τον παραδοσιακο δεξιο οπορτουνισμο που εξεφρασε ο Καουτσκι,ο Μπερνσταιν και ο Πουλατζας εδω στην Ελλαδα και μετα το Μαη του 68 εχουμε ολο και πιο πολλα συστατικα του αναρχισμου σε αυτο το ρευμα της νεοαριστερας.
Στα παραπανω δεν τσουβαλιαζω το ΚΚΕ( μ-λ) οταν μιλαω για μαοικους αναφερομαι σε ΚΟΕ κλπ

ratm

Μπρεζνιεφικό απολίθωμα είπε...

Η κε του μπλοκ ευχαριστεί τους σφους αναγνώστες για τα καλά τους λόγια. Αν και ratm, εγώ επιμένω πως αυτά τα ρεύματα επικαθορίζουν την ιδεολογική φυσιογνωμία του χώρου, έστω κι αν οι αντίστοιχες οργανώσεις δε διαδραματίζουν τόσο πρωταγωνιστικό ρόλο. Έχουν ωστόσο οπλοστάσιο πολύ πιο σύγχρονο και ικανό να δώσει αξιόλογες αναλύσεις απ' ό,τι η νέα αριστερά και ο μάης του 68'. Αυτή είναι τουλάχιστον η δική μου αίσθηση.

Απάτσι, δυστυχώς δεν έχω νεότερα από το μέτωπο, γιατί πέσαμε σε σύντροφο με κακό μνημονικό και η εύρεση της πληροφορίας εξελίσσεται σε κυνήγι χαμένου θησαυρού.

Παπουτσωμενος Γατος είπε...

Μου θυμισες εκεινο το ημιτελες αφιερωμα του Λαικου Στρωματος τωρα,αχ...

Ανώνυμος είπε...

Απολιθωμα συμφωνω ως προς το οτι αυτα τα ρευματα καθορισαν και καθοριζουν τη φυσιογνωμια του χωρου. Ωστοσο νομιζω οτι δεν υφιστανται ως αυτοτελεις οργανωσεις και ως αυτονομα ρευματα στο κινημα σημερα. Οταν πχ τροτσκιστες συνυπαρχουν με αριστερους σοσιαλδημοκρατες, με πρωην και νυν μαοικους κλπ σε ενιαια σχηματα με προγραμμα που ξεκιναει απο το ρεφορμισμο και φτανει στη συγχρονη σοσιαλδημοκρατια, ειναι φανερο οτι πλεον φανερο οτι υπαρχει κοινη συνισταμενη στα διαφορα ρευματα που καταληγει με τον ενα ή τον αλλο τροπο στην αποδοχη της μεταρυθμισης εναντι της επαναστασης. Εκει νομιζω οτι παιζει κομβικο ρολο ο Μαης του 68, ο ευρωκομμουνισμος και η διαμορφωση της νεας αριστερας ως συγχρονος δεξιος οπορτουνισμος μετα τις ανατροπες.

ratm

Παπουτσωμενος Γατος είπε...

Σωστη παρατηρηση ΡΑΤΜ,η ΑΝΤΑΡΣΥΑ απορροφησε το μεγαλυτερο μερος (οργανωτικα,αν οχι σε ποσοστα) του παραδοσιακου ''αριστερισμου''.Περα απο την ΑΝΤΑΡΣΥΑ,εχουν μεινει τα μουλαρια,η ΟΑΚΚΕ (αν μπορει να θεωρηθει κομμα),το ΕΕΚ και η ΟΚΔΕ.

Θα διατυπωσω μια αιρετικη αποψη:κατα την γνωμη μου,αφου τοσο οι τροτσκιστες οσο και οι μαοικοι κατα βαση ειναι μαρξιστες λενινιστες,θα επρεπε να στηριζουν εστω και κριτικα το κομμα,δεν ειναι οι διαφορες μας τοσο μεγαλες.

Προσοχη,δεν αναφερομαι στον ιστορικο τροτσκισμο και μαοισμο,που ειδικα ο πρωτος το μονο που εκανε ειναι να τροφοδοτει με αντικομμουνιστικα επιχειρηματα και στελεχη την αμερικανικη δεξια,αλλα σε καποιον που εν ετει 2014,για τον χ ή ψ λογο,γοητευτηκε απο αυτα τα ρευματα,ανηκει στα λαικα στρωματα και εχει καλες προθεσεις.

Δηλαδη αν συμφωνεις με καποιον στην αναγκαιοτητα της ανατροπης του καπιταλισμου εδω και τωρα,στην ΔτΠ,στον κεντρικο σχεδιασμο κλπ,τα υπολοιπα βρισκονται,και ας μην εχεις την ιδια γνωμη για τον υπαρκτο.Ειδικα με τους μαοικους,μετα τις επεξεργασιες του κομματος τα τελευταια χρονια,υπαρχουν ελαχιστα να μας χωριζουν.

chris bene είπε...

Γάτε θα συμφωνήσω μαζί σου έχοντας την ίδια άποψη περί μ-λαδων αλλά δυστυχώς όταν το έθεσα το ερώτημα σε κάποιους του χώρου τους μου αράδιασαν ένα σορό κοσμητικά για το Κόμμα. Το κορυφαίο βέβαια είναι η άποψη, που νομίζω ότι είναι και επίσημη, ότι ότι επεξεργασίες έκανε το Κόμμα τον τελευταίο καιρό τις έκανε για τα μάτια του κόσμου και δεν τις έχει βάλει στην πολιτική του πραγματικά!!
Νομίζω ένα κρας τεστ θα πείσει και σένα...

Δ. είπε...

1.Ο μ-λ χώρος δεν προέκυψε ως "παρακλάδι κάποιων διαγραμμένων ζαχαριαδικών της τασκένδης" αλλά από μαζικές διαγραφές χιλιάδων μελών του ΚΚΕ (πλειοψηφία) και στις χώρες της εξορίας αλλά και στην Ελλάδα που αρνήθηκαν την "6η ολομέλεια", το 20ο συνέδριο και την ρεφορμιστική στροφή του ΚΚΕ και της ΕΔΑ στη συνέχεια.
Με δυσκολίες και προβλήματα μεν, αλλά ας μην υποτιμάμε την ιστορία (τουλάχιστον).

2. Ο όρος "μαοϊσμός" και οι παραλλαγές του δεν κεφράζουν το ΚΚΕ(μ-λ) και δεν το εξέφρασαν ποτέ. Προφανώς και στο παρελθόν υπήρξαν συζητήσεις για το θέμα αλλά η κατάληξη ήταν ο "μαρξισμός λενινισμός" ως ο πιο σωστός όρος του (αναγκαστικού) διαχωρισμού από τους ρεβιζιονιστές.

3. Ο συνεχιζόμενος διαχωρισμός από το ΚΚΕ δεν εστιάζεται στο ότι το ΚΚΕ λέει αυτά που λέει σήμερα "για τα μάτια του κόσμου" (πουθενα δεν γράφτηκε κάτι τέτοιο) αλλά σε πολύ περισσότερα, μιας και τα σημερινά του είναι συνέχεια των χθεσινών του.

Υ.Γ.: Λίγο αργά μεν, αλλά τώρα την είδα την ανάρτηση! Σχωράτε με!